Εκλογές 2023: Τι αλλάζει στις δεύτερες κάλπες – Τι ισχύει για το μπόνους, τις λίστες και τους ετεροδημότες

Όλα όσα πρέ­πει να γνω­ρί­ζου­με για τις δεύ­τε­ρες εκλο­γές, τι αλ­λά­ζει σε σχέση με την εκλο­γι­κή δια­δι­κα­σία στις 21 Μαΐου.

Στις εκλο­γές του Ιου­νί­ου θα εφαρ­μο­στεί ο εκλο­γι­κός νόμος της ενι­σχυ­μέ­νης ανα­λο­γι­κής, που επα­να­φέ­ρει το μπό­νους εδρών προς το πρώτο κόμμα. Η δια­φο­ρά του με το μπό­νους των εκλο­γών του 2007 και από το 2012 έως το 2019, είναι ότι δεν είναι στα­θε­ρό αλλά κλι­μα­κού­με­νο, ανά­λο­γα με το πο­σο­στό του πρώ­του κόμ­μα­τος.

Εάν αυτό λάβει 25% το μπό­νους είναι 20 έδρες, ενώ οι υπό­λοι­πες 280 έδρες κα­τα­νέ­μο­νται ανα­λο­γι­κά ανά­με­σα στα κόμ­μα­τα που μπή­καν στη Βουλή. Για κάθε επι­πλέ­ον 0,5% το μπό­νους αυ­ξά­νε­ται κατά μία έδρα (και ανά­λο­γα μειώ­νο­νται οι έδρες των άλλων κομ­μά­των), με ανώ­τα­το όριο τις 30 έδρες. Άρα, το ανώ­τα­το όριο των 50 εδρών μπό­νους εξα­σφα­λί­ζει το πρώτο κόμμα με πο­σο­στό 40%, όπως έλαβε η ΝΔ στις πρό­σφα­τες εκλο­γές.

Η αυ­το­δυ­να­μία δεν εξαρ­τά­ται μόνο από το πο­σο­στό του πρώ­του κόμ­μα­τος αλλά και σε συν­δυα­σμό με το πο­σο­στό που θα λά­βουν αθροι­στι­κά τα κόμ­μα­τα που δεν θα πιά­σουν το όριο του 3%. Όσο πιο υψηλό το πο­σο­στό των κομ­μά­των που θα μεί­νουν εκτός Βου­λής τόσο χα­μη­λώ­νει ο πήχης της αυ­το­δυ­να­μί­ας.

Αντί­στρο­φα, όσα πε­ρισ­σό­τε­ρα κόμ­μα­τα στο κοι­νο­βού­λιο (άρα μι­κρό­τε­ρο πο­σο­στό για τους λοι­πούς συν­δυα­σμούς), τόσο θα ανε­βαί­νει το μί­νι­μουμ πο­σο­στό για τον πρώτο. Όπως ανέ­φε­ραν ει­δι­κοί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με πε­ντα­κομ­μα­τι­κή Βουλή η αυ­το­δυ­να­μία εξα­σφα­λί­ζε­ται με πο­σο­στό περί το 37,5%, με εξα­κομ­μα­τι­κή ο πήχης ανε­βαί­νει γύρω στο 38,4% και με επτα­κομ­μα­τι­κή στο 39,3%.

Εκλο­γές με λίστα

Οι επι­κεί­με­νες εκλο­γές δια­φέ­ρουν από αυτές της 21ης Μαΐου και στον τρόπο εκλο­γής των υπο­ψη­φί­ων. Θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν με δε­σμευ­μέ­νο συν­δυα­σμό (λίστα), καθώς θα επα­να­προ­κη­ρυ­χθούν σε διά­στη­μα λι­γό­τε­ρο από 18 μήνες από τις προη­γού­με­νες. Με αυτή τη δια­δι­κα­σία οι βου­λευ­τές δεν εκλέ­γο­νται με σταυ­ρό προ­τί­μη­σης αλλά κατά σειρά στο ψη­φο­δέλ­τιο κάθε εκλο­γι­κής πε­ρι­φέ­ρειας, όπως συμ­βαί­νει με τους βου­λευ­τές Επι­κρα­τεί­ας.

Προ­φα­νώς, τα κομ­μα­τι­κά επι­τε­λεία και οι πο­λι­τι­κοί αρ­χη­γοί θα κα­ταρ­τί­σουν τις λί­στες των ψη­φο­δελ­τί­ων λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τη σειρά κα­τά­τα­ξης των βου­λευ­τών στις πρό­σφα­τες εκλο­γές, αν και δεν δε­σμεύ­ο­νται για κάτι τέ­τοιο από την εκλο­γι­κή νο­μο­θε­σία. Έχουν, δη­λα­δή, το δι­καί­ω­μα να συ­μπε­ρι­λά­βουν υπο­ψη­φί­ους ακόμα και αν εκεί­νοι δεν εξε­λέ­γη­σαν στις εκλο­γές της 21ης Μαΐου και να θέ­σουν εκτός ψη­φο­δελ­τί­ων ή να κα­τα­τά­ξουν χα­μη­λό­τε­ρα στη λίστα υπο­ψη­φί­ους, οι οποί­οι εξε­λέ­γη­σαν στην πρό­σφα­τη εκλο­γι­κή δια­δι­κα­σία.

Πώς ψη­φί­ζουν ετε­ρο­δη­μό­τες και κά­τοι­κοι του εξω­τε­ρι­κού

Οι επι­κεί­με­νες βου­λευ­τι­κές εκλο­γές θα διε­ξα­χθούν με βάση τους εκλο­γι­κούς κα­τα­λό­γους που ίσχυ­σαν και στις τε­λευ­ταί­ες εκλο­γές, όπως αυτοί ορι­στι­κο­ποι­ή­θη­καν μετά την α΄ ανα­θε­ώ­ρη­ση του 2023, και πε­ρι­λαμ­βά­νουν όλες τις με­τα­βο­λές που συ­ντε­λέ­στη­καν έως και την 28η Φε­βρουα­ρί­ου 2023.

Σε ό,τι αφορά στους ετε­ρο­δη­μό­τες, αυτό ση­μαί­νει ότι δεν μπο­ρούν να ψη­φί­σουν στον τόπο δια­μο­νής τους στις προ­σε­χείς εκλο­γές, όσοι είχαν υπο­βά­λει ετε­ρο­χρο­νι­σμέ­να τη σχε­τι­κή αί­τη­ση.

Οι Έλ­λη­νες του εξω­τε­ρι­κού μπο­ρούν να ψη­φί­σουν στον τόπο δια­μο­νής τους εφό­σον η αί­τη­ση για εγ­γρα­φή στους ει­δι­κούς εκλο­γι­κούς κα­τα­λό­γους έχει εγκρι­θεί 12 ημέ­ρες πριν από την προ­κή­ρυ­ξη των εκλο­γών. Εάν οι νέες εκλο­γές προ­κη­ρυ­χθούν τη Δευ­τέ­ρα 29 Μαΐου, τότε αυτή τη δυ­να­τό­τη­τα θα έχουν όποιων η αί­τη­ση εγκρί­θη­κε έως τις 17 Μαΐου.

Τα βή­μα­τα προς τις νέες εκλο­γές

Κατά τα λοιπά, το ΑΠΕ-ΜΠΕ πα­ρου­σιά­ζει τις προ­πα­ρα­σκευα­στι­κές ενέρ­γειες ενό­ψει των εκλο­γών που θα πρέ­πει να ακο­λου­θη­θούν από την αρχή. Δύο ημέ­ρες μετά την έναρ­ξη της προ­ε­κλο­γι­κής πε­ριό­δου λήγει η προ­θε­σμία για την υπο­βο­λή δη­λώ­σε­ων από τους έν­στο­λους στους προϊ­στα­μέ­νους και διοι­κη­τές τους σχε­τι­κά με την πρό­θε­σή τους να ασκή­σουν το εκλο­γι­κό τους δι­καί­ω­μα στον δήμο, στους εκλο­γι­κούς κα­τα­λό­γους του οποί­ου είναι γραμ­μέ­νοι.

Τα κόμ­μα­τα εντός τριών ημε­ρών από την έναρ­ξη της προ­ε­κλο­γι­κής πε­ριό­δου θα πρέ­πει να δη­λώ­σουν το όνομα και το έμ­βλη­μά τους στον ει­σαγ­γε­λέα του Αρεί­ου Πάγου και εντός επτά ημε­ρών να κα­ταρ­τί­σουν και να υπο­βάλ­λουν τους συν­δυα­σμούς τους στην ηλε­κτρο­νι­κή πύλη κα­τα­χώ­ρη­σης υπο­ψη­φί­ων. Τρεις ημέ­ρες μετά τη λήξη προ­θε­σμί­ας υπο­βο­λής υπο­ψη­φιο­τή­των, ο Άρειος Πάγος ανα­κη­ρύσ­σει σε δη­μό­σια συ­νε­δρί­α­ση τους εκλο­γι­κούς συν­δυα­σμούς.

Εντός 10 ημε­ρών από την έναρ­ξη της προ­ε­κλο­γι­κής πε­ριό­δου οι αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χες κα­θο­ρί­ζουν τα εκλο­γι­κά τμή­μα­τα που θα συ­στα­θούν και ακο­λού­θως, το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών απο­στέλ­λει τους σχε­τι­κούς πί­να­κες όλης της επι­κρά­τειας στην ει­σαγ­γε­λία του Αρεί­ου Πάγου.

Η τε­λευ­ταία λαμ­βά­νει, πα­ράλ­λη­λα, τις ονο­μα­στι­κές κα­τα­στά­σεις των δι­κα­στι­κών λει­τουρ­γών, δι­κη­γό­ρων, ασκού­με­νων δι­κη­γό­ρων κ.λπ. για τον διο­ρι­σμό τους με κλή­ρω­ση ως επο­πτών και δι­κα­στι­κών αντι­προ­σώ­πων. Στα πρω­το­δι­κεία κλη­ρώ­νο­νται τα μέλη των εφο­ρευ­τι­κών επι­τρο­πών του κάθε εκλο­γι­κού τμή­μα­τος και οι ανα­πλη­ρω­τές τους. Στην κλή­ρω­ση πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι εγ­γε­γραμ­μέ­νοι στους εκλο­γι­κούς κα­τα­λό­γους του οι­κεί­ου εκλο­γι­κού δια­με­ρί­σμα­τος που φέ­ρο­νται στους κα­τα­λό­γους αυ­τούς ως κά­τοι­κοι της πε­ριο­χής, έχουν του­λά­χι­στον απο­λυ­τή­ριο δη­μο­τι­κού και είναι κάτω των 65 ετών.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ