Οι δύο πυλώνες του σχεδίου Κομισιόν για το Προσφυγικό-Πώς θα λειτουργεί η αλληλεγγύη

«Ήρθε η ώρα για μια κοινή ευρω­παϊκή μετα­να­στευ­τική πολι­τική», τόνισε ο αντι­πρό­ε­δρος της Κομι­σιόν, επί­τρο­πος για την Προ­ώ­θηση του Ευρω­παϊ­κού Τρόπου Ζωής Μαρ­γα­ρί­της Σχοινάς, κατά την παρου­σί­αση του νέου Σχεδίου για τη Μετα­νά­στευση και το Άσυλο.

«Η Mόρια είναι μια έντονη υπεν­θύ­μιση ότι ο χρόνος έχει τελειώ­σει σχετικά με το πόσο καιρό μπο­ρούμε να ζήσουμε σε ένα σπίτι μισο­κτι­σμένο. Ήρθε η ώρα για μια κοινή ευρω­παϊκή μετα­να­στευ­τική πολι­τική. Το Σύμφωνο παρέχει τα κομ­μά­τια του παζλ που λείπουν για μια ολο­κλη­ρω­μένη προ­σέγ­γιση στη μετα­νά­στευση. Κανένα κράτος-μέλος δεν αντι­με­τω­πί­ζει τη μετα­νά­στευση με τον ίδιο τρόπο και οι δια­φο­ρε­τι­κές και μονα­δι­κές προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν όλοι αξίζουν να εντο­πι­στούν, να ανα­γνω­ρι­στούν και να αντι­με­τω­πι­στούν», υπο­γράμ­μισε ο κ. Σχοινάς.

Η πρό­ε­δρος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν υπο­γράμ­μισε: «Προ­τεί­νουμε σήμερα μία ευρω­παϊκή λύση για την ανοι­κο­δό­μηση της εμπι­στο­σύ­νης μεταξύ των κρατών-μελών και την απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών στην ικα­νό­τητά μας να δια­χει­ρι­στούμε τη μετα­νά­στευση ως Ένωση. Η ΕΕ έχει ήδη απο­δεί­ξει σε άλλους τομείς ότι μπορεί να λάβει έκτακτα μέτρα για να βρεθούν συμ­βι­βα­σμοί σε απο­κλί­νου­σες προ­ο­πτι­κές. Δημιουρ­γή­σαμε μια πολύ­πλοκη εσω­τε­ρική αγορά, ένα κοινό νόμισμα και ένα πρω­το­φα­νές σχέδιο ανά­καμ­ψης για την ανοι­κο­δό­μηση των οικο­νο­μιών μας. Ήρθε η ώρα να αντα­πο­κρι­θούμε στην πρό­κληση της από κοινού δια­χεί­ρι­σης της μετα­νά­στευ­σης, με τη σωστή ισορ­ρο­πία μεταξύ αλλη­λεγ­γύης και ευθύνης».

Η επί­τρο­πος Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων Ίλβα Γιό­χαν­σον επι­σή­μανε ότι «η μετα­νά­στευση ήταν και θα είναι πάντα μέρος των κοι­νω­νιών μας» και προ­σέ­θεσε: «Αυτό που προ­τεί­νουμε σήμερα θα οικο­δο­μή­σει μια μακρο­πρό­θε­σμη μετα­να­στευ­τική πολι­τική που μπορεί να μετα­φρά­σει τις ευρω­παϊ­κές αξίες σε πρα­κτική δια­χεί­ριση. Αυτό το σύνολο προ­τά­σεων θα σημαί­νει σαφείς, δίκαιες και γρη­γο­ρό­τε­ρες συνο­ρια­κές δια­δι­κα­σίες, έτσι ώστε οι άνθρω­ποι να μη χρειά­ζε­ται να περι­μέ­νουν. Σημαί­νει ενι­σχυ­μένη συνερ­γα­σία με τρίτες χώρες για γρή­γο­ρες επι­στρο­φές, περισ­σό­τε­ρες νομικές οδούς και ισχυρές δράσεις για την κατα­πο­λέ­μηση των λαθρε­μπό­ρων. Βασικά προ­στα­τεύει το δικαί­ωμα ανα­ζή­τη­σης ασύλου».

Όπως ανα­φέ­ρει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, το νέο Σύμφωνο για τη Μετα­νά­στευση και το Άσυλο που προ­τεί­νει, καλύ­πτει όλα τα δια­φο­ρε­τικά στοι­χεία που απαι­τού­νται για μια ολο­κλη­ρω­μένη ευρω­παϊκή προ­σέγ­γιση. Καθο­ρί­ζει βελ­τιω­μέ­νες και ταχύ­τε­ρες δια­δι­κα­σίες σε όλο το σύστημα ασύλου και μετα­νά­στευ­σης και θέτει σε ισορ­ρο­πία τις αρχές της δίκαιης κατα­νο­μής της ευθύνης και της αλλη­λεγ­γύης. «Αυτό είναι κρίσιμο για την ανοι­κο­δό­μηση της εμπι­στο­σύ­νης μεταξύ των κρατών-μελών και της εμπι­στο­σύ­νης στην ικα­νό­τητα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης να δια­χει­ρί­ζε­ται τη μετα­νά­στευση», επι­ση­μαί­νει.

Σημειώ­νει επίσης ότι η μετα­νά­στευση είναι ένα περί­πλοκο ζήτημα, με πολλές πτυχές που πρέπει να σταθ­μι­στούν μαζί. «Η ασφά­λεια των ανθρώ­πων που ανα­ζη­τούν διεθνή προ­στα­σία ή καλύ­τερη ζωή, οι ανη­συ­χίες των χωρών στα εξω­τε­ρικά σύνορα της ΕΕ, που ανη­συ­χούν ότι οι μετα­να­στευ­τι­κές πιέσεις θα υπερ­βούν τις ικα­νό­τη­τές τους και που χρειά­ζο­νται αλλη­λεγ­γύη από άλλους. Ή οι ανη­συ­χίες άλλων κρατών-μελών της ΕΕ, που ανη­συ­χούν ότι εάν δεν τηρού­νται οι δια­δι­κα­σίες στα εξω­τε­ρικά σύνορα, τα δικά τους εθνικά συστή­ματα ασύλου, ένταξης ή επι­στρο­φής, δεν θα είναι σε θέση να αντι­με­τω­πί­σουν την κατά­σταση σε περί­πτωση μεγάλων ροών».

«Το τρέχον σύστημα δεν λει­τουρ­γεί πλέον. Και τα τελευ­ταία πέντε χρόνια, η ΕΕ δεν μπόρεσε να το διορ­θώ­σει. Η ΕΕ πρέπει να ξεπε­ρά­σει το σημε­ρινό αδιέ­ξοδο. Με το νέο Σύμφωνο για τη Μετα­νά­στευση και το Άσυλο, η Επι­τροπή προ­τεί­νει κοινές ευρω­παϊ­κές λύσεις για μια ευρω­παϊκή πρό­κληση. Η ΕΕ πρέπει να απο­μα­κρυν­θεί από ad-hoc λύσεις και να δημιουρ­γή­σει ένα προ­βλέ­ψιμο και αξιό­πι­στο σύστημα δια­χεί­ρι­σης της μετα­νά­στευ­σης. Μετά από εκτε­τα­μέ­νες δια­βου­λεύ­σεις και μια ειλι­κρινή και ολι­στική αξιο­λό­γηση της κατά­στα­σης, η Επι­τροπή προ­τεί­νει τη βελ­τί­ωση του συνο­λι­κού συστή­μα­τος. Αυτό περι­λαμ­βά­νει την εξέταση τρόπων βελ­τί­ω­σης της συνερ­γα­σίας με τις χώρες προ­έ­λευ­σης και διέ­λευ­σης, δια­σφα­λί­ζο­ντας απο­τε­λε­σμα­τι­κές δια­δι­κα­σίες, επι­τυ­χη­μένη ένταξη των προ­σφύ­γων και επι­στροφή όσων δεν έχουν δικαί­ωμα δια­μο­νής. Καμία λύση για τη μετα­νά­στευση δεν μπορεί να ικα­νο­ποι­ή­σει όλες τις πλευρές, από όλες τις πλευρές -αλλά μέσα από τη συνερ­γα­σία, η ΕΕ μπορεί να βρει μια κοινή λύση», τονίζει επίσης η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή.

Ισχυ­ρό­τερη εμπι­στο­σύνη

Ο πρώτος πυλώνας της προ­σέγ­γι­σης της Επι­τρο­πής για την οικο­δό­μηση εμπι­στο­σύ­νης συνί­στα­ται σε πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές και ταχύ­τε­ρες δια­δι­κα­σίες. Ειδι­κό­τερα, η Επι­τροπή προ­τεί­νει την καθιέ­ρωση μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­δι­κα­σίας συνόρων, η οποία για πρώτη φορά περι­λαμ­βά­νει έλεγχο πριν από την είσοδο που καλύ­πτει τον προσ­διο­ρι­σμό όλων των ατόμων που δια­σχί­ζουν τα εξω­τε­ρικά σύνορα της ΕΕ χωρίς άδεια ή έχουν απο­βι­βα­στεί μετά από έρευνα και επι­χεί­ρηση διά­σω­σης. Αυτό συνε­πά­γε­ται επίσης έλεγχο της υγείας και της ασφά­λειας, δακτυ­λικά απο­τυ­πώ­ματα και εγγραφή στη βάση δεδο­μέ­νων Eurodac.

Μετά τον έλεγχο, τα άτομα μπορούν να προ­ω­θού­νται στη σωστή δια­δι­κα­σία, είτε στα σύνορα για ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες αιτού­ντων είτε σε μια κανο­νική δια­δι­κα­σία ασύλου. Στο πλαίσιο αυτής της δια­δι­κα­σίας, στα σύνορα θα ληφθούν γρή­γο­ρες απο­φά­σεις ασύλου ή επι­στρο­φής, παρέ­χο­ντας γρήγορη βεβαιό­τητα για άτομα των οποίων οι περι­πτώ­σεις μπορούν να εξε­τα­στούν γρήγορα. Ταυ­τό­χρονα, όλες οι άλλες δια­δι­κα­σίες θα βελ­τιω­θούν και θα υπό­κει­νται σε ισχυ­ρό­τερη παρα­κο­λού­θηση και επι­χει­ρη­σιακή υπο­στή­ριξη από οργα­νι­σμούς της ΕΕ. Η ψηφιακή υποδομή της ΕΕ για τη δια­χεί­ριση της μετα­νά­στευ­σης θα εκσυγ­χρο­νι­στεί ώστε να αντι­κα­το­πτρί­ζει και να υπο­στη­ρί­ζει αυτές τις δια­δι­κα­σίες.

Δίκαιη κατα­νομή ευθύνης και αλλη­λεγ­γύης

Ο δεύ­τε­ρος πυλώνας στον πυρήνα του Συμ­φώ­νου είναι η δίκαιη κατα­νομή ευθύνης και αλλη­λεγ­γύης. Τα κράτη-μέλη θα είναι υπο­χρε­ω­μένα να ενερ­γούν υπεύ­θυνα και να υπάρχει αλλη­λεγ­γύη μεταξύ τους. Κάθε κράτος-μέλος, χωρίς καμία εξαί­ρεση, πρέπει να συμ­βάλ­λει στην αλλη­λεγ­γύη σε περιό­δους έντασης, να συμ­βάλ­λει στη στα­θε­ρο­ποί­ηση του συνο­λι­κού συστή­μα­τος, να υπο­στη­ρί­ξει τα κράτη-μέλη που βρί­σκο­νται υπό πίεση και να δια­σφα­λί­σει ότι η Ένωση εκπλη­ρώ­νει τις ανθρω­πι­στι­κές της υπο­χρε­ώ­σεις.

Όσον αφορά τις διά­φο­ρες κατα­στά­σεις των κρατών-μελών και τις κυμαι­νό­με­νες μετα­να­στευ­τι­κές πιέσεις, η Επι­τροπή προ­τεί­νει ένα σύστημα ευέ­λι­κτων συνει­σφο­ρών από τα κράτη-μέλη. Αυτά μπορεί να κυμαί­νο­νται από τη μετε­γκα­τά­σταση αιτού­ντων άσυλο από τη χώρα της πρώτης εισόδου έως την ανάληψη ευθύνης για τα άτομα που επι­στρέ­φουν χωρίς δικαί­ωμα δια­μο­νής ή διά­φο­ρες μορφές επι­χει­ρη­σια­κής υπο­στή­ρι­ξης. Ενώ το νέο σύστημα βασί­ζε­ται σε συνερ­γα­σία και ευέ­λι­κτες μορφές υπο­στή­ρι­ξης που ξεκι­νούν σε εθε­λο­ντική βάση, θα απαι­τη­θούν αυστη­ρό­τε­ρες συνει­σφο­ρές σε περιό­δους πίεσης στα επι­μέ­ρους κράτη-μέλη, βάσει ενός δικτύου ασφα­λείας.

Ο μηχα­νι­σμός αλλη­λεγ­γύης θα καλύ­πτει διά­φο­ρες κατα­στά­σεις -συμπεριλαμβανομένης της απο­βί­βα­σης ατόμων μετά από επι­χει­ρή­σεις έρευνας και διά­σω­σης, πιέσεις, κατα­στά­σεις κρίσης ή άλλες συγκε­κρι­μέ­νες περι­στά­σεις.

Αλλαγή μοντέ­λου στη συνερ­γα­σία με χώρες εκτός ΕΕ

Η ΕΕ θα επι­διώ­ξει να προ­ω­θή­σει εξα­το­μι­κευ­μέ­νες και αμοι­βαία επω­φε­λείς εται­ρι­κές σχέσεις με τρίτες χώρες. Αυτές θα βοη­θή­σουν στην αντι­με­τώ­πιση κοινών προ­κλή­σεων, όπως το εμπόριο μετα­να­στών, θα βοη­θή­σουν στην ανά­πτυξη νομικών οδών και θα αντι­με­τω­πί­σει την απο­τε­λε­σμα­τική εφαρ­μογή των συμ­φω­νιών και ρυθ­μί­σεων επα­νεισ­δο­χής. Η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της θα ενερ­γή­σουν ενωτικά, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ένα ευρύ φάσμα εργα­λείων για τη στήριξη της συνερ­γα­σίας με τρίτες χώρες για την επα­νεισ­δοχή.

Μια ολο­κλη­ρω­μένη προ­σέγ­γιση

Το σημε­ρινό πακέτο θα επι­διώ­ξει επίσης να ενι­σχύ­σει ένα κοινό ευρω­παϊκό σύστημα για επι­στρο­φές, ώστε να κατα­στή­σει τους κανόνες της ΕΕ για τη μετα­νά­στευση πιο αξιό­πι­στους. Αυτό θα περι­λαμ­βά­νει ένα πιο απο­τε­λε­σμα­τικό νομικό πλαίσιο, έναν ισχυ­ρό­τερο ρόλο της Ευρω­παϊ­κής Συνο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής, και έναν νεο­διο­ρι­σμένο Συντο­νι­στή Επι­στρο­φών της ΕΕ με ένα δίκτυο εθνικών εκπρο­σώ­πων για τη δια­σφά­λιση της συνοχής σε ολό­κληρη την ΕΕ.

Θα προ­τεί­νει επίσης μια κοινή δια­κυ­βέρ­νηση για τη μετα­νά­στευση με καλύ­τερο στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η ευθυ­γράμ­μιση των πολι­τι­κών της ΕΕ και των κρατών-μελών, καθώς και ενι­σχυ­μένη παρα­κο­λού­θηση της δια­χεί­ρι­σης της μετα­νά­στευ­σης επι­τό­που για την ενί­σχυση της αμοι­βαίας εμπι­στο­σύ­νης.

Η δια­χεί­ριση των εξω­τε­ρι­κών συνόρων θα βελ­τιω­θεί

Το μόνιμο σώμα της Ευρω­παϊ­κής Συνο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής, που έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί να ανα­πτυ­χθεί από την 1η Ιανουα­ρίου 2021, θα παρέχει αυξη­μένη υπο­στή­ριξη όπου χρειά­ζε­ται. Μια αξιό­πι­στη νομική πολι­τική μετα­νά­στευ­σης και ένταξης θα ωφε­λή­σει τις ευρω­παϊ­κές κοι­νω­νίες και οικο­νο­μίες. Η Επι­τροπή θα εγκαι­νιά­σει συνερ­γα­σίες με βασικές χώρες εκτός ΕΕ που θα συν­δυά­σει τις ανάγκες εργα­σίας και δεξιο­τή­των στην ΕΕ. Το Σύμφωνο θα ενι­σχύ­σει την επα­νε­γκα­τά­σταση και θα προ­ω­θή­σει άλλες συμπλη­ρω­μα­τι­κές οδούς, επι­διώ­κο­ντας να ανα­πτύ­ξει ένα ευρω­παϊκό μοντέλο κοι­νο­τι­κής ή ιδιω­τι­κής χορη­γίας. Η Επι­τροπή θα εγκρί­νει επίσης ένα νέο ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο δράσης για την ενσω­μά­τωση και την ένταξη για το 2021-2024.

Επόμενα βήματα

Ενα­πό­κει­ται τώρα στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο και το Συμ­βού­λιο να εξε­τά­σουν και να υιο­θε­τή­σουν το σύνολο των νομο­θε­τι­κών πράξεων που είναι απα­ραί­τη­τες για την υλο­ποί­ηση μιας πραγ­μα­τικά κοινής πολι­τι­κής ασύλου και μετα­νά­στευ­σης της ΕΕ. Δεδο­μέ­νου του επεί­γο­ντος χαρα­κτήρα των τοπικών κατα­στά­σεων σε πολλά κράτη μέλη, οι συν­νο­μο­θέ­τες καλού­νται να φτάσουν σε πολι­τική συμ­φω­νία για τις βασικές αρχές του Κανο­νι­σμού για τη Δια­χεί­ριση του Ασύλου και της Μετα­νά­στευ­σης, την υιο­θέ­τηση του κανο­νι­σμού για την Υπη­ρε­σία Ασύλου της ΕΕ καθώς και του κανο­νι­σμού για το Eurodac έως το τέλος του έτους.

Η ανα­θε­ω­ρη­μένη οδηγία για τις συν­θή­κες υπο­δο­χής, ο κανο­νι­σμός πιστο­ποί­η­σης και η ανα­δια­τυ­πω­μένη οδηγία επι­στρο­φής θα πρέπει επίσης να εγκρι­θούν γρήγορα, με βάση την πρόοδο.

Πηγή: euro2day.gr