Συγκλονιστική αποκάλυψη: Στο φως αρχαίο κείμενο Ελληνα γιατρού

Ενα ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κό κεί­με­νο του διά­ση­μου Έλ­λη­να για­τρού της αρ­χαιό­τη­τας Γα­λη­νού απο­κά­λυ­ψαν ερευ­νη­τές στις ΗΠΑ σε ένα πα­λίμ­ψη­στο χει­ρό­γρα­φο, κρυμ­μέ­νο κάτω από ένα επι­φα­νεια­κό κεί­με­νο με ψαλ­μούς και άρ­χι­σαν να το δια­βά­ζουν. Είναι η πρώτη φορά μετά από 1.000 πε­ρί­που χρό­νια, αφό­του σκε­πά­στη­κε το αρ­χαίο χει­ρό­γρα­φο, που δια­βά­ζε­ται και πάλι.

Πρό­κει­ται για το έργο του Γα­λη­νού «Για τα μείγ­μα­τα και τις δυ­νά­μεις των απλών φαρ­μά­κων», το οποίο με­τα­φρά­σθη­κε τον 6ο αιώνα μ.Χ. στα συ­ρια­κά, μια γλώσ­σα που απο­τέ­λε­σε τη γέ­φυ­ρα ανά­με­σα στα ελ­λη­νι­κά και στα αρα­βι­κά, βοη­θώ­ντας ση­μα­ντι­κά στη διά­δο­ση των γνώ­σε­ων του Γα­λη­νού στον ισλα­μι­κό κόσμο.

Η συ­ρια­κή αυτή με­τά­φρα­ση είναι η πιο πλή­ρης εκ­δο­χή του έργου που έχει φθά­σει ως τις μέρες μας, αλλά είχε κα­λυ­φθεί τον 11ο αιώνα από χρι­στια­νι­κούς ψαλ­μούς, μια συ­νή­θης πρα­κτι­κή κατά τον Με­σαί­ω­να. Αυτά τα κεί­με­να σε πα­πύ­ρους ή περ­γα­μη­νές που έχουν επι­κα­λυ­φθεί από άλλα κεί­με­να, λέ­γο­νται πα­λίμ­ψη­στα.

Οι ερευ­νη­τές του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Στάν­φορντ της Κα­λι­φόρ­νια, με επι­κε­φα­λής τον Ούβε Μπέρ­γκ­μαν, χρη­σι­μο­ποί­η­σαν την ακτι­νο­βο­λία του συγ­χρό­τρου SSRL (Stanford Synchrotron Radiation Lightsource) του Εθνι­κού Επτα­χυ­ντή SLAC του υπουρ­γεί­ου Ενέρ­γειας των ΗΠΑ για να με­λε­τή­σουν το πα­λίμ­ψη­στο. Όπως ανα­κοί­νω­σαν, έχουν ήδη κα­τα­φέ­ρει να απο­κα­λύ­ψουν το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του κρυμ­μέ­νου ια­τρι­κού κει­μέ­νου.

Για «τρο­μα­κτι­κή επι­τυ­χία» έκανε λόγο ο Μπέρ­γκ­μαν, ο οποί­ος είπε ότι αρ­χι­κά οι ερευ­νη­τές έλ­πι­ζαν ότι θα είχαν απο­μεί­νει ελά­χι­στα ίχνη του κρυμ­μέ­νου με­λα­νιού για να δια­βά­σουν μία – δύο λέ­ξεις, αλλά τε­λι­κά έφε­ραν στο φως σχε­δόν όλο το κεί­με­νο.

Ο πιο διά­ση­μος για­τρός της ελ­λη­νο-ρω­μαϊ­κής αρ­χαιό­τη­τας μετά τον Ιπ­πο­κρά­τη, ο Γα­λη­νός από την Πέρ­γα­μο, για­τρός με­τα­ξύ άλλων του ρω­μαί­ου αυ­το­κρά­το­ρα Μάρ­κου Αυ­ρή­λιου, υπήρ­ξε πο­λυ­γρα­φό­τα­τος και άσκη­σε τρο­με­ρή επί­δρα­ση για πολ­λούς αιώ­νες μετά το θά­να­τό του στη δυ­τι­κή -και όχι μόνο- ια­τρι­κή.

Εδώ και σχε­δόν μια δε­κα­ε­τία, μια διε­πι­στη­μο­νι­κή επι­στη­μο­νι­κή ομάδα προ­σπα­θεί να ξε­κλει­δώ­σει τα μυ­στι­κά του «Συ­ρια­κού Πα­λίμ­ψη­στου του Γα­λη­νού» με προ­χω­ρη­μέ­νες τε­χνι­κές απει­κό­νι­σης και ψη­φιο­ποί­η­σης. Όλες οι σε­λί­δες του κει­μέ­νου θα με­τα­τρα­πούν σε ψη­φια­κές ει­κό­νες υψη­λής ανά­λυ­σης και θα γί­νουν ελεύ­θε­ρα δια­θέ­σι­μες online.

«Αν θέλει κα­νείς να κα­τα­νο­ή­σει την ια­τρι­κή στη Μέση Ανα­το­λή, πρέ­πει να με­λε­τή­σει την με­τά­φρα­ση. Ελ­πί­ζου­με ότι το κεί­με­νο αυτό θα μας βοη­θή­σει να κα­τα­λά­βου­με πώς αντι­με­τώ­πι­ζαν και θε­ρά­πευαν τις αρ­ρώ­στιες ιστο­ρι­κά σε εκεί­νη την πε­ριο­χή του κό­σμου», δή­λω­σε ο κα­θη­γη­τής κλασ­σι­κών και ελ­λη­νο-αρα­βι­κών σπου­δών Πίτερ Πόρ­μαν του Πα­νε­πι­στη­μί­ου του Μάν­τσε­στερ.

Η δερ­μα­τό­δε­τη περ­γα­μη­νή είχε αρ­χι­κά εμ­φα­νι­σθεί στη Γερ­μα­νία στις αρχές του 20ού αώνα και, μετά από με­λέ­τη, οι ει­δι­κοί κα­τέ­λη­ξαν ότι προ­ερ­χό­ταν από τη Μονή της Αγίας Αι­κα­τε­ρί­νης στο Σινά. Στην πο­ρεία διά­φο­ρα φύλλα του συ­ρια­κού χει­ρο­γρά­φου δια­χω­ρί­σθη­καν και κα­τέ­λη­ξαν σε βι­βλιο­θή­κες στην Ευ­ρώ­πη, στην Αφρι­κή και στις ΗΠΑ (πα­νε­πι­στη­μί­ου Χάρ­βαρντ, Πα­ρι­σιού, Βα­τι­κα­νού, Μονής Σινά κ.α.).

Στό­χος των ερευ­νη­τών είναι να επα­νε­νώ­σουν ψη­φια­κά όλο το χει­ρό­γρα­φο και γι’ αυτό ήδη με ει­δι­κές κά­με­ρες έχουν φω­το­γρα­φή­σει όλα τα δια­σκορ­πι­σμέ­να ανά τον κόσμο μέρη του.

Οι προ­σπά­θειες ξε­κί­νη­σαν το 2009, αλλά απο­δεί­χθη­κε δύ­σκο­λο να δια­βά­σουν τη συ­ρια­κή με­τά­φρα­ση του έργου του Γα­λη­νού κάτω από το βι­βλίο των Ψαλ­μών, επει­δή και τα δύο κεί­με­να ήσαν γραμ­μέ­να με πα­ρό­μοιο με­λά­νι, ενώ το υπο­κεί­με­νο ια­τρι­κό κεί­με­νο είχε σβη­στεί καλά από τους με­σαιω­νι­κούς γρα­φείς με τη χρήση δια­δο­χι­κών στρώ­σε­ων ασβε­στί­ου.

Όμως, χάρη στον ισχυ­ρό επι­τα­χυ­ντή του συγ­χρό­τρου SLAC, κα­τέ­στη δυ­να­τό το κρυφό κεί­με­νο να δια­βα­στεί σε­λί­δα-σε­λί­δα. Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε η τε­χνι­κή της φα­σμα­το­σκο­πί­ας φθο­ρι­σμού ακτί­νων Χ, που είχε αξιο­ποι­η­θεί και σε ένα άλλο πα­λίμ­ψη­στο, το οποίο έκρυ­βε ένα μα­θη­μα­τι­κό έργο του Αρ­χι­μή­δη.

Για το «σκα­νά­ρι­σμα» κάθε μιας από τις 26 σε­λί­δες χρειά­σθη­καν πε­ρί­που δέκα ώρες. Τώρα, οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποιούν υπο­λο­γι­στι­κά συ­στή­μα­τα με τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη για να δια­βά­σουν το κεί­με­νο.

Ει­δι­κοί αλ­γό­ριθ­μοι ανα­γνω­ρί­ζουν δια­φο­ρε­τι­κά μέρη του κρυμ­μέ­νου χει­ρο­γρά­φου και ανα­κα­τα­σκευά­ζουν έγ­χρω­μες ψη­φια­κές ει­κό­νες του κει­μέ­νου. Όταν το έργο ολο­κλη­ρω­θεί, θα είναι δυ­να­τό πλέον να με­λε­τη­θεί το πε­ριε­χό­με­νο του έργου του Γα­λη­νού.

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}