Η σκοτεινή πλευρά των συμβάσεων τύπου ΣΔΙΤ-ΣΕΑ-ΣΠΥ στην εξοικονόμηση ενέργειας στον ηλεκτροφωτισμό φορέων του δημοσίου (κύρια των ΟΤΑ)

Γράφει ο Νίκος Θεο­δώ­ρου

Την Τρίτη 29.10.2019 δημο­σιεύ­θηκε στην εφη­με­ρίδα Καθη­με­ρινή κείμενο του κ. Ηλία Μπέλλου με τίτλο:« Σκιές στα έργα οδο­φω­τι­σμού σε πολλούς δήμους της χώρας».

Στο κείμενο αυτό ο κ. Ηλίας Μπέλλος έκανε σαφή αναφορά στα σοβα­ρό­τατα ζητή­ματα που δημιούρ­γη­σαν κάποιοι επι­τή­δειοι, οι οποίοι μεθό­δευ­σαν και μεθο­δεύ­ουν την υπέρ τους και σε βάρος του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος εκμε­τά­λευση των δυνα­το­τή­των εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας που παρέχει η εφαρ­μογή της τεχνο­λο­γίας LED στο φωτισμό, ανα­φέ­ρο­ντας μεταξύ άλλων και τα ακό­λουθα:

1. « Περισ­σό­τε­ροι από 30 δήμοι έχουν ολο­κλη­ρώ­σει τις δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες ανα­βάθ­μι­σης του δικτύου οδο­φω­τι­σμού τους. Στους μισούς περίπου εξ αυτών, ανά­δο­χος έχει ανα­δει­χθεί η (ίδια) κοι­νο­πρα­ξία. Τον σχε­δια­σμό των περισ­σό­τε­ρων δια­γω­νι­σμών έχει κάνει ένας μελε­τη­τής που συχνά τοπο­θε­τεί­ται και ως επι­βλέ­πουσα αρχή της εκτέ­λε­σης των συμ­βά­σεων».

2. «Η κοι­νο­πρα­ξία αυτή φέρεται να επη­ρε­ά­ζει τις προ­δια­γρα­φές και τα κρι­τή­ρια στους δια­γω­νι­σμούς μέσω της προ­α­παι­τού­με­νης μελέτης που δια­μορ­φώ­νει τα τεύχη δημο­πρά­τη­σης», εξηγούν κύκλοι της αγοράς.

Μελε­τη­τής σύμ­βου­λος στα περισ­σό­τερα από αυτά τα έργα, στα οποία έχουν υπάρξει έντονες αντι­δρά­σεις, φέρεται να είναι μία συγκε­κρι­μένη εται­ρεία. Και καθώς τα περισ­σό­τερα από αυτά τα έργα κατα­λή­γουν στο ένα κυρί­αρχο σχήμα, αυτό που προ­α­να­φέρ­θηκε, εγεί­ρο­νται εύλογα ερω­τή­ματα για την ακε­ραιό­τητα των δια­δι­κα­σιών.

Ειδικά αφού, στη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των εν λόγω δια­γω­νι­σμών, τελικά αξιο­λο­γεί­ται μόνο μία προ­σφορά «λόγω του τεύχους δημο­πρά­τη­σης που αφήνει εκτός τον αντα­γω­νι­σμό», ισχυ­ρί­ζο­νται οι ίδιες πηγές».

3 «Επι­πλέον καταγ­γέλ­λε­ται πως συχνά ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός των έργων είναι ιδιαί­τερα διο­γκω­μέ­νος (σε σχέση με τον πολ­λα­πλα­σια­στή τιμής ευρώ ανά watt της υπάρ­χου­σας κατά­στα­σης ονο­μα­στι­κής ισχύος προ της ανα­βάθ­μι­σης) και υπο­στη­ρί­ζε­ται μέσα από υπο­κει­με­νι­κές και αυθαί­ρε­τες παρα­δο­χές και υπο­λο­γι­σμούς.

Εν τω μεταξύ, σε πολλές προ­κη­ρύ­ξεις περι­λαμ­βά­νο­νται δικαιώ­ματα προ­αι­ρέ­σεων που μπορούν να αυξή­σουν σημα­ντικά το κόστος του έργου, δίχως να υπάρχει μηχα­νι­σμός προσ­διο­ρι­σμού της αξίας αυτών των options.

Η προ­αί­ρεση αυτή είναι, σύμφωνα πάντα με αυτά τα τεύχη δημο­πρά­τη­σης, απο­τέ­λε­σμα πρό­τα­σης του μελετητή-συμβούλου. Αλλά «ο ασαφής προσ­διο­ρι­σμός της αξίας της προ­αί­ρε­σης μπορεί να οδη­γή­σει τελικά τον δήμο όχι μόνο στη μικρή σχέση ωφέ­λειας αλλά ακόμα και σε αρνη­τικό οικο­νο­μικό απο­τέ­λε­σμα», ισχυ­ρί­ζο­νται ορι­σμέ­νες πλευρές.

4. «Ακόμα πιο ανη­συ­χη­τικό για ορι­σμέ­νους, όμως, είναι το γεγονός πως οι δια­γω­νι­σμοί αυτοί προ­βλέ­πουν σε περί­πτωση δια­φο­ράς μεταξύ των συμ­βαλ­λο­μέ­νων προ­σφυγή σε μια διαι­τη­σία η οποία απο­τε­λεί­ται από τον σύμβουλο-μελετητή (που συχνά πυκνά ορί­ζε­ται και ως υπεύ­θυ­νος πιστο­ποί­η­σης της εξοι­κο­νό­μη­σης), τον ανάδοχο και τον δήμο και όχι κάποια ανε­ξάρ­τητη αρχή ή εξει­δι­κευ­μένο φορέα».

Κάνο­ντας παρα­δειγ­μα­τική αναφορά και στη περί­πτωση του Δήμου Ρόδου, γράφει:

5. «Στις περισ­σό­τε­ρες όμως περι­πτώ­σεις, σύμφωνα με όσα ισχυ­ρί­ζο­νται αντα­γω­νι­στι­κές εται­ρείες, δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι ή νέοι δήμαρ­χοι και άλλοι αυτο­διοι­κη­τι­κοί παρά­γο­ντες, οι δήμοι είναι «ριγ­μέ­νοι», αφού η τελική ωφέλεια μοι­ρά­ζε­ται περίπου κατά 80% στον ανάδοχο και 20% στον δήμο.

Τέτοιοι ισχυ­ρι­σμοί, αντι­δρά­σεις και καταγ­γε­λίες υπήρξαν από αντι­πο­λι­τευό­με­νες παρα­τά­ξεις προ­ε­κλο­γικά (π.χ. σε Ζάκυνθο, Ρόδο, Σαρω­νικό, Διόνυσο κ.α.), με απο­τέ­λε­σμα οι νέες δημο­τι­κές αρχές να εξε­τά­ζουν ακόμα και την προ­σφυγή στη δικα­στική οδό για να μην προ­χω­ρή­σουν τα έργα αυτά»

Το μόνο, επί του παρό­ντος, που θα ήθελα να προ­σθέσω στα ως άνω και σε όσα συναφή έχω ήδη δημο­σιο­ποι­ή­σει, είναι ότι οι επι­τή­δειοι ( θέλω να ελπίζω ότι η εμπλοκή της COSMOTE είναι απο­τέ­λε­σμα πλάνης της…) που έστησαν το όλο σύστημα δημιούρ­γη­σαν επί σκοπού ιδίου οφέλους μία υβρι­δική μορφή σύμ­βα­σης ΣΔΙΤ-ΣΕΑ-ΣΠΥ παρα­βιά­ζο­ντας: Το νόμο 3389/2005 (ΦΕΚ Α’ 232) «Συμπρά­ξεις Δημό­σιου και Ιδιω­τι­κού Τομέα (ΣΔΙΤ)» όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε, συμπλη­ρώ­θηκε και ισχύει. Το νόμο 3855/2010 «Συμ­βά­σεις ενερ­γεια­κής από­δο­σης (ΣΕΑ)» όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε, συμπλη­ρώ­θηκε και ισχύει.

Το νόμο 4412/2016, στο σκέλος του που αφορά στις Συμ­βά­σεις Παροχής Υπη­ρε­σιών (ΣΠΥ) όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε, συμπλη­ρώ­θηκε και ισχύει.

Προσ­δοκώ οι εντε­ταλ­μέ­νοι για την προ­στα­σία του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος να επι­τε­λέ­σουν το καθήκον τους και η νέα Δημο­τική Αρχή να μην υπο­χω­ρή­σει στις μεθο­δεύ­σεις των επι­τή­δειων και τις παγίδες που φρό­ντι­σαν να περι­λά­βουν στην υπο­γρα­φείσα σύμβαση.