Σπύρος Σπυρίδων: «Τα νησιά πρέπει να ενισχυθούν με φορολογικά και διοικητικά κίνητρα»

Κύριε Σπυ­ρί­δωνα, προ­έρ­χε­στε από τον χώρο της Αυτο­διοί­κη­σης και γνω­ρί­ζετε πολύ καλά τα προ­βλή­ματά της όπως έχουν δια­μορ­φω­θεί μέχρι σήμερα. Ποιες είναι οι αλλαγές που θα πρέπει να εξε­τα­στούν μεσο­πρό­θε­σμα με δεδο­μένο ότι τόσο ο πρώτος όσο και ο δεύ­τε­ρος βαθμός, έχουν σηκώσει πολλά βάρη, όπως η παν­δη­μία, η κοι­νω­νική κρίση και τόσα άλλα;

Έχετε δίκιο ότι χρειά­ζο­νται συγκε­κρι­μένα μέτρα μεσο­πρό­θε­σμου χαρα­κτήρα για την ενί­σχυση των Δήμων και των Περι­φε­ρειών.

Εκτιμώ ότι τα σημα­ντι­κό­τερα είναι τα εξής:

1. Η επίλυση του προ­βλή­μα­τος της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας των ΟΤΑ με νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις που θα συνο­δεύ­ο­νται από διοι­κη­τικά και οικο­νο­μικά κίνητρα δια­δη­μο­τι­κής και δια­βαθ­μι­κής συνερ­γα­σίας και ένα κεντρικό ψηφιακό σύστημα τηλε-υποστήριξης των μικρών νησιω­τι­κών και ορεινών Δήμων και των 7 νεο­σύ­στα­των Δήμων.

2. Η οργά­νωση και ο λει­τουρ­γι­κός εκσυγ­χρο­νι­σμός των ΟΤΑ, με την αξιο­ποί­ηση του έργου της ΕΕΤΑΑ «Απλού­στευση – Προ­τυ­πο­ποί­ηση – Ψηφιο­ποί­ηση Δια­δι­κα­σιών ΟΤΑ» και η δια­σφά­λιση της δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τάς τους με τους φορείς του δημό­σιου τομέα.

3. Η ενί­σχυση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού των ΟΤΑ, ιδιαί­τερα με επι­στη­μο­νικά στελέχη και η βελ­τί­ωση του πολι­τι­κού προ­σω­πι­κού.

4. Η ενί­σχυση της οικο­νο­μι­κής αυτο­τέ­λειας των ΟΤΑ και η διεύ­ρυνση της συμ­με­το­χής τους στο σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή των εθνικών και των συγ­χρη­μα­το­δο­τού­με­νων προ­γραμ­μά­των.

5. Η διεύ­ρυνση της διοι­κη­τι­κής αυτο­τέ­λειας και η βελ­τί­ωση της διοι­κη­τι­κής ικα­νό­τη­τας των ΟΤΑ, καθώς και η απλο­ποί­ηση του συστή­μα­τος επο­πτείας των ΟΤΑ.

6. Η βελ­τί­ωση της αμφί­δρο­μης σχέσης των πολιτών με την Τοπική Αυτο­διοί­κηση με την ενί­σχυση της εγγύ­τη­τας παροχής των υπη­ρε­σιών στους πολίτες και της προ­σβα­σι­μό­τη­τάς τους σε αυτές και με τη χρήση των σύγ­χρο­νων ψηφια­κών εργα­λείων.

Παράλ­ληλα με τα παρα­πάνω και προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θούν οι δυνα­τό­τη­τες της καλ­πά­ζου­σας Τεχνο­λο­γι­κής Επα­νά­στα­σης, είναι ανα­γκαίο να εκπο­νη­θεί ένα τριετές Πρό­γραμμα αξιο­ποί­η­σης των Τεχνο­λο­γιών Πλη­ρο­φο­ρι­κής και Επι­κοι­νω­νιών (ΤΠΕ) για τη διεύ­ρυνση των συστη­μι­κών σχέσεων συνερ­γα­σίας των διοι­κη­τι­κών επι­πέ­δων και δημό­σιας πολι­τι­κής, που οδηγεί στην Ψηφιακή Πολυ­ε­πί­πεδη Δια­κυ­βέρ­νηση.

Στην πρό­σφατη συνε­δρί­αση της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, στην οποία συμ­με­τεί­χατε, ακού­σατε τα προ­βλή­ματα που προ­τάσ­σουν οι δήμαρ­χοι των νησιών. Θα ήθελα το σχόλιό σας, μιας και δια­τε­λέ­σατε δήμαρ­χος σε νησιω­τική περιοχή και είστε γνώστης των προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζουν.

Τα νησιά μας απο­τε­λούν ένα πολύ­τιμο συστα­τικό τμήμα της χώρας μας και μπορούν να διευ­ρύ­νουν τη συμβολή τους στην οικο­νο­μική, την κοι­νω­νική και την πολι­τι­στική ανά­πτυξή της, αλλά αντι­με­τω­πί­ζουν ορι­σμέ­νες ιδιαι­τε­ρό­τη­τες που πρέπει να λαμ­βά­νο­νται υπόψη, τόσο στο εκά­στοτε εκπο­νού­μενο κανο­νι­στικό πλαίσιο, όσο και σε κάθε εθνικό ή περι­φε­ρειακό ανα­πτυ­ξιακό πρό­γραμμα.

Ενδει­κτικά, οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των νησιών συν­δέ­ο­νται με τα ακό­λουθα ζητή­ματα:

• Στα νησιά μας, με εξαί­ρεση την Κρήτη, δεν κατα­σκευά­ζο­νται έργα εθνικής ή περι­φε­ρεια­κής κλί­μα­κας. Τα έργα τεχνι­κής υπο­δο­μής των νησιών (δρόμοι, λιμάνια, δίκτυα) έχουν τοπική κλίμακα.

• Οι παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες απευ­θύ­νο­νται σε σχετικά λίγους πολίτες και επι­χει­ρή­σεις, γεγονός που δεν επι­τρέ­πει τις «οικο­νο­μίες κλί­μα­κας» και επο­μέ­νως οι υπη­ρε­σίες αυτές έχουν μεγα­λύ­τερο κόστος.

• Το μετα­φο­ρικό κόστος επι­βα­ρύ­νει τόσο το κόστος των προ­ϊ­ό­ντων που προ­μη­θεύ­ο­νται οι επι­χει­ρή­σεις και οι κάτοι­κοι των νησιών όσο και το κόστος των εξα­γό­με­νων προ­ϊ­ό­ντων και μόνον ένα τμήμα του καλύ­πτει η εφαρ­μογή της αρχής του «Μετα­φο­ρι­κού Ισο­δύ­να­μου».

Στα ζητή­ματα αυτά προ­στί­θε­νται και τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ίδιοι οι νησιω­τι­κοί Δήμοι:

1. Η νομο­θε­σία των ορι­ζό­ντιων και των τομε­α­κών δημό­σιων πολι­τι­κών που ειση­γού­νται τα Υπουρ­γεία δεν έχει ένα ξεχω­ρι­στό κεφά­λαιο που να εξει­δι­κεύει τις ρυθ­μί­σεις όσον αφορά στα νησιά και ειδι­κό­τερα στα μικρά νησιά. Αυτό ισχύει και για τον Δημο­τικό Κώδικα.

Το άρθρο 204 του Ν.3852/2010 (“Καλ­λι­κρά­της”) «Αρμο­διό­τη­τες νησιω­τι­κών Δήμων» δεν έλυσε το πρό­βλημα, αλλά το επέ­τεινε προ­σθέ­το­ντας αρμο­διό­τη­τες χωρίς πρό­σθε­τους πόρους.

2. Η υπο­στε­λέ­χωση των δημο­τι­κών υπη­ρε­σιών, ιδιαί­τερα των μικρών και μεσαίων νησιω­τι­κών Δήμων, ανα­γκά­ζει συχνά τους αιρε­τούς να ασκούν τα καθή­κο­ντα δημο­τι­κών υπαλ­λή­λων ή να κινού­νται στα όρια του ισχύ­ο­ντος κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου.

Το πρό­βλημα αυτό επι­τεί­νε­ται από τον τρόπο με τον οποίο εφαρ­μό­στηκε μέχρι τώρα ο θεσμός της «κινη­τι­κό­τη­τας», που απο­στε­ρεί έμπειρο προ­σω­πικό από κρί­σι­μες δημο­τι­κές υπη­ρε­σίες.

Επο­μέ­νως χρειά­ζε­ται να ενι­σχυ­θεί η δημόσια πολι­τική “νησιω­τι­κό­τη­τας” με εξει­δί­κευση της νομο­θε­σίας που αφορά στις τομε­α­κές δημό­σιες πολι­τι­κές για τις νησιω­τι­κές περιο­χές και με ειδικά οικο­νο­μικά και διοι­κη­τικά κίνητρα για τα μικρά νησιά.

Επίσης, πρέπει κάθε πρό­σκληση Ανα­πτυ­ξια­κού Προ­γράμ­μα­τος που απευ­θύ­νε­ται στους ΟΤΑ για τη χρη­μα­το­δό­τηση έργων και δράσεών τους, να συνο­δεύ­ε­ται από ειδική πρό­σκληση προς τους νησιω­τι­κούς Δήμους.

Η πρόταση αυτή αφορά τα ακό­λουθα Προ­γράμ­ματα:

• Το ΕΣΠΑ 2021–2027

• Το Πρό­γραμμα Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης 2021–2027

• Το Πρό­γραμμα του «Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας» (Nextgeneration EU) 2021–2024 – ΕΛΛΑΔΑ 2.0

• Το Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης (ΕΠΑ) 2021–2025

• Το Πρό­γραμμα της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης «Αντώνης Τρίτσης»

Πάντως, τα πιο εξει­δι­κευ­μένα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία για τα νησιά είναι:

1. Το Πρό­γραμμα “ΝΕΑΡΧΟΣ” του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής (άρθρο 6, Ν.4832/2021) και

2. Το Ταμείο Θαλάσ­σιας Γαλά­ζιας Οικο­νο­μίας (άρθρο 8, Ν.4832/2021.

• Στην δική μας περιοχή που είναι το Νότιο Αιγαίο, με πολυ­νη­σιω­τικό χαρα­κτήρα, κύριος μοχλός ανά­πτυ­ξης και αιμο­δό­της της οικο­νο­μίας, παρα­μέ­νει ο Του­ρι­σμός. Κατά την άποψή σας, πρέπει να στη­ρι­χθούν τα νησιά σε επι­μέ­ρους τομείς όπως η Υγεία και τα έργα υπο­δο­μής;

Έχετε δίκιο ότι ο κύριος μοχλός ανά­πτυ­ξης των νησιών του Νοτίου Αιγαίου είναι ο του­ρι­σμός, αλλά η ανά­πτυξή τους πρέπει να απο­κτή­σει πολυ­το­με­ακό χαρα­κτήρα. Για το λόγο αυτό χρειά­ζε­ται να ενι­σχυ­θούν με φορο­λο­γικά και διοι­κη­τικά κίνητρα και με επι­δό­τηση οι επεν­δύ­σεις στους ακό­λου­θους τομείς:

• Τον πρω­το­γενή τομέα, με έμφαση στα αγρο­τικά προ­ϊ­ό­ντα που επω­νυ­μο­ποιού­νται με Προ­στα­τευό­μενη Ονο­μα­σία Προ­έ­λευ­σης (Π.Ο.Π.)

• Τη μετα­ποί­ηση και τη συσκευα­σία των αγρο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων

• Τους τομείς της Θαλάσ­σιας Οικο­νο­μίας, της Γαλά­ζιας Ανά­πτυ­ξης και της ναυ­τι­λια­κής τεχνο­λο­γίας

• Τις και­νο­το­μι­κές επι­χει­ρή­σεις των Τεχνο­λο­γιών Πλη­ρο­φο­ρι­κής και Επι­κοι­νω­νιών που δεν επη­ρε­ά­ζο­νται από την από­στασή τους από τους κατα­να­λω­τές των υπη­ρε­σιών τους.

Παράλ­ληλα όμως πρέπει να δια­σφα­λι­στούν οι κατάλ­λη­λες προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θα δημιουρ­γή­σουν ένα ευνοϊκό επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον, όπως:

• Η συμπλή­ρωση των λιμε­νι­κών υπο­δο­μών και ενί­σχυση των άγονων ναυ­τι­λια­κών γραμμών

• Η ανα­βάθ­μιση των οδικού δικτύου και βελ­τί­ωση της οδικής ασφά­λειας

• Η συμπλή­ρωση των υπο­δο­μών ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης

• Οι επεν­δύ­σεις στο κτι­ριακό απόθεμα για την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας και η αξιο­ποί­ηση των Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας (Α.Π.Ε.)

• Η ενί­σχυση των δομών πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας υγείας και των προ­γραμ­μά­των δημό­σιας υγείας και κίνητρα για το νοση­λευ­τικό προ­σω­πικό στα μικρά νησιά.

• Η στήριξη των εκπαι­δευ­τι­κών δομών και κίνητρα για το εκπαι­δευ­τικό προ­σω­πικό στα μικρά νησιά.

• Η ενί­σχυση της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου με προ­σω­πικό, ιδιαί­τερα στα Επαρ­χεία και με εξο­πλι­σμό Τ.Π.Ε. που θα στη­ρί­ξει τον πολυ­νη­σιω­τικό χαρα­κτήρα της.

• Μιλήστε μας για την ΕΕΤΑΑ και πώς στη­ρί­ζει τα αιτή­ματα της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης;

Η ΕΕΤΑΑ είναι η Εται­ρεία της Αυτο­διοί­κη­σης, αφού πάνω από 55% των μετοχών της ανήκουν στην Αυτο­διοί­κηση, ενώ οι υπό­λοι­πες ανήκουν στο Δημόσιο και σε κοι­νω­νι­κούς φορείς και ιδρύ­θηκε το 1968 με σκοπό να απο­τε­λέ­σει τον επι­στη­μο­νικό και τεχνικό σύμ­βουλο της Αυτο­διοί­κη­σης και τα χρόνια που πέρασαν κατα­γρά­φε­ται ως ο θεσμός που:

– Έδωσε ώθηση στην ποιο­τική ανα­βάθ­μιση της ΤΑ

– Εισή­γαγε νέα επι­στη­μο­νικά εργα­λεία στην δια­κυ­βέρ­νηση των Δήμων και συνέ­βαλε στη δια­μόρ­φωση του σύγ­χρο­νου θεσμι­κού πλαι­σίου

Την περίοδο αυτή τρέχει αρκετά έργα που αφορούν στους πολίτες των τοπικών κοι­νω­νιών, έργα που αφορούν κυρίως στην κοι­νω­νική πολι­τική, στην ανά­πτυξη, στην οργά­νωση και λει­τουρ­γία των ΟΤΑ, στο περι­βάλ­λον, στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό των Δήμων και των Περι­φε­ρειών κ.ο.

Σχετικά πρό­σφατα επίσης στην Ελλη­νική Εται­ρεία Τοπικής Ανά­πτυ­ξης και Αυτο­διοί­κη­σης (ΕΕΤΑΑ) έχει ήδη συστα­θεί και λει­τουρ­γεί Τεχνική Υπη­ρε­σία για την εκπό­νηση τεχνι­κών μελετών και την υλο­ποί­ηση έργων, για όσους Δήμους δεν δια­θέ­τουν επάρ­κεια.

Ήδη αρκετοί Δήμοι, κυρίως νησιω­τι­κοί και ορεινοί, έχουν εκδη­λώ­σει ενδια­φέ­ρον για την υπο­στή­ριξή τους, προ­κει­μέ­νου να συντά­ξουν ή να ωρι­μά­σουν μελέτες για έργα που πρό­κει­ται να υλο­ποι­ή­σουν.