In nomine domini…

• Θυ­ρε­οί και Πα­πι­κά σύμ­βο­λα στα τείχη της Με­σαιω­νι­κής Πόλης • Ο «Ρο­δί­της» Πάπας Ιν­νο­κέ­ντιος Η’

Θλίψη στην Κα­θο­λι­κή Κοι­νό­τη­τα Ρόδου και Κω για την απώ­λεια του Πάπα Φρα­γκί­σκου με τις τρεις λει­τουρ­γί­ες για την ανά­παυ­ση της ψυχής του, ενώ συρ­ρέ­ουν στα­δια­κά οι πι­στοί στη βα­σι­λι­κή εκ­κλη­σία του Αγίου Πέ­τρου προ­κει­μέ­νου να προ­σκυ­νή­σουν τη σορό του εκλι­πό­ντος πο­ντί­φι­κα.

Αμέ­σως μετά την ολο­κλή­ρω­ση της κη­δεί­ας, η σορός του πρό­κει­ται να εντα­φια­στεί στην εκ­κλη­σία Σάντα Μαρία Μα­τζιό­ρε, σύμ­φω­να με την επι­θυ­μία που εξέ­φρα­σε ο ίδιος ο «πάπας των φτω­χών».

Ιδιαί­τε­ρες είναι και οι σχέ­σεις της Ρόδου με την Αγία Έδρα, καθώς η στενή σύν­δε­ση του Τάγ­μα­τος του Αγίου Ιω­άν­νη άφησε κλη­ρο­νο­μιά πα­πι­κά οι­κό­ση­μα στα τείχη της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, αλλά και σε δη­μό­σια κτή­ρια της ιπ­πο­το­κρα­τί­ας. Τα οι­κό­ση­μα των παπών που υπάρ­χουν στα τείχη της Ρόδου είναι ση­μα­ντι­κές μαρ­τυ­ρί­ες αυτής της σχέ­σης και φα­νε­ρώ­νουν τη στενή σύν­δε­ση των Ιω­αν­νι­τών με την Κα­θο­λι­κή Εκ­κλη­σία, καθώς βρι­σκό­ταν υπό την άμεση αι­γί­δα του Πάπα. Οι Πάπες της Ρώμης στή­ρι­ξαν τους Ιω­αν­νί­τες πνευ­μα­τι­κά, οι­κο­νο­μι­κά, όσο και στρα­τιω­τι­κά, καθώς η Ρόδος ήταν ένα από τα τε­λευ­ταία προ­πύρ­για της Χρι­στια­νο­σύ­νης στην Ανα­το­λή και έπαι­ζε στρα­τη­γι­κό ρόλο στην άμυνα απέ­να­ντι στους Οθω­μα­νούς. Κατά τη διάρ­κεια της κυ­ριαρ­χί­ας των Ιω­αν­νι­τών, στα τείχη της Με­σαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου το­πο­θε­τή­θη­καν πλή­θος εμ­βλη­μά­των, επι­γρα­φών και οι­κο­σή­μων. Τα πα­πι­κά οι­κό­ση­μα το­πο­θε­τού­νταν ως έν­δει­ξη της προ­στα­σί­ας του Πάπα και της ευ­λο­γί­ας του, είτε και οι­κο­νο­μι­κής συν­δρο­μής για την κα­τα­σκευή ή επι­σκευή τμη­μά­των των οχυ­ρώ­σε­ων.

Τέσ­σε­ρεις πο­ντί­φι­κες σε Πύρ­γους και Εκ­κλη­σιές

Θυ­ρε­οί υπάρ­χουν στον Προ­μα­χώ­να του Αγίου Γε­ωρ­γί­ου του Πάπα Μαρ­τί­νου Ε΄, στον Πύργο του Απο­στό­λου Παύ­λου του Πάπα Σίξ­του Δ’, στον Πύργο του Απο­στό­λου Πέ­τρου του Πάπα Πίου Β’, στην Πα­να­γιά του Κά­στρου του Πάπα Ιω­άν­νη ΚΒ’, στην εκ­κλη­σία της Αγίας Τριά­δας στην Ιπ­πο­τών το οι­κό­ση­μο (τα δια­σταυ­ρω­μέ­να κλει­διά του Αγίου Πέ­τρου) της Αγίας Έδρας, όπως επί­σης και στο Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο το οι­κό­ση­μο του Πάπα Ιν­νο­κέ­ντιου Η΄, το οποίο φέρει το οι­κο­γε­νεια­κό έμ­βλη­μα των Cibo, μιας οι­κο­γέ­νειας με δε­σμούς με τη Ρόδο. Αν και ο ίδιος ο Πάπας Ιν­νο­κέ­ντιος Η’ γεν­νή­θη­κε στη Γέ­νο­βα, η οι­κο­γέ­νειά του είχε πα­ρου­σία στο νησί. Μά­λι­στα ήταν ο Πάπας που απέ­νει­με τον τίτλο του καρ­δι­νά­λιου στον Με­γά­λο Μά­γι­στρο Πιερ Ντω­μπυ­σόν και ο πο­ντί­φι­κας που πα­ρέ­δω­σαν οι Ιω­αν­νί­τες τον Οθω­μα­νό πρί­γκι­πα Τζεμ. Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα εμ­βλή­μα­τα των Παπών, πε­ρι­λαμ­βά­νουν την Πα­πι­κή Τιάρα, τον θυρεό και συ­νο­δεύ­ο­νται από τα οι­κό­ση­μα των Με­γά­λων Μα­γί­στρων και το σύμ­βο­λο του Τάγ­μα­τος ή των μορ­φών των Αγίων στις πε­ρι­πτώ­σεις όπως ο προ­μα­χώ­νας του Αγίου Παύ­λου, Πέ­τρου κ.α.

Ο Πάπας Ιω­άν­νης ΚΒ΄ ή Ζακ Ντου­έζ ήταν αρ­χη­γός στην Ρω­μαιο­κα­θο­λι­κή Εκ­κλη­σία και ο δεύ­τε­ρος και ο πιο μα­κρό­χρο­νος από τους Πάπες στην Αβι­νιόν (7 Αυ­γού­στου 1316 – – 4 Δε­κεμ­βρί­ου 1334). Εξε­λέ­γη από το κον­κλά­βιο που συ­γκά­λε­σε ο Φί­λιπ­πος, αδελ­φός του Λου­δο­βί­κου Ι΄ βα­σι­λιά της Γαλ­λί­ας στη Λυών. Δια­δέ­χθη­κε τον πάπα Κλήμη Ε΄ και όπως ο προ­κά­το­χός του, συ­γκέ­ντρω­σε εξου­σία και έσοδα για τον πα­πι­σμό, ζώ­ντας μια πρι­γκι­πι­κή ζωή στην Αβι­νιόν. Ήταν αντί­θε­τος με τη Φρα­γκι­σκα­νή ερ­μη­νεία της πε­νί­ας του Χρι­στού και των μα­θη­τών του. Ήταν αυτός που αγιο­ποί­η­σε τον Θωμά Ακι­νά­τη. Απο­δεί­χτη­κε εξαι­ρε­τι­κός δια­χει­ρι­στής στην δια­κυ­βέρ­νη­ση της Κα­θο­λι­κής θρη­σκεί­ας και άφησε βαριά κλη­ρο­νο­μιά στους δια­δό­χους του.

Ο Πάπας Μαρ­τί­νος Ε΄ που γεν­νή­θη­κε ως Οντό­νε Κο­λόν­να, ήταν ο επι­κε­φα­λής της Κα­θο­λι­κής Εκ­κλη­σί­ας και ηγε­μό­νας των Πα­πι­κών Κρα­τών από τις 11 Νο­εμ­βρί­ου 1417 ως το θά­να­τό του το 1431. Η εκλο­γή του ου­σια­στι­κά τερ­μά­τι­σε το Δυ­τι­κό Σχί­σμα του 1378–1417. Είναι ο τε­λευ­ταί­ος Πάπας μέχρι σή­με­ρα που πήρε το πα­πι­κό όνομα «Μαρ­τί­νος». Ανήκε σε μια από τις πα­λαιό­τε­ρες και πιο δια­κε­κρι­μέ­νες οι­κο­γέ­νειες της Ρώμης. Ο Μαρ­τί­νος εξε­λέ­γη πάπας, σε ηλι­κία 48 ετών. Αμέ­σως άρ­χι­σε να ερ­γά­ζε­ται για την απο­κα­τά­στα­ση της τάξης και την ανοι­κο­δό­μη­ση των ερει­πω­μέ­νων εκ­κλη­σιών, πα­λα­τιών, γε­φυ­ρών και άλλων δη­μό­σιων κα­τα­σκευών. Για αυτή την ανοι­κο­δό­μη­ση προ­σέ­λα­βε με­ρι­κούς διά­ση­μους μά­στο­ρες της σχο­λής της Το­σκά­νης και συ­νέ­βα­λε στη Ρω­μαϊ­κή Ανα­γέν­νη­ση.

Ο Πάπας Πίος Β΄ γεν­νη­μέ­νος ως Αι­νεί­ας Σίλ­βιο Πικ­κο­λο­μί­νι, ήταν Πάπας από τις 19 Αυ­γού­στου του 1458 μέχρι τον θά­να­τό του το 1464. Στις 17 Δε­κεμ­βρί­ου 1456 o Aenea ανα­κη­ρύ­χθη­κε καρ­δι­νά­λιος της Σιένα και στο Κον­κλά­βιο από το Κολ­λέ­γιο των Καρ­δι­να­λί­ων της 10ης Αυ­γού­στου εξε­λέ­γη Πάπας. Το κύριο μέ­λη­μα του Πίου Β΄ ήταν η ορ­γά­νω­ση μιας Σταυ­ρο­φο­ρί­ας ενα­ντί­ον των Τούρ­κων, οι οποί­οι με τις επε­κτα­τι­κές τους τά­σεις απο­τε­λού­σαν τον υπ’ αριθ­μόν ένα κίν­δυ­νο για τον χρι­στια­νι­κό κόσμο. Το 1462 έλαβε από τον Θωμά Πα­λαιο­λό­γο τα λεί­ψα­να της κε­φα­λής (κάρα) του Αγίου Απο­στό­λου Αν­δρέα, μέσα σε χρυσή λει­ψα­νο­θή­κη του 7ου αιώνα, ορ­γα­νώ­νο­ντας λα­μπρή υπο­δο­χή στη Ρώμη. Εκεί έμει­ναν έως το 1964 που επε­στρά­φη­σαν, μετά από πάνω από 500 χρό­νια, στην Πάτρα μαζί με την πο­λύ­τι­μη λει­ψα­νο­θή­κη.

Ο Πάπας Σίξ­τος Δ΄, γεν­νη­μέ­νος με το όνομα Φραν­τσέ­σκο ντελα Ρό­βε­ρε, ήταν Πάπας από το 1471 μέχρι το 1484. Τα επι­τεύγ­μα­τά του ως Πάπα πε­ριε­λάμ­βα­ναν τη θε­με­λί­ω­ση της Κα­πέ­λα Σιξ­τί­να. Η ομάδα καλ­λι­τε­χνών που δη­μιούρ­γη­σε ει­σή­γα­γε την Πρώ­ι­μη Ανα­γέν­νη­ση στη Ρώμη με το πρώτο αρι­στούρ­γη­μα της νέας καλ­λι­τε­χνι­κής επο­χής της πόλης, τα Αρ­χεία του Βα­τι­κα­νού. Σε νεαρή ηλι­κία ει­σήλ­θε στο Τάγμα των Φρα­γκι­σκα­νών, μια επι­λο­γή ανε­πι­θύ­μη­τη για πο­λι­τι­κή στα­διο­δρο­μία αλλά οι ικα­νό­τη­τες του φά­νη­καν σύ­ντο­μα με τις σπου­δές του σε Φι­λο­σο­φία και Θε­ο­λο­γία στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Πα­βί­ας. Σε ηλι­κία 50 ετών που ο Φραν­τσέ­σκο εξε­λέ­γη διοι­κη­τής του Τάγ­μα­τος των Φρα­γκι­σκια­νών, ο Πάπας Παύ­λος Β΄ τον διό­ρι­σε Καρ­δι­νά­λιο. Την εποχή που ήταν Καρ­δι­νά­λιος έμει­νε διά­ση­μος για τα έργα που έγρα­ψε όπως “Το αίμα του Χρι­στού” και η “Δύ­να­μη του Θεού”. Το όνομα του έγινε τόσο διά­ση­μο που με τον αιφ­νί­διο θά­να­το του Παύ­λου Β΄ σε ηλι­κία 54 ετών εξε­λέ­γη νέος πάπας.

Ο «Ρο­δί­της» Πάπας Ιν­νο­κέ­ντιος Η’

Ο Πάπας Ιν­νο­κέ­ντιος Η΄ κατά κόσμο Τζιο­βάν­νι Μπα­τί­στα Τσύ­μπο ήταν επι­κε­φα­λής στην Ρω­μαιο­κα­θο­λι­κή Εκ­κλη­σία και κυ­βερ­νή­της στα Πα­πι­κά Κράτη (29 Αυ­γού­στου 1484 – 25 Ιου­λί­ου 1492). Εξε­λέ­γη νέος πάπας ως Ιν­νο­κέ­ντιος Η΄(1484).Ο Σουλ­τά­νος της Οθω­μα­νι­κής αυ­το­κρα­το­ρί­ας Βα­για­ζήτ Β΄ του πρό­σφε­ρε κά­ποιο ποσό για να κρα­τή­σει αιχ­μά­λω­το στην αυλή του τον αδελ­φό του Τζεμ που θε­ω­ρού­σε απει­λή για τον θρόνο του. Το ποσό ανερ­χό­ταν σε 120.000 κο­ρώ­νες, επι­πρό­σθε­τα με­ρι­κά ιερά λεί­ψα­να και έναν ετή­σιο φόρο. Κάθε φορά που ο Σουλ­τά­νος απει­λού­σε με πό­λε­μο στα Βαλ­κά­νια ο Ιν­νο­κέ­ντιος Η΄ του απα­ντού­σε ότι θα ελευ­θε­ρώ­σει τον Τζεμ. Ο Τζιο­βάν­νι Μπα­τί­στα γεν­νή­θη­κε στην Δη­μο­κρα­τία της Γέ­νο­βας, ο πα­τέ­ρας του που κα­τα­γό­ταν από την Οι­κο­γέ­νεια Κύβο -ήταν Ρο­δια­κής κα­τα­γω­γής- διε­τέ­λε­σε αντι­βα­σι­λιάς της Νά­πο­λης και μέλος της Γε­ρου­σί­ας στην Ρώμη.