Θανάσης Βυρίνης: «Τα Ροδιτόπουλα επενδύουν σε γνώσεις, σπουδές και προοπτικές!»

Το υπουρ­γείο Παι­δείας, προ­ώ­θησε μια σειρά από αλλαγές στα σχολεία από τον Σεπτέμ­βριο, με νέα προ­γράμ­ματα σπουδών, άρση του περιο­ρι­σμού του ενός βιβλίου ανά μάθημα, δρα­στη­ριότητες των Εργα­στηρίων Δεξιοτήτων. Θα ήθελα να ανα­φερ­θείτε σε αυτά και πώς θα λει­τουρ­γή­σουν στην πράξη κατά την εκτί­μησή σας;

Να τα πάρουμε με την σειρά: Πολ­λα­πλό βιβλίο / Η εμφά­νιση του πολ­λα­πλού βιβλίου στα σχολεία, ενδε­χο­μέ­νως να επι­φέ­ρει πολυ­πό­θητα απο­τε­λέ­σματα. Εκπαι­δευ­τι­κοί και μαθητές θα είναι σε θέση να δια­σταυ­ρώ­νουν γνώσεις μέσω των εγκε­κρι­μέ­νων ψηφια­κών βιβλίων, πράγμα που μεταξύ άλλων μας απο­μα­κρύ­νει -επιτέλους- και από τη μηχα­νι­στική μάθηση-παπαγαλία που εδώ και δεκα­ε­τίες απο­τε­λεί ένα από τα μελανά σημεία του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος. Ωστόσο, ο εκπαι­δευ­τι­κός καλεί­ται να επι­λέ­ξει ως βασικό βιβλίο (το οποίο θα έχουν σε φυσική μορφή) ένα από τα προ­τει­νό­μενα βιβλία του Μητρώου Διδα­κτι­κών Βιβλίων, ενώ τα υπό­λοιπα θα δια­τί­θε­νται (δωρεάν) σε ψηφιακή μορφή. Επο­μέ­νως, αν δεν αξιο­ποι­η­θεί (επαρκώς) η ύπαρξη των υπο­λοί­πων ψηφια­κών συγ­γραμ­μά­των τότε κατα­λή­γουμε πάλι στο σημείο μηδέν, σε ένα βιβλίο «αυθε­ντία». Επι­πλέον, όλα τα εγκε­κρι­μένα και προ­τει­νό­μενα συγ­γράμ­ματα οφεί­λουν να συμ­βα­δί­ζουν με το εκά­στοτε Πρό­γραμμα Σπουδών αλλά και με τα Προσ­δο­κώ­μενα Μαθη­σιακά Απο­τε­λέ­σματα. Από αυτή την άποψη, οι διά­φο­ρες αυτές συγ­γρα­φι­κές ομάδες καλού­νται να κινη­θούν (θέλο­ντας και μη) στις «ίδιες συχνό­τη­τες», στο­χεύ­ο­ντας στα ίδια επι­ζη­τού­μενα μαθη­σιακά απο­τε­λέ­σματα. Το γεγονός αυτό, κατά την άποψή μου, «δένει τα χέρια» και μέχρι ένα βαθμό εγκλω­βί­ζει την όποια συγ­γρα­φική ομάδα. Άλλωστε, πόσες εναλ­λα­κτι­κές δια­τυ­πώ­σεις και προ­σεγ­γί­σεις να χρεια­στεί ένα Πυθα­γό­ρειο Θεώρημα ή μια τραγική κατά­ληξη μιας εκστρα­τείας; Ωστόσο, το κίνητρο που προ­σφέ­ρει ο ιδιό­τυ­πος αυτός «αντα­γω­νι­σμός» μεταξύ των συγ­γρα­φι­κών ομάδων, αν μη τι άλλο τις ωθεί να προ­σπα­θούν για το καλύ­τερο δυνατό απο­τέ­λε­σμα. Η ταυ­τό­χρονη «σύγκλιση» σε συγκε­κρι­μένα Προσ­δο­κώ­μενα Μαθη­σιακά Απο­τε­λέ­σματα, αν και κατά κάποιο τρόπο λει­τουρ­γεί αντι­φα­τικά ως προς την ύπαρξη πολυ­φω­νίας (απόψεων) από μεριάς ακα­δη­μαϊ­κών και συγ­γρα­φέων, είναι μάλλον απα­ραί­τητη μιας και υπό άλλες συν­θή­κες πολύ φοβάμαι ότι θα βρι­σκό­μα­σταν αντι­μέ­τω­ποι με μια χαοτική κατά­σταση (του­λά­χι­στον όσον αφορά στο περιε­χό­μενο των συγ­γραμ­μά­των). Κοντο­λο­γίς, φαί­νε­ται να είναι μια πολλά υπο­σχό­μενη από­πειρα, η οποία αν σχε­δια­στεί, εφαρ­μο­στεί και αξιο­ποι­η­θεί με τον κατάλ­ληλο τρόπο, ναι, θα επι­φέ­ρει τα πολυ­πό­θητα απο­τε­λέ­σματα. Ο κυκε­ώ­νας γνώσεων που θα προ­σφέ­ρε­ται και ψηφιακά, απαιτεί κρίση, γνω­στικό υπό­βα­θρο καθώς επίσης και λεπτούς χει­ρι­σμούς (τόσο από τους εκπαι­δευ­τι­κούς όσο και από τους μαθητές και τις μαθή­τριες). Ουσια­στικά μετα­βαί­νουμε, θέλο­ντας και μη, σε μια αλλαγή νοο­τρο­πίας. Ατομική ευθύνη εκπαι­δευ­τι­κών, υγιής αντα­γω­νι­σμός μεταξύ συγ­γρα­φι­κών ομάδων, κρίση και επε­ξερ­γα­σία δια­φό­ρων δεδο­μέ­νων και πηγών από τους μαθητές. Ένεκα και της ιδιό­τη­τάς μου ως εκπαι­δευ­τι­κός στο φρο­ντι­στη­ριακό χώρο, στον οποίο ουσια­στικά κάνουμε χρήση του πολ­λα­πλού βιβλίου (σχολικό, βοήθημα, σημειώ­σεις, ψηφιακό υλικό θεωρίας και ασκή­σεων) πολλά χρόνια τώρα, η πληθώρα των πηγών που χρη­σι­μο­ποιούμε θωρα­κί­ζει τη ζητού­μενη γνώση και κρίση που απαιτεί και το εξε­τα­στικό σύστημα.

Εργα­στή­ρια Δεξιο­τή­των / Επίσης θετικό εγχεί­ρημα, το οποίο πάλι χρειά­ζε­ται τον κατάλ­ληλο σχε­δια­σμό προτού τεθεί σε εφαρ­μογή. Η ισχύ­ουσα λογική του σχο­λείου ως μετα­φο­ρέας πλη­ρο­φο­ριών και γνώσεων στις νοη­τι­κές απο­θή­κες των μαθητών φαί­νε­ται να μην βρίσκει εφαρ­μογή στη σύγ­χρονη πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Είναι μια προ­σπά­θεια να απο­κτή­σει η ελλη­νική εκπαί­δευση ένα δια­φο­ρε­τικό προ­σα­να­το­λι­σμό, αυτόν της καλ­λιέρ­γειας δεξιο­τή­των και ικα­νο­τή­των. Οι μαθητές προ­σεγ­γί­ζο­νται ως άτομα τα οποία αργά ή γρήγορα θα κληθούν να δια­χει­ρι­στούν κοι­νω­νι­κές κατα­στά­σεις και προ­βλή­ματα, τα οποία αφορούν τόσο στους ίδιους ως «άτομα» όσο και στον ευρύ­τερο κοι­νω­νικό τους κύκλο «ομάδα» – «κοι­νω­νία». Προ­φα­νώς και μια τέτοια εκπαι­δευ­τική απο­στολή είναι αρκετά απαι­τη­τική, του­λά­χι­στον για τους εκπαι­δευ­τι­κούς. Η μετα­στροφή από «πομπό γνώσεων» σε υπο­στη­ρι­κτή και κατά κάποιο τρόπο «χτίστη» και καθο­δη­γητή δεν είναι κάτι το αυτο­νό­ητο ούτε και μπορεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με μια απλή δια­δι­κα­σία μίμησης, εννο­ώ­ντας τα δυτικά πρότυπα. Αν μη τι άλλο είναι κι αυτό μια ευκαι­ρία, ίσως μια αρχή για την αλλαγή του χαρα­κτήρα του εκπαι­δευ­τι­κού μας συστή­μα­τος.

Η μια ώρα εβδο­μα­διαίως στη δευ­τε­ρο­βάθ­μια (Γυμνά­σια) κρίνω ότι είναι ανε­παρ­κής. Από την άλλη υπάρχει και μια διδα­κτέα ύλη φυσικής, ιστο­ρίας και μαθη­μα­τι­κών, που πρέπει να παρα­δο­θεί εντός στενού χρο­νι­κού πλαι­σίου. Το γεγονός αυτό και μόνο «δεσμεύει» το εν λόγω μάθημα στη μία ώρα εβδο­μα­διαίως. Η μέχρι τώρα εικόνα και απο­τί­μηση είναι άκρως θετική, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι μια μεταρ­ρύθ­μιση με εγγε­νείς δυσκο­λίες αφού μιλάμε (και εδώ) για μια ριζική αλλαγή νοο­τρο­πίας. Δε θέλω να το απο­κα­λέσω «άλμα», αλλά «βήμα» για μια νέα αρχή.

Είναι γεγονός ότι στην εκπαί­δευση έχουν εισα­χθεί οι νέες τεχνο­λο­γίες (κυρίως και με αφορμή την περίοδο του κορω­νοϊού). Πώς προ­σαρ­μό­ζο­νται τα παιδιά σε αυτές και οι εκπαι­δευ­τι­κοί στον τρόπο διδα­σκα­λίας;

Οι νέες τεχνο­λο­γίες στην εκπαί­δευση έχουν κάνει την εμφά­νισή τους εδώ και αρκετά χρόνια στις σχο­λι­κές μονάδες και στο σχολικό περι­βάλ­λον γενι­κό­τερα, δεδο­μέ­νου ότι πλέον αρκετές σχο­λι­κές μονάδες δια­θέ­τουν προ­σω­πικά ιστο­λό­για, σελίδες σε μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, υλικό σε ψηφιακή μορφή ανε­βα­σμένο σε κάποιο «σύννεφο» κ. ό. κ. Τα απο­τε­λέ­σματα είναι ως επί το πλεί­στον θετικά, καθώς τόσο οι εκπαι­δευ­τι­κοί όσο και οι μαθητές φαί­νε­ται να προ­σαρ­μό­στη­καν εύκολα στο νέο «υβρι­δικό» πρόσωπο που αποκτά ολοένα και περισ­σό­τερο το εκπαι­δευ­τικό μας σύστημα και ανα­φέ­ρο­μαι τόσο στην τυπική όσο και στην μη-τυπική εκπαί­δευση. Η τραγική συγκυ­ρία της παν­δη­μίας, αν μη τι άλλο λει­τούρ­γησε κατα­λυ­τικά, περισ­σό­τερο θα έλεγα λει­τούρ­γησε ως έναυσμα. Όλοι μας βγήκαμε καλύ­τε­ροι και πιο δυνατοί ύστερα από τη μεγάλη (δυστυ­χώς) παρέν­θεση του κορω­νοϊού. Ο φρο­ντι­στη­ρια­κός χώρος για μια ακόμη φορά επέ­δειξε ευε­λι­ξία και κατά­φερε να αντα­πο­κρι­θεί αστρα­πιαία στις νέες κατα­στά­σεις αφού πιλο­τικά χρη­σι­μο­ποιεί τις νέες τεχνο­λο­γίες και την εξ απο­στά­σεως εκπαί­δευση στα τελευ­ταία χρόνια. Ωστόσο, αν και άχαρη ή και σπα­σμω­δική η μετά­βαση αρχικά, κατορ­θώ­σαμε να την αξιο­ποι­ή­σουμε και να προ­σαρ­μο­στούμε σε αυτήν, τόσο εμείς όσο και οι μαθητές. Η εκπαί­δευση οφείλει να ακο­λου­θεί το πνεύμα της εποχής, μια εποχή που αν μη τι άλλο χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την εικόνα, τον ήχο και την αμε­σό­τητα. Η τεχνο­λο­γία απο­τε­λεί τη μέθοδο για να επι­τύ­χουμε τους σκοπούς μας, δια­χρο­νικά. Μόνο ως μέθοδος μπορεί να νοηθεί επο­μέ­νως και όχι ως κάποια απειλή του «ιερού» εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος. Και εδώ φυσικά ο συντο­νι­σμός και ο σχε­δια­σμός είναι πάρα πολύ σημα­ντι­κός, ούτως ώστε η τεχνο­λο­γία να λει­τουρ­γή­σει επι­κου­ρικά και συμπλη­ρω­μα­τικά καθ’ όλη την εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία. Δια­φο­ρε­τικά το απο­τέ­λε­σμα δεν θα είναι το ανα­με­νό­μενο και όπως η πραγ­μα­τι­κό­τητα προ­σφά­τως έδειξε, ενδέ­χε­ται να προ­κύ­ψουν και «κωμικές» κατα­στά­σεις.

Κάθε χρόνο βλέ­πουμε ότι τα Ροδι­τό­πουλα κατα­γρά­φουν μεγάλες επι­τυ­χίες και υψηλές βαθ­μο­λο­γίες στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Πράγ­ματι, τα παιδιά του νησιού φαί­νε­ται πως στα τελευ­ταία χρόνια δεί­χνουν ιδιαί­τερο ζήλο για τη μόρφωση. Παρόλο που η Ρόδος απο­τε­λεί έναν δια­χρο­νικό και «σίγουρο» του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό, θα περί­μενε κανείς ότι οι νέοι να μην δεί­χνουν τόσο ενδια­φέ­ρον στην όλη δια­δι­κα­σία των πανελ­λα­δι­κών εξε­τά­σεων. Μια δια­δι­κα­σία που κακά τα ψέματα απαιτεί κόπο (ψυχικό και μη). Αυτό ίσως γιατί η Ρόδος έχει την «τύχη» να προ­σφέ­ρει απλό­χερα (συγκρι­τικά πάντα με άλλα μέρη της χώρας) εργα­σια­κές θέσεις. Η προ­σω­πική μου ερμη­νεία του παρά­δο­ξου αυτού φαι­νο­μέ­νου είναι ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται- ιδίως μετά τα πρό­σφατα γεγο­νότα παν­δη­μίας, ενερ­γεια­κής κρίσης, αλλά και κλι­μα­τι­κής αλλαγής- ότι η μονο­καλ­λιέρ­γεια του του­ρι­σμού είναι ευαί­σθητη. Για το λόγο αυτό πολύ ορθά επι­λέ­γουν να επεν­δύ­σουν πρώ­τι­στα σε γνώσεις, σπουδές, προ­ο­πτι­κές.

Επι­πρό­σθετα, οι όποιες σπουδές τους στον ευλο­γη­μένο τόπο που βιώ­νουμε έχουν το προ­νό­μιο να μπορούν να συν­δυα­στούν με τον του­ρι­σμό, ο οποίος δια­νοί­γει πολλές και και­νο­τό­μες κατευ­θύν­σεις. Ο του­ρι­σμός εξε­λίσ­σε­ται διαρκώς και είναι πλέον αρκετά απαι­τη­τι­κός (σε επι­στη­μο­νική βάση), πράγμα το οποίο προ­ϋ­πο­θέ­τει διαρκή ανα­προ­σαρ­μογή, ατομική εξέλιξη του καθενός και σίγουρα όχι επα­νά­παυση (όπως είθι­σται να συμ­βαί­νει σε παλαιό­τε­ρες εποχές). Σε αυτό το πλαίσιο κινή­θηκα και από το χώρο της Διεύ­θυν­σης Του­ρι­σμού του Δήμου, καθιε­ρώ­νο­ντας τις ενη­με­ρώ­σεις στα σχολεία και τον επαγ­γελ­μα­τικό προ­σα­να­το­λι­σμό που εστιά­ζει και στις του­ρι­στι­κές ειδι­κό­τη­τες (άμεσα ή έμμεσα). Είναι αδιαμ­φι­σβή­τητο γεγονός, ότι οι κλα­σι­κές σπουδές και τα επαγ­γέλ­ματα δίνουν τη θέση τους σε νέες ενώ η και­νο­το­μία επι­βρα­βεύ­ε­ται. Σε κάθε περί­πτωση οι ανάγκες της εποχής, η νέα ψηφιακή πραγ­μα­τι­κό­τητα (η τεχνητή νοη­μο­σύνη), οι ανα­προ­σαρ­μο­ζό­με­νες δεξιό­τη­τες, ωθούν τα παιδιά στην επέν­δυση των Σπουδών και απο­δει­κνύ­ε­ται ότι τα Ροδι­τό­πουλα το έχουν ενστερ­νι­στεί και τα κατα­φέρ­νουν περί­φημα!