Είδος υπό εξαφάνιση οι νέοι αγρότες

«Νέοι αγρότες» χωρίς ιδιό­κτητη γη, χωρίς πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δό­τηση και υπό την κηδε­μο­νία των γηραιό­τε­ρων είναι οι άνθρω­ποι που μπαί­νουν στην πρω­το­γενή παρα­γωγή στην Ευρω­παϊκή Ενωση και φυσικά και στην Ελλάδα. Παρά τα προ­γράμ­ματα στή­ρι­ξης νέων αγροτών που υλο­ποιού­νται εδώ και πολλά χρόνια, ο αγρο­τι­κός πλη­θυ­σμός της Ευρώπης γερνάει όλο και περισ­σό­τερο, γεγονός που βέβαια έχει μεγάλη επί­δραση στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα αλλά και στη βιω­σι­μό­τητα της αγρο­τι­κής οικο­νο­μίας της Ευρώπης. Το 31% των κατόχων ευρω­παϊ­κών εκμε­ταλ­λεύ­σεων είναι μεγα­λύ­τε­ροι των 65 χρόνων σύμφωνα με μελέτη της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης που αφορά την Αγρο­τική Παρα­γωγή.

«Νέοι αγρότες στην Ελλάδα είναι συχνά οι γιοι ή οι κόρες αγροτών που δηλώ­νουν αγρότες για να πάρουν τη χρη­μα­το­δό­τηση που προ­βλέ­πε­ται ή άνθρω­ποι που απο­φα­σί­ζουν να ξεκι­νή­σουν χωρίς να έχουν καμία εμπει­ρία ή σχέδιο», λέει στην «Κ» σύμ­βου­λος Αγρο­τι­κών Επεν­δύ­σεων, κρί­νο­ντας από τους ανθρώ­πους που απευ­θύ­νο­νται σε αυτόν.

Στην Ελλάδα, οι άνθρω­ποι που ασχο­λού­νται με την παρα­γωγή είναι σε μεγάλο ποσοστό υπε­ρή­λι­κες: Μόλις το 5,2% των αγροτών είναι ηλικίας κάτω των 35 ετών. Το 14,7% των αγροτών είναι από 35 μέχρι 44 χρόνων, το 23,9% είναι από 45 μέχρι 54 ετών, το 24,9% από 55 μέχρι 64 χρόνων και το 31,3% άνω των 65 ετών.

Ο αγρο­τι­κός πλη­θυ­σμός της Ε.Ε. γερνάει ολοένα και περισ­σό­τερο και οι μεγα­λύ­τε­ροι δεν δεί­χνουν καμία διάθεση να κάνουν χώρο στους νεό­τε­ρους, παρόλο που έχουν πρι­μο­δο­τη­θεί γι’ αυτό από τα προ­γράμ­ματα πρόωρης συντα­ξιο­δό­τη­σης της Ε.Ε. Ενα από τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα είναι ότι οι ηλι­κιω­μέ­νοι αγρότες «κρατούν» τη γη στην ιδιο­κτη­σία τους, με απο­τέ­λε­σμα τα εύφορα εδάφη στα κράτη-μέλη να τα δια­χει­ρί­ζο­νται μεγα­λύ­τε­ροι σε ηλικία αγρότες, οι οποίοι σπάνια επι­τρέ­πουν στους νεό­τε­ρους να ανα­λά­βουν πρω­το­βου­λίες. Περίπου 3,2 εκατ. αγρότες στην Ε.Ε. είναι άνω των 65 ετών. Αν αυτοί εγκα­τέ­λει­παν το επάγ­γελμα, ανα­φέ­ρει η σχετική μελέτη της Ε.Ε., θα απε­λευ­θε­ρώ­νο­νταν 200 εκατ. στρέμ­ματα αγρο­τι­κής γης, αρκετή έκταση για 1,2 εκατ. νέους αγρότες μεσαίου μεγέ­θους. Με άλλα λόγια, σε κάθε έναν νέο αγρότη αντι­στοι­χούν 2,5 ηλι­κιω­μέ­νοι αγρότες που πρέπει να στα­μα­τή­σουν τη δρα­στη­ριό­τητα.

Από τις χώρες της Ε.Ε η Γερ­μα­νία αντι­με­τώ­πισε το συγκε­κρι­μένο πρό­βλημα με συγκε­κρι­μένα εθνικά μέτρα. Ερευνα της διαΝΕΟσις (οργα­νι­σμός έρευνας και ανά­λυ­σης) για το αγρο­τικό επι­χει­ρείν ανα­φέ­ρει σχετικά: «Στη Γερ­μα­νία, πέραν των ενι­σχύ­σεων στους νέους αγρότες, επέ­λε­ξαν το σύστημα κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης “Hofabgabeklausel”, σύμφωνα με το οποίο οι αγρότες ιδιο­κτή­τες γης, προ­κει­μέ­νου να εισπρά­ξουν τη σύνταξη γήρατος, οφεί­λουν να παραι­τού­νται από τα δικαιώ­ματα επί της γεωρ­γι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης. Ετσι, η Γερ­μα­νία είναι η μόνη χώρα των “28” η οποία έχει πετύχει την ανα­γκαία ηλι­κιακή ανα­νέ­ωση και τη δόμηση της γεωρ­γίας σε επι­χει­ρη­μα­τικά πρότυπα».

Οι ενοι­κια­στές

Οι «Νέοι Αγρότες» καλ­λιερ­γούν γη χαμη­λό­τε­ρης αξίας (η αξία φυσικά εξαρ­τά­ται από την απο­δο­τι­κό­τητα) περίπου 6.931 ευρώ κατά μέσον όρο το στρέμμα, ενώ η γη των αγροτών άνω των 65 ετών αξίζει κατά μέσον όρο 11.565 ευρώ. Οι αγρότες κάτω των 35 ετών δια­θέ­τουν μικρό­τε­ρες εκτά­σεις, τις οποίες συνήθως νοι­κιά­ζουν.

Από την άλλη, αξίζει να σημειω­θεί ότι οι περισ­σό­τε­ροι αγρότες που δια­θέ­τουν οικο­νο­μικά βιώ­σι­μες εκμε­ταλ­λεύ­σεις (με βάση την έκταση και άλλους οικο­νο­μι­κούς δείκτες) καλ­λιερ­γούν εκτά­σεις που νοι­κιά­ζουν. Για την ακρί­βεια, το 54% της αγρο­τι­κής γης στην Ε.Ε. είναι νοι­κια­σμένο, αλλά υπάρ­χουν σοβαρές απο­κλί­σεις μεταξύ των δια­φό­ρων κρατών-μελών.