Δημήτης Παπαστεργίου: «Απαιτούνται περισσότεροι πόροι και μια νέα αντίληψη για τη λειτουργία των Δήμων»

Κύριε πρόεδρε, κατά την διάρ­κεια της παν­δη­μίας (και όχι μόνον) οι δήμοι κλή­θη­καν πάλι να σηκώ­σουν μεγάλο βάρος και να καλύ­ψουν τις ανάγκες των δημοτών τους. Μιλήστε μας για τις διεκ­δι­κή­σεις της Αυτο­διοί­κη­σης Α’ Βαθμού από την Κυβέρ­νηση.

Aυτό που έχουμε εξαρχής ξεκα­θα­ρί­σει, είναι πως απαι­τού­νται περισ­σό­τε­ροι πόροι και μια νέα αντί­ληψη για τη λει­τουρ­γία των Δήμων. Το ζήτημα της οικο­νο­μι­κής και λει­τουρ­γι­κής αυτο­τέ­λειας των Δήμων δεν είναι απλά ζήτημα μετα­φο­ράς πόρων, όπως είναι π.χ. ο ΕΝΦΙΑ. Δεν θα γίνουν οι Δήμοι από τη μια μέρα στην άλλη οικο­νο­μικά αυτο­δύ­να­μοι, αν απλά τους μετα­φερ­θεί το σύνολο των πόρων από την φορο­λο­γία της ακί­νη­της περιου­σίας. Αντί­θετα, χρειά­ζο­νται πολλά περισ­σό­τερα και πάνω από όλα, μια νέα αντί­ληψη για το ρόλο της Αυτο­διοί­κη­σης.

Η οικο­νο­μική μας αυτο­δυ­να­μία είναι ένα ζήτημα που είναι άμεσα συν­δε­δε­μένο με το μοντέλο λει­τουρ­γίας του Κράτους και της Αυτο­διοί­κη­σης. Το σημε­ρινό μοντέλο είναι απο­δε­δειγ­μένα σπάταλο, γρα­φειο­κρα­τικό και ξεπε­ρα­σμένο. Δημιουρ­γεί χρέη και οδηγεί σε χρε­ο­κο­πίες. Δεν υπη­ρε­τεί το συμ­φέ­ρον της χώρας και των πολιτών.

Οι πόροι λοιπόν που είναι ανα­γκαίοι για την οικο­νο­μική αυτο­τέ­λεια των Δήμων βρί­σκο­νται σε άμεση συνάρ­τηση με τις αρμο­διό­τη­τες κι ευθύνες που καλού­μα­στε να ασκή­σουμε. Η διαρκής μετα­βί­βαση αρμο­διο­τή­των από το Κεντρικό Κράτος, χωρίς αυτή να συνο­δεύ­ε­ται από τους απα­ραί­τη­τους οικο­νο­μι­κούς πόρους, επι­δει­νώ­νει διαρκώς την ήδη επι­βα­ρυ­μένη θέση των Δήμων.

Επίσης, πρέπει να δούμε και την ανα­πτυ­ξιακή διά­σταση. Το πως δηλαδή συμ­με­τέ­χουμε ως αυτο­διοί­κηση πρώτου βαθμού στην ανα­πτυ­ξιακή επα­νεκ­κί­νηση της χώρας. Ως ΚΕΔΕ υπο­στη­ρί­ζουμε πως ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θεση για την εθνική ανά­πτυξη, είναι η τοπική ανά­πτυξη.

Πώς όμως θα υπάρξει τοπική ανά­πτυξη, αν οι Δήμοι δεν συμ­με­τέ­χουμε στο σχε­δια­σμό, την εκτέ­λεση και την αξιο­ποί­ηση των ανα­πτυ­ξια­κών χρη­μα­το­δο­τι­κών προ­γραμ­μά­των; Για τους παρα­πάνω λόγους, ψηλά στην ατζέντα μας ήταν και παρα­μέ­νει το ζήτημα της μεταρ­ρύθ­μι­σης στο Κράτος, μια μεταρ­ρύθ­μιση όμως που έχει αργήσει.

Μέχρι να γίνει πράξη η μεταρ­ρύθ­μιση αυτή και ο επα­να­προσ­διο­ρι­σμός των αρμο­διο­τή­των κι ευθυνών μεταξύ των βαθ­μί­δων λει­τουρ­γίας του Κράτους, οι θέσεις μας όσον αφορά στην οικο­νο­μική αυτο­δυ­να­μία των Δήμων είναι ξεκά­θα­ρες και δια­τυ­πω­μέ­νες επα­νει­λημ­μένα σε συνέ­δρια και συνε­λεύ­σεις δημάρ­χων της ΚΕΔΕ. Ζητάμε μεταξύ άλλων:

Για την ενί­σχυση της λει­τουρ­γι­κής αυτο­τέ­λειας των Δήμων ζητούμε καταρ­χήν την αύξηση των πόρων που κατα­βάλ­λο­νται μέσω των ΚΑΠ στους Δήμους, προ­κει­μέ­νου να καλύ­πτε­ται το σύνολο των λει­τουρ­γι­κών τους αναγκών. Με πρώτο κι άμεσο βήμα, την αύξηση 15% για την οποία δεσμεύ­θηκε η Κυβέρ­νηση από 1-1-2023. Ενώ έχουμε θέσει προς συζή­τηση να προ­χω­ρή­σουμε σε ένα νέο μοντέλο κατα­νο­μής των ΚΑΠ, βάζο­ντας νέα κρι­τή­ρια, όχι απο­κλει­στικά πλη­θυ­σμιακά.

Την στα­διακή απόδοση στους Δήμους, την ΚΕΔΕ και τις ΠΕΔ, των παρα­κρα­τη­θέ­ντων πόρων από προη­γού­μενα έτη. Την λήψη επι­πλέον μέτρων στή­ρι­ξης των Δήμων και των ΔΕΥΑ, λόγω της αύξησης του κόστους ενέρ­γειας, ώστε να μην επι­βα­ρύ­νει επι­πλέον το λει­τουρ­γικό τους κόστος κι αυτό μετα­κυ­λι­στεί στους πολίτες. Την ανα­χρη­μα­το­δό­τηση από το Ταμείο Παρα­κα­τα­θη­κών και Δανείων των παλιών χρεών των δήμων, με νέα δάνεια και με χαμη­λό­τερο επι­τό­κιο. Καθώς και την ανα­στολή της επι­βο­λής του τέλους ταφής, του­λά­χι­στον για την τρέ­χουσα χρονιά. Όσον αφορά στην ενί­σχυση του ανα­πτυ­ξια­κού ρόλου των Δήμων, θεω­ρούμε πως η Αυτο­διοί­κηση πρέπει να έχει ρόλο και λόγο στην ανα­πτυ­ξιακή επα­νεκ­κί­νηση της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό έχουμε επα­νει­λημ­μένα ζητήσει τη συμ­με­τοχή μας στο σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση του ΕΣΠΑ 2021-2027, καθώς και την επί­σπευση των ρυθμών εφαρ­μο­γής, υλο­ποί­η­σης κι αξιο­ποί­η­σης των πόρων του Ταμείου “Α. Τρίτσης” .

Παρα­μέ­νει ισχυρή η ανάγκη αλλά και απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την επι­τυ­χία κάθε ανα­πτυ­ξια­κού προ­γράμ­μα­τος, η παροχή επαρ­κούς τεχνι­κής βοή­θειας, προ­κει­μέ­νου όλοι οι Δήμοι, κυρίως οι μικροί ορεινοί και νησιω­τι­κοί, να μπο­ρέ­σουν να ωρι­μά­σουν μελέτες και έργα, ώστε να διεκ­δι­κή­σουν και να αξιο­ποι­ή­σουν τους πόρους για τη χρη­μα­το­δό­τηση των ανα­γκαίων έργων.

Έχουμε ζητήσει το ποσοστό του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων που αφορά έργα τοπικής ανά­πτυ­ξης να εντάσ­σε­ται στη ΣΑΤΑ και να αφαι­ρε­θεί από τη χρη­μα­το­δό­τηση των Τομε­α­κών και Περι­φε­ρεια­κών Προ­γραμ­μά­των Ανά­πτυ­ξης των Περι­φε­ρειών.

Έχουμε προ­τεί­νει τη δημιουρ­γία Ειδικού Προ­γράμ­μα­τος Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, που μέσω του αρμό­διου υπουρ­γείου θα χρη­μα­το­δο­τεί έργα περι­φε­ρεια­κών δήμων, ενώ επι­ση­μαί­νουμε την ανα­γκαιό­τητα να προ­χω­ρή­σει η ΚΥΑ που θα επι­τρέ­πει σε όλους τους Δήμους να προ­χω­ρή­σουν σε σύναψη δανείων για την εκτέ­λεση έργων εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας, με τερά­στιο μακρο­πρό­θε­σμα όφελος για τα οικο­νο­μικά μας.

Τέλος, πιστεύ­ουμε πως χρειά­ζε­ται να δοθεί έμφαση στο σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση ενός ειδικού προ­γράμ­μα­τος χρη­μα­το­δό­τη­σης για την πραγ­μα­το­ποί­ηση ασφαλ­τι­κών εργα­σιών, αφού τα επόμενα χρόνια θα εκτε­λε­στούν σε όλους τους Δήμους της χώρας τερά­στια έργα επέ­κτα­σης των δικτύων.

Τον επόμενο μήνα η ΚΕΔΕ θα έχει το συνέ­δριό της. Ποια θέματα θα προ­τά­ξετε;

Το Ετήσιο Τακτικό Συνέ­δριο της ΚΕΔΕ φέτος θα διε­ξα­χθεί στο Βόλο, από τις 21 ως τις 23 Νοεμ­βρίου. Η χρονική συγκυ­ρία είναι αυτή που δια­μορ­φώ­νει την ατζέντα του.

Από τη μια έχουμε τις επι­πτώ­σεις της ενερ­γεια­κής κρίσης, άρα το ενερ­γειακό θα είναι ένα από τα βασικά θέματα του Συνε­δρίου, που δεν θα περιο­ρι­στεί μόνο στη διά­σταση του κόστους, όσο κυρίως στην προβολή θέσεων και ρεα­λι­στι­κών προ­τά­σεων που θα επι­τρέ­ψουν στους δήμους στο άμεσο μέλλον να είναι ενερ­γειακά αυτάρ­κεις κι ανε­ξάρ­τη­τοι.

Σημα­ντικό ζήτημα είναι τα Οικο­νο­μικά των ΟΤΑ και στο πλαίσιο αυτό θα προ­βάλ­λουμε την πρότασή μας, που βρί­σκε­ται σε στάδιο τελικής επε­ξερ­γα­σίας, όσον αφορά το νέο σύστημα κατα­νο­μής των ΚΑΠ στους δήμους, με βάση κρι­τή­ρια που δεν περιο­ρί­ζο­νται μόνο στα πλη­θυ­σμιακά στοι­χεία.

Επειδή πιστεύ­ουμε πως ένα από τα ζητή­ματα που δεν προ­χώ­ρη­σαν όσο θα έπρεπε την τριετία που μας πέρασε είναι το ζήτημα της Διοι­κη­τι­κής Μεταρ­ρύθ­μι­σης της χώρας, στο συνέ­δριο θα παρου­σιά­σουμε μια μελέτη για το θέμα αυτό.

Άλλα κρίσιμα θέματα της ατζέ­ντας μας είναι οι προ­σλή­ψεις προ­σω­πι­κού που είναι ανα­γκαίο να γίνουν στους δήμους, ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός, η ενί­σχυση του κοι­νω­νι­κού ρόλου των δήμων κ.λπ.

Στόχος μας μέσα από τη διε­ξα­γωγή του Συνε­δρίου μας είναι να ανα­δεί­ξουμε όλα τα μεγάλα ζητή­ματα που αφορούν στη λει­τουρ­γία των Δήμων, να παρου­σιά­σουμε τις επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες θέσεις μας καθώς και να κάνουμε έναν απο­λο­γι­σμό των πεπραγ­μέ­νων της σημε­ρι­νής διοί­κη­σης της ΚΕΔΕ στο αυτο­διοι­κη­τικό προ­σω­πικό.

Πιστεύω πραγ­μα­τικά πως το επι­κεί­μενο Συνέ­δριο της ΚΕΔΕ θα είναι ένα από τα πιο παρα­γω­γικά συνέ­δρια που έχουν ποτέ διε­ξα­χθεί.

Σχετικά με τα οικο­νο­μικά αιτή­ματα του Α’ Βαθμού, εκτι­μάτε πως θα βρουν ευήκοα ώτα από την κυβέρ­νηση;

Παρά το γεγονός πως η χώρα μας έχει επι­βα­ρυν­θεί δημο­σιο­νο­μικά σε μεγάλο βαθμό, εξαι­τίας της ενερ­γεια­κής κρίσης που βιώ­νουμε, θεωρώ ότι η Κυβέρ­νηση μας ακούει. Αυτό το συμπέ­ρα­σμα προ­κύ­πτει λαμ­βά­νο­ντας υπόψη το περιε­χό­μενο της συζή­τη­σης της πρό­σφα­της συνά­ντη­σης που έγινε στα τέλη Σεπτεμ­βρίου αντι­προ­σω­πείας της ΚΕΔΕ, παρό­ντων των υπουρ­γών Εσω­τε­ρι­κών Μάκη Βορίδη, Οικο­νο­μίας Θεό­δω­ρου Σκυ­λα­κάκη και του ανα­πλη­ρωτή υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών Στέλιου Πέτσα.

Υπήρξε συμ­φω­νία να δοθούν στους Δήμους άμεσα 50 και 14 εκ. ευρώ για την κάλυψη του ενερ­γεια­κού κόστους στα λει­τουρ­γικά μας αλλά και για τα σχολεία μας, ενώ άλλα 50 εκ. ευρώ θα δοθούν ως το τέλος του χρόνου, με την προ­ϋ­πό­θεση οι Δήμοι να κατα­βά­λουν κάθε δυνατή προ­σπά­θεια προ­κει­μέ­νου να πετύ­χουν τους στόχους για την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας. Στόχους εφι­κτούς κατά την άποψή μου.

Ξεκα­θα­ρί­σαμε επίσης πως παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί 28 εκ. για την κάλυψη του επι­πλέον ενερ­γεια­κού κόστους των σχο­λείων, τα χρήματα αυτά δεν επαρ­κούν. Κι επειδή το κόστος λει­τουρ­γίας των σχο­λείων είναι ευθύνη του Κράτους και όχι των Δήμων, συμ­φω­νή­θηκε πως όποιο επι­πλέον κόστος προ­κύ­ψει, θα δοθεί απο­λο­γι­στικά. Εξίσου θετικό είναι το γεγονός πως υπήρξε παρα­δοχή των αρμο­δίων Υπουρ­γείων πως οι ΔΕΥΑ πρέπει να βοη­θη­θούνε. Αυτό απο­τε­λούσε άλλωστε πάγια θέση της ΚΕΔΕ, επι­μέ­νο­ντας πως πρέπει να εντα­χθούν σε ένα δια­φο­ρε­τικό μοντέλο επι­δό­τη­σης κάτι που ανα­μέ­νε­ται να συμβεί, με βάση πιθα­νό­τατα τα στοι­χεία κατα­νά­λω­σης της εκά­στοτε ΔΕΥΑ.

Έχουμε ξεκα­θα­ρί­σει σχετικά με το τέλος ταφής, πως δεν είναι δυνατόν από τα χρήματα που λαμ­βά­νουμε για την αντι­με­τώ­πιση του ενερ­γεια­κού κόστους, να πρέπει να δώσουμε 80 εκ. ευρώ για το τέλος ταφής. Δεν το αντέ­χουν σε αυτή τη συγκυ­ρία τα οικο­νο­μικά των δήμων μας κι επι­πλέον δεν μπο­ρούμε να περά­σουμε το κόστος αυτό στα νοι­κο­κυ­ριά και τις επι­χει­ρή­σεις των πόλεων μας, ιδιαί­τερα όταν δεν υπάρ­χουν ακόμη δια­θέ­σι­μες οι ανα­γκαίες υπο­δο­μές και ο εξο­πλι­σμός για να υπάρξει ένα νέο μοντέλο δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των. Και για την έλλειψη αυτή οι μόνοι που δεν ευθύ­νο­νται είναι οι Δήμοι.

Θέλω να επι­ση­μάνω πως για πρώτη φορά στη διάθεση των δήμων είναι δια­θέ­σιμα τόσα πολλά χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία για την εκτέ­λεση έργων και τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό των δήμων μας. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανά­καμ­ψης, Πρό­γραμμα Έξυπνες Πόλεις, Πρό­γραμμα Ηλέκτρα, Αντώνης Τρίτσης, απο­τε­λούν ευκαι­ρίες ανά­πτυ­ξης για τις πόλεις μας. Ειδικά για το πρό­γραμμα Αντώνης Τρίτσης, πολλοί Δήμοι μετα­φέ­ρουν προ­τά­σεις σε άλλα πακέτα χρη­μα­το­δο­τικά, κυρίως στο ΕΣΠΑ, με απο­τέ­λε­σμα να δημιουρ­γεί­ται επι­πλέον χώρος για νέες εντά­ξεις προ­τά­σεων από Δήμους με χαμηλά ποσοστά ανά­λω­σης. Αυτή τη στιγμή υπο­λο­γί­ζε­ται πως έχουν αλλάξει πρό­γραμμα προ­τά­σεις προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού περίπου 130 εκατ. ευρώ, ενώ ανα­μέ­νε­ται να υπάρξει συνέ­χεια.

Ασφαλώς μένουν ακόμη να γίνουν πολλά, απαι­τού­νται γεν­ναιό­τε­ρες απο­φά­σεις σε ζητή­ματα όσον αφορά τη διοι­κη­τική μεταρ­ρύθ­μιση με την ανα­γκαία μετα­φορά πόρων και αρμο­διο­τή­των, ή την επαρκή χρη­μα­το­δό­τηση των δήμων για να λει­τουρ­γή­σουν προ­γράμ­ματα όπως η ναυα­γο­σω­στική κάλυψη, τα αδέ­σποτα, κλπ.

Επα­να­λαμ­βάνω όμως πως παρά τη δυσμενή δημο­σιο­νο­μική συγκυ­ρία, γίνο­νται βήματα μπροστά στη συνερ­γα­σία μεταξύ Κυβέρ­νη­σης και ΚΕΔΕ, κι από αυτή τη συνερ­γα­σία ωφε­λη­μέ­νοι θα βγουν οι πολίτες των τοπικών μας κοι­νω­νιών.

Πρό­σφατα συζη­τή­σατε τα προ­βλή­ματα Ορεινών Περιο­χών. Οι νησιω­τι­κοί δήμοι, όπως γνω­ρί­ζετε είναι ένα επίσης ξεχω­ρι­στό κεφά­λαιο καθώς αντι­με­τω­πί­ζουν πολλά προ­βλή­ματα όπως το συγκοι­νω­νιακό, οι μεγάλες αυξή­σεις στα μετα­φο­ρικά κ.λπ. Ποιες λύσεις πρέπει να προ­τα­θούν για τα νησιά, κατά την άποψή σας;

Η σημε­ρινή Διοί­κηση της ΚΕΔΕ εξαρχής είχε θέσει στην πολι­τική ηγεσία των Υπουρ­γείων Εσω­τε­ρι­κών και Οικο­νο­μι­κών τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι μικροί ορεινοί και νησιω­τι­κοί δήμοι.

Από την ανάγκη να ληφθούν μέτρα και πολι­τι­κές για τη θεσμική θωρά­κιση των δήμων αυτής της κατη­γο­ρίας. Την ενί­σχυσή τους με επι­στη­μο­νικό προ­σω­πικό και τεχνική βοήθεια, για να μπορούν να αξιο­ποιούν τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα. Την μετα­τροπή από πρό­βλημα σε πλε­ο­νέ­κτημα της γεω­γρα­φι­κής τους απο­μό­νω­σης. Την προ­στα­σία τους από την απο­ψί­λωσή τους σε προ­σω­πικό μέσω της κινη­τι­κό­τη­τας, την ανάγκη να προ­τα­χθούν οι ανάγκες τους όσον αφορά την εκτέ­λεση έργων κ.λπ.

Πρό­σφατα μάλιστα στα Κύθηρα διε­ξή­χθη από την ΚΕΔΕ συνέ­δριο, με την επι­στη­μο­νική υπο­στή­ριξη του Ινστι­τού­του Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, όπου ανα­δεί­χθη­καν τα ζητή­ματα των νησιω­τι­κών δήμων και παρου­σιά­στη­καν οι θέσεις μας. Επι­πλέον, το νέο σύστημα κατα­νο­μής των ΚΑΠ που θα παρου­σιά­σουμε ως πρόταση στο επι­κεί­μενο συνέ­δριο μας, λαμ­βά­νει υπόψη τον ιδιαί­τερο ρόλο και τις ανάγκες των ορεινών και νησιω­τι­κών δήμων.