Αγώνας για να σωθούν τα ελαφάκια της Ρόδου

Στην είσοδο του παλιού λιμα­νιού στο Μαν­δράκι, πάνω σε δύο κίονες, στέ­κο­νται ατε­νί­ζο­ντας τη θάλασσα ένα αρσε­νικό και ένα θηλυκό ελάφι. Τα αγάλ­ματα αντι­προ­σω­πεύ­ουν τα μονα­δικά στο είδος τους πλα­τώ­νια (Dama dama) της οικο­γέ­νειας Cervidae, τα οποία συνα­ντώ­νται μόνο στη Ρόδο και απο­τε­λούν σύμβολο της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του νησιού.

Δυστυ­χώς, όμως, την ώρα που τα αγάλ­ματα στέ­κο­νται αγέρωχα στην είσοδο του λιμα­νιού, τα πραγ­μα­τικά ελάφια τρέχουν στο δάσος προ­σπα­θώ­ντας να δια­φύ­γουν από την πύρινη λαίλαπα που καίει για όγδοη ημέρα στο νησί. Ηδη μαζί με ένα μεγάλο κομμάτι του φυσικού πλούτου της Ρόδου, έχουν χαθεί αρκετά ελάφια, όπως και άλλα ζώα που δεν κατά­φε­ραν να βρουν ασφαλές σημείο μακριά από τις φλόγες.

Επί ποδός η τοπική κοι­νό­τητα

Όσα είναι ακόμη ζωντανά βρί­σκο­νται στην ίδια μοίρα με πολλούς από τους κατοί­κους του νησιού. Αμφό­τε­ροι έχασαν το «σπίτι τους».

Ωστόσο η τοπική κοι­νό­τητα, δεν έχει ξεχάσει τα ζώα που την έχουν ανάγκη. Σήμερα μέλη της δασικής υπη­ρε­σίας και του κυνη­γη­τι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου βρέ­θη­καν στα σημεία όπου υπάρ­χουν ρυάκια στον Απόλ­λωνα Ρόδου και άφησαν μικρές μπάλες άχυρου για τα Πλα­τώ­νια.

«Τα ελάφια σίγουρα έχουν ανάγκη από τροφή αυτή τη στιγμή και γι’ αυτό σκε­φτή­καμε να αφή­σουμε άχυρο σε αυτή την περιοχή που κατά πάσα πιθα­νό­τητα θα έρθουν για να πιούν νερό», ανα­φέ­ρει ο Βασίλης Χίου, δασικός υπάλ­λη­λος που ανέλαβε την πρω­το­βου­λία.

Μέλη της δασικής υπη­ρε­σίας και του κυνη­γη­τι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου άφησαν μικρές μπάλες άχυρου για τα πλα­τώ­νια. Φωτο­γρα­φία: Βασίλης Χίου/ Το Πλατώνι της Ρόδου

Εχασαν ξανά το σπίτι τους

Σύμφωνα με τον Δημήτρη Γρη­γο­ριάδη, πρόεδρο του Συλ­λό­γου Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Νήσου Ρόδου, τα πλα­τώ­νια είχαν κιν­δυ­νέ­ψει ξανά στις πυρ­κα­γιές του 1987 αλλά και του 1992 όταν η φωτιά είχε ξεσπά­σει και πάλι στο κεντρικό μέρος του νησιού όπου έκαιγε επί μία εβδο­μάδα.

«Ευτυχώς από τότε ο αριθμός τους αυξή­θηκε. Ωστόσο σήμερα βρί­σκο­νται και πάλι σε κίνδυνο, καθώς το “σπίτι τους”, δηλαδή το δάσος Απολλώνων-Λαέρμων, που είναι από τους κύριους βιό­το­πους των ελαφιών της Ρόδου, κάηκε ξανά», ανα­φέ­ρει ο κ. Γρη­γο­ριά­δης.

Ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου επι­ση­μαί­νει στην «Κ» πως πλέον έχουν καεί περισ­σό­τερα από 145.000 στρέμ­ματα στο νησί και επι­βε­βαιώ­νει ότι υπάρ­χουν αρκετές απώ­λειες σε πλα­τώ­νια αλλά και σε αιγο­πρό­βατα. Ωστόσο ακόμη οι κάτοι­κοι δεν έχουν κατα­φέ­ρει να κάνουν μία πρώτη εκτί­μηση σχετικά με τον αριθμό των ζώων που έχουν χαθεί, καθώς η φωτιά καίει ακόμη.

«Η πείρα μας έχει δείξει πως όταν αυτά τα μικρό­σωμα ελάφια βρί­σκο­νται σε κίνδυνο, τότε προ­σπα­θούν να βρουν τροφή, οπότε δεν απο­κλεί­ε­ται να φτάσουν και στις αυλές των ανθρώ­πων», τονίζει ο κ. Γρη­γο­ριά­δης.

Στην περιοχή Αφάντου στη Ρόδο έχουν εμφα­νι­στεί ελάφια ψάχνο­ντας για τροφή και νερό. Φωτο­γρα­φία: Μάρω Χατζη­μα­νέττα, Facebook

Πάνω από 1.000 ελάφια σε κίνδυνο

Από την πλευρά της, η επι­κε­φα­λής περι­βαλ­λο­ντι­κών προ­γραμ­μά­των της WWF Ελλάς, Πανα­γιώτα Μαρα­γκού, επι­ση­μαί­νει πως τα πλα­τώ­νια βρί­σκο­νται σε όλο το νησί της Ρόδου, ωστόσο τα περισ­σό­τερα είναι συγκε­ντρω­μένα στις δασικές περιο­χές.

Η τελευ­ταία κατα­γραφή των ελαφιών στο νησί έγινε το 2015 όπου μετρή­θη­καν πάνω από 1.000 Πλα­τώ­νια. Από τότε μέχρι σήμερα είχαν γίνει πολλές προ­σπά­θειες και από την WWF και από τους συλ­λό­γους προ­στα­σίας στη Ρόδο προ­κει­μέ­νου να πατα­χθεί η λαθρο­θη­ρία των ελαφιών, ενώ η τοπική κοι­νω­νία έχει ανα­γνω­ρί­σει την αξία του ζώου που θεωρεί σημα­ντικό κομμάτι της κλη­ρο­νο­μιάς του νησιού.

«Δυστυ­χώς η κατα­στροφή είναι αρκετά μεγάλη στο συγκε­κρι­μένο δάσος, οπότε και τα πλα­τώ­νια έχουν επη­ρε­α­στεί σε μεγάλο βαθμό. Ελπί­ζουμε μόνο τα περισ­σό­τερα να κατά­φε­ραν να σωθούν δια­φεύ­γο­ντας σε άλλες δασικές περιο­χές».

Εχουν ανάγκη από νερό

Στην ερώτηση αν οι κάτοι­κοι πρέπει να αφήνουν τροφή για τα ελάφια, η κ. Μαρα­γκού επι­ση­μαί­νει πως αυτό δεν ενδεί­κνυ­ται και προ­τρέ­πει τους Ροδίτες, λόγω της κρι­σι­μό­τη­τας της κατά­στα­σης, να αφήνουν ένα μπολ με νερό στις αυλές τους, καθώς αυτό είναι που χρειά­ζο­νται τα ζώα περισ­σό­τερο αυτή τη στιγμή. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τα ελάφια είναι άγρια ζώα. Ο άνθρω­πος δεν πρέπει να τους προ­σφέ­ρει τροφή σε κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές, καθώς με αυτόν τον τρόπο εξοι­κειώ­νο­νται στην παρου­σία του και μπορεί στο μέλλον να δια­τρέ­ξουν μεγα­λύ­τερο κίνδυνο ζώντας γύρω από κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές», διευ­κρι­νί­ζει η ίδια.

Τα πλα­τώ­νια είχαν κιν­δυ­νέ­ψει ξανά στις πυρ­κα­γιές του 1987 αλλά και του 1992 στη κεντρική Ρόδο. Φωτο­γρα­φία: Μανώλης Σαρρής

Φυσικά αυτό δεν αναιρεί το γεγονός πως σε περί­πτωση που κάποιος κάτοι­κος δει ένα τραυ­μα­τι­σμένο ζώο, είτε πλατώνι είτε οποιο­δή­ποτε άλλο, θα πρέπει να το μετα­φέ­ρει σε κάποιον κτη­νί­α­τρο του νησιού, προ­κει­μέ­νου να του παρα­σχε­θούν οι πρώτες βοή­θειες.

Σημειώ­νε­ται πως η ANIMA, o WWF όσο και ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Νήσου Ρόδου είναι ήδη σε επι­κοι­νω­νία με τις δασικές αρχές καθώς και με κτη­νιά­τρους. Επίσης συνερ­γά­τες δια­φό­ρων περι­βαλ­λο­ντι­κών οργα­νώ­σεων ανα­μέ­νε­ται να φτάσουν στο νησί εντός της εβδο­μά­δας ώστε να γίνει μία απο­τί­μηση της κατά­στα­σης σχετικά με τη χλωρίδα και την πανίδα στο νησί, αλλά και να προ­σφερ­θεί βοήθεια στα απρο­στά­τευτα ζώα.

Η ιστορία του πλα­τω­νιού της Ρόδου

Σύμφωνα με τον Σύλλογο Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Ρόδου, το Πλατώνι της Ρόδου, (Dama dama) το οποίο θεω­ρεί­ται σύμβολο του νησιού εδώ και πάρα πολλά χρόνια, είναι ένα από τα λίγα είδη ελαφιών της Ευρώπης που έχουν δια­σω­θεί μέχρι σήμερα.

Ειδι­κό­τερα, η Ρόδος είναι το τελευ­ταίο νησί της Μεσο­γείου που δια­τη­ρεί πλη­θυ­σμό πλα­τω­νιού από την αρχαιό­τητα. Σύμφωνα με την ελλη­νική βιβλιο­γρα­φία, ο πλη­θυ­σμός έχει ουσια­στι­κές δια­φο­ρές από αυτόν της Μικράς Ασίας απ’ όπου λέγεται πως οφείλει την προ­έ­λευσή του.

Χαρα­κτη­ρι­στικό του πλα­τω­νιού της Ρόδου είναι οι άσπρες βούλες που είναι διά­σπαρ­τες κυρίως στο πάνω μέρος (ράχη, πλάτη και καπού­λια) του σώματος, που χρη­σι­μεύ­ουν κυρίως για το καμου­φλάζ των ζώων.

Τα κέρατα που υπάρ­χουν μόνο στα αρσε­νικά είναι στρογ­γυλά στις ρίζες, ανοί­γουν και πλα­ταί­νουν πιο πάνω και κατα­λή­γουν σχη­μα­τί­ζο­ντας χαρα­κτη­ρι­στι­κές μύτες. Τα κέρατα του πλα­τω­νιού, πέφτουν κάθε χρόνο τον Μάιο και ξανα­φυ­τρώ­νουν σιγά-σιγά και είναι πλήρως ανε­πτυγ­μένα τον Σεπτέμ­βριο. Για κάθε χρόνο ηλικίας του ελαφιού, προ­στί­θε­ται στα και­νούρ­για κέρατα και μία μύτη στο πλα­τύ­κερο τμήμα.

Τα ώριμα αρσε­νικά ζουν συχνά μόνα τους ή το πολύ με παρέα 3-4 ζώων, ενώ όσο μεγα­λώ­νουν τους αρέσει περισ­σό­τερο η μοναξιά. Τα μικρά αρσε­νικά μαζί με τα θηλυκά και τα νεο­γέν­νητα μένουν ενωμένα σε κοπάδια.

Πηγή kathimerini.gr