Ο χάρτης των συμβάσεων LED αποκαλύπτει τα ίδια ερωτήματα για την εξοικονόμηση και την πορεία των έργων

• Την ώρα που το Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους ξεκινά έκτακτο έλεγχο στη Ρόδο για τη σύμβαση των 25,2 εκα­τομ­μυ­ρίων, η ίδια Δημο­σιο­νο­μική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σου έχει ήδη κατα­γρά­ψει στη Λέρο μη νόμιμη δαπάνη 764.251 ευρώ σε αντί­στοιχο έργο δια­φο­ρε­τι­κού ανα­δό­χου. Από τις Σέρρες και τη Σαλα­μίνα, όπου η ένωση ΟΤΕ και Globiled ήταν ο μονα­δι­κός ή ένας από 2 μόλις υπο­ψη­φί­ους, έως τα Ιωάν­νινα και τη Ζάκυνθο, το μοντέλο της 12ετούς απο­πλη­ρω­μής από την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας παράγει διαρκώς τις ίδιες τριβές

Η σύμβαση ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης του δημο­τι­κού φωτι­σμού της Ρόδου δεν είναι μεμο­νω­μένη περί­πτωση. Είναι ένα από τα πρώτα και μεγα­λύ­τερα δείγ­ματα ενός μοντέ­λου που από το 2018 απλώ­θηκε σε δεκάδες δήμους: ο ιδιώτης χρη­μα­το­δο­τεί εξ ολο­κλή­ρου την αντι­κα­τά­σταση των φωτι­στι­κών, ανα­λαμ­βά­νει τη συντή­ρηση για 12 χρόνια και αμεί­βε­ται από την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας που πιστο­ποιεί­ται ανά τρίμηνο, με εγγύηση τα αντα­πο­δο­τικά τέλη των δημοτών.

Οπως απε­κά­λυψε χθες η «δημο­κρα­τική» με έγγραφο της 27ης Αυγού­στου 2026, η Δημο­σιο­νο­μική Υπη­ρε­σία Επο­πτείας και Ελέγχου Δωδε­κα­νή­σου ζητά από τον Δήμο Ρόδου, έως τις 4 Σεπτεμ­βρίου 2026, τον πλήρη φάκελο του δια­γω­νι­σμού και τα εντάλ­ματα εξό­φλη­σης του ανα­δό­χου, με αφορμή καταγ­γε­λία που είχε υπο­βλη­θεί στις 12 Φεβρουα­ρίου 2019, έναν μήνα μετά την υπο­γραφή της σύμ­βα­σης. Η ίδια σύμβαση έχει ήδη ελεγ­χθεί από την Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας, της οποίας η έκθεση του Απρι­λίου 2023 κατέ­γραψε άκυρα πρα­κτικά της επι­τρο­πής παρα­λα­βής, καθυ­στε­ρή­σεις που βαρύ­νουν τον δήμο και μια δια­δι­κα­σία έκπτω­σης που ουδέ­ποτε ολο­κλη­ρώ­θηκε. Η συγκρι­τική εξέταση άλλων δήμων δείχνει ότι το ροδί­τικο αδιέ­ξοδο έχει αντί­στοιχα σε αρκετές γωνιές της χώρας, και μάλιστα στο διπλανό νησί.

Ρόδος: εξοι­κο­νό­μηση που πιστο­ποιεί­ται, πλη­ρω­μές που δεν γίνο­νται

Στη Ρόδο το έργο εγκα­τα­στά­θηκε, αλλά η πληρωμή του βρί­σκε­ται στα δικα­στή­ρια. Κατά την υπο­γραφή, ο ανά­δο­χος έκανε λόγο για εγκα­τά­σταση 30.400 έξυπνων οδο­φω­τι­στι­κών LED και εγγυ­η­μένη εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας 76,11%, ενώ το συνο­λικό όφελος για το νησί σε βάθος 12ετίας υπο­λο­γι­ζό­ταν από την πλευρά της ένωσης στα 11 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Η έκθεση της ΕΑΔ κατέ­γραψε ότι έως τις 30 Μαρτίου 2020 είχαν εγκα­τα­στα­θεί 27.190 φωτι­στικά και 458 μετρη­τές ενέρ­γειας, με υλο­ποί­ηση περίπου 90%.

Από εκεί και πέρα, η εκτέ­λεση της σύμ­βα­σης είναι μια αλλη­λου­χία πρα­κτι­κών και ανα­βο­λών. Σύμφωνα με βεβαί­ωση πλη­ρω­μών του ίδιου του δήμου, οι κατα­βο­λές προς τα μέλη της αρχικής κοι­νο­πρα­ξίας για τις περιό­δους από το τέταρτο τρίμηνο του 2019 έως το τέταρτο τρίμηνο του 2022 ανέρ­χο­νται συνο­λικά σε 4.274.150,91 ευρώ, ενώ, κατά τα στοι­χεία του σχεδίου τρο­πο­ποί­η­σης της σύμ­βα­σης μεσεγ­γύ­η­σης που εξε­τά­στηκε τον Μάιο του 2026, η συνο­λική οφειλή του δήμου προς την ΟΤΕ Α.Ε. ανέρ­χε­ται σήμερα σε 5.872.616,34 ευρώ. Η κοι­νο­πρα­ξία ΟΤΕ Α.Ε., Globiled Μ.ΕΠΕ και Στή­ρι­ξις Τεχνική Α.Ε. έχει από τον Ιούλιο του 2022 μετα­τρα­πεί σε μονα­δικό ανάδοχο την ΟΤΕ Α.Ε., με σύμφωνη γνώμη του Ζ΄ Κλι­μα­κίου του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της δημο­κρα­τι­κής, η αντι­δι­κία έχει 2 μέτωπα. Το πρώτο αφορά 6 τρι­μη­νιαί­ους λογα­ρια­σμούς της περιό­δου από 1 Ιουλίου 2022 έως 31 Δεκεμ­βρίου 2023, οι οποίοι, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην αγωγή, υπο­βλή­θη­καν και εγκρί­θη­καν αλλά παρα­μέ­νουν απλή­ρω­τοι, με επι­μέ­ρους ποσά από 346.993,76 έως 478.026,29 ευρώ ανά τρίμηνο και σύνολο, με τον ΦΠΑ, 3.048.444,69 ευρώ. Η υπόθεση προσ­διο­ρί­στηκε προς εκδί­καση για τις 25 Σεπτεμ­βρίου 2026 στο Διοι­κη­τικό Εφετείο Πειραιά. Το δεύτερο μέτωπο αφορά στα τιμο­λό­για του 2024, ύψους 2.086.523,49 ευρώ, για τα οποία η Επι­τροπή Παρα­λα­βής και Παρα­κο­λού­θη­σης Έργου, αντί να επα­λη­θεύ­σει τους λογα­ρια­σμούς εντός των 15 ημερών που προ­βλέ­πει η τρο­πο­ποι­η­μένη σύμβαση, εξέδωσε τον Ιανουά­ριο του 2025 πρα­κτικό ανα­βο­λής επι­κα­λού­μενη πολύ σοβαρά προ­βλή­ματα στην εκτέ­λεση, χωρίς να παρα­θέ­τει συγκε­κρι­μένα τεχνικά στοι­χεία. Για το σκέλος αυτό, η ΟΤΕ και η Cosmote κατέ­θε­σαν στις 31 Μαρτίου 2025 αγωγή στο Τρι­με­λές Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου.

Η όλη υπόθεση τέθηκε σε δια­πραγ­μά­τευση και στόχος είναι ο συμ­βι­βα­σμός.

Η ΕΑΔ διευ­κρί­νισε ρητά ότι δεν εξέτασε την ορθό­τητα των πιστο­ποι­η­τι­κών εξοι­κο­νό­μη­σης, ενώ η ίδια η ΕΠΠΕ, στο πρα­κτικό του Νοεμ­βρίου 2021 που ενσω­μα­τώ­θηκε στην απόφαση 951/2021 της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής, έκανε λόγο για τοπο­θέ­τηση φωτι­στι­κών σε σαθρές βάσεις και σε ερει­πω­μέ­νους στύλους και για «αμφί­βολη τελικά προσ­δο­κώ­μενη πραγ­μα­τική εξοι­κο­νό­μηση δημο­σίων πόρων». Ακριβώς αυτό το κενό καλεί­ται να καλύψει ο δημο­σιο­νο­μι­κός έλεγχος, ο οποίος εστιά­ζει στα εντάλ­ματα και στα δικαιο­λο­γη­τικά τους.

Λέρος: ανάλογο έργο, δια­φο­ρε­τι­κός ανά­δο­χος, ζημία 764.251 ευρώ

Η Λέρος απο­τε­λεί τη δεύτερη περί­πτωση στα Δωδε­κά­νησα όπου η ίδια ελεγ­κτική υπη­ρε­σία εξε­τά­ζει σύμβαση LED, αλλά με μία ουσιώδη διαφορά: ο ανά­δο­χος δεν είναι το σχήμα της Ρόδου. Τον Μάιο του 2020 ο Δήμος Λέρου υπέ­γραψε με άλλη εται­ρεία, σύμβαση ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης και αυτο­μα­το­ποί­η­σης των συστη­μά­των ηλε­κτρο­φω­τι­σμού με εφαρ­μο­γές smart cities, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 2.387.515,096 ευρώ, κατόπιν διε­θνούς ανοι­κτού ηλε­κτρο­νι­κού δια­γω­νι­σμού. Η δομή ήταν πανο­μοιό­τυπη με της Ρόδου: υλο­ποί­ηση εξ ολο­κλή­ρου με ιδιω­τικά κεφά­λαια και απο­πλη­ρωμή τμη­μα­τικά στη 12ετή διάρ­κεια, εφόσον επι­τευ­χθεί το απο­τέ­λε­σμα της προ­σφο­ράς. Η δημο­τική αρχή έκανε λόγο για εγγυ­η­μένη εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας 71,65%, ετήσια εξοι­κο­νό­μηση 1.330.380,77 κιλο­βα­τω­ρών και εγγυ­η­μένη αύξηση εσόδων του δήμου πάνω από 800.000 ευρώ, με το έργο να ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί έως το τέλος του 2020.

Πέντε χρόνια αργό­τερα, η εικόνα που παρου­σιά­στηκε στο δημο­τικό συμ­βού­λιο ήταν εντελώς δια­φο­ρε­τική. Δια­χει­ρι­στική έκθεση του Σεπτεμ­βρίου 2025 απο­τί­μησε μη νόμιμες δαπάνες 1.168.379,45 ευρώ για την περίοδο 2019 έως 2023, εκ των οποίων 764.251,07 ευρώ αφορούν στο έργο ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης του οδο­φω­τι­σμού και 130.000 ευρώ στην αντι­κα­τά­σταση κολώνων οδικού φωτι­σμού. Το βαρύ­τερο εύρημα είναι ότι η τελικώς υπο­γρα­φείσα σύμβαση απέ­κλινε ουσιω­δώς από τους όρους της δια­κή­ρυ­ξης, σε βαθμό που, αν οι μετα­βο­λές είχαν τεθεί εξαρχής, θα απαι­τού­νταν νέος δια­γω­νι­σμός. Κατα­γρά­φη­καν 6 κρί­σι­μες παρεκ­κλί­σεις υπέρ του ανα­δό­χου: αλλαγές στον τρόπο μέτρη­σης της εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας, τρο­πο­ποι­ή­σεις στους χρόνους από­δο­σης, διευ­κο­λύν­σεις ως προς τις εγγυ­ή­σεις, μετα­βο­λές στις τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές, εισα­γωγή όρων που δεν υπήρχαν στην προ­κή­ρυξη και παρά­καμψη πιστο­ποι­ή­σεων. Συν­δε­δε­μένη ήταν και η υπόθεση των χυτο­σι­δη­ρών κολώνων, οι οποίες απο­σύρ­θη­καν και αντι­κα­τα­στά­θη­καν με νέες, αγο­ρα­σμέ­νες από τον ίδιο ανάδοχο μέσω σύμ­βα­σης 177.907 ευρώ με έναν μόνο υπο­ψή­φιο, χωρίς η αξία των απο­συρ­θέ­ντων να απο­τι­μη­θεί ποτέ.

Ο κύκλος ελέγχων στη Λέρο ξεκί­νησε από αίτημα του δημάρ­χου στις αρχές του 2024, μόλις ανέλαβε καθή­κο­ντα, το οποίο δια­βι­βά­στηκε στη ΔΥΕΕ Δωδε­κα­νή­σου τόσο από το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, στις 24 Ιανουα­ρίου 2024, όσο και από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου, στις 7 Φεβρουα­ρίου 2024. Τον Απρίλιο του 2026 συστή­θηκε νέα τρι­με­λής ελεγ­κτική ομάδα από την ίδια υπη­ρε­σία για έκτακτο δια­χει­ρι­στικό έλεγχο. Στη Λέρο ο δημο­σιο­νο­μι­κός έλεγχος εντό­πισε το πρό­βλημα ακριβώς στη μετά­βαση από τη δια­κή­ρυξη στην υπο­γε­γραμ­μένη σύμβαση.

Σέρρες, Σαλα­μίνα, Ιωάν­νινα, Ζάκυν­θος: το ίδιο μοτίβο σε 4 παραλ­λα­γές

Στις Σέρρες, στον δια­γω­νι­σμό της 22ας Φεβρουα­ρίου 2023, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 6.511.215,59 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, υπο­βλή­θηκε μία μόνο προ­σφορά, από την ένωση ΟΤΕ ΑΕ και Globiled Μ. ΕΠΕ, ύψους 7.793.432,35 ευρώ, δηλαδή 19,7% πάνω από τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Έγινε δεκτή επειδή το κρι­τή­ριο ήταν απλώς να προ­κύ­πτει όφελος για τον δήμο, το οποίο υπο­λο­γί­στηκε σε 326.000 ευρώ για 12 χρόνια έναντι συνο­λι­κού κόστους περίπου 12.000.000 ευρώ. Η ενερ­γο­ποί­ηση καθυ­στέ­ρησε έναν χρόνο, καθώς η νέα δημο­τική αρχή επα­να­προ­κή­ρυξε τον δια­γω­νι­σμό ανε­ξάρ­τη­του συμ­βού­λου, όπου προ­σήλθε πάλι ένας υπο­ψή­φιος, η Waste Water and Energy ΙΚΕ, η ίδια εται­ρεία που είχε τον ρόλο αυτόν και στη Ρόδο. Στη Σαλα­μίνα, στον δια­γω­νι­σμό του Δεκεμ­βρίου 2021 συμ­με­τεί­χαν μόλις 2 σχήματα, η ΑΚΤΩΡ Facility Management και η ένωση ΟΤΕ Globiled, που είχαν ανα­λά­βει από κοινού το αντί­στοιχο έργο στα Μέγαρα. Η ΑΚΤΩΡ δεν έδωσε τις διευ­κρι­νί­σεις που της ζητή­θη­καν και η σύμβαση, αμοιβής 11.616.968,26 ευρώ πλέον ΦΠΑ, κατα­κυ­ρώ­θηκε στην ένωση ΟΤΕ Globiled, με τοπι­κούς μηχα­νι­κούς να υπο­λο­γί­ζουν ότι με αυτε­πι­στα­σία το κόστος θα ήταν από 4,4 έως 7 εκα­τομ­μύ­ρια.

Στα Ιωάν­νινα ο ανά­δο­χος είναι δια­φο­ρε­τικό σχήμα, η κοι­νο­πρα­ξία ΤΕΡΝΑ ΦΩΤΑΓΚΟΝ, αν και η Fotagon LED, σύμφωνα με δημο­σί­ευμα που επι­κα­λεί­ται στοι­χεία του ΓΕΜΗ, εμφα­νί­ζει κοινό τηλέ­φωνο και κοινό πρόσωπο στη διοί­κηση με την Globiled. Η σύμβαση υπο­γρά­φηκε στις 31 Μαΐου 2023, λίγους μήνες πριν από τις εκλογές, το έργο δεν έχει ξεκι­νή­σει, η νέα δημο­τική αρχή τη χαρα­κτη­ρί­ζει λεό­ντεια και ο ανά­δο­χος την κατήγ­γειλε ζητώ­ντας απο­ζη­μί­ωση σχεδόν 2 εκα­τομ­μυ­ρίων, ενώ εκκρε­μεί και προ­σφυγή στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας. Στη Ζάκυνθο, όπου ανά­δο­χος ήταν κοι­νο­πρα­ξία εται­ρειών του ομίλου Globiled με τη Sirec Energy, ο νεο­ε­κλε­γείς δήμαρ­χος δήλωσε τον Οκτώ­βριο του 2019 ότι θα καταγ­γεί­λει τη σύμβαση για κακο­τε­χνίες και ψευδή στοι­χεία στον υπο­λο­γι­σμό του οφέλους, αλλά τον Ιούνιο του 2020 το δημο­τικό συμ­βού­λιο ενέ­κρινε το πρω­τό­κολλο ορι­στι­κής παρα­λα­βής παρά τις αντιρ­ρή­σεις του. Στη Ραφήνα, τον Δεκέμ­βριο του 2024, καταγ­γέλ­θηκε ότι ορεινοί οικι­σμοί έμειναν στο σκοτάδι, με τον δήμο να μετα­φέ­ρει τις ευθύνες στον ΔΕΔΔΗΕ και στην Globiled.

Παρά τις τριβές, το ίδιο σχήμα ανέλαβε το 2024 και το μεγα­λύ­τερο έργο οδο­φω­τι­σμού στη χώρα, τη συμ­φω­νία πλαίσιο του ΤΕΕ για τις 13 περι­φέ­ρειες, ύψους 127.351.752,98 ευρώ με ΦΠΑ. Κοι­νο­βου­λευ­τική ερώτηση του Μαΐου 2026 θέτει ζήτημα για τις τιμές μονάδας, 1.419,70 ευρώ ανά σιδη­ροϊ­στό και 575 ευρώ ανά φωτι­στικό, και για το χρο­νο­διά­γραμμα, που ήδη παρα­τά­θηκε έως τα τέλη Ιουλίου 2026.

Τι προ­κύ­πτει ως προς την εξοι­κο­νό­μηση και την πορεία

Η σύγκριση οδηγεί σε 3 δια­πι­στώ­σεις. Πρώτον, η εξοι­κο­νό­μηση ως τεχνικό μέγεθος δεν αμφι­σβη­τεί­ται πουθενά με τεχνικά στοι­χεία, ούτε στη Ρόδο όταν ο δήμος αρνού­νταν να πλη­ρώ­σει. Δεύ­τε­ρον, το καθαρό όφελος του δήμου είναι πολύ μικρό­τερο από όσο υπο­νο­ούν τα ποσοστά, διότι το μεγα­λύ­τερο μέρος της εξοι­κο­νό­μη­σης απο­τε­λεί την αμοιβή του ανα­δό­χου: 326.000 ευρώ σε 12 χρόνια στις Σέρρες, τρι­μη­νιαίοι λογα­ρια­σμοί 350.000 έως 480.000 ευρώ προς τον ανάδοχο στη Ρόδο, ενώ ήδη το 2019 αντα­γω­νί­στριες εται­ρείες και νέοι δήμαρ­χοι έκαναν λόγο για κατα­νομή περίπου 80% στον ανάδοχο και 20% στον δήμο. Τρίτον, σε κανέναν από τους δήμους η σύμβαση δεν εκτε­λέ­στηκε ομαλά από την αρχή έως το τέλος: στη Ρόδο η πληρωμή είναι στα δικα­στή­ρια, στη Λέρο ο έλεγχος κατα­λό­γισε ζημία 764.251 ευρώ, στα Ιωάν­νινα το έργο δεν ξεκί­νησε, στις Σέρρες ξεκί­νησε με καθυ­στέ­ρηση ενός έτους και στη Ζάκυνθο παρα­λή­φθηκε παρά την αντί­θεση του δημάρ­χου. Το κοινό υπό­βα­θρο, όπως το κατέ­γραφε ήδη τον Οκτώ­βριο του 2019 η Καθη­με­ρινή και τον Οκτώ­βριο του 2021 δημο­σί­ευμα που ανέφερε εφόδους της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού σε εται­ρείες του κλάδου, είναι δια­γω­νι­σμοί με ελά­χι­στο αντα­γω­νι­σμό, ο ίδιος μελε­τη­τής σε περίπου 10 δήμους, ρήτρες σιω­πη­ρής απο­δο­χής, ανε­ξάρ­τη­τοι σύμ­βου­λοι με αδρανή ή αμφι­σβη­τού­μενο ρόλο και επι­τρο­πές παρα­λα­βής που μπλο­κά­ρουν διοι­κη­τικά αντί να ελέγ­χουν τεχνικά.