ΚΕΘΕΑ: O COVID-19 και η επόμενη μέρα για τις εξαρτήσεις

Με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα κατά των Ναρ­κω­τι­κών, το ΚΕΘΕΑ ανα­κοι­νώ­νει τον ετήσιο απο­λο­γι­σμό του, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η επόμενη μέρα της παν­δη­μίας σε ό,τι αφορά τις εξαρ­τή­σεις εγείρει σημα­ντι­κές ανη­συ­χίες.

Το 2019 το ΚΕΘΕΑ προ­σέ­φερε 14.556 θέσεις θερα­πείας σε ανθρώ­πους με πρό­βλημα εξάρ­τη­σης από τα ναρ­κω­τικά και τις οικο­γέ­νειές τους στον δρόμο, στις μονάδες του στην κοι­νω­νία και στις φυλακές.

Οι 8 στους 10 στα προ­γράμ­ματα απε­ξάρ­τη­σης είναι άνδρες με μέση ηλικία τα 31 έτη. Είχαν την πρώτη επαφή με τις ουσίες σε ηλικία 16 ετών, οι 9 στους 10 δοκι­μά­ζο­ντας κάνναβη. Ως κύρια ουσία χρήσης, για την οποία ζητούν βοήθεια από το ΚΕΘΕΑ ανα­φέ­ρουν την ηρωίνη και τα οπιοειδή (41,7%), την κάνναβη (36%) και με αυξη­τική τάση τα τελευ­ταία χρόνια την κοκαΐνη (14,2 % το 2019 έναντι 7,3% το 2015). Οι μισοί είναι άνεργοι,1 στους 3 ανα­φέ­ρει σοβαρά ψυχο­λο­γικά ή ψυχια­τρικά προ­βλή­ματα και οι 4 στους 10 έχουν δικα­στι­κές εκκρε­μό­τη­τες.

Οι λεγό­με­νες «νόμιμες εξαρ­τή­σεις», από το αλκοόλ, τα τυχερά παι­χνί­δια, το δια­δί­κτυο και τις εφαρ­μο­γές του, για τις οποίες το ΚΕΘΕΑ προ­σέ­φερε 1.689 θέσεις θερα­πείας το 2019, προσ­δί­δουν στο πρό­βλημα της εξάρ­τη­σης νέες όψεις, διευ­ρύ­νο­ντας τον αριθμό, τα χαρα­κτη­ρι­στικά και τις ανάγκες όσων έχουν ανάγκη από βοήθεια.

Το επόμενο διά­στημα οι επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας σε ψυχο­κοι­νω­νικό και οικο­νο­μικό επίπεδο μπορεί να οδη­γή­σουν σε επι­δεί­νωση του φαι­νό­με­νου των εξαρ­τή­σεων. Ψυχο­πιε­στι­κές κατα­στά­σεις όπως το lockdown αυξά­νουν το άγχος και την κατά­θλιψη και ενι­σχύ­ουν την κατα­φυγή σε νόμιμες και παρά­νο­μες ουσίες ή άλλες μορφές εθισμού ως μια μορφή αυτο­θε­ρα­πείας. Για ορι­σμέ­νους ανθρώ­πους η επί­δραση αυτή μπορεί να είναι μακρο­πρό­θε­σμη. Το ίδιο διά­στημα οι πρω­το­φα­νείς περιο­ρι­σμοί στη λει­τουρ­γία των οργα­νι­σμών θερα­πείας απεί­λη­σαν το κοι­νω­νικό δικαί­ωμα των εξαρ­τη­μέ­νων σε φρο­ντίδα.

Το ΚΕΘΕΑ μπόρεσε σε μεγάλο βαθμό να εξα­σφα­λί­σει τη θερα­πευ­τική συνέ­χεια για τα μέλη του και να δια­τη­ρή­σει ανοικτή την πρό­σβαση σε βοήθεια για νέους εξυ­πη­ρε­τού­με­νους, ενώ απέφυγε πλήρως την εκδή­λωση κρου­σμά­των στις δομές του, με σημα­ντι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις στην καθη­με­ρινή του λει­τουρ­γία και εκτε­τα­μένη χρήση ψηφια­κών μέσων στη θέση της πρόσωπο με πρόσωπο επαφής.

Το επόμενο διά­στημα ο COVID-19 θα συνε­χί­σει να επη­ρε­ά­ζει τις εξε­λί­ξεις στον χώρο των εξαρ­τή­σεων, όχι μόνο με την πιθα­νό­τητα ενός δεύ­τε­ρου κύματος αλλά και λόγω της προ­βλε­πό­με­νης οικο­νο­μι­κής κρίσης. Οι οικο­νο­μι­κές κρίσεις συν­δέ­ο­νται με επι­δεί­νωση της σωμα­τι­κής και ψυχικής υγείας του πλη­θυ­σμού, όξυνση του φαι­νο­μέ­νου των εξαρ­τή­σεων και περαι­τέρω περι­θω­ριο­ποί­ηση των ευά­λω­των ομάδων, με ταυ­τό­χρονη μείωση πόρων και προ­σω­πι­κού στον χώρο της υγείας και της κοι­νω­νι­κής φρο­ντί­δας.

Εκτι­μά­ται ότι τα επόμενα χρόνια μπορεί να εντα­θούν στη χώρα μας φαι­νό­μενα ανάλογα με αυτά που παρα­τη­ρή­θη­καν από το 2010 και μετά, λόγω της κρίσης, όπως η εμφά­νιση πιο φθηνών και επι­κίν­δυ­νων ναρ­κω­τι­κών, η αύξηση της αστε­γίας, η εξά­πλωση μολυ­σμα­τι­κών ασθε­νειών, η μείωση του κινή­τρου για θερα­πεία και η μεγέ­θυνση των δυσκο­λιών κοι­νω­νι­κής και εργα­σια­κής ένταξης για όσους απε­ξαρ­τώ­νται. Σε τέτοιες συν­θή­κες είναι επίσης πιθανόν η γενι­κευ­μένη ανα­σφά­λεια και η οργή να βρουν διέξοδο στην επι­θε­τι­κό­τητα απέ­να­ντι σε όσους δια­φέ­ρουν ή βρί­σκο­νται στο περι­θώ­ριο, οδη­γώ­ντας σε στο­χο­ποί­ηση κοι­νω­νικά αδύ­να­μων ομάδων, όπως οι εξαρ­τη­μέ­νοι χρήστες.

Η παν­δη­μία ανέ­δειξε τη σημασία του δημό­σιου συστή­μα­τος υγείας και την ανάγκη ενί­σχυ­σής του. Ανα­πό­σπα­στο μέρος του είναι και τα προ­γράμ­ματα πρό­λη­ψης και θερα­πείας των εξαρ­τή­σεων. Η ενί­σχυση των προ­γραμ­μά­των είναι το κλειδί για να απο­φευ­χθεί η διεύ­ρυνση των ανι­σο­τή­των στην υγεία και να μειωθεί το κοι­νω­νικό και οικο­νο­μικό κόστος των εξαρ­τή­σεων. Συγ­χρό­νως χρειά­ζε­ται συστη­μα­τική υπο­στή­ριξη και στο­χευ­μένη εκπαί­δευση των επαγ­γελ­μα­τιών για την απο­τε­λε­σμα­τική υπο­στή­ριξη των εξαρ­τη­μέ­νων στις νέες συν­θή­κες, διευ­ρυ­μένη συνερ­γα­σία μεταξύ των θερα­πευ­τι­κών προ­γραμ­μά­των και των δημό­σιων μονάδων υγείας για τη φρο­ντίδα της υγείας των εξαρ­τη­μέ­νων και διαρκής παρα­κο­λού­θηση και ανάλυση των νέων τάσεων.

ΤΜΗΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΕΘΕΑ