Τι λένε τρεις οικονομολόγοι για την αύξηση του κατώτατου μισθού στην Ελλάδα

Τις επό­με­νες εβδο­μά­δες – εντός του Ια­νουα­ρί­ου του 2019 – η αρ­μό­δια επι­τρο­πή του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας πρό­κει­ται να απο­φαν­θεί για το ύψος της αύ­ξη­σης του κα­τώ­τα­του μι­σθού.

Ο υπουρ­γός Επι­κρα­τεί­ας Δη­μή­τρης Τζα­να­κό­που­λος έκανε λόγο για «γεν­ναία αύ­ξη­ση» και υπάρ­χου­σες πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν πο­σο­στό που θα πλη­σιά­ζει το 10%. Δεν είναι όμως μόνο η Ελ­λά­δα που πρό­κει­ται να αυ­ξή­σει τον κα­τώ­τα­το μισθό.

Προ ημε­ρών η Πορ­το­γα­λία για τέ­ταρ­τη συ­νε­χή χρο­νιά αυ­ξά­νει τον κα­τώ­τα­το μισθό και πλέον στο 2019 ανα­μέ­νε­ται να σπά­σει το φράγ­μα των 600 ευρώ. Αλλά και ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ισπα­νί­ας Πέ­ντρο Σάν­τσεθ προ­χώ­ρη­σε στην αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού κατά 22% – το υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό αύ­ξη­σης στην ευ­ρω­ζώ­νη, ο οποί­ος πλέον από 858 ευρώ τον μήνα θα ανέλ­θει στα 1.050 ευρώ.

Λίγες ημέ­ρες νω­ρί­τε­ρα ο Πρό­ε­δρος της Γαλ­λί­ας Εμα­νου­έλ Μα­κρόν κάτω από τη κοι­νω­νι­κή πίεση των «κί­τρι­νων γι­λέ­κων» ανα­κοί­νω­σε μία – πα­ρα­με­τρι­κή – αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού κατά 100 ευρώ, αύ­ξη­ση που θα αφορά 5 εκατ. ερ­γα­ζο­μέ­νους. Αλλά και στη Γερ­μα­νία η στα­τι­στι­κή υπη­ρε­σία γνω­στο­ποί­η­σε πως στο τρί­μη­νο Ιου­λί­ου – Σε­πτεμ­βρί­ου οι ονο­μα­στι­κοί μι­σθοί αυ­ξή­θη­καν κατά 3,6% ένα­ντι της αντί­στοι­χης πε­ριό­δου του 2017 – πρό­κει­ται για τον ισχυ­ρό­τε­ρο ρυθμό αύ­ξη­σης από το δεύ­τε­ρο τρί­μη­νο του 2011. Ήδη δη­μο­σιεύ­μα­τα του διε­θνούς τύπου κά­νουν λόγο για το τέλος της λι­τό­τη­τας στην πε­ριο­χή της ευ­ρω­ζώ­νης. Είναι όντως έτσι;

Ο Θο­δω­ρής Πε­λα­γί­δης κα­θη­γη­τής οι­κο­νο­μι­κών στο Πα­νε­πι­στή­μιο Πει­ραιώς και ανώ­τα­τος εταί­ρος στο Ιν­στι­τού­το Μπρού­κινγκς, καθώς και σύμ­βου­λος μα­κρο­οι­κο­νο­μί­ας του προ­έ­δρου της ΝΔ ερω­τη­θείς σχε­τι­κά από το ΑΠΕ – ΜΠΕ ση­μειώ­νει ότι «η κλα­σι­κή άποψη που δι­δά­σκε­ται στους φοι­τη­τές είναι ότι όταν ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός είναι υψη­λό­τε­ρος του μι­σθού ισορ­ρο­πί­ας δη­μιουρ­γεί­ται ανερ­γία στο χα­μη­λά ει­δι­κευ­μέ­νο και αμει­βό­με­νο ερ­γα­τι­κό προ­σω­πι­κό. Στην Αμε­ρι­κή που ανα­πτύσ­σε­ται η σχε­τι­κή συ­ζή­τη­ση επι­ση­μαί­νε­ται ότι αφορά κατά κύριο λόγο τους νέους και πε­ρί­που μόλις 5% του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού. Οι εκτι­μή­σεις πά­ντως για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του μέ­τρου δια­φέ­ρουν ανα­λό­γως τόσο του πο­σο­στού της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας που αμεί­βε­ται με κα­τώ­τα­το μισθό όσο και των εν­δε­χο­μέ­νων ατε­λειών της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας».

Και προ­σθέ­τει πως «ορι­σμέ­νοι επι­ση­μαί­νουν ότι μπο­ρεί ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός να οδη­γή­σει μέσω των κι­νή­τρων σε αύ­ξη­ση της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας και να μην μειω­θεί τε­λι­κώς η απα­σχό­λη­ση. Επί­σης, στην ίδια λο­γι­κή, η κά­ποια τό­νω­ση της ζή­τη­σης μπο­ρεί να προ­σελ­κύ­σει επεν­δύ­σεις και νέες επι­χει­ρή­σεις. Ακόμη, καθώς ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός διευ­ρύ­νει το χάσμα με­τα­ξύ αυτού και του επι­δό­μα­τος ανερ­γί­ας μπο­ρεί σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις να απο­τε­λέ­σει κί­νη­τρο κι­νη­το­ποί­η­σης των ανει­δί­κευ­των ερ­γα­ζο­μέ­νων για εύ­ρε­ση ερ­γα­σί­ας».

Σχε­τι­κά με την επι­κεί­με­νη αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού στην Ελ­λά­δα ο κ. Πε­λα­γί­δης επι­ση­μαί­νει ότι «άποψή μου είναι ότι στην ελ­λη­νι­κή πε­ρί­πτω­ση, καθώς ο όποιος θε­σπι­σμέ­νος κα­τώ­τα­τος μι­σθός -θα- έχει ελά­χι­στη δια­φο­ρά από τον ση­με­ρι­νό πραγ­μα­τι­κό ελά­χι­στο μισθό του ανει­δί­κευ­του, και καθώς οι επι­χει­ρή­σεις αντι­με­τω­πί­ζουν μια ελα­στι­κή προ­σφο­ρά ερ­γα­σί­ας, η όποια επί­πτω­ση είτε στην κα­τα­πο­λέ­μη­ση της φτώ­χειας είτε της ζή­τη­σης, θα είναι αμε­λη­τέα. Χρειά­ζε­ται πά­ντως προ­σο­χή γιατί φαί­νε­ται ότι η σχε­τι­κή ρύθ­μι­ση μπο­ρεί να αφορά τε­λι­κώς ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού. Και κυ­ρί­ως, πρέ­πει να πα­ρα­κο­λου­θεί­ται στενά η εξέ­λι­ξη της σχε­τι­κής πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας».

Αντι­θέ­τως ο Κώ­στας Μελάς, οι­κο­νο­μο­λό­γος και πα­νε­πι­στη­μια­κός, θε­ω­ρεί ότι «την τε­λευ­ταία πε­ρί­ο­δο κάτι φαί­νε­ται να κι­νεί­ται σε ορι­σμέ­νες χώρες της ΕΕ σε σχέση με τις κα­τώ­τα­τες αμοι­βές ερ­γα­σί­ας. Εκτός από την Πορ­το­γα­λία η οποία ακο­λου­θεί με ακρί­βεια το σχε­δια­σμό αύ­ξη­σης του κα­τώ­τα­του μι­σθού εδώ και τέσ­σε­ρα χρό­νια, και η Ισπα­νία , η Ελ­λά­δα, η Γαλ­λία και η Τσε­χία προ­γραμ­μα­τί­ζουν αντί­στοι­χες κι­νή­σεις. Πα­ρό­τι οι αυ­ξή­σεις αυτές αφο­ρούν σχε­τι­κά σε μικρό τμήμα του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού , κάτω από το 10%, εντού­τοις συμ­βάλ­λουν στη μεί­ω­ση της ανι­σο­κα­τα­νο­μής του ει­σο­δή­μα­τος, στην στα­θε­ρο­ποί­η­ση της κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής και σα­φέ­στα­τα στην οι­κο­νο­μι­κή με­γέ­θυν­ση, από τη στιγ­μή που δεν προ­κα­λούν ανυ­πέρ­βλη­τες χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές επι­βα­ρύν­σεις στις επι­χει­ρή­σεις. Μά­λι­στα σε πολ­λές χώρες η συμ­βο­λή τους (πχ στη Γερ­μα­νία) στη με­γέ­θυν­ση του ΑΕΠ κρί­νε­ται απο­λύ­τως θε­τι­κή».

Συ­νε­χί­ζει λέ­γο­ντας πως «σε πολ­λές χώρες της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός είναι πολύ χα­μη­λό­τε­ρος από το απο­δε­κτό όριο, με απο­τέ­λε­σμα οι ερ­γα­ζό­με­νοι να έχουν πρό­βλη­μα επι­βί­ω­σης. Σύμ­φω­να με τον ΟΟΣΑ ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός θα πρέ­πει να βρί­σκε­ται στα 2/3 του εθνι­κού εν­διά­με­σου μι­σθού προ­κει­μέ­νου να επι­τρέ­πει σε όσους τον λαμ­βά­νουν να ζουν με στοι­χειώ­δη επάρ­κεια».

Ο κ. Μελάς το­νί­ζει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ότι «αυτό που χρειά­ζε­ται να ει­πω­θεί εν κα­τα­κλεί­δι είναι ότι η δια­τή­ρη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού σε χα­μη­λά επί­πε­δα μειώ­νει την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα και την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα. Δεν βοηθά στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας. Πολ­λοί πόροι από τους δη­μό­σιους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς πη­γαί­νουν στην υπο­στή­ρι­ξη ατό­μων με επι­σφα­λείς συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας, που δεν μπο­ρούν να πά­ρουν σύ­ντα­ξη στο τέλος της επαγ­γελ­μα­τι­κής τους δια­δρο­μής, δεν μπο­ρούν να πά­ρουν επι­δό­μα­τα ανερ­γί­ας, είναι σε κα­τά­στα­ση από­λυ­της φτώ­χειας με τις οι­κο­γέ­νειές τους, άρα πρέ­πει να στη­ρί­ζο­νται από το κρά­τος. Άρα αφαι­ρού­νται ανα­γκαί­οι πόροι που θα ήταν χρή­σι­μοι για επεν­δύ­σεις. Τε­λι­κά είναι ένας φαύ­λος κύ­κλος που κα­τα­στρέ­φει τις ανα­πτυ­ξια­κές προ­ο­πτι­κές της οι­κο­νο­μί­ας».

Σε δια­φο­ρε­τι­κό μήκος κύ­μα­τος από τους δύο προη­γού­με­νους ακα­δη­μαϊ­κούς, ο Σταύ­ρος Το­μπά­ζος. Ανα­πλη­ρω­τής Κα­θη­γη­τής στο Τμήμα Κοι­νω­νι­κών και Πο­λι­τι­κών Επι­στη­μών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Κύ­πρου θε­ω­ρεί ότι «η πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μι­κή κρίση του 2007-2008, η με­γά­λη ύφεση του 2009 και οι απο­γοη­τευ­τι­κοί ρυθ­μοί με­γέ­θυν­σης του ΑΕΠ από τότε, ιδιαί­τε­ρα στις χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης, προ­κά­λε­σε μια κα­τά­στα­ση που θα μπο­ρού­σε να χα­ρα­κτη­ρί­σει κα­νείς ως κρίση κοι­νω­νι­κής ανα­πα­ρα­γω­γής και πο­λι­τι­κής ηγε­μο­νί­ας. Ήδη πριν την με­γά­λη οι­κο­νο­μι­κή κρίση, ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός είχε ως απο­τέ­λε­σμα να δη­μιουρ­γη­θούν πρω­το­φα­νείς ει­σο­δη­μα­τι­κές και κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες».

Και προ­σθέ­τει ότι «αν και το πο­σο­στό ανερ­γί­ας των τε­λευ­ταί­ων ετών της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 μειώ­θη­κε μέσα στη δε­κα­ε­τία του 2010, ο μι­σθός δεν επέ­στρε­ψε στα προ της κρί­σης επί­πε­δα. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, για το ίδιο πο­σο­στό ανερ­γί­ας ο μι­σθός το­πο­θε­τεί­ται τώρα σε χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα συ­γκρι­τι­κά με την προ της κρί­σης κα­τά­στα­ση. Αυτό οφεί­λε­ται εν μέρει στην αύ­ξη­ση των απο­θαρ­ρυ­μέ­νων, της με­ρι­κής και ευ­έ­λι­κτης απα­σχό­λη­σης και των ερ­γα­ζό­με­νων φτω­χών. Αφού το κέρ­δος από το 2010 ανα­κάμ­πτει σε όλο σχε­δόν τον ανα­πτυγ­μέ­νο κόσμο, οι ει­σο­δη­μα­τι­κές και κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες αυ­ξά­νο­νται ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο και οξύ­νουν το πρό­βλη­μα της ενερ­γούς ζή­τη­σης. Η οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη προ­σκρού­ει σε αυτό το πρό­βλη­μα που κα­θί­στα­ται ακόμη πιο οξύ όχι μόνο λόγο της εξέ­λι­ξης στην κα­τα­νο­μή των ει­σο­δη­μά­των αλλά και λόγω της συρ­ρί­κνω­σης του ιδιω­τι­κού δα­νει­σμού μετά τη φού­σκα των χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών πα­ρα­γώ­γων».

Εν κα­τα­κλεί­δι ο κ. Το­μπά­ζος εκτι­μά ότι «η από­φα­ση κά­ποιων κυ­βερ­νή­σε­ων ευ­ρω­παϊ­κών χωρών για αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού, της Γαλ­λί­ας, της Γερ­μα­νί­ας και άλλων χωρών, δεν σχε­τί­ζε­ται τόσο με τη ζή­τη­ση αφού η νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη πρα­κτι­κή είναι να βα­σί­ζε­ται η κάθε οι­κο­νο­μία στην πα­γκό­σμια ζή­τη­ση, δη­λα­δή στη ζή­τη­ση των άλλων χωρών. Αυτή η από­φα­ση απο­τε­λεί ένα αρ­γο­πο­ρη­μέ­νο ημί­με­τρο με σκοπό τη δια­χεί­ρι­ση της κρί­σης κοι­νω­νι­κής ανα­πα­ρα­γω­γής και πο­λι­τι­κής ηγε­μο­νί­ας που εκ­δη­λώ­νο­νται με τη μορφή νέων κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των σε πολ­λές χώρες (“αγα­να­κτι­σμέ­νοι” στην Ελ­λά­δα και την Ισπα­νία, “κί­τρι­να γι­λέ­κα” στη Γαλ­λία, “αυ­το­νο­μι­στι­κό κί­νη­μα” στην Κα­τα­λο­νία κλπ) ή/και προ­ο­δευ­τι­κών πο­λι­τι­κών σχη­μα­τι­σμών αμ­φι­σβή­τη­σης του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού ή ακόμη με αντι­δρα­στι­κά μετα-φα­σι­στι­κά σχή­μα­τα που δη­μα­γω­γι­κά αντλούν εκλο­γι­κή πε­λα­τεία από την κοι­νω­νι­κή από­γνω­ση».

πηγή newsbeast.gr