Φίσερ: Ο Σόιμπλε χρησιμοποιεί το ευρώ ως οικονομικό «αναμορφωτήριο»

Ιδιαί­τε­ρα σκλη­ρή γλώσ­σα κατά του δι­δύ­μου Μέρ­κελ-Σόι­μπλε χρη­σι­μο­ποιεί ο πρώην υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών και αντι­κα­γκε­λά­ριος της Γερ­μα­νί­ας Γιό­σκα Φίσερ σε άρθρο του στο Project Syndicate, κα­τη­γο­ρώ­ντας τους ανοι­χτά ότι επέ­βα­λαν εκ­βια­στι­κά στη Ελ­λά­δα ένα οι­κο­νο­μι­κό πρό­γραμ­μα διά­σω­σης το οποίο την με­τα­τρέ­πει σε ευ­ρω­παϊ­κό προ­τε­κτο­ρά­το χωρίς καμία ελ­πί­δα ανά­καμ­ψης της οι­κο­νο­μί­ας της.

Κα­τη­γο­ρεί δε ευ­θέ­ως τον Σόι­μπλε ότι θέλει να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει το κοινό νό­μι­σμα ως μέσο οι­κο­νο­μι­κής «ανα­μόρ­φω­σης» της νό­τιας Ευ­ρώ­πης, προει­δο­ποιώ­ντας τον ωστό­σο ότι το σχέ­διο του θα απο­δει­χθεί επι­κίν­δυ­νη πλάνη.

Σύμ­φω­να με τον Φίσερ, η Γερ­μα­νία έχει έρθει σε ρήξη με όλη την μέχρι σή­με­ρα με­τα­πο­λε­μι­κή πο­λι­τι­κή της στην Ευ­ρώ­πη καθώς είναι φα­νε­ρό ότι με την συμ­φω­νία που επέ­βα­λε στην Ελ­λά­δα, επι­διώ­κει να με­τα­τρέ­ψει την ευ­ρω­ζώ­νη από ένα κοινό ευ­ρω­παϊ­κό σχέ­διο σε σφαί­ρα επιρ­ρο­ής της.

Ολό­κλη­ρο το άρθρο του Γιό­σκα Φίσερ:

Η επι­στρο­φή της άσχη­μης Γερ­μα­νί­ας

Στη διάρ­κεια της με­γά­λης νύ­χτας των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με την Ελ­λά­δα στις 12-13 Ιου­λί­ου, κάτι θε­με­λιώ­δες σε σχέση με την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, ρά­γι­σε. Από τότε, οι Ευ­ρω­παί­οι ζουν σ’ ένα δια­φο­ρε­τι­κό είδος Ευ­ρω­παϊ­κή Ένω­σης.

Αυτό που άλ­λα­ξε εκεί­νη την νύχτα, ήταν η ίδια η Γερ­μα­νία έτσι όπως την γνώ­ρι­ζαν οι Ευ­ρω­παί­οι από το τέλος του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου κι έπει­τα. Στην επι­φά­νεια βρί­σκο­νταν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την απο­τρο­πή μιας εξό­δου της Ελ­λά­δας από την ευ­ρω­ζώ­νη (ή Grexit) και την απο­φυ­γή των ολέ­θριων συ­νε­πειών που θα ακο­λου­θού­σαν τόσο για την Ελ­λά­δα όσο και για την νο­μι­σμα­τι­κή ένωση. Σ’ ένα βα­θύ­τε­ρο επί­πε­δο ωστό­σο, αυτό που βρί­σκο­νταν επί τά­πη­τος ήταν ο ρόλος που δια­δρα­μα­τί­ζει στην Ευ­ρώ­πη η πιο πο­λυ­πλη­θής και η πλέον οι­κο­νο­μι­κά ισχυ­ρή χώρα της.

Η ανα­γέν­νη­ση της Γερ­μα­νί­ας μετά τον Β’ΠΠ και η απο­κα­τά­στα­ση της πα­γκό­σμιας εμπι­στο­σύ­νης προς αυτήν (με απο­κο­ρύ­φω­μα την συ­ναί­νε­ση για την γερ­μα­νι­κή ενο­ποί­η­ση τέσ­σε­ρις δε­κα­ε­τί­ες αρ­γό­τε­ρα) οι­κο­δο­μή­θη­κε πάνω σε αν­θε­κτι­κούς πυ­λώ­νες εσω­τε­ρι­κής και εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής. Στο εσω­τε­ρι­κό, μια στα­θε­ρή δη­μο­κρα­τία εδραιω­μέ­νη στο κρά­τος δι­καί­ου, ανα­δύ­θη­κε γρή­γο­ρα. Η οι­κο­νο­μι­κή επι­τυ­χία του κρά­τους πρό­νοιας της Γερ­μα­νί­ας λει­τούρ­γη­σε ως μο­ντέ­λο για την Ευ­ρώ­πη. Και η προ­θυ­μία των Γερ­μα­νών να αντι­με­τω­πί­σουν τα να­ζι­στι­κά εγκλή­μα­τα δίχως επι­φύ­λα­ξη, οδή­γη­σε σε μια βαθιά ρι­ζω­μέ­νη δυ­σπι­στία τους απέ­να­ντι σε κάθε τι μι­λι­τα­ρι­στι­κό.

“Ευρω-ρο­μα­ντι­κοί”…

Όσον αφορά την εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή, η Γερ­μα­νία οι­κο­δό­μη­σε την εμπι­στο­σύ­νη της με την απο­δο­χή της Δυ­τι­κής ολο­κλή­ρω­σης και του εξευ­ρω­παϊ­σμού (Europeanization). Η χώρα-δύ­να­μη στο κέ­ντρο της Ευ­ρώ­πης δεν θα έπρε­πε ποτέ ξανά να κα­τα­στεί απει­λή για την ήπει­ρο ή το εαυτό της. Έτσι, ο στό­χος των Δυ­τι­κών Συμ­μά­χων μετά το 1945-σε αντί­θε­ση με τον Α’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο-δεν ήταν να απο­μο­νώ­σουν την Γερ­μα­νία και να την απο­δυ­να­μώ­σουν οι­κο­νο­μι­κά, αλλά να την προ­στα­τεύ­σουν στρα­τιω­τι­κά και να την εν­σω­μα­τώ­σουν πο­λι­τι­κά με ακλό­νη­το τρόπο στη Δύση. Πράγ­μα­τι, η συμ­φι­λί­ω­ση της Γερ­μα­νί­ας με τον κο­ρυ­φαίο εχθρό της, τη Γαλ­λία, πα­ρα­μέ­νει το θε­μέ­λιο της ση­με­ρι­νής Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, βοη­θώ­ντας στην εν­σω­μά­τω­ση της Γερ­μα­νί­ας στην κοινή Ευ­ρω­παϊ­κή αγορά, με το βλέμ­μα στραμ­μέ­νο στην

δυ­νη­τι­κή πο­λι­τι­κή ενο­ποί­η­ση της Ευ­ρώ­πης.

Αλλά στην ση­με­ρι­νή Γερ­μα­νία, αυτές οι ιδέες θε­ω­ρού­νται αθε­ρά­πευ­τα “Ευρω-ρο­μα­ντι­κές”, ο χρό­νος τους έχει πα­ρέλ­θει. Αυτό που ανη­συ­χεί την Ευ­ρώ­πη, είναι το ότι από τώρα και στο εξής, η Γερ­μα­νία θα ακο­λου­θεί πρω­τί­στως τα εθνι­κά της συμ­φέ­ρο­ντα, όπως κι όλοι οι άλλοι.

Αυτό το σκε­πτι­κό όμως βα­σί­ζε­ται σε μια εσφαλ­μέ­νη πα­ρα­δο­χή. Το μο­νο­πά­τι που η Γερ­μα­νία θα βα­δί­σει στον 21ο αιώνα-προς μια “Ευ­ρω­παϊ­κή Γερ­μα­νία” ή μια “Γερ­μα­νι­κή Ευ­ρώ­πη”- απο­τε­λού­σε το θε­με­λιώ­δες, ιστο­ρι­κό ερώ­τη­μα που πα­ρέ­με­νε στην καρ­διά της γερ­μα­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής επί δύο αιώ­νες. Και απα­ντή­θη­κε στη διάρ­κεια της με­γά­λης νύ­χτας στις Βρυ­ξέλ­λες, με την Γερ­μα­νι­κή Ευ­ρώ­πη να επι­κρα­τεί ένα­ντι της Ευ­ρω­παϊ­κής Γερ­μα­νί­ας.

Η μοι­ραία από­φα­ση

Ήταν μια μοι­ραία από­φα­ση τόσο για την Γερ­μα­νία όσο και για την Ευ­ρώ­πη. Ανα­ρω­τιέ­ται κα­νείς αν η κα­γκε­λά­ριος Άν­γκε­λα Μέρ­κελ και ο υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών Βόλφ­γκανγκ Σόι­μπλε ήξε­ραν τι ακρι­βώς έκα­ναν. Για να απορ­ρί­ψουν τις σφο­δρές επι­κρί­σεις κατά της Γερ­μα­νί­ας και των κο­ρυ­φαί­ων παι­κτών της οι οποί­ες ξέ­σπα­σαν μετά το τε­λε­σί­γρα­φο προς την Ελ­λά­δα, απλά φό­ρε­σαν ροζ γυα­λιά, όπως έκα­ναν και οι πε­ρισ­σό­τε­ροι Γερ­μα­νοί. Βέ­βαια, υπήρ­ξε και όλη αυτή η πα­ρά­λο­γη προ­πα­γάν­δα για το Τέ­ταρ­το Ράιχ και οι ανό­η­τες ανα­φο­ρές στον Φύρερ. Όμως, στον πυ­ρή­να της, η κρι­τι­κή αυτή αρ­θρώ­νει μια οξυ­δερ­κή συ­νει­δη­το­ποί­η­ση της ρήξης της Γερ­μα­νί­ας με όλη την με­τα­πο­λε­μι­κή ευ­ρω­παϊ­κή πο­λι­τι­κή της.

Για πρώτη φορά η Γερ­μα­νία δεν ήθελε πε­ρισ­σό­τε­ρη Ευ­ρώ­πη, ήθελε λι­γό­τε­ρη. Η στάση της Γερ­μα­νί­ας τη νύχτα της 12ης προς 13η Ιου­λί­ου δια­τρά­νω­νε την επι­θυ­μία της να με­τα­τρέ­ψει την ευ­ρω­ζώ­νη από ένα ευ­ρω­παϊ­κό σχέ­διο σε ένα είδος σφαί­ρας επιρ­ρο­ής. Η Μέρ­κελ υπο­χρε­ώ­θη­κε να δια­λέ­ξει ανά­με­σα στον Σόι­μπλε και την Γαλ­λία (και την Ιτα­λία). Το θέμα ήταν θε­με­λιώ­δες: ο υπουρ­γός των Οι­κο­νο­μι­κών της ήθελε να εξα­να­γκά­σει ένα μέλος της ευ­ρω­ζώ­νης να την εγκα­τα­λεί­ψει “οι­κιω­θε­λώς” ασκώ­ντας αφό­ρη­τη πίεση. Η Ελ­λά­δα θα έπρε­πε είτε να φύγει (με πλήρη επί­γνω­ση των κα­τα­στρο­φι­κών συ­νε­πειών αυτής της πρά­ξης για την ίδια και την Ευ­ρώ­πη) ή να απο­δε­χθεί ένα πρό­γραμ­μα που την κα­θι­στά ου­σια­στι­κά ευ­ρω­παϊ­κό προ­τε­κτο­ρά­το χωρίς καμία ελ­πί­δα ανά­καμ­ψης της οι­κο­νο­μί­ας της. Η Ελ­λά­δα υπό­κει­ται τώρα σε μια θε­ρα­πεία πε­ραι­τέ­ρω λι­τό­τη­τας η οποία ούτε στο πα­ρελ­θόν είχε απο­δώ­σει, και η οποία είχε συ­ντα­γο­γρα­φη­θεί απο­κλει­στι­κά για να αντα­πο­κρι­θεί στις εσω­τε­ρι­κές πο­λι­τι­κές ανά­γκες της Γερ­μα­νί­ας.

Αλλά η κατά μέ­τω­πο σύ­γκρου­σή της με την Γαλ­λία και την Ιτα­λία, την δεύ­τε­ρη και τρίτη αντί­στοι­χα με­γα­λύ­τε­ρες οι­κο­νο­μί­ες της ευ­ρω­ζώ­νης, δεν έχει τε­λειώ­σει, διότι, για τον Σόι­μπλε, το Grexit πα­ρα­μέ­νει μια επι­λο­γή. Ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι η ελά­φρυν­ση χρέ­ους είναι “νο­μι­κά” δυ­να­τή μόνον εκτός της ευ­ρω­ζώ­νης, θέλει να με­τα­τρέ­ψει την υπό­θε­ση σε μοχλό για να πε­τύ­χει ένα “εθε­λο­ντι­κό” Grexit.

Στο “ανα­μορ­φω­τή­ριο” του ευρώ

Η στάση του Σόι­μπλε κα­τέ­στη­σε ιδιαί­τε­ρα εμ­φα­νή με μια έντο­να ανά­γλυ­φη ει­κό­να, το θε­με­λιώ­δες ζή­τη­μα της σχέ­σης ανά­με­σα στον βορά και τον νότο της Ευ­ρώ­πης, η προ­σέγ­γι­σή του απει­λεί να δο­κι­μά­σει την αντο­χή της ευ­ρω­ζώ­νης σε ση­μείο θραύ­σης. Η πε­ποί­θη­ση ότι το ευρώ μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για την επί­τευ­ξη της οι­κο­νο­μι­κής “ανα­μόρ­φω­σης” της νό­τιας Ευ­ρώ­πης θα απο­δει­χθεί μια επι­κίν­δυ­νη πλάνη-και όχι μόνον σ’ ότι αφορά την Ελ­λά­δα. Όπως γνω­ρί­ζουν πολύ καλά οι Γάλ­λοι και οι Ιτα­λοί, μια τέ­τοια άποψη θέτει σε κίν­δυ­νο ολό­κλη­ρο το ευ­ρω­παϊ­κό σχέ­διο το οποίο έχει χτι­στεί πάνω στην δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα και την αλ­λη­λεγ­γύη.

Η Γερ­μα­νία ήταν ο με­γά­λος νι­κη­τής της ευ­ρω­παϊ­κής ενο­ποί­η­σης, τόσο από οι­κο­νο­μι­κή όσο και από πο­λι­τι­κή άποψη. Απλά συ­γκρί­νε­τε την ιστο­ρία της Γερ­μα­νί­ας στο πρώτο και το δεύ­τε­ρο μισό του ει­κο­στού αιώνα. Η ενο­ποί­η­ση της Γερ­μα­νί­ας κατά τον 19ο αιώνα από τον Βί­σμαρκ συ­νε­τε­λέ­σθη στο απο­κο­ρύ­φω­μα του Ευ­ρω­παϊ­κού εθνι­κι­σμού. Κατά τον γερ­μα­νι­κό τρόπο σκέ­ψης, η ισχύς συν­δέ­θη­κε με μια πε­ρί­πλο­κη σχέση με τον εθνι­κι­σμό και τον μι­λι­τα­ρι­σμό. Ως εκ τού­του, σε αντί­θε­ση με την Γαλ­λία, τη Με­γά­λη Βρε­τα­νία ή τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες οι οποί­ες νο­μι­μο­ποιούν την εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή τους με όρους “εκ­πο­λι­τι­στι­κής απο­στο­λής”, η Γερ­μα­νία αντι­λαμ­βά­νε­ται στην δύ­να­μή της σε όρους ωμής στρα­τιω­τι­κής ισχύ­ος.

Η ίδρυ­ση του δεύ­τε­ρου, ενο­ποι­η­μέ­νου γερ­μα­νι­κού έθνους-κρά­τους το 1989 βα­σί­στη­κε στον αμε­τά­κλη­το Δυ­τι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό και τον Εξευ­ρω­παϊ­σμό (Europeanization) της Γερ­μα­νί­ας. Και ο εξευ­ρω­παϊ­σμός της πο­λι­τι­κής της Γερ­μα­νί­ας συ­μπλή­ρω­σε -και εξα­κο­λου­θεί να συ­μπλη­ρώ­νει- το χάσμα πο­λι­τι­σμού που είναι εμπο­τι­σμέ­νο στην γερ­μα­νι­κή κρα­τι­κή υπό­στα­ση. Το να επι­τρέ­ψου­με να δια­βρώ­σουν αυτόν τον πυ­λώ­να- ή ακόμα χει­ρό­τε­ρα, να τον γκρε­μί­σουν- είναι μια τρέλα του ύψι­στου βαθ­μού. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, στην Ευ­ρώ­πη που προ­έ­κυ­ψε το πρωί της 13ης Ιου­λί­ου, τόσο η Γερ­μα­νία όσο και η Ευ­ρώ­πη κιν­δυ­νεύ­ουν να χά­σουν.

* Ο Γιό­σκα Φίσερ ήταν υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Γερ­μα­νί­ας και αντι­κα­γκε­λά­ριος την πε­ρί­ο­δο 1998-2005. Το πα­ρα­πά­νω άρθρο δη­μο­σιεύ­θη­κε στο Project Syndicate.

Mετά­φρα­ση-επι­μέ­λεια: Νίκος Κυ­ρια­κί­δης

Πηγή: Αυγή