Θα ζήσουμε πολλά χρόνια με τον κορωνοϊό – Τι φοβούνται, σε τι ελπίζουν οι επιστήμονες

Τι λέει στο «Βήμα» ο δια­κε­κρι­μέ­νος έλληνας ερευ­νη­τής Γιώργος Παυ­λά­κης για το μέλλον μας με τον SARS-CoV -2 – Οι ζοφε­ρό­τε­ρες των προ­βλέ­ψεων μιλούν για 250 εκα­τομ­μύ­ρια κρού­σματα και 1,75 εκα­τομ­μύ­ρια θανά­τους μέχρι το ερχό­μενο καλο­καίρι

Πώς θα μας βρει άραγε ο επό­με­νος Αύγου­στος; Ή ο Αύγου­στος του 2022; Ή αυτός του 2025; Τι θα έχει γίνει μέχρι τότε με τον SARS-CoV-2; Πόσοι από εμάς θα έχουν υπο­κύ­ψει στις επι­θέ­σεις του και πόσο θα έχει αλλάξει η ζωή των υπο­λοί­πων;

Προ­φα­νώς και είναι αδύ­να­τον να δοθούν σαφείς απα­ντή­σεις στα παρα­πάνω ερω­τή­ματα, παρότι δεν υπάρχει άνθρω­πος στον πλανήτη που δεν θα ήθελε να γνω­ρί­ζει πώς θα εξε­λι­χθούν τα πράγ­ματα με τον ιό.

Οι επι­στή­μο­νες συμ­φω­νούν πάντως ότι ο ιός θα μας «συνο­δεύει» για χρόνια και οι ζοφε­ρό­τε­ρες των προ­βλέ­ψεων μιλούν για 250 εκα­τομ­μύ­ρια κρού­σματα και 1,75 εκα­τομ­μύ­ρια θανά­τους μέχρι το ερχό­μενο καλο­καίρι. Σημειώ­νε­ται ότι την ώρα που γρά­φο­νται αυτές οι γραμμές ο παγκό­σμιος αριθμός κρου­σμά­των αγγίζει τα 22,5 εκα­τομ­μύ­ρια, ενώ οι θάνατοι ανέρ­χο­νται στις 787 χιλιά­δες.

Θα μάθουμε να ζούμε με τον ιό

«Το Βήμα» ζήτησε τη συν­δρομή του Γιώργου Παυλάκη, δια­κε­κρι­μέ­νου έλληνα ερευ­νητή στα Εθνικά Ινστι­τούτα Υγείας των ΗΠΑ, προ­κει­μέ­νου να «ιχνο­γρα­φή­σουμε» τις παρα­μέ­τρους που θα καθο­ρί­σουν το μέλλον μας με τον ιό.

«Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιό­τητα τι ακριβώς θα συμβεί στο μέλλον, πολύ περισ­σό­τερο δε όταν το μέλλον αφορά σε έναν ιό όπως ο SARS-CoV-2» μας είπε ο κ. Παυ­λά­κης και προ­σέ­θεσε: «Το βέβαιον είναι ότι θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον ιό, η πορεία του οποίου θα εξε­λι­χθεί από παρα­μέ­τρους οι οποίες ακόμη δεν είναι ξεκά­θα­ρες, όπως παρα­δείγ­μα­τος χάριν το είδος και η διάρ­κεια της ανοσίας που ανα­πτύσ­σουν όσοι μολύ­νο­νται από αυτόν ή η επο­χι­κό­τητά του.

Φυσικά μεγάλο ρόλο θα δια­δρα­μα­τί­σει η ανά­πτυξη φαρ­μά­κων ή/και εμβο­λίων ενάντια στον ιό και θέλω να πιστεύω ότι τώρα πια έχει γίνει κατα­νοητό σε όλους ότι κομβικό ρόλο στην εξά­πλωσή του παίζουν οι επι­λο­γές μας είτε σε προ­σω­πικό είτε σε πολι­τειακό επίπεδο».

Συνεχής απειλή για ανα­ζω­πύ­ρωση

Τι θα πει στην πράξη να μάθουμε να ζούμε με τον ιό; «Σε πρώτη φάση, σε αυτή δηλαδή που είμαστε τώρα, πρέπει να προ­σπα­θούμε να κρα­τούμε τον ιό υπό έλεγχο, να μη δίνουμε με τη συμπε­ρι­φορά μας έδαφος στον ιό να εξα­πλω­θεί. Σε δεύτερη φάση θα πρέπει να βρούμε τον καλύ­τερο τρόπο να δια­θέ­σουμε τα υπό ανά­πτυξη φαρ­μα­κευ­τικά όπλα, είτε φάρμακα είτε εμβόλια όταν αυτά υπάρ­ξουν, έτσι ώστε να μειώ­σουμε την κατα­στρε­πτική του επί­δραση και να επα­νέλ­θουμε σε ένα είδος κανο­νι­κό­τη­τας» σημεί­ωσε ο κ. Παυ­λά­κης, εξη­γώ­ντας ότι «αυτή η κανο­νι­κό­τητα σημαί­νει ότι θα ζούμε υπό τη συνεχή απειλή ότι θα υπάρξει μια ανα­ζω­πύ­ρωση της επι­δη­μίας και θα έχουμε ένα ολό­κληρο κομμάτι του συστή­μα­τος υγείας αφιε­ρω­μένο στον έλεγχο της COVID-19, όπως συμ­βαί­νει τώρα με τη γρίπη παγκο­σμίως αλλά και το AIDS και τη φυμα­τί­ωση σε χώρες όπου αυτές οι ασθέ­νειες απο­τε­λούν μεγάλη απειλή για τη δημόσια υγεία». 

Μόνο όπλο η τήρηση των μέτρων υγιει­νής

Εχουμε άραγε τα όπλα να εκρι­ζώ­σουμε τον ιό; «Μόνο έναν ιό έχουμε πετύχει να εκρι­ζώ­σουμε μέχρι στιγμής, αυτόν της ευλο­γιάς, χάρη σε ένα εκτε­τα­μένο πρό­γραμμα εμβο­λια­σμών το οποίο διήρ­κεσε χρόνια. Θα μπο­ρού­σαμε σίγουρα να πετύ­χουμε το ίδιο και με την πολιο­μυ­ε­λί­τιδα καθώς δια­θέ­τουμε ένα εξαι­ρε­τικό εμβόλιο. Οι υπό­λοι­πες μολυ­σμα­τι­κές νόσοι κρα­τού­νται υπό έλεγχο χάρη σε έναν συν­δυα­σμό μέτρων που περι­λαμ­βά­νει εμβο­λια­σμούς, φαρ­μα­κευ­τική αντι­με­τώ­πιση και τήρηση κανόνων υγιει­νής. Περιττό να πω ότι αυτός ο έλεγχος είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα μια ασταθής ισορ­ρο­πία.

Οπως συχνά βλέ­πουμε στην Αφρική, αρκεί ένας πόλεμος ή μια μεγάλη οικο­νο­μική κρίση για να χαθεί ο έλεγχος. Περιττό επίσης να σας πω ότι προς το παρόν δεν έχουμε εμβόλιο για τον SARS-CoV-2 και η ανοσία της αγέλης δεν είναι τέτοια που να επι­τρέ­πει αισιο­δο­ξία. Αρα αυτό που μας μένει στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι η τήρηση των κανόνων υγιει­νής».

Το ΜΙΤ για τα αληθινά στοι­χεία

Μελέτη επι­στη­μό­νων του Τεχνο­λο­γι­κού Ινστι­τού­του της Μασα­χου­σέ­της (ΜΙΤ), στην οποία ανα­λύ­θη­καν δεδο­μένα από 84 χώρες, κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι τα πραγ­μα­τικά κρού­σματα του SARS-CoV-2 είναι 12 φορές περισ­σό­τερα από τα επι­σή­μως κατα­γε­γραμ­μένα και οι θάνατοι 50% περισ­σό­τε­ροι.

Πόσο απο­τε­λε­σμα­τικά μπορεί να είναι τα εμβόλια

Ζητή­σαμε από τον έλληνα ερευ­νητή την εκτί­μησή του για τα εμβόλια με βάση τα μέχρι τώρα δεδο­μένα: «Καθώς δεν έχει ανα­κοι­νω­θεί τίποτε σε επι­στη­μο­νικό έντυπο για το ρωσικό εμβόλιο που, σύμφωνα με τα δημο­σιεύ­ματα, εγκρί­θηκε πρόωρα, δεν μπορεί κανείς να τοπο­θε­τη­θεί με ακρί­βεια. Φαί­νε­ται πάντως ότι χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν δύο δια­φο­ρε­τι­κοί ανθρώ­πι­νοι αδε­ο­νοϊοί ως οχήματα μετα­φο­ράς του αντι­γό­νου.

Το πρό­βλημα με αυτού του είδους τα εμβόλια είναι ότι αν χρεια­στεί να δοθεί δεύτερη δόση αυτή μπορεί να μην είναι απο­τε­λε­σμα­τική καθώς ανα­πτύσ­σε­ται ανοσία ενα­ντίον του αδε­νοϊού και όχι του αντι­γό­νου. Φαί­νε­ται πιθανόν οι Ρώσοι να προ­σπά­θη­σαν να απο­φύ­γουν αυτό το πρό­βλημα κάνο­ντας χρήση δύο αδε­νοϊών. Αντί δηλαδή για ένα εμβόλιο έφτια­ξαν δύο, πράγμα που σημαί­νει διπλό κόστος και διπλή δια­δι­κα­σία για να απο­δει­χθεί η ασφά­λεια και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα. Υπάρ­χουν λοιπόν βάσιμες αμφι­βο­λίες ότι το ρωσικό εμβόλιο πέρασε επι­τυ­χώς όλα τα στάδια κλι­νι­κών δοκιμών. 

Το κινε­ζικό εμβόλιο, το οποίο είναι παρό­μοιο με το ρωσικό, χρη­σι­μο­ποιεί ως όχημα μετα­φο­ράς τον αδενοϊό 5. Αυτή η τεχνο­λο­γία έχει εγκα­τα­λει­φθεί στη Δύση καθώς δια­πι­στώ­θηκε ότι ένα σημα­ντικό ποσοστό του πλη­θυ­σμού δια­θέ­τει ανοσία έναντι αυτού του αδε­νοϊού.

Το εμβόλιο της Astra Zeneca/Οξφόρ­δης για να απο­φύ­γει αυτό το πρό­βλημα χρη­σι­μο­ποιεί αδενοϊό ο οποίος προ­σβάλ­λει τον χιμπαν­τζή και όχι τον άνθρωπο, ενώ η J&J χρη­σι­μο­ποιεί τον αδενοϊό 26. Το εμβόλιο αυτό είχε πολύ καλά απο­τε­λέ­σματα όταν χορη­γή­θηκε σε πιθή­κους. Αν η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά του επι­βε­βαιω­θεί και σε ανθρώ­πους, η J&J θα έχει ισχυρό προ­βά­δι­σμα, καθώς φαί­νε­ται ότι η Astra Zeneca έχει εγκα­τα­λεί­ψει τη μία δόση και πραγ­μα­το­ποιεί κλι­νι­κές δοκιμές φάσης 3 με δύο υψηλές δόσεις του εμβο­λίου.

Η αλήθεια είναι ότι επειδή καμία από τις παρα­πάνω τεχνο­λο­γίες δεν έχει εφαρ­μο­στεί μακρο­χρό­νια σε εγκε­κρι­μένα εμβόλια, είμαστε ακόμη σε αχαρ­το­γρά­φητα νερά. Να αναφέρω επίσης ότι μεγάλη θετική εντύ­πωση έχει προ­κα­λέ­σει το υπο­ψή­φιο εμβόλιο της Novavax, η οποία δια­θέ­τει προη­γού­μενο εγκε­κρι­μένο εμβόλιο ίδιας τεχνο­λο­γίας για τη γρίπη. Ισως λοιπόν αυτό, το οποίο δεν έχει ακόμη μπει σε κλι­νι­κές δοκιμές φάσης 3, απο­δει­χθεί το καλύ­τερο από την πρώτη γενιά εμβο­λίων, έστω και αν χρονικά δεν είναι αυτό που θα κόψει πρώτο το νήμα».

Ποιος είναι άραγε ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας για την ύπαρξη ενός απο­τε­λε­σμα­τι­κού και ασφα­λούς εμβο­λίου; Η απά­ντηση του Γιώργου Παυλάκη σε αυτό το ερώτημα ήταν κατη­γο­ρη­μα­τική: «Πολύ φοβάμαι ότι μπορεί να έχουμε κάποια πρόωρη έγκριση ή και εγκρί­σεις εμβο­λίων αλλά χωρίς οι εγκρί­σεις αυτές να υπο­στη­ρί­ζο­νται επι­στη­μο­νικά. Υπάρχει τερά­στιος κίν­δυ­νος τα εμβόλια αυτά να μην κερ­δί­σουν την εμπι­στο­σύνη του πλη­θυ­σμού, με ολέ­θριες και μακρο­χρό­νιες συνέ­πειες για τη δημόσια υγεία».

Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για το άνοιγμα των σχο­λείων

Εν όψει της επι­κεί­με­νης επι­στρο­φής των μαθητών στα θρανία δεν μπο­ρέ­σαμε να μη ρωτή­σουμε τον έλληνα ερευ­νητή για τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που πρέπει να ισχύουν για το ασφαλές άνοιγμα των σχο­λείων. Ιδού η απά­ντησή του: «Νομίζω ότι όλοι αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τι πρέπει να κάνουμε. Τώρα πια ξέρουμε τη συμπε­ρι­φορά του ιού, ξέρουμε πότε διευ­κο­λύ­νουμε τη διάδοσή του και πότε την ανα­κό­πτουμε. 

Ο συγ­χρω­τι­σμός είναι φίλος του ιού και οι σχο­λι­κές τάξεις των 30 μαθητών είναι σίγουρα φιλικό περι­βάλ­λον για τον ιό. Το ιδανικό θα ήταν οι μαθητές να κάθο­νται ένας σε κάθε θρανίο ή να γίνο­νται πρωινά και απο­γευ­μα­τινά μαθή­ματα. Ωστόσο πρέπει να δει κανείς και τι είναι εφικτό. Σαφώς και πρέπει να τηρού­νται οι απο­στά­σεις και να γίνεται χρήση μάσκας. Οι τελικές απο­φά­σεις για την ημε­ρο­μη­νία ανοίγ­μα­τος των σχο­λείων θα πρέπει να ληφθούν στις αρχές του Σεπτεμ­βρίου, οπότε και θα πρέπει να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν πολλά τεστ προ­κει­μέ­νου να εκτι­μη­θεί η διάδοση του ιού στην κοι­νό­τητα.

Αν η διάδοση είναι μεγάλη, η επι­στροφή των μαθητών στις τάξεις οφείλει να καθυ­στε­ρή­σει. Εκτιμώ πάντως ότι για το μεγα­λύ­τερο μέρος της επι­κρά­τειας δεν θα υπάρξει πρό­βλημα. Η Αττική και η Θεσ­σα­λο­νίκη, όπου η ένταση της επι­δη­μίας είναι μεγα­λύ­τερη, ίσως χρεια­στεί να εφαρ­μό­σουν την εξ απο­στά­σεως διδα­σκα­λία».

Πηγή: in.gr