Στο ενοίκιο το 40% του οικογενειακού εισοδήματος στην Ελλάδα – Μελέτη

Τα στοι­χεία προ­έρ­χο­νται από μελέτη που παρα­δό­θηκε την προη­γού­μενη εβδο­μάδα στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο («Πολι­τι­κές για τη δια­σφά­λιση της πρό­σβα­σης σε προσιτή στέγαση»). Δεί­χνουν πως τα ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά με ενοίκιο βρί­σκο­νται στη χει­ρό­τερη θέση στην Ε.Ε. όσον αφορά το ποσοστό δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος που δαπα­νούν για τη στέγασή τους, με δεύτερη χει­ρό­τερη τη Βουλ­γα­ρία και τρίτη χει­ρό­τερη τη Ρου­μα­νία.

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, περισ­σό­τερο από το 40% του μηνιαίου εισο­δή­μα­τος δαπα­νούν για στέγαση και τρία στα δέκα ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά που μένουν σε δικό τους σπίτι, χωρίς να έχουν εξο­φλή­σει ακόμα το στε­γα­στικό δάνειό τους. Πρό­κει­ται για ποσοστό νοι­κο­κυ­ριών που είναι τρι­πλά­σιο από τα περισ­σό­τερο κράτη-μέλη της Ε.Ε. Ακόμα και οι ιδιο­κτή­τες κατοι­κιών στη χώρα μας επι­βα­ρύ­νο­νται πολύ περισ­σό­τερο για δαπάνες στέ­γα­σης (φόροι ακι­νή­των, λογα­ρια­σμοί ΔΕΚΟ, κ.α.) σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. Για λόγους σύγκρι­σης, μεταξύ 2010 και 2018, το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών στην Ε.Ε. που δαπανά πάνω από το 40% του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος για στέγαση (ανε­ξάρ­τητα από το εάν πλη­ρώ­νουν ενοίκιο ή στε­γα­στικό ή έχουν δικό τους σπίτι) παρέ­μεινε σταθερό στο 10%, δηλαδή σε πολύ χαμη­λό­τερα επίπεδα από τη χώρα μας.

Η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην προ­τε­λευ­ταία θέση της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης (με τελευ­ταία την Κροατία), με βάση τις κρα­τι­κές δαπάνες για στέγαση φτω­χό­τε­ρων νοι­κο­κυ­ριών, είτε με τη μορφή στε­γα­στι­κών προ­γραμ­μά­των είτε μέσω επι­δο­τή­σεων ενοι­κίων. Στη μελέτη τονί­ζε­ται πως αν υπο­λο­γί­ζο­νταν και το κόστος στέ­γα­σης, τότε 156 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι στην Ευρω­παϊκή Ενωση θα βρί­σκο­νταν στο όριο της φτώ­χειας!

Τα τελευ­ταία χρόνια, η κατά­σταση όσον αφορά την πρό­σβαση των νοι­κο­κυ­ριών της Ε.Ε. σε προσιτή στέγαση έχει χει­ρο­τε­ρέ­ψει σημα­ντικά για τα φτω­χό­τερα νοι­κο­κυ­ριά. Σύμφωνα με τη μελέτη, αντι­με­τω­πί­ζουν δυσκο­λίες όσον αφορά τη δυνα­τό­τητα να πλη­ρώ­σουν για ένα αξιο­πρε­πές σπίτι (από πλευράς ποιό­τη­τας κατα­σκευής και παροχών), με τους Ελληνες να βρί­σκο­νται, πάντως, σε πολύ καλύ­τερη θέση όσον αφορά την ποιό­τητα των κατοι­κιών. Τονί­ζε­ται, επίσης, πως δεν υπάρ­χουν κοινά και ανα­λυ­τικά στοι­χεία για τους άστε­γους της Ε.Ε., αν και σε πολλές χώρες η κατά­σταση επι­δει­νώ­θηκε την τελευ­ταία δεκα­ε­τία.

Κατά τη μελέτη, ένας από τους κύριους λόγους για την αύξηση του κόστους στέ­γα­σης και τις δυσκο­λίες των νοι­κο­κυ­ριών να αντι­με­τω­πί­σουν αυτές τις δαπάνες είναι το «financialization», δηλαδή η μετα­τροπή των κατοι­κιών σε χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικό στοι­χείο ή εμπό­ρευμα (commodity). «Εμπει­ρικά στοι­χεία» δεί­χνουν, επίσης, πως οι ξένες επεν­δύ­σεις στην αγορά κατοι­κίας μιας χώρας αυξά­νουν τις τοπικές τιμές και μειώ­νουν το ποσοστό ιδιο­κα­τοί­κη­σης στην περιοχή, ειδικά σε περιο­χές όπου το απόθεμα κατοι­κιών αντιδρά πιο αργά στις μετα­βο­λές τιμών.

Εσχάτως σοβαρή επί­δραση στην αύξηση των τιμών και στη δυνα­τό­τητα των νοι­κο­κυ­ριών να πλη­ρώ­σουν για ένα ικα­νο­ποι­η­τικό σπίτι έχουν, σύμφωνα με τη μελέτη, και οι πλατ­φόρ­μες βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης (όπως το Airbnb), οι οποίες, όμως, δέχθη­καν βαρύ πλήγμα από την παν­δη­μία. Η παν­δη­μία, επι­ση­μαί­νε­ται, θα δυσκο­λέ­ψει ακόμα περισ­σό­τερο την κατά­σταση, εξαι­τίας του περιο­ρι­σμού των εισο­δη­μά­των.

Οι μαζικές αγορές, κυρίως από Κινέ­ζους, ακι­νή­των στο κέντρο της Αθήνας και άλλες περιο­χές, ώστε να εντα­χθούν στο πρό­γραμμα «Χρυσή Βίζα» για άδεια δια­μο­νής στη χώρα μας, σε συν­δυα­σμό με την ένταξη χιλιά­δων ακι­νή­των στο Airbnb, οδή­γη­σαν τα τελευ­ταία χρόνια σε έκρηξη τιμών σε περιο­χές όπως το Κουκάκι, κ.α. Στοι­χεία από έρευνες που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν τα τελευ­ταία χρόνια σε Αγγλία και Ουαλία δεί­χνουν πως αύξηση κατά 1% στο ποσοστό των αγο­ρα­πω­λη­σιών ακι­νή­των που γίνο­νται από ξένες επι­χει­ρή­σεις ή ιδιώτες οδηγεί σε αύξηση κατά 2,1% των τιμών, επι­ση­μαί­νε­ται στη μελέτη του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου.

Στη μελέτη του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου προ­τεί­νε­ται να υπάρ­ξουν κρα­τι­κές παρεμ­βά­σεις, ώστε να ενι­σχυ­θεί η χρη­μα­το­δό­τηση προς τα νοι­κο­κυ­ριά για αγορά κατοι­κίας ή προς επεν­δυ­τές που προ­χω­ρούν στην κατα­σκευή νέων δια­με­ρι­σμά­των, ώστε να ενι­σχυ­θεί η προ­σφορά. Προ­τεί­νε­ται, επίσης, η επα­νε­νερ­γο­ποί­ηση προ­γραμ­μά­των, όπως τα αντί­στοιχα προ­γράμ­ματα του Οργα­νι­σμού Εργα­τι­κής Κατοι­κίας στην Ελλάδα, καθώς θεω­ρού­νται περισ­σό­τερο απο­τε­λε­σμα­τικά π.χ. από την επι­δό­τηση ενοι­κίου.

Μάλιστα επι­ση­μαί­νε­ται πως τα μέτρα ενί­σχυ­σης της ζήτησης μπορεί να έχουν το ακριβώς αντί­θετο απο­τέ­λε­σμα από αυτό που επι­διώ­κουν οι κυβερ­νή­σεις και να οδη­γή­σουν σε ακόμα μεγα­λύ­τε­ρες αυξή­σεις ενοι­κίων και συνεπώς σε ακόμα μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες των νοι­κο­κυ­ριών να αντε­πε­ξέλ­θουν στις δαπάνες στέ­γα­σης. Γι’ αυτό δίνεται μεγα­λύ­τερο βάρος σε στρα­τη­γι­κές ενί­σχυ­σης της προ­σφο­ράς προ­σι­τών κατοι­κιών και προ­τεί­νε­ται η αξιο­ποί­ηση κοι­νο­τι­κών προ­γραμ­μά­των, η ενερ­γο­ποί­ηση της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ) στη χρη­μα­το­δό­τηση οικι­στι­κών σχεδίων, κ.α. Θεω­ρεί­ται, μάλιστα, πως το Ταμείο Ανά­καμ­ψης των 750 δισ. ευρώ μπορεί να απο­τε­λέ­σει εργα­λείο για τη χρη­μα­το­δό­τηση αντί­στοι­χων έργων.

Τονί­ζε­ται, τέλος, πως και η φορο­λο­γία επί των ακι­νή­των, ειδικά όσων ιδιο­κτη­τών δια­θέ­τουν περισ­σό­τερα από ένα ακίνητα, είναι ένα ακόμα εργα­λείο ώστε να ενι­σχυ­θεί η προ­σφορά κατοι­κιών. Γιατί; Διότι οι ιδιο­κτή­τες πρέπει να πλη­ρώ­σουν φόρους και έτσι δεν κρατούν κλειστά τα ακίνητά τους αλλά τα δια­θέ­τουν στην αγορά. Επι­πλέον περιο­ρί­ζο­νται οι κερ­δο­σκο­πι­κές συναλ­λα­γές.