Η Τήλος ως τόπος δημιουργίας, μνήμης και βιωσιμότητας

Για πέμπτη συνε­χό­μενη χρονιά, η Τήλος υπο­δέ­χε­ται το Tilos Artist Residency, ένα πρό­γραμμα καλ­λι­τε­χνι­κής έρευνας και φιλο­ξε­νίας που συνδέει τη σύγ­χρονη τέχνη με το περι­βάλ­λον, το design, την κυκλική οικο­νο­μία και τη βιω­σι­μό­τητα.

Το πρό­γραμμα ξεκί­νησε το 2022, στο πλαίσιο του Just Go Zero Tilos, και υλο­ποιεί­ται από το Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI) σε συνερ­γα­σία με τον Δήμο Τήλου. Από το 2023, η δράση πραγ­μα­το­ποιεί­ται και με τη συνερ­γα­σία του British Council, στο πλαίσιο του Circular Cultures / Making Matters.

Για εμάς στην Τήλο, η φιλο­ξε­νία αυτού του προ­γράμ­μα­τος δεν απο­τε­λεί απλώς μια ακόμη πολι­τι­στική δράση. Είναι μια ευκαι­ρία να ανοί­ξουμε τον τόπο μας σε νέες ιδέες, νέες ματιές και δια­φο­ρε­τι­κούς τρόπους δημιουρ­γίας, αλλά και να ανα­δεί­ξουμε τη γνώση και την εμπει­ρία των ανθρώ­πων που ζουν εδώ.

Το 2026, φιλο­ξε­νούμε τις Black Females in Architecture (BFA), έναν διεθνή οργα­νι­σμό που συνδέει και υπο­στη­ρί­ζει μαύρες γυναί­κες και γυναί­κες μικτής μαύρης κατα­γω­γής στους χώρους της αρχι­τε­κτο­νι­κής, του design και των κατα­σκευών.

Η φετινή residency στρέφει το ενδια­φέ­ρον στη μνήμη, τη γνώση και την κοι­νω­νική κλη­ρο­νο­μιά. Οι συμ­με­τέ­χου­σες συνερ­γά­ζο­νται με τον Δήμο, τα σχολεία, συλ­λό­γους και κατοί­κους του νησιού, δίνο­ντας ιδιαί­τερη έμφαση στις ιστο­ρίες και στις εμπει­ρίες των γυναι­κών της Τήλου.

Μας ενδια­φέ­ρει ιδιαί­τερα αυτή η προ­σέγ­γιση. Γιατί ένας τόπος δεν είναι μόνο το φυσικό του περι­βάλ­λον, τα κτίρια και τα υλικά του. Είναι οι άνθρω­ποί του, οι ιστο­ρίες τους, οι καθη­με­ρι­νές τους πρα­κτι­κές, οι γνώσεις που περνούν από γενιά σε γενιά. Είναι η μνήμη που παρα­μέ­νει ζωντανή και δια­μορ­φώ­νει την ταυ­τό­τητά του.

Μέσα από τη φετινή συνερ­γα­σία φιλο­δο­ξούμε να συμ­βά­λουμε στη δημιουρ­γία ενός «ζωντα­νού αρχείου» της Τήλου, ενός συλ­λο­γι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος της τοπικής κοι­νω­νίας και ιδιαί­τερα της γυναι­κείας γνώσης και εμπει­ρίας. Το έργο που θα προ­κύ­ψει θα παρα­μεί­νει στο νησί, ως μέρος της κοινής μας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Την ίδια στιγμή, ο άξονας της κυκλι­κής οικο­νο­μίας και της βιω­σι­μό­τη­τας παρα­μέ­νει στον πυρήνα του προ­γράμ­μα­τος. Η Τήλος έχει ήδη απο­κτή­σει σημα­ντική εμπει­ρία μέσα από το Just Go Zero Tilos, και η καλ­λι­τε­χνική δημιουρ­γία μάς δίνει τη δυνα­τό­τητα να εξε­τά­σουμε ξανά τη σχέση μας με τα υλικά, τα από­βλητα, τον δημόσιο χώρο και τους δια­θέ­σι­μους πόρους.

Πιστεύ­ουμε ότι η βιω­σι­μό­τητα δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο δια­χει­ρι­ζό­μα­στε όσα αφή­νουμε πίσω μας. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο δια­τη­ρούμε όσα αξίζει να μετα­φέ­ρουμε στο μέλλον: τη γνώση, τις ιστο­ρίες, τις αξίες και τη μνήμη ενός τόπου.

Πέντε χρόνια μετά την έναρξή του, το Tilos Artist Residency έχει γίνει ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο η Τήλος συνο­μι­λεί με τον κόσμο. Από την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση υλικών και την κυκλική οικο­νο­μία, μέχρι τον δημόσιο χώρο, την εκπαί­δευση, την κοι­νό­τητα και πλέον τη μνήμη, κάθε residency αφήνει πίσω του ένα δια­φο­ρε­τικό απο­τύ­πωμα.

Και αυτό είναι ίσως το σημα­ντι­κό­τερο: ότι η τέχνη δεν έρχεται απλώς στην Τήλο για να παρου­σιά­σει κάτι. Έρχεται για να ακούσει, να συνερ­γα­στεί, να δημιουρ­γή­σει μαζί με την τοπική κοι­νω­νία και να αφήσει κάτι πίσω της.

Ως Δήμος Τήλου, θέλουμε το νησί μας να παρα­μέ­νει ένας τόπος ανοι­χτός στη δημιουρ­γία, στη συνερ­γα­σία και στην και­νο­το­μία, χωρίς να χάνει την ταυ­τό­τητα και τη μνήμη του.

Γιατί η Τήλος δεν είναι μόνο ένας τόπος που αλλάζει. Είναι ένας τόπος που εξε­λίσ­σε­ται, δια­τη­ρώ­ντας ζωντανά όσα τον κάνουν μονα­δικό.

Συνά­ντηση της Δημάρ­χου Τήλου με τους BFA στο πλαίσιο του Tilos Artist Residency

Στο πλαίσιο του Tilos Artist Residency, οι BFA συνα­ντή­θη­καν σήμερα με τη Δήμαρχο Τήλου, σε μια ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρουσα συζή­τηση με επί­κε­ντρο τη γυναι­κεία παρου­σία, τη γυναι­κεία ταυ­τό­τητα και τη θέση της γυναί­κας στην ιστορία και την παρά­δοση της Τήλου.

Κατά τη διάρ­κεια της συνά­ντη­σης τέθηκαν ερω­τή­ματα σχετικά με τη γυναι­κεία φιγούρα του νησιού, τον ρόλο των γυναι­κών στην οικο­γε­νειακή και κοι­νω­νική ζωή, καθώς και τις παρα­δό­σεις, τις συνή­θειες και τις πρα­κτι­κές που μετα­φέ­ρο­νται από γενιά σε γενιά και απο­τε­λούν πολύ­τιμα στοι­χεία της συλ­λο­γι­κής μνήμης του τόπου μας.

Η δράση συνε­χί­ζε­ται σήμερα το από­γευμα, στις 19:00, στην πλατεία του Μεγάλου Χωριού, με μια ανοιχτή συνά­ντηση στην οποία μπορούν να συμ­με­τά­σχουν όλοι όσοι επι­θυ­μούν να μοι­ρα­στούν τις δικές τους μνήμες και εμπει­ρίες.

Ιστο­ρίες από τα παλιά, οικο­γε­νεια­κές αφη­γή­σεις, συντα­γές, έθιμα, καθη­με­ρι­νές πρα­κτι­κές και παρα­δό­σεις μπορούν να απο­τε­λέ­σουν πολύ­τιμα κομ­μά­τια ενός κοινού μωσαϊ­κού που συμ­βάλ­λει στην κατα­γραφή, δια­τή­ρηση και ανά­δειξη της άυλης πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Τήλου.

Ο Δήμος Τήλου στη­ρί­ζει πρω­το­βου­λίες που φέρνουν στο προ­σκή­νιο τη συλ­λο­γική μνήμη του νησιού και δημιουρ­γούν έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στις παλαιό­τε­ρες και τις νεό­τε­ρες γενιές.

Σας περι­μέ­νουμε σήμερα στις 19:00 στην πλατεία του Μεγάλου Χωριού, για να θυμη­θούμε, να αφη­γη­θούμε και να μοι­ρα­στούμε τις ιστο­ρίες της Τήλου.