ΕΚΠΑ, Ευθ. Λέκκας: Οι λόγοι που η φωτιά ισοπέδωσε το Μάτι

Τους λό­γους για τους οποί­ους η πυρ­κα­γιά της Ατ­τι­κής που ισο­πέ­δω­σε το Μάτι αφή­νο­ντας πίσω της του­λά­χι­στον 81 νε­κρούς ήταν τόσο φο­νι­κή αλλά και αστα­μά­τη­τη εξη­γούν σε έρευ­νά τους ο κα­θη­γη­τής Ευ­θύ­μης Λέκ­κας και η ομάδα του από το Τμήμα Γε­ω­λο­γί­ας και Γε­ω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Εθνι­κού και Κα­πο­δι­στρια­κού Πα­νε­πι­στή­μιου Αθη­νών.

Η πυρ­κα­γιά ήταν μια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση πυρ­κα­γιάς σε ζώνη μίξης δασών οι­κι­σμών (wildland urban interface – WUI). Οι ζώνες αυτές είναι από τις πε­ριο­χές με την υψη­λό­τε­ρη πι­θα­νό­τη­τα αν­θρώ­πι­νων απω­λειών πα­γκο­σμί­ως, καθώς και στον Ελ­λη­νι­κό χώρο. Υπάρ­χουν δε πο­λυά­ριθ­μες πε­ρι­πτώ­σεις στον Ελ­λη­νι­κό χώρο.

Κατά τη διάρ­κεια της πυρ­κα­γιάς οι ισχυ­ροί δυ­τι­κοί άνε­μοι, τα­χύ­τη­τας κατά θέ­σεις και κατά δια­στή­μα­τα ακόμα και άνω των 90 χιλ. την ώρα, δια­δρα­μά­τι­σαν πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο στη γρή­γο­ρη με­τά­δο­ση της πυρ­κα­γιάς σε μορφή κα­θό­δου προς τα χα­μη­λό­τε­ρα υψό­με­τρα (downslope spread). Ση­μειώ­νε­ται πως το Αστε­ρο­σκο­πείο Αθη­νών μέ­τρη­σε τα­χύ­τη­τα ανέ­μων έως και 120 χλμ την ώρα και αυτή η τα­χύ­τα­τη πλευ­ρι­κή εξά­πλω­ση της φω­τιάς, απο­τέ­λε­σε πι­θα­νό­τα­τα, όπως ση­μειώ­νουν οι ερευ­νη­τές του ΕΚΠΑ, και τον κύριο λόγο που δεν υπήρ­ξε έγκαι­ρη προει­δο­ποί­η­ση.

Ως πρώτη εκτί­μη­ση, πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ότι επη­ρε­ά­στη­καν κυ­ρί­ως κα­τοι­κί­ες και κτί­ρια που ήταν υπε­ρυ­ψω­μέ­να ή με ορό­φους, με μι­κρό­τε­ρες ζη­μιές στα ισό­γεια και στα υπό­γεια, δείγ­μα τυ­πι­κό μιας πυρ­κα­γιάς κόμης.

Μη­δε­νι­κός χρό­νος προει­δο­ποί­η­σης και αντί­δρα­σης 

Με βάση μαρ­τυ­ρί­ες που ανα­λύ­ο­νται αυτή τη στιγ­μή συ­στη­μα­τι­κά, προ­κύ­πτει ότι ο πλη­θυ­σμός που βρι­σκό­ταν κοντά στην πα­ρα­λία, έλα­βαν πλη­ρο­φο­ρία για το γε­γο­νός ότι η πυρ­κα­γιά έρ­χε­ται προς την θέση που βρί­σκο­νται, όχι με τη μορφή έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης από κά­ποιο φορέα αλλά από άτομα που εκ­κέ­νω­ναν το δυ­τι­κό­τε­ρο κομ­μά­τι του οι­κι­σμού Μάτι, ενώ η πυρ­κα­γιά είχε ήδη πλή­ξει το δυ­τι­κό αυτό τμήμα του οι­κι­σμού. Το γε­γο­νός αυτό δεί­χνει ότι δό­θη­κε σχε­δόν μη­δε­νι­κός χρό­νος προει­δο­ποί­η­σης και αντί­δρα­σης.

Ση­μα­ντι­κός εκτι­μά­ται ότι είναι ο ιδιαί­τε­ρος πο­λε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός του οι­κι­σμού, ο οποί­ος ενέρ­γη­σε ως «πα­γί­δα» για τον πλη­θυ­σμό που προ­σπά­θη­σε να εκ­κε­νώ­σει. Κά­ποια από τα ση­μα­ντι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του ήταν: οδοί μι­κρού πλά­τους, πο­λυά­ριθ­μα αδιέ­ξο­δα, ιδιαί­τε­ρα επι­μή­κη οι­κο­δο­μι­κά τε­τρά­γω­να, χωρίς δυ­να­τό­τη­τα πλευ­ρι­κής δια­φυ­γής.

Το ρόλο οδού δια­φυ­γής θα μπο­ρού­σε να παί­ξει μια οδός πα­ράλ­λη­λη προς την ακτο­γραμ­μή αλλά με­γά­λου πλά­τους που να με­τα­βαί­νει σε δι­πλα­νούς οι­κι­σμούς. Για να βγει κά­ποιος από τον οι­κι­σμό πρέ­πει να κα­τευ­θυν­θεί δυ­τι­κά (ως γε­νι­κή κα­τεύ­θυν­ση), από εκεί που ερ­χό­ταν δη­λα­δή το μέ­τω­πο της πυρ­κα­γιάς, ή κατά μήκος της πα­ρα­λια­κής οδού που όμως κατά θέ­σεις κι­νεί­ται και αυτή προς τα δυ­τι­κά.

Σύμ­φω­να με τα πρώτα συ­μπε­ρά­σμα­τα που προ­κύ­πτουν με βάση τις μαρ­τυ­ρί­ες που ανα­λύ­ο­νται αυτή τη στιγ­μή συ­στη­μα­τι­κά, η κυ­κλο­φο­ρια­κή συμ­φό­ρη­ση προ­έ­κυ­ψε λόγω πα­νι­κού αλλά και με­γά­λης συ­γκέ­ντρω­σης πλη­θυ­σμού (κα­τοί­κων αλλά και επι­σκε­πτών / του­ρι­στών που πι­θα­νόν δεν γνώ­ρι­ζαν τη γε­ω­γρα­φία της πε­ριο­χής)

Η μορ­φο­λο­γία της ακτο­γραμ­μής έκανε δυ­σχε­ρή την πρό­σβα­ση στην πα­ρα­λία στα πε­ρισ­σό­τε­ρα ση­μεία (κρη­μνώ­δεις ακτές), ενώ πε­ριο­ρι­σμέ­νες ήταν οι προ­σβά­σι­μες πα­ρα­λί­ες όπου σε συν­δυα­σμό με την δυ­σκο­λία ορα­τό­τη­τας και απο­πνι­χτι­κής ατμό­σφαι­ρας συ­ντέ­λε­σαν στον εγκλω­βι­σμό.

Γιατί η φωτιά ήταν εκρη­κτι­κή;

Επί­σης πι­θα­νή είναι η απρό­σμε­νη συ­μπε­ρι­φο­ρά της φω­τιάς λόγω αλ­λα­γής στον τύπο της βλά­στη­σης. Η πυρ­κα­γιά ξε­κί­νη­σε από πε­ριο­χές που είχαν καεί στο πα­ρελ­θόν και με­τέ­βη σε ένα χώρο που δεν είχε καεί σε πρό­σφα­τη πυρ­κα­γιά με συ­γκέ­ντρω­ση καύ­σι­μης ύλης και επο­μέ­νως η συ­μπε­ρι­φο­ρά της έγινε κατά πολύ πιο εκρη­κτι­κή.

Οι συ­ντε­λε­στές της έρευ­νας: 

Δρ. Ευ­θύ­μης Λέκ­κας

Κα­θη­γη­τής Δυ­να­μι­κής Τε­κτο­νι­κής και Εφαρ­μο­σμέ­νης Γε­ω­λο­γί­ας

Δρ. Μι­χά­λης Δια­κά­κης

Επι­στη­μο­νι­κός συ­νερ­γά­της Γε­ω­λό­γος

Εμ­μα­νου­ήλ Αν­δρε­α­δά­κης

Υπ. Διδ. Γε­ω­λό­γος

Σπυ­ρί­δων Μαυ­ρού­λης

Υπ. Διδ. Γε­ω­λό­γος, MSc Πρό­λη­ψη και δια­χεί­ρι­ση Φυ­σι­κών Κα­τα­στρο­φών

Ναυ­σι­κά Ιω­άν­να Σπύ­ρου

Γε­ω­γρά­φος, MSc Στρα­τη­γι­κές δια­χεί­ρι­σης πε­ρι­βάλ­λο­ντος, κα­τα­τρο­φών και κρί­σε­ων

Μαρία Ευαγ­γε­λία Γώγου

Ωκε­α­νο­γρά­φος, MSc Στρα­τη­γι­κές δια­χεί­ρι­σης πε­ρι­βάλ­λο­ντος, κα­τα­τρο­φών και κρί­σε­ων

Πηγή tvxs.gr