Νόμος του κράτους το νέο κληρονομικό δίκαιο

Στη νέα εποχή πέ­ρα­σε πλέον και επι­σή­μως το κλη­ρο­νο­μι­κό δί­καιο, μετά την ψή­φι­ση του νο­μο­σχε­δί­ου από τη Βουλή και τη δη­μο­σί­ευ­σή του στην Εφη­με­ρί­δα της Κυ­βερ­νή­σε­ως, φέρ­νο­ντας ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές και στη δια­νο­μή της πε­ριου­σί­ας με­τα­ξύ των εξ αδια­θέ­του συ­γκλη­ρο­νό­μων, που μπο­ρεί να γίνει ακόμα και μετά τον θά­να­το του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, ύστε­ρα από επι­στο­λές της ΠΟ­ΜΙ­ΔΑ προς την πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης υιο­θε­τή­θη­κε τε­λι­κά η επέ­κτα­ση της δυ­να­τό­τη­τας σύ­να­ψης κλη­ρο­νο­μι­κής σύμ­βα­σης δια­νο­μής με­τα­ξύ των συ­γκλη­ρο­νό­μων, όχι μόνο εν ζωή, αλλά και μετά τον θά­να­το του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου.

Στό­χος της πρό­τα­σης ήταν να τεθεί τέρμα στη δια­χρο­νι­κή τα­λαι­πω­ρία των εξ αδια­θέ­του κλη­ρο­νό­μων, οι οποί­οι ήταν υπο­χρε­ω­μέ­νοι να τρέ­χουν επί έτη για αλ­λε­πάλ­λη­λες φο­ρο­λο­γι­κές δη­λώ­σεις, συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κές πρά­ξεις και με­τα­γρα­φές απο­δο­χών για να απο­φύ­γουν τον εξ αδιαι­ρέ­του κα­τα­κερ­μα­τι­σμό των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, στο νέο κλη­ρο­νο­μι­κό δί­καιο συ­μπε­ρι­λή­φθη­κε ρητή διά­τα­ξη που προ­βλέ­πει: «Σύμ­βα­ση με­τα­ξύ συ­γκλη­ρο­νό­μων με την οποία δια­νέ­με­ται η κλη­ρο­νο­μία, ολό­κλη­ρη ή εν μέρει, ισχύ­ει και ως απο­δο­χή της κλη­ρο­νο­μί­ας από τους συμ­βαλ­λο­μέ­νους».

Η και­νο­τό­μος αυτή διά­τα­ξη εκτι­μά­ται ότι θα διευ­κο­λύ­νει τόσο την άμεση, ου­σια­στι­κή δια­χεί­ρι­ση των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων από τον κάθε δι­καιού­χο συ­γκλη­ρο­νό­μο, όσο και την εκ­πλή­ρω­ση των φο­ρο­λο­γι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ών τους ως προς τον οφει­λό­με­νο από τον κα­θέ­να φόρο κλη­ρο­νο­μιάς.

«ΤΑ ΝΕΑ» πα­ρου­σιά­ζουν με­ρι­κές από τις εμ­βλη­μα­τι­κές δια­τά­ξεις που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στον νέο νόμο και έρ­χο­νται να ρυθ­μί­σουν το ευαί­σθη­το κομ­μά­τι – τόσο από την πλευ­ρά του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου, όσο και από την πλευ­ρά του κλη­ρο­νό­μου – που αφορά τον τρόπο διά­θε­σης των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων προ­σαρ­μο­σμέ­νο στη σύγ­χρο­νη εποχή.

Συ­γκε­κρι­μέ­να προ­βλέ­πε­ται:

1.Υπαρ­ξη κλη­ρο­νό­μου. Κλη­ρο­νό­μος μπο­ρεί να γίνει όποιος κατά τον χρόνο της επα­γω­γής βρί­σκε­ται στη ζωή ή έχει του­λά­χι­στον συλ­λη­φθεί. Κλη­ρο­νό­μος μπο­ρεί να γίνει και το τέκνο που γεν­νή­θη­κε ύστε­ρα από με­τα­θα­νά­τια τε­χνη­τή γο­νι­μο­ποί­η­ση. Χρό­νος της επα­γω­γής είναι ο χρό­νος θα­νά­του του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου.

2. Αυ­το­πρό­σω­πη σύ­ντα­ξη. Η δια­θή­κη συ­ντάσ­σε­ται μόνο αυ­το­προ­σώ­πως και μόνο κατά τις δια­τυ­πώ­σεις που ορί­ζο­νται στον νόμο.

3. Κα­τά­θε­ση ιδιό­γρα­φης. Η ιδιό­γρα­φη δια­θή­κη μπο­ρεί να κα­τα­τε­θεί από τον δια­θέ­τη αυ­το­προ­σώ­πως σε συμ­βο­λαιο­γρά­φο για φύ­λα­ξη κατά τις κοι­νές δια­τά­ξεις για την κα­τά­θε­ση των εγ­γρά­φων.

4. Δη­μο­σί­ευ­ση δια­θή­κης. Συμ­βο­λαιο­γρά­φος, στον οποίο υπάρ­χει δια­θή­κη, οφεί­λει, χωρίς υπαί­τια κα­θυ­στέ­ρη­ση, μόλις πλη­ρο­φο­ρη­θεί τον θά­να­το του δια­θέ­τη, να δη­μο­σιεύ­σει τη δια­θή­κη στην ει­δι­κή ηλε­κτρο­νι­κή πλατ­φόρ­μα δη­μο­σί­ευ­σης δια­θη­κών Μη­τρώο Δια­θη­κών, που τη­ρεί­ται από τους συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κούς συλ­λό­γους της χώρας. Οποιος κα­τέ­χει ιδιό­γρα­φη δια­θή­κη οφεί­λει, χωρίς υπαί­τια κα­θυ­στέ­ρη­ση, μόλις πλη­ρο­φο­ρη­θεί τον θά­να­το του δια­θέ­τη, να την εμ­φα­νί­σει για δη­μο­σί­ευ­ση σε συμ­βο­λαιο­γρά­φο. Για τη δη­μο­σί­ευ­ση δια­θή­κης ο συμ­βο­λαιο­γρά­φος συ­ντάσ­σει πρα­κτι­κό, στο οποίο κα­τα­χω­ρί­ζε­ται ολό­κλη­ρη η δια­θή­κη με πε­ρι­γρα­φή των τυχόν εξω­τε­ρι­κών ελατ­τω­μά­των της. Το κύρος της δια­θή­κης κρί­νε­ται από το δι­κα­στή­ριο. Ο συμ­βο­λαιο­γρά­φος φυ­λάσ­σει στο αρ­χείο του τα πρω­τό­τυ­πα των δια­θη­κών που δη­μο­σί­ευ­σε.

5. Διά­τα­ξη για τους φτω­χούς ή από­ρους. Οσα κα­τα­λεί­πο­νται στους φτω­χούς ή από­ρους χωρίς ει­δι­κό­τε­ρο προσ­διο­ρι­σμό, σε πε­ρί­πτω­ση αμ­φι­βο­λί­ας, θε­ω­ρεί­ται ότι έχουν κα­τα­λει­φθεί στον δήμο, στον οποίο ο δια­θέ­της είχε την τε­λευ­ταία κα­τοι­κία ή δια­μο­νή του και, αν αυτή δεν βρι­σκό­ταν στην Ελ­λά­δα, θε­ω­ρεί­ται ότι έχουν κα­τα­λει­φθεί στο Δη­μό­σιο και ξο­δεύ­ο­νται για τους φτω­χούς ή από­ρους.

6. Κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση αιτία θα­νά­του. Ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος μπο­ρεί με σύμ­βα­ση να εγκα­τα­στή­σει κλη­ρο­νό­μο, να συ­στή­σει κα­τα­πί­στευ­μα, κλη­ρο­δο­σία ή τρόπο και να επι­λέ­ξει το εφαρ­μο­στέο δί­καιο στην κλη­ρο­νο­μι­κή του δια­δο­χή (κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση αιτία θα­νά­του). Τι­μώ­με­νος μπο­ρεί να είναι ο αντι­συμ­βαλ­λό­με­νος ή τρί­τος. Με την ίδια κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση αιτία θα­νά­του μπο­ρούν να δια­θέ­τουν την πε­ριου­σία τους πε­ρισ­σό­τε­ροι.

Η κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση αιτία θα­νά­του κα­ταρ­τί­ζε­ται ενώ­πιον συμ­βο­λαιο­γρά­φου με αυ­το­πρό­σω­πη πα­ρου­σία των συμ­βαλ­λο­μέ­νων.

7. Κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση αιτία θα­νά­του ένα­ντι ανταλ­λάγ­μα­τος εν ζωή. Αν με την κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος δια­θέ­τει την πε­ριου­σία του αιτία θα­νά­του ένα­ντι εν ζωή ανταλ­λάγ­μα­τος του αντι­συμ­βαλ­λο­μέ­νου του, σε πε­ρί­πτω­ση μη εκ­πλή­ρω­σης ή μη προ­σή­κου­σας εκ­πλή­ρω­σης του ανταλ­λάγ­μα­τος μπο­ρεί να υπα­να­χω­ρή­σει από τη σύμ­βα­ση.

Δι­καί­ω­μα υπα­να­χώ­ρη­σης έχει και ο αντι­συμ­βαλ­λό­με­νος του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου, αν συ­ντρέ­χει σπου­δαί­ος λόγος, ιδίως αν ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος δια­θέ­τει εν ζωή την πε­ριου­σία του αντί­θε­τα προς την κλη­ρο­νο­μι­κή σύμ­βα­ση αιτία θα­νά­του ή με τη συ­μπε­ρι­φο­ρά του κα­θι­στά αδύ­να­τη ή ιδιαί­τε­ρα δυ­σχε­ρή την εκ­πλή­ρω­ση του ανταλ­λάγ­μα­τος.

Η υπα­να­χώ­ρη­ση γί­νε­ται με δή­λω­ση αυτού που έχει το δι­καί­ω­μα να υπα­να­χω­ρή­σει προς τον αντι­συμ­βαλ­λό­με­νό του και υπό­κει­ται στον τύπο του συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κού εγ­γρά­φου. Οι γε­νι­κές δια­τά­ξεις για την υπα­να­χώ­ρη­ση εφαρ­μό­ζο­νται ανα­λό­γως.

8. Ο επι­ζών σύ­ζυ­γος. Ο επι­ζών σύ­ζυ­γος κα­λεί­ται ως κλη­ρο­νό­μος εξ αδια­θέ­του με τους συγ­γε­νείς της πρώ­της τάξης στο τρίτο της κλη­ρο­νο­μί­ας, αν συ­ντρέ­χει με ένα τέκνο, και στο τέ­ταρ­το της κλη­ρο­νο­μί­ας, αν συ­ντρέ­χει με δύο ή πε­ρισ­σό­τε­ρα τέκνα. Με τους συγ­γε­νείς της δεύ­τε­ρης τάξης ο επι­ζών σύ­ζυ­γος κα­λεί­ται στο μισό της κλη­ρο­νο­μί­ας. Επι­πλέ­ον, παίρ­νει ως εξαί­ρε­το, ανε­ξάρ­τη­τα από την τάξη στην οποία κα­λεί­ται, τα έπι­πλα, σκεύη, εν­δύ­μα­τα και άλλα τέ­τοια οι­κια­κά αντι­κεί­με­να που τα χρη­σι­μο­ποιού­σε είτε μόνος εκεί­νος που επι­ζεί είτε μαζί με τον κλη­ρο­νο­μού­με­νο. Αν όμως υπάρ­χουν τέκνα του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου, λαμ­βά­νο­νται υπόψη και οι ανά­γκες τους, εφό­σον το επι­βάλ­λουν οι ει­δι­κές πε­ρι­στά­σεις για λό­γους επιεί­κειας. Αν στην κλη­ρο­νο­μία πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται ακί­νη­το το οποίο χρη­σί­μευε όσο ζούσε ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος ως ο κύ­ριος τόπος δια­μο­νής του ίδιου και του συ­ζύ­γου του, ο σύ­ζυ­γος δι­καιού­ται την απο­κλει­στι­κή χρήση του ακι­νή­του χωρίς αντάλ­λαγ­μα για χρο­νι­κό διά­στη­μα ενός έτους από τον θά­να­το του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου.

9. Πρό­σω­πο που συ­ζού­σε μό­νι­μα σε ελεύ­θε­ρη ένωση με τον κλη­ρο­νο­μού­με­νο. Αν στην κλη­ρο­νο­μία δεν κα­λεί­ται σύ­ζυ­γος, το εξαί­ρε­το πε­ριέρ­χε­ται στο πρό­σω­πο με το οποίο ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος συ­ζού­σε μό­νι­μα σε ελεύ­θε­ρη ένωση κατά τα τε­λευ­ταία τρία έτη πριν από τον θά­να­τό του ή χωρίς χρο­νι­κό πε­ριο­ρι­σμό αν είχε απο­κτή­σει κοινά τέκνα με τον κλη­ρο­νο­μού­με­νο.

Αν δεν κα­λεί­ται σύ­ζυ­γος και στην κλη­ρο­νο­μία πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται ακί­νη­το το οποίο χρη­σί­μευε όσο ζούσε ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος ως ο κύ­ριος τόπος δια­μο­νής του ιδίου και του προ­σώ­που με το οποίο εκεί­νος συ­ζού­σε μό­νι­μα σε ελεύ­θε­ρη ένωση, το πρό­σω­πο αυτό δι­καιού­ται υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις την απο­κλει­στι­κή χρήση του ακι­νή­του χωρίς αντάλ­λαγ­μα για χρο­νι­κό διά­στη­μα ενός έτους από τον θά­να­το του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου.

Αν στην κλη­ρο­νο­μία δεν κα­λεί­ται σύ­ζυ­γος ή συγ­γε­νής του κλη­ρο­νο­μου­μέ­νου, αυτή πε­ριέρ­χε­ται στο πρό­σω­πο με το οποίο ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος συ­ζού­σε μό­νι­μα σε ελεύ­θε­ρη ένωση κατά τα τε­λευ­ταία τρία έτη πριν από τον θά­να­τό του ή χωρίς χρο­νι­κό πε­ριο­ρι­σμό αν είχε απο­κτή­σει κοινά τέκνα με τον κλη­ρο­νο­μού­με­νο και αυτά εξέ­πε­σαν πριν ή μετά την επα­γω­γή.

10. Ευ­θύ­νη κλη­ρο­νό­μου. Ο κλη­ρο­νό­μος δεν ευ­θύ­νε­ται με την ατο­μι­κή του πε­ριου­σία για τις υπο­χρε­ώ­σεις της κλη­ρο­νο­μί­ας, εκτός αν δη­λώ­σει στον γραμ­μα­τέα του δι­κα­στη­ρί­ου της κλη­ρο­νο­μί­ας ότι θα τη δια­χει­ρί­ζε­ται και θα τη δια­θέ­τει ελεύ­θε­ρα.

Πηγή: in,.gr