«Πρέπει να σταματήσει η αλλοίωση της πολιτιστικής ταυτότητας της Ρόδου»

Η Ρόδος γνώρισε μεγάλη του­ρι­στική ανά­πτυξη, δέχθηκε πολλές επιρ­ροές και υιο­θέ­τησε ξένα πρότυπα με απο­τέ­λε­σμα στο διάβα των δεκα­ε­τιών να έχει απο­λέ­σει τη δική της ξεχω­ρι­στή πολι­τι­στική ταυ­τό­τητα. Κυρίως στην πόλη της Ρόδου δεν μπορεί να δια­κρί­νει κανείς την παρά­δοση και το λαϊκό πολι­τι­σμό, που ανα­ζη­τούν πλέον όλο και πιο επι­τα­κτικά οι ξένοι επι­σκέ­πτες του νησιού. Μια ηλια­χτίδα ελπίδας για την ανα­βί­ωση των παρα­δό­σεων, των ηθών και εθίμων της Ρόδου απο­τε­λεί η Ομο­σπον­δία Πολι­τι­στι­κών Συλ­λό­γων της Ρόδου με τα 48 μέλη της

Ο πρό­ε­δρος της Ομο­σπον­δίας Πολι­τι­στι­κών Συλ­λό­γων της Ρόδου, κ. Πανα­γιώ­της Εγγλέ­ζος, σε συνέ­ντευξή του στη «δημο­κρα­τική», μιλά για την ανάγκη δια­τή­ρη­σης της τοπικής μας νησιω­τι­κής παρά­δο­σης, τη σωστή αξιο­ποί­ηση και προβολή όλων των δεδο­μέ­νων της πολι­τι­στι­κής μας ταυ­τό­τη­τας προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει η αλλοί­ωσή της.

• Η Ρόδος βιώνει ίσως το πιο ενδια­φέ­ρον πολι­τι­στικό καλο­καίρι…. Ποιος είναι ο απο­λο­γι­σμός των δράσεών της Ομο­σπον­δίας;

Το πλούσιο πολι­τι­στικό πρό­γραμμα του καλο­και­ριού οδεύει στα­διακά προς το τέλος του. Διορ­γα­νώ­θη­καν πολύ αξιό­λο­γες εκδη­λώ­σεις απ’ όλους τους συλ­λό­γους μέλη της Ομο­σπον­δίας μας. γαστρο­νο­μι­κές, πολι­τι­στι­κές, αντα­μνώ­ματα απο­δή­μων…

Για ένα ακόμη καλο­καίρι οι κατά τόπους σύλ­λο­γοι προ­σπά­θη­σαν να χαρί­σουν ζωντά­νια στα χωριά, προ­σελ­κύ­ο­ντας κόσμο. Αυτό επε­τεύ­χθη με τη συνερ­γα­σία των μελών μας με την Ομο­σπον­δία αλλά και με τη στήριξη του Τμή­μα­τος Πολι­τι­σμού της Περι­φέ­ρειας και εσχάτως με τη συνει­σφορά του δήμου Ρόδου μέσω του ΔΟΠΑΡ. Το ευχά­ρι­στο είναι ότι όλοι οι σύλ­λο­γοι πλέον έχουν την ίδια αντι­με­τώ­πιση από Δήμο και Περι­φέ­ρεια… Δεν υπάρχει δηλαδή ξεχω­ρι­στή αντι­με­τώ­πιση όσον αφορά την επι­χο­ρή­γηση, όπως παλιά, που δίνο­νταν οι επι­δο­τή­σεις ανάλογα με τις γνω­ρι­μίες και συμπά­θειες… Αυτά απο­τε­λούν πλέον παρελ­θόν.

Από την πρώτη μέρα της σύστα­σης της Ομο­σπον­δίας Πολι­τι­στι­κών Συλ­λό­γου Ρόδου μέχρι και σήμερα, ο Περι­φε­ρειάρ­χης είναι συνερ­γά­της μας, μας στη­ρί­ζει ουσια­στικά. Το ίδιο βέβαια και ο δήμαρ­χος… Και οι δύο έχουν ζητήσει να υπάρχει άριστη συνερ­γα­σία με την Ομο­σπον­δία. Αυτό έχει φανεί άλλωστε μέσα από την επι­τυ­χία που σημειώ­νουν οι εκδη­λώ­σεις στο νησί μας.

• Κύριε Εγγλέζο, πιστεύ­ετε ότι οι Ροδίτες και δη τα νέα παιδιά γνω­ρί­ζουν την πολι­τι­στική παρά­δοση του νησιού;

Η προ­σπά­θεια να ανα­δει­χθούν ο πολι­τι­στι­κός πλούτος, η λαο­γρα­φία και οι παρα­δό­σεις του τόπου μας είναι σύνθετη και απαι­τη­τική. Οι πολι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι έχουν κατη­γο­ρη­θεί πολ­λά­κις ότι οργα­νώ­νουν μόνο πανη­γύ­ρια… Όμως τα πανη­γύ­ρια ανα­δει­κνύ­ουν όλες αυτές τις πτυχές των παρα­δό­σεων και εθίμων του κάθε τόπου. Πλέον, με τις προ­σπά­θειες της ομο­σπον­δίας, μέσα από φυλ­λά­δια, δια­λέ­ξεις κλπ. τα πανη­γύ­ρια αυτά, έχουν εμπλου­τι­στεί με ανα­φο­ρές στην ιστορία των χωριών, στον παρα­δο­σιακό τρόπο ζωής…

Προ­σπα­θούμε να ανα­βιώ­σουμε αυτή την παρά­δοση του νησιού με κάθε δυνατό τρόπο. Στο­χεύ­ουμε να εδραιώ­σουμε στη συνεί­δηση του κόσμου ότι πρέπει να ανα­βιώ­σουμε τους παρα­δο­σια­κούς μας χορούς, τη μουσική και τα έθιμά μας. Είναι επι­τα­κτική ανάγκη να επι­στρέ­ψουμε στις ρίζες μας. Η κουλ­τούρα μας έχει αλλοιω­θεί, έχει κρη­τι­κο­ποι­η­θεί σχεδόν εξο­λο­κλή­ρου…

Τα τελευ­ταία χρόνια έχουν επι­κρα­τή­σει στη Ρόδο τα κρητικά ακού­σματα με απο­τέ­λε­σμα να ανα­γκά­ζο­νται πολι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι να ακο­λου­θούν τη μόδα. Για να μπο­ρέ­σει να βγάλει τα έξοδα της μία εκδή­λωση, θα πρέπει να παίξει κρη­τι­κός λυράρης. Όμως οι σύλ­λο­γοι είναι οι τελευ­ταίοι που φταίνε για όλο αυτό που γίνεται. Δεν μπορείς από τη μία μέρα στην άλλη να αλλά­ξεις εδραιω­μέ­νες συνή­θειες. Θα πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί το φαι­νό­μενο σε οργα­νω­μένη βάση, με τη συμ­με­τοχή όλων των αρμό­διων φορέων. Τόσο η Περι­φέ­ρεια όσο και ο δήμος θα πρέπει να στη­ρί­ξουν την προ­σπά­θεια της ανα­βί­ω­σης της μου­σι­κο­χο­ρευ­τι­κής μας παρά­δο­σης και του πολι­τι­σμού του τόπου μας γενι­κό­τερα. Θα πρέπει π.χ. να «φιλ­τρά­ρο­νται» οι εκδη­λώ­σεις που στη­ρί­ζουν ώστε να απο­φεύ­γουν να χρη­μα­το­δο­τούν εκδη­λώ­σεις οι οποίες δεν προ­ά­γουν την κουλ­τούρα και τον πολι­τι­σμό της Ρόδου και της Δωδε­κα­νή­σου. Μόνο έτσι θα κατα­πο­λε­μη­θεί η μάστιγα της υιο­θέ­τη­σης ξένων προ­τύ­πων. Υπήρξαν πολλές περι­πτώ­σεις όπου οι σύλ­λο­γοι της Ρόδου εκπρο­σώ­πη­σαν το νησί σε εκδη­λώ­σεις εκτός νομού και έπαιζαν κρητικά. Παντού ακού­γο­νται κρητικά… Επι­τρέψτε μου να πω, ότι η Ομο­σπον­δία έχει άριστες σχέσεις με το σύλλογο Κρητών Ρόδου. Και εκείνοι δια­πι­στώ­νουν την ολο­κλη­ρω­τική επι­κρά­τηση των κρη­τι­κών ακου­σμά­των. Ως Ομο­σπον­δία προ­σπα­θούμε να τελειώ­σει αυτή η μόδα, αλλά δεν μπο­ρούμε να το κατα­φέ­ρουμε μόνοι μας. Είναι μεγάλη ανάγκη να δια­τη­ρή­σουμε την τοπική μας νησιω­τική παρά­δοση ζωντανή, να αξιο­ποι­ή­σουμε σωστά όλα τα δεδο­μένα της πολι­τι­στι­κής μας ταυ­τό­τη­τας, προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει η αλλοί­ωσή της.

• Ποιο είναι το βασικό σας σχέδιο για να φέρετε και πάλι στο προ­σκή­νιο τη μου­σι­κο­χο­ρευ­τική παρά­δοση της Ρόδου;

Είμαστε σε συνερ­γα­σία με την Περι­φέ­ρεια και τον ίδιο τον Περι­φε­ρειάρχη ώστε να δημιουρ­γή­σουμε τη δική μας παρα­δο­σιακή ορχή­στρα που θα απο­τε­λεί­ται από Ροδίτες μου­σι­κούς. Αυτή την ορχή­στρα θα την πλαι­σιώ­νουν νέα παιδιά και κυρίως από­φοι­τοι του μου­σι­κού σχο­λείου, το οποίο κάνει άριστη δουλειά και παράγει μου­σι­κούς οι οποίοι γνω­ρί­ζουν πολύ καλά τη μουσική παρά­δοση της Ρόδου. Θα φέρουμε κοντά μας και τους παλιούς μου­σι­κούς που έχουν απο­μεί­νει στη Ρόδο… Στόχος μας είναι αυτή η ορχή­στρα να πλαι­σιώ­νει τα χορευ­τικά συγκρο­τή­ματα στις διά­φο­ρες εκδη­λώ­σεις. Βρι­σκό­μα­στε λοιπόν σε αυτή τη δια­δι­κα­σία, η οποία ελπίζω ότι θα ολο­κλη­ρω­θεί και θα κατα­φέ­ρουμε να ανα­δεί­ξουμε τη δική μας πλούσια μουσική κλη­ρο­νο­μιά. Σήμερα πέρα από δυο, τρεις ροδί­τι­κους χορούς δικούς μας δεν χορεύ­ουμε κανένα άλλο…

• Υπάρ­χουν ευτυχώς πολλοί πολι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι στο νησί. Θα μπο­ρού­σαν κάτω από την ομπρέλα της Ομο­σπον­δίας να ανα­δεί­ξουν τα ήθη, τα έθιμα και τις τοπικές παρα­δό­σεις;

Όπως ανέφερα, το τερά­στιο πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζει η Ρόδος είναι η εισα­γωγή και υιο­θέ­τηση των ξενό­φερ­των συνη­θειών. Στη δια­μόρ­φωση της τάσης αυτής έχει δια­δρα­μα­τί­σει όλα αυτά τα χρόνια καθο­ρι­στικό ρόλο ο του­ρι­σμός. Ευτυχώς έχουμε κατα­φέ­ρει να υπάρ­χουν σε αρκετά από τα διοι­κη­τικά συμ­βού­λια των πολι­τι­στι­κών συλ­λό­γων στα χωριά και νέα παιδιά που ενδια­φέ­ρο­νται για τη διάσωση της μου­σι­κο­χο­ρευ­τι­κής μας παρά­δο­σης, των ηθών και εθίμων μας.

Ευτυχώς ακόμη στα χωριά ανα­βιώ­νουν τα τοπικά έθιμα. Δεν θα κου­ρα­στώ να λέω ότι πρέπει να αγω­νι­στούμε για να μην ξεχά­σουμε τις ρίζες μας. Στην πόλη έχουμε ξεχάσει τα πάντα… Οι νέοι δεν γνω­ρί­ζουν τίποτε για τον τρόπο ζωής των παπ­πού­δων τους. Η συνεχής υιο­θέ­τηση ξένων προ­τύ­πων δυστυ­χώς έχει αλλοιώ­σει τα πάντα. Πρέπει να αντι­στρα­φεί όλο αυτό που συμ­βαί­νει, γι΄αυτό και χρεια­ζό­μα­στε τη συνερ­γα­σία και τη συμπα­ρά­σταση όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων..

Οφείλω να πω ότι η Ομο­σπον­δία μας απα­ριθ­μεί 48 συλ­λό­γους οι περισ­σό­τε­ροι από τους οποίους εδρεύ­ουν στα χωριά. Εχουμε επι­σκε­φθεί τους περισ­σό­τε­ρους από αυτούς και δια­πι­στώ­νουμε κάθε φορά ότι το επίπεδο είναι υψηλό. Υπάρ­χουν σύλ­λο­γοι οι οποίοι μπορούν να συνα­γω­νι­στούν μεγά­λους και ανα­γνω­ρι­σμέ­νους συλ­λό­γους σε όλη την Ελλάδα. Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που δίνει κου­ρά­γιο στην ομο­σπον­δία να συνε­χί­σει την προ­σπά­θεια της. Υπάρ­χουν σύλ­λο­γοι που με νύχια και δόντια προ­σπα­θούν να σώσουν την παρά­δοσή μας και το μόνο που χρειά­ζε­ται είναι η αλλη­λο­βο­ή­θεια και η υπο­στή­ριξη. Η βοήθεια μεταξύ των συλ­λό­γων είναι δεδο­μένη σε ό,τι και αν χρεια­στεί. Χρεια­ζό­μα­στε τη βοήθεια από το Δήμο και την Περι­φέ­ρεια για να ανα­δει­χθούν οι πολι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι που παρά­γουν έργο… Πρέπει όμως να γίνει δουλειά και στα σχολεία… Για να γνω­ρί­ζουν τα παιδιά και να μην υιο­θε­τούν τόσο εύκολα τα ξενό­φερτα πρότυπα, θα πρέπει να γίνεται έστω και μία ώρα τη βδομάδα μάθημα για τον πολι­τι­σμό και τις παρα­δό­σεις του τόπου μας.

• Ο Πολι­τι­σμός μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως ενι­σχυ­τής του του­ρι­σμού;

Απο­λύ­τως… Ο του­ρί­στας δεν ενδια­φέ­ρε­ται πλέον μόνο για τον ήλιο και τη θάλασσα. Αυτά μπορεί να τα βρει και αλλού. Πλέον οι ξένοι επι­σκέ­πτες μας έρχο­νται δια­βα­σμέ­νοι και θέλουν να δουν από κοντά τα ήθη και τα έθιμά μας, να βιώσουν μία ξεχω­ρι­στική πολι­τι­στική εμπει­ρία… Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι στις εκδη­λώ­σεις που πραγ­μα­το­ποιού­νται κάθε καλο­καίρι στα χωριά, συμ­με­τέ­χουν πολλοί του­ρί­στες. Το πολι­τι­στικό καλε­ντάρι της ομο­σπον­δίας μας δια­νέ­με­ται μέσα από γραφεία πλη­ρο­φο­ριών, του­ρι­στικά πρα­κτο­ρεία ενώ υπάρχει και στο δια­δί­κτυο. Ο ξένος επι­σκέ­πτης θέλει να δει και να ζήσει την κουλ­τούρα μας… Ο πολι­τι­στι­κός του­ρι­σμός απο­τε­λεί άλλωστε μία από τις δημο­φι­λέ­στε­ρες εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού… Όταν λοιπόν έχουμε να δεί­ξουμε κάτι δια­φο­ρε­τικό από τα καθιε­ρω­μένα, προ­σελ­κύ­ουμε και κόσμο με εξει­δι­κευ­μένα ενδια­φέ­ρο­ντα. Ο του­ρί­στας θέλει να γνω­ρί­ζει τον τρόπο ζωής του προ­ο­ρι­σμού που επι­λέ­γει.

• Κύριε Εγγλέζο, η γιορτή για­πρα­κιού στη Σάλακο είναι μία από τις πιο επι­τυ­χη­μέ­νες εκδη­λώ­σεις στη Ρόδο. Η γαστρο­νο­μία μπορεί να είναι μέρος της πολι­τι­στι­κής παρά­δο­σης ενός τόπου;

Η γαστρο­νο­μία είναι ανα­πό­σπα­στο κομμάτι της παρά­δο­σής μας. Ένα από τα μεγάλα γαστρο­νο­μικά φεστι­βάλ του καλο­και­ριού είναι και η γιορτή για­πρα­κιού στη Σάλακο. Ως πρό­ε­δρος και του Πολι­τι­στι­κού Συλ­λό­γου της Σαλάκου, είμαι ιδιαί­τερα ικα­νο­ποι­η­μέ­νος που κατα­φέ­ραμε να ανα­δεί­ξουμε αυτή τη γιορτή και κυρίως μία ροδί­τικη γαστρο­νο­μική πρόταση ακόμη και στο εξω­τε­ρικό. Το για­πράκι δεν λείπει ποτέ από το κυρια­κά­τικο τραπέζι των Σαλα­κε­νών. Έτσι πήραμε την έμπνευση για τη γιορτή αυτή η οποία εδώ και μία δεκα­ε­τία σχεδόν κατα­γρά­φει μεγάλη επι­τυ­χία.

Εξίσου σημα­ντική επι­τυ­χία είχε πέρυσι και η γαστρο­νο­μική βραδιά αφιε­ρω­μένη στα Για­πρά­κια της Σαλάκου και στη Ροδί­τικη κουζίνα που διορ­γα­νώ­θηκε στην Αθήνα στο πλαίσιο του το Slow food, Convinium of Attica. Τα σαλα­κενά για­πρά­κια άφησαν τις καλύ­τε­ρες εντυ­πώ­σεις και έτσι μας έγινε πρόταση να παρου­σιά­σουμε τον τρόπο παρα­σκευής τους στο εξω­τε­ρικό. Την «10η Γιορτή Για­πρα­κιού 2017» θα τιμήσει με την παρου­σία του ο Κοσμή­το­ρας του Slow Food Αττικής Γρη­γό­ρης Χρι­στο­δού­λου και η δημο­σιο­γρά­φος γεύσης Κατε­ρίνα Βονά­τσιου, εκπρο­σω­πώ­ντας το έντυπο Athens Voice.

Φέτος η εκδή­λωση θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το Σάββατο 2 Σεπτεμ­βρίου. Στο πάρκο του Αγ. Γεώρ­γιου Σαλάκου στις 20:30 θα διορ­γα­νω­θεί η μεγάλη παρα­δο­σιακή γιορτή με ντό­πιους καλ­λι­τέ­χνες και τα χορευ­τικά σχήματα από τους συλ­λό­γους, Τερ­ψι­χόρη των Καλυ­θιών και του Πολι­τι­στι­κού Συλ­λό­γου Σαλακου. Τους ντό­πιους καλ­λι­τέ­χνες θα πλαι­σιώ­σει η Ιωάννα Λεγάκη και στο βιολί θα είναι ο Μαυ­ρου­δής Αντω­νίου. Οι χιλιά­δες επι­σκέ­πτες θα απο­λαύ­σουν τα μονα­δικά Σαλα­κενά Για­πρά­κια δωρεάν.

Την προη­γού­μενη μέρα οι γυναί­κες της Σαλάκου θα παρα­σκευά­σουν τα παρα­δο­σιακά για­πρά­κια με περισσή φρο­ντίδα και μεράκι ενώ φέτος για πρώτη φορά θα συμ­με­τέ­χουν του­ρι­στι­κοί επι­σκέ­πτες οι οποίοι θα έχουν μία μονα­δική και αυθε­ντική γαστρο­νο­μική βιω­μα­τική εμπει­ρία. Κορί­τσια 10 ετών έως γυναί­κες 90 ετών θα ετοι­μά­σουν 110 κατσα­ρό­λες με για­πρά­κια. Θα είναι μία ιερο­τε­λε­στία η οποία θα συνο­δεύ­ε­ται με μουσική, χορό και τρα­γούδι μέχρι πρωίας…