Η Τήλος τιμά τη γυναικεία κληρονομιά και εμπνέει ένα βιώσιμο μέλλον

Το καινοτόμο πρόγραμμα καλλιτεχνικής έρευνας και φιλοξενίας για το περιβάλλον, το design και τη βιωσιμότητα – στο πλαίσιο του προγράμματος του British Council Circular Cultures I Making Matters σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI) – επιστρέφει από τις 28 Σεπτεμβρίου έως τις 7 Οκτωβρίου 2026 προσκαλώντας τους κατοίκους της Τήλου να συμμετάσχουν σε δύο διαδραστικά εργαστήρια, με τίτλο Living Room Sessions, που θα πραγματοποιηθούν στις 30 Σεπτεμβρίου και 1 Οκτωβρίου, στο Artist Studio του Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI). Στην πέμπτη του διοργάνωση στην Τήλο, το πρόγραμμα διερευνά νέες περιβαλλοντικές λύσεις μέσα από το πρίσμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας και της πολιτιστικής ταυτότητας, με τη συμμετοχή δύο μελών της βρετανικής κολεκτίβας Black Females in Architecture (BFA).

Τα εργαστήρια θα δώσουν την ευκαιρία συμμετοχής σε συζητήσεις και ανταλλαγής πρακτικών και ιστοριών που έχουν μεταφερθεί στο σήμερα από γενιά σε γενιά γυναικών – από τις μητέρες και τις γιαγιάδες και άλλες σημαντικές γυναικείες μορφές – εμπειρίες που έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού. Το πρόγραμμα εστιάζει ιδιαίτερα στις γνώσεις και τις εμπειρίες των μελών της τοπικής κοινότητας γύρω από τη χειροτεχνία, τις γαστρονομικές παραδόσεις, τα υλικά, την ιστορία και την καθημερινή ζωή της Τήλου. Οι μαρτυρίες και οι γνώσεις αυτές θα αποτελέσουν πολύτιμο υλικό για τη δημιουργία του ζωντανού αρχείου και των καλλιτεχνικών έργων που θα προκύψουν στο πλαίσιο της Καλλιτεχνικής Φιλοξενίας στην Τήλο.

Τα Living Room Sessions θα αξιοποιήσουν μια άτυπη, συμμετοχική μεθοδολογία, με στόχο να συνδέσουν τους συμμετέχοντες για να μοιραστούν μνήμες και εμπειρίες. Δεν απαιτείται προηγούμενη καλλιτεχνική εμπειρία, ωστόσο, οι συμμετέχοντες ενδέχεται να προσκληθούν να συμμετάσχουν σε απλές δραστηριότητες γραφής ή χειροτεχνίας, με τη χρήση υφασμάτων, χαρτιού και άλλων υλικών.

Παράλληλα με τα εργαστήρια, οι καλλιτέχνιδες της Black Females in Architecture (BFA) θα συνεργαστούν με τοπικούς φορείς, κατοίκους, σχολεία και συλλόγους, για να γνωρίσουν καλύτερα τις απόψεις των ανθρώπων, την ιστορία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το νησί. Στο πλαίσιο της έρευνάς τους, οι καλλιτέχνιδες θα δημιουργήσουν ένα συλλογικό έργο τέχνης βασισμένο στην κοινότητα, το οποίο θα παραμείνει στο νησί ως αποτέλεσμα της έρευνάς τους.

«Η δουλειά των BFA εστιάζει στην ενδυνάμωση των γυναικών και στην ανάδειξη φωνών που συχνά δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στον χώρο της αρχιτεκτονικής και του κυκλικού σχεδιασμού στο δημόσιο χώρο. Η προσέγγιση των BFA δεν περιορίζεται στην αρχιτεκτονική ως φυσικό χώρο, αλλά εξετάζει το πώς οι άνθρωποι, οι κοινότητες και οι ιστορίες τους διαμορφώνουν και διαμορφώνονται από τον τόπο. Αυτό δημιουργεί μια πολύ ενδιαφέρουσα σύνδεση με την Τήλο, όπου η μικρή κλίμακα και η απομόνωση του νησιού μπορούν να λειτουργήσουν όχι ως περιορισμός, αλλά ως ευκαιρία για πιο ουσιαστική και άμεση επαφή με την τοπική κοινότητα» εξηγεί η Μαρία Παπαϊωάννου, Επικεφαλής Τμήματος Τεχνών, στο British Council της Ελλάδας.

Σχετικά με το Tilos Artist Residency 2026, Circular Cultures x PCAI

Το πρόγραμμα  φιλοξενίας καλλιτεχνών της Τήλου στοχεύει να διερευνήσει το πώς οι αρχές της κυκλικής οικονομίας μπορούν να εμπνεύσουν τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την καινοτόμα σκέψη στην αρχιτεκτονική, το design, τα διαφορετικά υλικά και τον αστικό σχεδιασμό. Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με το Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI) και αποτελεί μέρος του προγράμματος Circular Cultures | Making Matters του British Council.

Οι καλλιτέχνιδες που συμμετέχουν στο φετινό Πρόγραμμα Καλλιτεχνικής Έρευνας και Φιλοξενίας στην Τήλο είναι μέλη της συλλογικότητας Black Females in Architecture (BFA), ενός παγκόσμιου οργανισμού που συνίσταται από μέλη και μια κοινωνική επιχείρηση με ένα παγκόσμιο δίκτυο σχεδόν 500 μελών. Οι BFA συνδέουν  και υποστηρίζουν μαύρες γυναίκες και γυναίκες μικτής μαύρης καταγωγής που δραστηριοποιούνται στους τομείς της αρχιτεκτονικής, του σχεδιασμού και των κατασκευών. Μέσα από δράσεις συνηγορίας, έρευνα, εκπαίδευση και συνεργατικά έργα, οι BFA προωθούν την ορατότητα, την ισότητα και την ηγεσία στο χώρο του δομημένου περιβάλλοντος.

Στην Τήλο, οι Black Females in Architecture θα εκπροσωπηθούν από τη Neba Sere (Ειδική στη χωρική ανάλυση, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια και Διευθύντρια του προγράμματος Decolonising and Decarbonising στη Σχολή Αρχιτεκτονικής The Bartlett, UCL) και τη Lauren Fashokun (Ειδική στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και συνεργάτιδα των BFA).

Σχετικά με το British Council στην Ελλάδα

Το British Council δραστηριοποιείται στην Ελλάδα από το 1939, παρέχοντας ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών και δράσεων μέσα από τα γραφεία του στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

Η δραστηριότητές του επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς τομείς – την Αγγλική Γλώσσα, την Εκπαίδευση και τις Τέχνες – και περιλαμβάνουν συνεργασίες με ελληνικούς φορείς όπως υπουργεία, πανεπιστήμια, ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα, σχολεία και μη κυβερνητικούς και πολιτιστικούς οργανισμούς, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Το British Council προάγει ενεργά τις ίσες ευκαιρίες και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα σε όλες τις πτυχές του έργου του.

Σχετικά με το Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI) και το Tilos Artist Residency

O πολιτιστικός οργανισμός PCAI ιδρύθηκε από τον Αθανάσιο Πολυχρονόπουλο, CEO της περιβαλλοντικής εταιρείας Polygreen, και στοχεύει στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση μέσα από ένα ετήσιο πρόγραμμα καλλιτεχνικών αναθέσεων, εκθέσεων σύγχρονης τέχνης, προγραμμάτων φιλοξενίας καλλιτεχνών, εργαστηρίων και συνεδρίων. Η Συλλογή Τέχνης PCAI εστιάζει σε αναθέσεις και έργα σύγχρονης τέχνης και κινούμενης εικόνας, ενώ παρέχει στους καλλιτέχνες τα μέσα και τους πόρους για να δημιουργήσουν καλλιτεχνικό έργο σε διάλογο με σύγχρονα περιβαλλοντικά, κοινωνιολογικά και φιλοσοφικά ζητήματα, επιτρέποντας απόλυτη ελευθερία έκφρασης και κριτικής έρευνας. Μέσα στα χρόνια της δραστηριότητάς του, το PCAI έχει συνεργαστεί με σημαντικά ιδρύματα, μπιενάλε και πολιτιστικούς φορείς, όπως το Βρετανικό Συμβούλιο, τη Serpentine του Λονδίνου, την Μπιενάλε της Βενετίας, την Μπιενάλε του Σάο Πάολο, τη Μπιενάλε της Sharjah και το KW του Βερολίνου, ενώ έχει διακριθεί επανειλημμένα για το πολιτιστικό έργο και τις συνεργασίες του. Από τo 2021 o οργανισμός είναι official nominator του σημαντικού περιβαλλοντικού βραβείου Earthshot Prize, το οποίο θεσπίστηκε από το Royal Foundation of the Prince and Princess of Wales. Το PCAI συμμετέχει στη Διεθνή Ένωση Εταιρικών Συλλογών Σύγχρονης Τέχνης (IACCCA) και η Κίκα Κυριακάκου, καλλιτεχνική διευθύντρια του PCAI, συνιστά εκλεγμένο μέλος του διοικητικού συμβουλίου του.

To Tilos Artist Residency πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας του ομίλου Polygreen με τον Δήμο της Τήλο και του καινοτόμου εγχειρήματος Just Go Zero Tilos. To πρόγραμμα εγκαινιάστηκε το 2022, με την Polygreen να μετατρέπει την Τήλο σε σημαντική μελέτη περίπτωσης νησιού μηδενικών αποβλήτων. Μέσω του προγράμματος Just Go Zero αποτελεί πλέον το μοναδικό νησί παγκοσμίως και το μόνο μέρος στην Ελλάδα που έχει βραβευτεί με τη διεθνή πιστοποίηση Zero Waste City. Στο πρώτο Tilos Artist Residency στο πλαίσιο του εγχειρήματος, συμμετείχαν το καλλιτεχνικό δίδυμο Hypercomf και το designer duo The New Raw.

Σχετικά με τις Black Females in Architecture (BFA)

Το έργο της ομάδας των BFA εκτείνεται σε μια σειρά πρωτοποριακών πρωτοβουλιών που αναδεικνύουν τις εμπειρίες, τη γνώση και τη δημιουργική συμβολή των μαύρων γυναικών στο δομημένο περιβάλλον. Το 2023, η BFA προσκλήθηκε από την καθηγήτρια Lesley Lokko να συμμετάσχει στη Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, όπου παρουσίασε την ταινία μικρού μήκους «A Voice for the 450 Plus», μια δημιουργία που τιμά την πολυδιάστατη και διαρκή συμβολή των μαύρων γυναικών στην αρχιτεκτονική και τη χωρική πρακτική. Το 2024, η BFA συνεργάστηκε με το Studio Gil για τον συν-σχεδιασμό ενός δημόσιου χώρου στο Queen Elizabeth Olympic Park, αφιερωμένου σε έφηβες και νεαρές γυναίκες, διερευνώντας συμπεριληπτικές προσεγγίσεις γύρω από την ασφάλεια, το αίσθημα του ανήκειν και την ευημερία. Το 2025, η BFA επιμελήθηκε την έκθεση «Earth, Memory, and the Spaces We Inhabit» στο πλαίσιο του London Festival of Architecture, εξερευνώντας τη μητρογραμμική γνώση, τη μνήμη και την κληρονομιά μέσα από τον ήχο, τη γλυπτική και την αρχιτεκτονική. Το 2026, επιμελήθηκε την έκθεση «You’re Invited: A Moment to Rest, to Listen, and to Reflect on Women’s Ways of Knowing the City» στην Άκρα της Γκάνας, παρουσιάζοντας έργα που επιλέχθηκαν μέσω ανοιχτής πρόσκλησης και διερευνούν τους τρόπους με τους οποίους οι γυναίκες αντιλαμβάνονται, διασχίζουν, διαμορφώνουν και αποδίδουν νόημα στο αστικό περιβάλλον.