Τα 8 σενάρια για τις έδρες των κομμάτων με νέο εκλογικό νόμο

Ερευνα της MARC

Και… αίφνης η κυβέρ­νηση έριξε στο τραπέζι του δια­λό­γου ζήτημα αλλαγής εκλο­γι­κού νόμου, με στόχο μάλιστα να ψηφι­στεί εντός του έτους. Μια κίνηση που από πολλούς χαρα­κτη­ρί­στηκε ως μάλλον ανα­με­νό­μενη, καθώς έσπευ­σαν να την απο­δώ­σουν στην αλλαγή του πολι­τι­κού σκη­νι­κού που έφερε η εκλογή του Κυρ. Μητσο­τάκη στην ηγεσία της ΝΔ και η οποία απο­τυ­πώ­θηκε μάλιστα από τις πρώτες μέρες στις δημο­σκο­πή­σεις, δίνο­ντας προ­βά­δι­σμα στο κόμμα της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης.

Ο ίδιος ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών πάντως, που επέλεξε να φέρει το θέμα στο προ­σκή­νιο, δημο­σιο­ποιώ­ντας τις κυβερ­νη­τι­κές προ­θέ­σεις? γενι­κό­λογα και σε δόσεις, μέσω μπαράζ συνε­ντεύ­ξεων, επέ­μεινε πως βασική πρόθεση είναι η αντι­με­τώ­πιση των στρε­βλώ­σεων του υπάρ­χο­ντος νόμου, σημειώ­νο­ντας μάλιστα ότι επελέγη οι αλλαγές να έρθουν στην αρχή της τετρα­ε­τίας και όχι λίγο πριν από τις εκλογές.

«Θα πρέπει να κάνουμε μια ποιο­τική παρέμ­βαση όπου θα πρέπει ανοιχτά και χωρίς προ­κα­τα­λή­ψεις, χωρίς πονη­ριές, να συζη­τή­σουμε» είπε, μεταξύ άλλων, ο Π. Κου­ρου­μπλής. Και ενδε­χο­μέ­νως οι προ­θέ­σεις του Μαξίμου να είναι «αγνές», αφού ο ΣΥΡΙΖΑ είχε κατ’ επα­νά­ληψη μιλήσει για την ανάγκη αλλαγής του εκλο­γι­κού νόμου επί το ανα­λο­γι­κό­τε­ρον.

Ωστόσο αξίζει να σημειω­θεί η απρο­θυ­μία με την οποία αντι­με­τώ­πισε κατά την πρώτη κυβερ­νη­τική θητεία προ­τά­σεις στε­λε­χών του όπως του Μ. Γλέζου για αλλαγή του νόμου «εδώ και τώρα», όπως και οι δια­βε­βαιώ­σεις του πρώην υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών και νυν προ­έ­δρου της Βουλής Ν. Βούτση ότι οι αλλαγές θα ήταν καλύ­τερο να περά­σουν στο Σύνταγμα, δηλαδή στο πλαίσιο της ανα­θε­ώ­ρη­σης, να συζη­τη­θεί ένα σταθερό, πάγιο και ανα­λο­γι­κό­τερο εκλο­γικό σύστημα.

Η πρόταση

Τα βασικά στοι­χεία που όπως φαί­νε­ται θα περιέ­χει η κυβερ­νη­τική πρόταση για αλλαγή του εκλο­γι­κού νόμου, αφορούν αλλαγές στο μπόνους των 50 εδρών που λαμ­βά­νει το πρώτο κόμμα, μείωση στο κατώφλι εισόδου 3% που πρέπει να λάβει ένα κόμμα για να μπει στη Βουλή, μείωση του αριθμού βου­λευ­τών από 300 -ενδεχομένως- σε 200, αλλά και σπάσιμο των μεγάλων εκλο­γι­κών περι­φε­ρειών.

Οι συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις μάλιστα εκτι­μούν στο Μαξίμου, ότι μπορεί να λει­τουρ­γή­σουν ως «δέλεαρ» για τα μικρά κόμματα, εξα­σφα­λί­ζο­ντας, ίσως, την υπερ­ψή­φιση του νόμου όταν έρθει στη Βουλή, με την ελπίδα να συγκε­ντρώ­σει 200 ψήφους και να μπο­ρέ­σει να τεθεί σε ισχύ από την επόμενη κιόλας εκλο­γική ανα­μέ­τρηση. Συγκε­κρι­μένα το βασι­κό­τερο ενδε­χό­μενο που φέρεται να εξε­τά­ζει η κυβέρ­νηση ανα­φο­ρικά με το μπόνους, προ­βλέ­πει τη μείωσή του από 50 σε 20 βου­λευ­τές για το πρώτο κόμμα.

Μια τέτοια πρό­βλεψη προ­φα­νώς αντι­με­τω­πί­ζει ανα­λο­γι­κό­τερα τα εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα, αφού η πρι­μο­δό­τηση του πρώτου με 50 βου­λευ­τές προ­κα­λούσε αρκετά «παρά­δοξα» κατά την κατα­νομή των εδρών, συνήθως… εις βάρος του δευ­τέ­ρου. Αρκεί να ανα­φερ­θεί ότι στις τετρα­ε­δρι­κές περι­φέ­ρειες προ­κει­μέ­νου να εκλέξει βου­λευτή το δεύτερο κόμμα θα πρέπει να «πιάσει» ποσοστά της τάξης του 25% και στις πεντα­ε­δρι­κές γύρω στο 20%. Για παρά­δειγμα η ΝΔ που είναι δεύτερο κόμμα δεν εξέλεξε βου­λευτή, στην Κομο­τηνή ή στα Χανιά.

Ταυ­τό­χρονα όμως η πρι­μο­δό­τηση του πρώτου έχει ως στόχο την εξα­σφά­λιση στα­θε­ρών κυβερ­νή­σεων, ιδίως σε μια περίοδο που τα ποσοστά των πρώτων κομ­μά­των κινού­νται σε ιδιαι­τέ­ρως χαμηλά ποσοστά, που ούτε καν με το μπόνους των 50 δεν μπορούν να εξα­σφα­λί­σουν κοι­νο­βου­λευ­τική πλειο­ψη­φία και να συγκρο­τή­σουν κυβερ­νή­σεις.

Μείωση ποσο­στού εισόδου στο 2%

Συζη­τή­σεις προ­κα­λεί όμως και η πρόθεση μείωσης του ποσο­στού 3% για είσοδο ενός κόμ­μα­τος στη Βουλή, με το επι­κρα­τέ­στερο σενάριο να «πέφτει» στο 2%. Μια τέτοια εξέλιξη θα έβαζε στη Βουλή, όπως είναι φυσικό, πολύ περισ­σό­τερα κόμματα, καθι­στώ­ντας έτσι δυσκο­λό­τερο τον σχη­μα­τι­σμό κυβέρ­νη­σης, αφού θα απαι­τούσε τη συνερ­γα­σία πολλών εταίρων.

Στα μείον της συγκε­κρι­μέ­νης πρό­βλε­ψης πολλοί συγκα­τα­λέ­γουν το γεγονός ότι θα έκλεινε εν τη γενέσει της η συζή­τηση για συνερ­γα­σία των κομ­μά­των της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς, αφού το πιθα­νό­τερο θα ήταν να κατέ­βαι­ναν αυτό­νομα και πάλι στις εκλογές, καθώς δεν θα υπήρχε έντονος κίν­δυ­νος να μην μπουν στη Βουλή. Η μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία όμως σε μία μείωση του 3%, έχει να κάνει με ενδε­χό­μενη ανα­βί­ωση των βλέψεων για κάθοδο στις εκλογές κόμ­μα­τος με τη στήριξη της μου­σουλ­μα­νι­κής μειο­νό­τη­τας της Θράκης.

Σε ό,τι αφορά τέλος το σπάσιμο των μεγάλων περι­φε­ρειών, μία υπό­σχεση που πολλοί υπουρ­γοί Εσω­τε­ρι­κών έδωσαν κατά καιρούς, αλλά ποτέ δεν υλο­ποι­ή­θηκε, η πρόταση βάζει στο στό­χα­στρο περι­φέ­ρειες με περισ­σό­τε­ρους από έξι βου­λευ­τές. Σημειώ­νε­ται ότι στη συγκε­κρι­μένη κατη­γο­ρία εκτός από τη Β΄ Αθηνών που εκλέγει 44, ανήκουν οι Α’ Θεσ­σα­λο­νί­κης (16), Αττικής (15), Α’ Αθηνών (14), Β’ Θεσ­σα­λο­νί­κης (9), Β’ Πει­ραιώς, Αχαΐας, Ηρα­κλείου και Λαρίσης (από 8) και Αιτω­λο­α­καρ­να­νίας (7).

Εξε­τά­ζο­ντας σενάρια

Ένας πρώτος τρόπος για να εξε­τά­σει κάποιος τα κίνητρα της κυβέρ­νη­σης στις ρυθ­μί­σεις που προωθεί θα ήταν να δει τα ενδε­χό­μενα εκλο­γικά απο­τε­λέ­σματα με εφαρ­μογή κάποιων από τις αλλαγές που προ­τεί­νο­νται.

Η «ΗτΣ» με τη βοήθεια της εται­ρείας δημο­σκο­πή­σεων MARC εξέτασε επτά δια­φο­ρε­τικά σενάρια, με βάση τα τελευ­ταία απο­τε­λέ­σματα εκλογών του Σεπτέμ­βρη και με παρα­μέ­τρους, το μπόνους του πρώτου, το πλαφόν εισόδου στη Βουλή και τη μείωση του αριθμού βου­λευ­τών. Αν και η συγκε­κρι­μένη δια­δι­κα­σία απο­τε­λεί καθαρά «άσκηση» επί… εκλο­γι­κού χάρτη, καθώς ουδείς μπορεί να προ­δι­κά­σει μελ­λο­ντική συμπε­ρι­φορά των ψηφο­φό­ρων, πολλώ δε μάλλον αν ισχύουν αυτές οι αλλαγές, ωστόσο προ­κύ­πτουν ιδιαι­τέ­ρως ενδια­φέ­ρο­ντα και δια­φω­τι­στικά συμπε­ρά­σματα.

Σε κάθε περί­πτωση, είναι προ­φα­νές ότι η μείωση του μπόνους ευνοεί ιδιαι­τέ­ρως το δεύτερο κόμμα. Το πιο ευνοϊκό σενάριο για τον δεύτερο, από αυτά που εξε­τά­στη­καν, είναι εκείνο που προ­βλέ­πει μπόνους 20 και δια­τή­ρηση του 3%, καθώς και των 300 βου­λευ­τών, καθώς θα είχε κερ­δί­σει 84 έδρες, έναντι 75 που πήρε το φθι­νό­πωρο. Αντί­στοιχα ευνοϊκό και το ενδε­χό­μενο μπόνους 20 εδρών και πλαφόν εισόδου 2%, καθώς ο δεύ­τε­ρος θα έπαιρνε 82 έδρες. Στον αντί­ποδα η δια­τή­ρηση του πριμ των 50 εδρών με μείωση των βου­λευ­τών σε 200 και με πλαφόν είτε 2%, είτε 3% θα έδινε στον πρώτο ακόμη και αυτο­δυ­να­μία!

Ενδια­φέ­ρον επίσης παρου­σιά­ζει και το σενάριο της απλής ανα­λο­γι­κής, χωρίς κανένα μπόνους και κανένα όριο εισόδου στη Βουλή. Τα κόμματα που θα είχαν εισέλ­θει στο Κοι­νο­βού­λιο θα έφταναν τα 14, οι δε δυνα­τό­τη­τες σχη­μα­τι­σμού κυβέρ­νη­σης θα ήταν μηδα­μι­νές, αφού θα απαι­τείτο συνερ­γα­σία πλήθους εταίρων με παντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κές ιδε­ο­λο­γίες και πολι­τι­κές!

Ημε­ρη­σία Του Ηλία Μπε­νέ­κου