Γιατί οι Ελληνες πεθαίνουν στην άσφαλτο

Είναι από αυτά τα θέ­μα­τα, τα στε­νά­χω­ρα, τα οποία δυ­στυ­χώς απο­τε­λούν βα­σι­κό «συ­στα­τι­κό» των ει­δή­σε­ων σχε­δόν σε κα­θη­με­ρι­νή βάση στη χώρα μας. Για ποιον λόγο βρί­σκο­νται συ­νε­χώς στο ει­δη­σε­ο­γρα­φι­κό «μενού»; Διότι, και πάλι δυ­στυ­χώς, η Ελ­λά­δα είναι από τις πρω­τα­θλή­τριες στην ΕΕ σε τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα και δυ­στυ­χή­μα­τα, περί ων ο λόγος. Είναι από αυτά τα θέ­μα­τα που όταν πα­ρου­σιά­ζο­νται στις ει­δή­σεις θέ­λεις να αλ­λά­ξεις κα­νά­λι ή να κλεί­σεις τη σε­λί­δα στο Ιντερ­νετ ή να γυ­ρί­σεις σε­λί­δα στην εφη­με­ρί­δα: «Αφησε την τε­λευ­ταία του πνοή στην άσφαλ­το σε ηλι­κία 20 ετών», «Εμει­νε για πάντα ανά­πη­ρη μη­τέ­ρα δύο παι­διών εξαι­τί­ας τρο­χαί­ου», «Κα­ρα­μπό­λα στοί­χι­σε τη ζωή πέντε αν­θρώ­πων», «Ξε­κλη­ρί­στη­κε ολό­κλη­ρη οι­κο­γέ­νεια ενώ γυρ­νού­σε από γλέ­ντι». Τί­τλοι εν­δει­κτι­κοί μόνο των χι­λιά­δων που κατά και­ρούς απο­τυ­πώ­νουν τη σκλη­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στους ελ­λη­νι­κούς δρό­μους. Γιατί όμως τόσοι άν­θρω­ποι εμπλέ­κο­νται σε τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα και δυ­στυ­χή­μα­τα; Πόσο αυ­ξά­νει τον κίν­δυ­νο τρο­χαί­ου η μη χρήση ζώνης και κρά­νους; Πόσο τον αυ­ξά­νει η κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­όλ και πόσο αλ­κο­όλ είναι ικανό να «πνί­ξει» τα αντα­να­κλα­στι­κά ενός οδη­γού; Ποιοι δρό­μοι είναι οι πιο επι­κίν­δυ­νοι; Ποιες ηλι­κια­κές ομά­δες κιν­δυ­νεύ­ουν πε­ρισ­σό­τε­ρο να αφή­σουν τη ζωή τους στην άσφαλ­το;

Μια νέα με­λέ­τη, η λε­πτο­με­ρέ­στε­ρη του εί­δους της και η με­γα­λύ­τε­ρη σε κλί­μα­κα ως σή­με­ρα την οποία πα­ρου­σιά­ζει απο­κλει­στι­κά «Το Βήμα», κάνει μια ανα­λυ­τι­κή «ακτι­νο­γρα­φία» των πα­ρα­γό­ντων που οδη­γούν σε τόσες χα­μέ­νες ζωές στους ελ­λη­νι­κούς δρό­μους. Και όχι μόνο αυτό: μετά την άκρως απο­κα­λυ­πτι­κή ανά­λυ­ση των στοι­χεί­ων, οι δύο συγ­γρα­φείς της με­λέ­της, ο υπί­α­τρος, ει­δι­κευό­με­νος στη Νευ­ρο­χει­ρουρ­γι­κή στο 401 Γε­νι­κό Στρα­τιω­τι­κό Νο­σο­κο­μείο Αθη­νών (ΓΣΝΑ) κ. Ευάγ­γε­λος Ανα­γνώ­στου και η δρ Ιλέιν Κόουλ, λέ­κτο­ρας στις Επι­στή­μες σχε­τι­κά με το Τραύ­μα στο Πα­νε­πι­στή­μιο Queen Mary του Λον­δί­νου (ση­μειώ­νε­ται ότι κατά τη συγ­γρα­φή της με­λέ­της ο κ. Ανα­γνώ­στου έκανε στο Queen Mary με­τα­πτυ­χια­κές σπου­δές στις Επι­στή­μες Τραύ­μα­τος) κα­τα­θέ­τουν και προ­τά­σεις για λήψη συ­γκε­κρι­μέ­νων μέ­τρων από την Πο­λι­τεία, ώστε οι δια­πι­στώ­σεις να με­τα­τρα­πούν σε σω­τή­ριες δρά­σεις προς όφε­λος χι­λιά­δων αν­θρώ­πων.

Καλό θα ήταν λοι­πόν απέ­να­ντι σε ένα τέ­τοιο στε­νά­χω­ρο αλλά άκρως ρε­α­λι­στι­κό θέμα, αυτή τη φορά να μη γυ­ρί­σε­τε σε­λί­δα. Διότι μπο­ρεί ο κα­θέ­νας μας αύριο να απο­τε­λέ­σει έναν αριθ­μό στον τρα­γι­κό απο­λο­γι­σμό της ασφάλ­του είτε από δικό του λάθος είτε από λάθη των άλλων. Και για να αντι­στρα­φεί αυτή η ει­κό­να χρειά­ζο­νται πρά­ξεις από τον κάθε οδηγό αλλά και από τους αρ­μο­δί­ους. Η νέα με­λέ­τη δεί­χνει τον… δρόμο (κυ­ριο­λε­κτι­κώς και με­τα­φο­ρι­κώς) και προς τις δύο αυτές κα­τευ­θύν­σεις ώστε να μπει ένα με­γά­λο STOP στα τρο­χαία στη χώρα μας.

«Αι­μα­τη­ρές» στα­τι­στι­κές

Ευθύς εξαρ­χής οι ερευ­νη­τές επι­ση­μαί­νουν στη με­λέ­τη τους που δη­μο­σιεύ­θη­κε online στις 2 Ια­νουα­ρί­ου στην επι­θε­ώ­ρη­ση «European Journal of Trauma and Emergency Surgery» (πρό­κει­ται για την επί­ση­μη επι­θε­ώ­ρη­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Εται­ρεί­ας για το Τραύ­μα και την Επεί­γου­σα Χει­ρουρ­γι­κή) ότι οι τραυ­μα­τι­σμοί απο­τε­λούν στην Ελ­λά­δα, όπως και στον υπό­λοι­πο κόσμο, μια από τις κύ­ριες αι­τί­ες θα­νά­του και την υπ’ αριθ­μόν 1 αιτία θα­νά­του στις ηλι­κί­ες έως 44 ετών. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, φαί­νε­ται ότι τα τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα και οι πτώ­σεις είναι «ένοχα» για το 75% των τραυ­μα­τι­σμών. Ωστό­σο τα τρο­χαία απο­τε­λούν τη με­γα­λύ­τε­ρη «πληγή» αφού είναι υπαί­τια για το 60% των σο­βα­ρά τραυ­μα­τιών που φθά­νουν στα νο­σο­κο­μεία, με πολ­λούς εξ αυτών να φθά­νουν στο νο­σο­κο­μείο ήδη νε­κροί. Στοι­χεία από διε­θνείς με­λέ­τες ανα­φέ­ρουν ότι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους μι­σούς θα­νά­τους επέρ­χο­νται μέσα στην πρώτη μιά­μι­ση ώρα από το συμ­βάν, γε­γο­νός που μαρ­τυ­ρεί πως σε πρώτη φάση κάθε κρά­τος πρέ­πει να στο­χεύ­ει στο επί­πε­δο της πρό­λη­ψης, αλλά και της τα­χεί­ας δια­κο­μι­δής των θυ­μά­των τρο­χαί­ων ατυ­χη­μά­των στο νο­σο­κο­μείο.

Η Ελ­λά­δα βέ­βαια έχει κάνει βή­μα­τα στην οδική ασφά­λεια. Αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται στους αριθ­μούς καθώς οι θά­να­τοι στην άσφαλ­το στα­δια­κώς μειώ­θη­καν από 18,1 ανά 100.000 πλη­θυ­σμού το 1991 σε 7,6 ανά 100.000 πλη­θυ­σμού το 2016. Πά­ντως, παρά τις βελ­τιώ­σεις, η χώρα μας πα­ρέ­με­νε το 2016 στο τοπ 5 της λί­στας των θα­νά­των στην άσφαλ­το ανα­λο­γι­κά με τον πλη­θυ­σμό της με­τα­ξύ των 28 κρα­τών-μελών της ΕΕ πίσω μόνο από τη Βουλ­γα­ρία, τη Ρου­μα­νία, τη Λε­το­νία και την Πο­λω­νία. Οι δύο ερευ­νη­τές βάλ­θη­καν λοι­πόν να με­λε­τή­σουν για πρώτη φορά εις βάθος τους πα­ρά­γο­ντες-κλει­διά που συ­ντε­λούν στον τόσο με­γά­λο αριθ­μό τρο­χαί­ων – και δη θα­να­τη­φό­ρων – στους ελ­λη­νι­κούς δρό­μους.

Οπως εξη­γεί ο κ. Ανα­γνώ­στου στο «Βήμα», «με δε­δο­μέ­νο ότι στην Ελ­λά­δα δεν υπάρ­χει σύ­στη­μα ανα­φο­ράς των τραυ­μα­τι­σμών συν­δε­δε­μέ­νο με μη­τρώο κα­τα­γρα­φής τους ούτε επί­ση­μο πρό­γραμ­μα πρό­λη­ψης των τραυ­μα­τι­σμών, η μόνη πηγή στην οποία μπο­ρού­σα­με να ανα­τρέ­ξου­με για να συλ­λέ­ξου­με στοι­χεία ήταν η Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή (ΕΛ­ΣΤΑΤ). Η με­λέ­τη σχε­διά­στη­κε τον Σε­πτέμ­βριο του 2018 και χρη­σι­μο­ποι­ή­σα­με, μετά από επί­ση­μη άδεια που λά­βα­με από την ΕΛ­ΣΤΑΤ, δε­δο­μέ­να για την τε­λευ­ταία δια­θέ­σι­μη πε­ντα­ε­τία που ήταν αυτή με­τα­ξύ 2012 και 2016».

 

Τα δε­δο­μέ­να της με­λέ­της

Μέσα σε αυτή την πε­ντα­ε­τία κα­τε­γρά­φη­σαν 58.955 τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα στα οποία ενε­πλά­κη­σαν 93.019 οδη­γοί με τα οχή­μα­τά τους. Η μέση ηλι­κία των οδη­γών που ενε­πλά­κη­σαν σε τρο­χαίο ήταν τα 42,2 έτη – η μέση ηλι­κία εκεί­νων που τε­λι­κώς έχα­σαν τη ζωή τους εξαι­τί­ας του τρο­χαί­ου ήταν με­γα­λύ­τε­ρη κατά τέσ­σε­ρα χρό­νια. Πε­ραι­τέ­ρω ανά­λυ­ση έδει­ξε ότι τα άτομα ηλι­κί­ας 65 ετών και άνω αντι­με­τώ­πι­ζαν τρι­πλά­σιο κίν­δυ­νο θα­νά­του μετά από τρο­χαίο σε σύ­γκρι­ση με τα άτομα ηλι­κί­ας 18-35 ετών. Σύμ­φω­να με τον κ. Ανα­γνώ­στου «η ηλι­κία παί­ζει ρόλο από άποψη φυ­σιο­λο­γί­ας σε ό,τι αφορά την εξέ­λι­ξη της κα­τά­στα­σης ενός τραυ­μα­τία. Συγ­χρό­νως, προη­γού­με­νες με­λέ­τες έχουν δεί­ξει πως οι ηλι­κιω­μέ­νοι οδη­γοί έχουν μειω­μέ­να αντα­να­κλα­στι­κά, όραση και ακοή με απο­τέ­λε­σμα να είναι πιο εύ­κο­λο να προ­κα­λέ­σουν ατύ­χη­μα ανε­ξαρ­τή­τως βα­ρύ­τη­τας».

Τρεις στους τέσ­σε­ρις οδη­γούς που ενε­πλά­κη­σαν σε ατύ­χη­μα ήταν άν­δρες όπως και το 80% των οδη­γών που τε­λι­κώς κα­τέ­λη­ξαν. «Από τη μία οι άν­δρες οδη­γοί είναι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τις γυ­ναί­κες οδη­γούς, κυ­ρί­ως στην επαρ­χία, όπου η οδή­γη­ση συ­σχε­τί­στη­κε με αυ­ξη­μέ­νες πι­θα­νό­τη­τες θα­να­τη­φό­ρου ατυ­χή­μα­τος. Ωστό­σο, από τη σύν­θε­τη ανά­λυ­ση στην οποία προ­χω­ρή­σα­με βρέ­θη­κε ότι οι άν­δρες οδη­γούν συ­γκρι­τι­κά με τις γυ­ναί­κες πιο συχνά χωρίς ζώνη ή κρά­νος, υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ αλλά και πιο ρι­ψο­κίν­δυ­να, ανα­πτύσ­σο­ντας με­γα­λύ­τε­ρες τα­χύ­τη­τες, εκτε­λώ­ντας προ­σπε­ρά­σεις, υπε­ρε­κτι­μώ­ντας συχνά τις ικα­νό­τη­τές τους. Συ­νε­πώς, μπο­ρού­με να πούμε ότι οι άν­δρες οδη­γούν πιο επι­κίν­δυ­να, ασχέ­τως με τις οδη­γι­κές τους ικα­νό­τη­τες» ανα­φέ­ρει ο ερευ­νη­τής.

Η συ­νο­λι­κή θνη­σι­μό­τη­τα στο δείγ­μα της με­λέ­της ήταν στο 3%, δη­λα­δή 2.772 θά­να­τοι στο σύ­νο­λο των 93.019 οδη­γών – πε­ρί­που οι μισοί από τους οδη­γούς που ενε­πλά­κη­σαν σε ατύ­χη­μα δεν τραυ­μα­τί­στη­καν (48,4%), ενώ πο­σο­στό της τά­ξε­ως του 44,8% τραυ­μα­τί­στη­κε ελα­φρά και το 3,8% τραυ­μα­τί­στη­κε βαριά. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί πά­ντως ότι αυτοί οι αριθ­μοί αφο­ρού­σαν μόνο τους οδη­γούς και ότι στην πε­ντα­ε­τία, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων επι­βα­τών και πεζών, κα­τε­γρά­φη­σαν συ­νο­λι­κά 4.279 θά­να­τοι στην άσφαλ­το.

Ρι­ψο­κίν­δυ­νες συ­μπε­ρι­φο­ρές

Ποιοι ήταν όμως οι πα­ρά­γο­ντες εκεί­νοι που φά­νη­κε να αυ­ξά­νουν τις πι­θα­νό­τη­τες θα­νά­του μετά από ένα τρο­χαίο; Ας ξε­κι­νή­σου­με από τους αν­θρώ­πι­νους, τρο­πο­ποι­ή­σι­μους – και αυτό είναι άκρως ση­μα­ντι­κό -, πα­ρά­γο­ντες: πε­ρί­που ένας στους δέκα οδη­γούς ήταν θε­τι­κός σε κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­όλ, μόνο τα δύο τρίτα των μο­το­σι­κλε­τι­στών φο­ρού­σαν κρά­νος ενώ το 87% των οδη­γών αυ­το­κι­νή­του φο­ρού­σε ζώνη ασφα­λεί­ας (με αυτό το τε­λευ­ταίο πο­σο­στό να είναι άκρως συ­ζη­τή­σι­μο καθώς, όπως ση­μειώ­νει ο κ. Ανα­γνώ­στου, στο 40% των πε­ρι­πτώ­σε­ων η Τρο­χαία δεν είχε κα­τα­γρά­ψει τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πλη­ρο­φο­ρία, ίσως επει­δή οι αυ­τό­πτες μάρ­τυ­ρες δεν ήταν σί­γου­ροι – το ίδιο φαι­νό­με­νο πα­ρα­τη­ρεί­ται, σύμ­φω­να με με­λέ­τες, και σε άλλες χώρες, καθώς τα πο­σο­στά κα­τα­γρα­φής σχε­τι­κά με το αν οι εμπλε­κό­με­νοι στο ατύ­χη­μα φο­ρού­σαν ζώνη είναι επί­σης χα­μη­λά, της τά­ξε­ως του 20%-30%).

Αυτή η «χα­λα­ρή» έως αμε­λής όμως οδη­γι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά μπο­ρού­σε να με­τα­τρα­πεί σε εν δυ­νά­μει θα­να­τη­φό­ρα, όπως έδει­ξαν τα στοι­χεία. Η μη χρήση ζώνης ασφα­λεί­ας φά­νη­κε να συν­δέ­ε­ται με οκτα­πλά­σιο κίν­δυ­νο θα­νά­του, η κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­όλ με τρι­πλά­σιο ως τε­τρα­πλά­σιο κίν­δυ­νο θα­νά­του – ο κίν­δυ­νος ήταν ιδιαί­τε­ρα αυ­ξη­μέ­νος για τους οδη­γούς σε δύο τρο­χούς. Σε ό,τι αφο­ρού­σε συ­γκε­κρι­μέ­να το αλ­κο­όλ, ο ερευ­νη­τής διευ­κρι­νί­ζει ότι «χρη­σι­μο­ποι­ή­σα­με τον δεί­κτη BAC (Blood Alcohol Concentration). Στην Ελ­λά­δα, ο νόμος ορί­ζει επι­τρε­πτό όριο 0,5 gr αλ­κο­όλ ανά λίτρο αί­μα­τος που ισού­ται με BAC 0,05%. Στο αλ­κο­τέστ της Τρο­χαί­ας, αυτό αντι­στοι­χεί σε 0,25 gr αλ­κο­όλ ανά λίτρο εκ­πνε­ό­με­νου αέρα. Ωστό­σο, επει­δή και η πα­ρα­μι­κρή πο­σό­τη­τα αλ­κο­όλ έχει απο­δει­χθεί ότι επη­ρε­ά­ζει τα αντα­να­κλα­στι­κά, στη με­λέ­τη θε­ω­ρή­σα­με ότι κά­ποιος έχει κα­τα­να­λώ­σει αλ­κο­όλ όταν αυτό ήταν σε πολύ χα­μη­λό­τε­ρο επί­πε­δο – BAC 0,01%. Σε πόσα ποτά με­τα­φρά­ζε­ται αυτό το πο­σο­στό; Μια μο­νά­δα αλ­κο­όλ αρκεί · δη­λα­δή ένα πο­τή­ρι μπίρα, ένα πο­τή­ρι κρασί ή ένα σφη­νά­κι ουί­σκι ή βότκα. Επί­σης, για κάθε άν­θρω­πο και σε κάθε πε­ρί­στα­ση τα επί­πε­δα αλ­κο­όλ στο αίμα μετά από την ίδια κα­τα­νά­λω­ση δεν είναι τα ίδια. Παί­ζουν ρόλο το βάρος, το φύλο, ο με­τα­βο­λι­σμός, το πόσο γρή­γο­ρα θα κα­τα­να­λω­θεί το αλ­κο­όλ, το αν το άτομο έχει φάει και άλλοι πα­ρά­γο­ντες. Εμείς, αυτό που δεί­ξα­με με μια υπο­α­νά­λυ­ση, είναι πως το να έχει κά­ποιος ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη συ­γκέ­ντρω­ση αλ­κο­όλ στο αίμα, ίση με δύο φορές το όριο, αυ­ξά­νει την πι­θα­νό­τη­τα θα­να­τη­φό­ρου ατυ­χή­μα­τος κατά επτά φορές σε σχέση με έναν νη­φά­λιο οδηγό. Και πο­σό­τη­τα ίση με δύο φορές το όριο δεν είναι πολύ με­γά­λη: αντι­στοι­χεί πε­ρί­που σε τρεις με τέσ­σε­ρις μο­νά­δες αλ­κο­όλ, δη­λα­δή σε τρεις με τέσ­σε­ρις μπί­ρες ή πο­τή­ρια κρασί, κάτι αρ­κε­τά συχνό σε μία κοι­νω­νι­κή πε­ρί­στα­ση».

Τόπος και χρό­νος

Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα και δυ­στυ­χή­μα­τα, σύμ­φω­να με τα ευ­ρή­μα­τα, κα­τε­γρά­φη­σαν κατά την κα­λο­και­ρι­νή πε­ρί­ο­δο (πο­σο­στά 36,5% και 38,7% αντι­στοί­χως), ωστό­σο η χει­με­ρι­νή πε­ρί­ο­δος καθώς και τα Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κα φά­νη­καν να αυ­ξά­νουν τον κίν­δυ­νο τρο­χαί­ου για τους δι­κυ­κλι­στές. Τα δύο τρίτα των συμ­βά­ντων έλα­βαν χώρα με­τα­ξύ 12 το με­ση­μέ­ρι και 12 τα με­σά­νυ­χτα, ωστό­σο οι ώρες 24.00-06.00 (σε αυτές κα­τε­γρά­φη το 9% όλων των τρο­χαί­ων, το 19% εκ των οποί­ων ήταν θα­να­τη­φό­ρα) αύ­ξα­ναν τον κίν­δυ­νο ατυ­χή­μα­τος ή δυ­στυ­χή­μα­τος για τους μο­το­σι­κλε­τι­στές, όταν οι συν­θή­κες φω­τι­σμού δεν ήταν καλές.

Σε ό,τι αφο­ρού­σε τους πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς πα­ρά­γο­ντες, πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα μισά θα­να­τη­φό­ρα τρο­χαία έλα­βαν χώρα σε μη κα­τοι­κη­μέ­νες πε­ριο­χές και κυ­ρί­ως σε δρό­μους με μία μόνο λω­ρί­δα του πα­λαιού εθνι­κού ή επαρ­χια­κού δι­κτύ­ου, καθώς και σε τμή­μα­τα του εθνι­κού οδι­κού δι­κτύ­ου που δεν έφε­ραν προ­στα­τευ­τι­κό δια­χω­ρι­στι­κό.

Πιο συ­χνές οι πλα­γιο­με­τω­πι­κές

Οι πλα­γιο­με­τω­πι­κές συ­γκρού­σεις ήταν οι πιο συ­χνές – αφο­ρού­σαν ένα στα δύο πε­ρι­στα­τι­κά -, ωστό­σο η με­γα­λύ­τε­ρη πι­θα­νό­τη­τα θα­να­τη­φό­ρου τρο­χαί­ου συν­δε­ό­ταν με σύ­γκρου­ση με κά­ποιο εμπό­διο, καθώς και με απώ­λεια ελέγ­χου του οχή­μα­τος και εκτρο­πή του εκτός του δρό­μου. Πε­ραι­τέ­ρω ανά­λυ­ση έδει­ξε ότι ένα στα τέσ­σε­ρα τρο­χαία οφει­λό­ταν σε πα­ρα­βί­α­ση του STOP ή του ερυ­θρού ση­μα­το­δό­τη, ωστό­σο τα πιο επι­κίν­δυ­να τρο­χαία αφο­ρού­σαν εί­σο­δο του οχή­μα­τος στο αντί­θε­το ρεύμα και απώ­λεια ελέγ­χου του οχή­μα­τος. Η υπερ­βο­λι­κή τα­χύ­τη­τα συν­δε­ό­ταν με τρι­πλά­σιο κίν­δυ­νο θα­νά­του για τους μο­το­σι­κλε­τι­στές.

Η με­γά­λη αυτή με­λέ­τη αφο­ρού­σε τον τομέα της πρό­λη­ψης. Ο ερευ­νη­τής μάς πλη­ρο­φο­ρεί ότι βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη αυτή τη στιγ­μή ένα πολύ με­γά­λο πρό­γραμ­μα και σε ό,τι αφορά την αντι­με­τώ­πι­ση των τραυ­μα­τιών. «Προ­σπα­θού­με να σχε­διά­σου­με ένα πο­λυ­ε­πί­πε­δο πλάνο μαζί με συ­να­δέλ­φους της Ελ­λη­νι­κής Εται­ρεί­ας Τραύ­μα­τος και Επεί­γου­σας Χει­ρουρ­γι­κής, καθώς και της Ελ­λη­νι­κής Εται­ρεί­ας Επεί­γου­σας Ια­τρι­κής. Στό­χος μας είναι ο εκ­συγ­χρο­νι­σμός του συ­στή­μα­τος αντι­με­τώ­πι­σης των τραυ­μα­τιών και κατ’ επέ­κτα­ση και άλλων επει­γό­ντων πε­ρι­στα­τι­κών, με ένα σχέ­διο που αφορά επί­ση­μη σύ­στα­ση ενός Συ­στή­μα­τος Τραύ­μα­τος. Αυτό θα είναι ένα καλά ορ­γα­νω­μέ­νο σύ­στη­μα που θα ξε­κι­νά­ει από το ΕΚΑΒ, το ει­δι­κά εκ­παι­δευ­μέ­νο Τμήμα Επει­γό­ντων ενός Κέ­ντρου Τραύ­μα­τος, το χει­ρουρ­γείο και τη ΜΕΘ του Κέ­ντρου και φυ­σι­κά θα πε­ρι­λαμ­βά­νει την απο­κα­τά­στα­ση του εκά­στο­τε ασθε­νούς. Θέ­λου­με δη­λα­δή να ανα­βαθ­μί­σου­με την ποιό­τη­τα των πα­ρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών υγεί­ας για αυ­τούς που τε­λι­κά θα τραυ­μα­τι­στούν σο­βα­ρά και να τους προ­σφέ­ρου­με τις κα­λύ­τε­ρες δυ­να­τές πι­θα­νό­τη­τες για μια θε­τι­κή έκ­βα­ση».

Οπως όλα δεί­χνουν, η πρό­λη­ψη και αντι­με­τώ­πι­ση των τρο­χαί­ων που απο­τε­λούν ένα με­γά­λο «τραύ­μα» στη χώρα μας θέλει και κόπο από τους αρ­μο­δί­ους αλλά και… τρόπο ώστε να αλ­λά­ξει ο τρό­πος που ο Ελ­λη­νας οδη­γεί. Και κάτι τέ­τοιο είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τη­το να συμ­βεί καθώς πρό­κει­ται κυ­ριο­λε­κτι­κώς για ζή­τη­μα ζωής ή θα­νά­του.

Συ­γκε­κρι­μέ­να μέτρα προς την Πο­λι­τεία

Εχο­ντας απο­τυ­πώ­σει τους πα­ρά­γο­ντες που φαί­νε­ται πως έχουν ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα σε ό,τι αφορά τα τρο­χαία στη χώρα μας, οι ερευ­νη­τές πήγαν ένα ση­μα­ντι­κό βήμα πιο πέρα προ­τεί­νο­ντας συ­γκε­κρι­μέ­να μέτρα προς την Πο­λι­τεία με στόχο τη μεί­ω­ση των τρο­χαί­ων ατυ­χη­μά­των και δυ­στυ­χη­μά­των. Ο κ. Ανα­γνώ­στου πε­ρι­γρά­φει ότι «με βάση τα απο­τε­λέ­σμα­τα της έρευ­νάς μας, κά­να­με μια με­γά­λη βι­βλιο­γρα­φι­κή ανα­ζή­τη­ση για να βρού­με μέτρα τα οποία είχαν απο­δε­δειγ­μέ­να απο­τέ­λε­σμα σε άλλες χώρες πάνω στους τέσ­σε­ρις κύ­ριους προ­βλη­μα­τι­κούς άξο­νες που ταυ­το­ποι­ή­θη­καν στη χώρα μας: τη μη χρήση πα­θη­τι­κών μέ­τρων ασφα­λεί­ας (ζώνη και κρά­νος), την οδή­γη­ση υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ, την επι­κίν­δυ­νη συ­μπε­ρι­φο­ρά κατά την οδή­γη­ση και την οδή­γη­ση στο επαρ­χια­κό, μη αστι­κό οδικό δί­κτυο. Τε­λι­κά, προ­τεί­να­με 23 συ­γκε­κρι­μέ­να προ­λη­πτι­κά μέτρα που πι­στεύ­ου­με ακρά­δα­ντα ότι μπο­ρούν να βοη­θή­σουν στη μεί­ω­ση των αριθ­μών των θα­νά­των από τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα» (το σύ­νο­λο των 23 προ­λη­πτι­κών μέ­τρων βρί­σκε­ται στη διά­θε­ση του «Βή­μα­τος» και κάθε εν­δια­φε­ρο­μέ­νου). Ιδού κά­ποια από τα βα­σι­κά:

^l Σύμ­φω­να με τα ευ­ρή­μα­τα, οι οδη­γοί που δεν φο­ρού­σαν συ­χνό­τε­ρα ζώνη ασφα­λεί­ας ήταν άν­δρες ηλι­κί­ας 18-35 ετών. Συ­νε­πώς πρέ­πει να εντα­τι­κο­ποι­η­θεί η ενη­μέ­ρω­σή τους, με πιο άμεση και επί­ση­μη εκ­στρα­τεία η οποία θα πρέ­πει να ξε­κι­νά από τα σχο­λεία και να συ­νε­χί­ζε­ται κατά τη διάρ­κεια της στρα­τιω­τι­κής θη­τεί­ας. Επί­σης η τη­λε­ό­ρα­ση αλλά και τα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα μπο­ρούν να παί­ξουν ση­μα­ντι­κό ρόλο προ­ω­θώ­ντας τη σωστή οδη­γι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά κυ­ρί­ως στους νέους ηλι­κί­ας 15-24 ετών που απο­τε­λούν και κύρια ομάδα-στόχο.

–Θα ήταν καλό να εντα­τι­κο­ποι­η­θούν οι έλεγ­χοι της Τρο­χαί­ας κατά τις νυ­χτε­ρι­νές ώρες (24.00-06.00). Η πα­ρου­σία της Τρο­χαί­ας απο­θαρ­ρύ­νει τους οδη­γούς από το να μην κά­νουν χρήση ζώνης ασφα­λεί­ας ή κρά­νους ή από το να οδη­γούν υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ.

–Η οδη­γι­κή μας παι­δεία είναι το με­γα­λύ­τε­ρο «αγκά­θι». Θα ήταν καλό να λη­φθούν συ­γκε­κρι­μέ­να μέτρα για το ζή­τη­μα, σύμ­φω­να με τους ερευ­νη­τές, όπως η επι­δό­τη­ση του πρώ­του κρά­νους ασφα­λεί­ας για έναν νέο οδηγό, η δυ­να­τό­τη­τα για επι­λο­γή υπο­χρε­ω­τι­κής πα­ρα­κο­λού­θη­σης ενός αριθ­μού σε­μι­να­ρί­ων ασφα­λούς οδή­γη­σης με μέ­ρι­μνα του υπουρ­γεί­ου Με­τα­φο­ρών αντί για πλη­ρω­μή προ­στί­μου, ακόμη και η χρήση ει­δι­κής κλει­δα­ριάς μίζας (ignition lock) για ένα διά­στη­μα 6-12 μηνών που θα ξε­κλει­δώ­νει μόνο όταν ο οδη­γός φυ­σή­ξει και δεν έχει υπερ­βεί το επι­τρε­πτό όριο κα­τα­νά­λω­σης αλ­κο­όλ – το μέτρο αυτό θα εφαρ­μό­ζε­ται σε κατ’ επα­νά­λη­ψη πα­ρα­βά­τες ή σε πα­ρα­βά­τες με πολύ υψηλό κα­τα­γε­γραμ­μέ­νο όριο.

–Στους νέους οδη­γούς θα ήταν καλό να επι­βλη­θεί απα­γό­ρευ­ση οδή­γη­σης με­τα­ξύ 23.00 και 06.00 για μια μί­νι­μουμ πε­ρί­ο­δο 12 μηνών.

–Με δε­δο­μέ­νο ότι πολλά νεαρά άτομα που βγαί­νουν το βράδυ επι­λέ­γουν να πά­ρουν το δικό τους όχημα επει­δή τη νύχτα δεν υπάρ­χει καλό δί­κτυο Μέσων Μα­ζι­κής Με­τα­φο­ράς (ΜΜΜ) και τα ταξί απο­τε­λούν… ακρι­βό σπορ, εν­δεί­κνυ­ται η επέ­κτα­ση του δι­κτύ­ου των ΜΜΜ κατά τις νυ­χτε­ρι­νές ώρες της Πα­ρα­σκευ­ής και του Σαβ­βά­του. Οι ερευ­νη­τές προ­τεί­νουν σε κε­ντρι­κές γραμ­μές-κλει­διά των ΜΜΜ δρο­μο­λό­για ανά ώρα ή ιδα­νι­κά ανά μι­σά­ω­ρο μέσα στη νύχτα.

–Στο πλαί­σιο αυτό μπο­ρεί να βοη­θή­σει και η δη­μιουρ­γία μιας εφαρ­μο­γής στο κι­νη­τό τη­λέ­φω­νο (όπως το SaferRide) η οποία θα βοηθά τους οδη­γούς που έχουν πιει να βρουν έναν πιο ασφα­λή τρόπο με­τα­φο­ράς και να αφή­σουν το όχημά τους. Η εφαρ­μο­γή θα πε­ρι­λαμ­βά­νει τις υπάρ­χου­σες εφαρ­μο­γές για κλήση ταξί και θα επι­βρα­βεύ­ει τους χρή­στες με εκ­πτώ­σεις ή κου­πό­νια.

–Αντί στις εται­ρεί­ες πώ­λη­σης αλ­κο­όλ να επι­βάλ­λε­ται υψη­λό­τε­ρη φο­ρο­λο­γία, θα ήταν απο­δο­τι­κό­τε­ρο να συμ­με­τέ­χουν σε κα­μπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης για ασφα­λή οδή­γη­ση.

–Στην Τρο­χαία πα­ρα­τη­ρεί­ται κά­ποιες φορές το φαι­νό­με­νο να μην κό­βο­νται κλή­σεις για κοι­νω­νι­κούς ή δια­προ­σω­πι­κούς λό­γους. Σύ­στη­μα ηλε­κτρο­νι­κών κλή­σε­ων και σύν­δε­σή του με έναν κε­ντρι­κό σταθ­μό θα μπο­ρού­σε να πε­ριο­ρί­σει το φαι­νό­με­νο αυτό.

–Δεν είναι δυ­να­τόν να υπάρ­ξει φω­τι­σμός σε όλο το μήκος επαρ­χια­κών, αφώ­τι­στων δρό­μων, αλλά πρέ­πει να το­πο­θε­τη­θούν φώτα στις δια­σταυ­ρώ­σεις και στις επι­κίν­δυ­νες στρο­φές.

–Ακόμη και αν η επι­φά­νεια του δρό­μου δεν είναι η ιδα­νι­κή, η ανα­δια­γράμ­μι­ση των οριο­γραμ­μών στους στε­νούς δρό­μους έχει απο­δει­χθεί ότι μπο­ρεί να μειώ­σει τα τρο­χαία. Η φω­σφο­ρί­ζου­σα δια­γράμ­μι­ση μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει εναλ­λα­κτι­κή του κλα­σι­κού φω­τι­σμού των δρό­μων στο κο­ντι­νό μέλ­λον.

–Συ­στή­νε­ται η το­πο­θέ­τη­ση κα­με­ρών ελέγ­χου της τα­χύ­τη­τας στα τμή­μα­τα των δρό­μων υψη­λού κιν­δύ­νου. Οι ερευ­νη­τές ση­μειώ­νουν πως με δε­δο­μέ­νο ότι υπάρ­χουν εφαρ­μο­γές ανί­χνευ­σης των κα­με­ρών τις οποί­ες χρη­σι­μο­ποιούν ουκ ολί­γοι οδη­γοί, μια επί­ση­μη εφαρ­μο­γή της Τρο­χαί­ας θα μπο­ρού­σε να εκ­με­ταλ­λευ­θεί αυτό το φαι­νό­με­νο υπέρ της οδι­κής ασφά­λειας προει­δο­ποιώ­ντας τους οδη­γούς να επι­βρα­δύ­νουν και να βρί­σκο­νται σε εγρή­γορ­ση σε γνω­στά επι­κίν­δυ­να για ατυ­χή­μα­τα ση­μεία ή κοντά σε σχο­λεία.

Και ακόμη…

Σύμ­φω­να με τη νέα με­λέ­τη

• 5 φορές με­γα­λύ­τε­ρο κίν­δυ­νο θα­νά­του είχαν οι οδη­γοί πο­δη­λά­του και 3 φορές με­γα­λύ­τε­ρο οι οδη­γοί μη­χα­νής σε σύ­γκρι­ση με τους οδη­γούς αυ­το­κι­νή­του
• 5 θά­να­τοι εξαι­τί­ας τρο­χαί­ου ανά 100.000 πλη­θυ­σμού κα­τα­γρά­φο­νται, με βάση τη με­λέ­τη, στην Ατ­τι­κή, ενώ σε πε­ριο­χές εκτός με­γά­λων αστι­κών κέ­ντρων όπως στα νησιά του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, στην Κρήτη, στην Ηπει­ρο, στην Κε­ντρι­κή και Δυ­τι­κή Ελ­λά­δα η αντί­στοι­χη ανα­λο­γία είναι πάνω από 10 θά­να­τοι ανά 100.000 πλη­θυ­σμού ετη­σί­ως.

Σκο­τώ­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρους από ελο­νο­σία και AIDS

Σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο τα τρο­χαία σκο­τώ­νουν κάθε χρόνο πε­ρισ­σό­τε­ρους αν­θρώ­πους από την ελο­νο­σία

ή το AIDS. Ερευ­νη­τές του Ιν­στι­τού­του για τους Δεί­κτες Υγεί­ας και την Αξιο­λό­γη­σή τους (IHME), στο Σιάτλ των ΗΠΑ, ανα­φέ­ρουν ότι το 2017 1,24 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι έχα­σαν τη ζωή τους στην άσφαλ­το.

Θλι­βε­ρή πρω­τιά

Το 2016 η Ελ­λά­δα βρέ­θη­κε στην πρώτη θέση με­τα­ξύ των 28 κρα­τών-μελών της ΕΕ σε ό,τι αφο­ρού­σε το ανα­λο­γι­κό πο­σο­στό θα­νά­των μο­το­σι­κλε­τι­στών – 24 θά­να­τοι ανά εκα­τομ­μύ­ριο πλη­θυ­σμού, αριθ­μός πε­ρισ­σό­τε­ρο από τρι­πλά­σιος σε σύ­γκρι­ση με τον μέσο όρο της ΕΕ.

Ση­μα­ντι­κό­τε­ρο ρόλο παί­ζει ο άν­θρω­πος παρά το όχημα

Σε γε­νι­κό πλαί­σιο, όπως το­νί­ζει ο κ. Ανα­γνώ­στου, από τα ευ­ρή­μα­τα προ­έ­κυ­ψε ότι οι αν­θρώ­πι­νοι πα­ρά­γο­ντες παρά οι πα­ρά­γο­ντες που σχε­τί­ζο­νται με το όχημα ή με τον δρόμο είναι εκεί­νοι που παί­ζουν τον ση­μα­ντι­κό­τε­ρο ρόλο στην πρό­κλη­ση τρο­χαί­ων ατυ­χη­μά­των και δυ­στυ­χη­μά­των. Και για αυτό οι αρ­μό­διοι πρέ­πει να στο­χεύ­σουν εκεί ακρι­βώς πρω­τί­στως: στην τρο­πο­ποί­η­ση της συ­μπε­ρι­φο­ράς των οδη­γών στους δρό­μους. «Μέχρι τώρα ξέ­ρα­με από μι­κρό­τε­ρες με­λέ­τες ή από με­λέ­τες από άλλα κράτη για τους πα­ρά­γο­ντες που παί­ζουν ρόλο στην πρό­κλη­ση τρο­χαί­ων ατυ­χη­μά­των και δυ­στυ­χη­μά­των, όπως το αλ­κο­όλ, αλλά πλέον έχου­με μια εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νη ει­κό­να για τα στοι­χεία που αφο­ρούν συ­γκε­κρι­μέ­να τη χώρα μας. Το πιο ση­μα­ντι­κό στοι­χείο ίσως που ήρθε στην επι­φά­νεια είναι πως οι αν­θρώ­πι­νοι πα­ρά­γο­ντες είναι οι κύ­ριοι πα­ρά­γο­ντες που συ­σχε­τί­ζο­νται ση­μα­ντι­κά με ένα θα­να­τη­φό­ρο ατύ­χη­μα. Η μη χρήση ζώνης ασφα­λεί­ας ή προ­στα­τευ­τι­κού κρά­νους, η οδή­γη­ση υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ και η επι­κίν­δυ­νη οδή­γη­ση, είτε με απώ­λεια ελέγ­χου από υπερ­βο­λι­κή τα­χύ­τη­τα, είτε λόγω αντι­κα­νο­νι­κού προ­σπε­ρά­σμα­τος, είναι οι κύ­ριοι συ­ντε­λε­στές που ανε­βά­ζουν τις πι­θα­νό­τη­τες για ένα θα­να­τη­φό­ρο ατύ­χη­μα. Επί­σης, η οδή­γη­ση σε επαρ­χια­κές οδούς ή τμή­μα­τα της πα­λαιάς εθνι­κής οδού που έχουν μία λω­ρί­δα ανά κα­τεύ­θυν­ση χωρίς προ­στα­τευ­τι­κό δια­χω­ρι­στι­κό σχε­τί­ζε­ται έως και 4 φορές πε­ρισ­σό­τε­ρο με θά­να­το του οδη­γού, ει­δι­κά κατά τις νυ­χτε­ρι­νές ώρες. Οι πα­ρά­γο­ντες που αφο­ρούν τα οχή­μα­τα, π.χ. η πα­λαιό­τη­τά τους, τε­λι­κώς δεν φαί­νε­ται να είναι στα­τι­στι­κώς ση­μα­ντι­κοί, όπως και οι και­ρι­κές συν­θή­κες, πι­θα­νώς λόγω της αυ­ξη­μέ­νης ετοι­μό­τη­τας της πλειο­νό­τη­τας των οδη­γών και της μειω­μέ­νης τα­χύ­τη­τας που δια­τη­ρούν υπό βροχή. Εξάλ­λου, ας μην ξε­χνά­με ότι η Σου­η­δία και η Βρε­τα­νία είναι οι κα­λύ­τε­ρες σε επί­δο­ση χώρες στους θα­νά­τους από τρο­χαία με πολύ χει­ρό­τε­ρες και­ρι­κές συν­θή­κες και με­γα­λύ­τε­ρη διάρ­κεια σκό­τους συ­γκρι­τι­κά με την Ελ­λά­δα». Ο ερευ­νη­τής προ­σθέ­τει ότι «ένας από τους κύ­ριους λό­γους για τους οποί­ους ασχο­λη­θή­κα­με με το συ­γκε­κρι­μέ­νο ερευ­νη­τι­κό θέμα είναι πως το τραύ­μα απο­τε­λεί την πρώτη αιτία θα­νά­του στα άτομα ηλι­κί­ας έως 44 ετών και στην Ελ­λά­δα τα τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα απο­τε­λούν έναν από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες πρό­κλη­σης τραύ­μα­τος. Το να πε­θά­νει ξαφ­νι­κά ένας 18χρο­νος ή το να ζήσει με σο­βα­ρή ανα­πη­ρία έχει πολ­λα­πλές επι­πτώ­σεις σε κοι­νω­νι­κό και οι­κο­νο­μι­κό επί­πε­δο για τους οι­κεί­ους του, αλλά τε­λι­κώς και για το ίδιο το κρά­τος».

ΠΗΓΉ tovima.gr