Παναγιώτης Γάργαλης: «Το νομοθετικό περιεχόμενο σε Ελλάδα και Κύπρο χρήζει εξέλιξης, για την αποτελεσματικότερη προστασία των γυναικών»

Απο­κα­λυ­πτι­κός και κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κός εμ­φα­νί­ζε­ται στη συ­νέ­ντευ­ξη που πα­ρα­χώ­ρη­σε απο­κλει­στι­κά προς τη «δ» ο κ. Πα­να­γιώ­της Γάρ­γα­λης, νο­μι­κός σύμ­βου­λος για το Σπίτι της Γυ­ναί­κας (Κύ­προς) αφε­νός για τις δομές που υπάρ­χουν στη Ρόδο και στην Κύπρο, αφε­τέ­ρου για την αντι­με­τώ­πι­ση των γυ­ναι­κών που πέ­φτουν θύ­μα­τα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής ή έμ­φυ­λης βίας και τη νο­μι­κή κά­λυ­ψη.

• Πρό­σφα­τα βρε­θή­κα­τε στη Ρόδο για ένα ενη­με­ρω­τι­κό workshop με τον Δήμο Ρόδου. Μι­λή­στε μας γι’ αυτό και ποιες θα είναι οι επό­με­νες κι­νή­σεις και δρά­σεις;

Ήταν ιδιαί­τε­ρη χαρά που συμ­με­τεί­χα στο συ­γκε­κρι­μέ­νο workshop, το οποίο διορ­γα­νώ­θη­κε από τη Διεύ­θυν­ση Κοι­νω­νι­κής Πο­λι­τι­κής και Υγεί­ας του Δήμου Ρόδου και συ­ντο­νί­στη­κε από την Επι­τρο­πή Ισό­τη­τας, τις οποί­ες και ευ­χα­ρι­στώ για μία ακόμα φορά. Θεωρώ ότι η συ­γκε­κρι­μέ­νη δράση, απο­τέ­λε­σε μία εξαι­ρε­τι­κή ευ­και­ρία για ου­σια­στι­κό διά­λο­γο και ανταλ­λα­γή τε­χνο­γνω­σί­ας σε καί­ρια ζη­τή­μα­τα που απα­σχο­λούν την κοι­νω­νία, όπως αυτά της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής και της έμ­φυ­λης βίας.

Κατά τη διε­ξα­γω­γή του, πα­ρου­σιά­στη­κε σε εκ­προ­σώ­πους κρα­τι­κών και ιδιω­τι­κών φο­ρέ­ων, αλλά και γε­νι­κό­τε­ρα σε επαγ­γελ­μα­τί­ες δια­φό­ρων ει­δι­κο­τή­των, ο Σύν­δε­σμος για την Πρό­λη­ψη και την Αντι­με­τώ­πι­ση της Βίας στην Οι­κο­γέ­νεια (ΣΠΑΒΟ).

Πρό­κει­ται για έναν Μη Κυ­βερ­νη­τι­κό Ορ­γα­νι­σμό που εδρεύ­ει στην Κύπρο και ασχο­λεί­ται πα­γκύ­πρια με την πρό­λη­ψη και αντι­με­τώ­πι­ση ζη­τη­μά­των εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής και έμ­φυ­λης βίας. Αν και κατά το έτος ίδρυ­σής του ξε­κί­νη­σε με μόλις ένα πρό­γραμ­μα, 35 χρό­νια μετά έχει κα­τα­φέ­ρει να λει­τουρ­γεί και να δια­χει­ρί­ζε­ται 14 προ­γράμ­μα­τα και υπο­στη­ρι­κτι­κές υπη­ρε­σί­ες, απα­σχο­λώ­ντας επαγ­γελ­μα­τί­ες δια­φό­ρων ει­δι­κο­τή­των που ξε­περ­νούν στο σύ­νο­λο τα 80 άτομα.

Με­τα­ξύ των προ­γραμ­μά­των/υπη­ρε­σιών του ορ­γα­νι­σμού, συ­γκα­τα­λέ­γο­νται η Εθνι­κή Γραμ­μή Βο­ή­θειας 1440, τρία κα­τα­φύ­για για τη δια­μο­νή των θυ­μά­των και των παι­διών τους (σύ­ντο­μα θα γί­νουν τέσ­σε­ρα), εναλ­λα­κτι­κές δομές φι­λο­ξε­νί­ας θυ­μά­των, πρό­γραμ­μα Φύ­λα­ξης και Δια­παι­δα­γώ­γη­σης Παι­διών εντός των κα­τα­φυ­γί­ων, συμ­βου­λευ­τι­κές/θε­ρα­πευ­τι­κές υπη­ρε­σί­ες για άτομα που δέ­χο­νται ή ασκούν βία, Τμήμα Προ­λη­πτι­κής Ενη­μέ­ρω­σης και Τμήμα Κοι­νω­νι­κής Υπη­ρε­σί­ας που κα­λύ­πτει βιο­τι­κές και άλλες πρα­κτι­κής φύ­σε­ως ανά­γκες των θυ­μά­των.

Επί­σης, από το έτος 2020 έχει ανα­τε­θεί στον ορ­γα­νι­σμό για δια­χεί­ρι­ση το «Σπίτι της Γυ­ναί­κας. Πρό­κει­ται για ένα πρό­γραμ­μα του Υφυ­πουρ­γεί­ου Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας και των Υπη­ρε­σιών Κοι­νω­νι­κής Ευ­η­με­ρί­ας, το οποίο χρη­μα­το­δο­τεί­ται εις ολό­κλη­ρον από κρά­τος. Το συ­γκε­κρι­μέ­νο πρό­γραμ­μα λει­τουρ­γεί ως Διε­πι­στη­μο­νι­κό Κέ­ντρο Στή­ρι­ξης Γυ­ναι­κών και Νε­α­ρών Κο­ρι­τσιών – Θυ­μά­των Εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής ή Έμ­φυ­λης Βίας. Στε­λε­χώ­νε­ται από ψυ­χο­λό­γους, κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς, νο­μι­κό σύμ­βου­λο και συ­νή­γο­ρο του παι­διού, ενώ σε αυτό στε­γά­ζο­νται και συλ­λει­τουρ­γούν το­πο­θε­τη­μέ­νοι κυ­βερ­νη­τι­κοί λει­τουρ­γοί από τις Υπη­ρε­σί­ες Κοι­νω­νι­κής Ευ­η­με­ρί­ας, το Κλι­μά­κιο της Αστυ­νο­μί­ας για τη βία στην οι­κο­γέ­νεια και τις Υπη­ρε­σί­ες Ψυ­χι­κής Υγεί­ας.

Επι­πλέ­ον το έτος 2020, δη­μιουρ­γή­θη­καν οι υπη­ρε­σί­ες SMS και Live Chat, με τις οποί­ες δί­δε­ται η ευ­και­ρία σε άτομα που βρί­σκο­νται σε κίν­δυ­νο και δεν μπο­ρούν να επι­κοι­νω­νή­σουν τη­λε­φω­νι­κώς μέσω της γραμ­μής ή σε άτομα με ιδιαι­τε­ρό­τη­τες ή/και αδυ­να­μία στην ομι­λία ως επί­σης και σε άτομα που βρί­σκο­νται στο εξω­τε­ρι­κό, να επι­κοι­νω­νή­σουν με τον ορ­γα­νι­σμό και να λά­βουν σχε­τι­κή στή­ρι­ξη και κα­θο­δή­γη­ση. Το ίδιος έτος, λει­τούρ­γη­σε θε­ρα­πευ­τι­κό πρό­γραμ­μα «αυ­το­ε­λέγ­χου» με το όνομα «ΠΡΩ­ΤΕ­ΑΣ» και απευ­θύ­νε­ται σε άτομα που ασκούν βία. Από τον Απρί­λιο του 2023, έχει ανα­τε­θεί στο ΣΠΑΒΟ από το Υφυ­πουρ­γείο Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας και τις Υπη­ρε­σί­ες Κοι­νω­νι­κής Ευ­η­με­ρί­ας, το πρό­γραμ­μα Φύ­λα­ξης, Φρο­ντί­δας και Στή­ρι­ξης για Ανή­λι­κες και Νε­α­ρές Μη­τέ­ρες αι­τή­τριες ασύ­λου, γνω­στό με το όνομα «Sofi’s House». Ση­μα­ντι­κό να ανα­φερ­θεί, ότι όλες οι υπη­ρε­σί­ες πα­ρέ­χο­νται δω­ρε­άν.

Πέραν του ορ­γα­νι­σμού, στο συ­γκε­κρι­μέ­νο workshop είχα την ευ­και­ρία να πα­ρου­σιά­σω το και­νο­τό­μο νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο της Κύ­πρου, το οποίο είναι εναρ­μο­νι­σμέ­νο σε με­γά­λο βαθμό με τις κα­τευ­θυ­ντή­ριες πρό­νοιες της Σύμ­βα­σης της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης.

Κα­τό­πιν εν­δια­φέ­ρο­ντος, το οποίο εκ­φρά­στη­κε από τη Διεύ­θυν­ση Κοι­νω­νι­κής Πο­λι­τι­κής και Υγεί­ας και τη Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή Ισό­τη­τας του Δήμου της Ρόδου, ανα­μέ­νε­ται να ακο­λου­θή­σει εποι­κο­δο­μη­τι­κός διά­λο­γος για εν­δε­χό­με­νη συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ του Συν­δέ­σμου της Κύ­πρου και του Δήμου της Ρόδου, με στόχο (με­τα­ξύ άλλων) την ανταλ­λα­γή τε­χνο­γνω­σί­ας και την ενί­σχυ­ση της προ­στα­σί­ας των θυ­μά­των.

• Οι δομές που στη­ρί­ζουν τις γυ­ναί­κες στη Ρόδο, έχουν βοη­θή­σει πολλά θύ­μα­τα βίας και όχι μόνον. Ποια είναι η ει­κό­να στην Κύπρο; Πώς λει­τουρ­γούν και πόσες γυ­ναί­κες έχουν στη­ρί­ξει τα τε­λευ­ταία χρό­νια;

Σε ό,τι αφορά στα κυ­πρια­κά δε­δο­μέ­να και στον ορ­γα­νι­σμό, σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία στα­τι­στι­κά στοι­χεία του ΣΠΑΒΟ, για τους πρώ­τους 10 μήνες του έτους 2024 εξυ­πη­ρε­τή­θη­καν πα­γκύ­πρια 3.405 άτομα, ενώ από το 2020 πα­ρα­τη­ρεί­ται ετη­σί­ως μία κυ­μαι­νό­με­νη πο­σο­στιαία αύ­ξη­ση 443 εν­δια­φε­ρό­με­νων ατό­μων που προ­σφεύ­γουν στις υπη­ρε­σί­ες του Ορ­γα­νι­σμού, με σκοπό την στή­ρι­ξη και βο­ή­θειά τους. Σε ό,τι αφορά δε στο «Σπίτι της Γυ­ναί­κας» στο οποίο βρί­σκο­μαι το­πο­θε­τη­μέ­νος, για το έτος 2024 πα­ρα­σχέ­θη­καν υπη­ρε­σί­ες σε 405 γυ­ναί­κες-θύ­μα­τα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής ή έμ­φυ­λης βίας, με­τα­ξύ των οποί­ων ψυ­χο­λο­γι­κή στή­ρι­ξη, συ­ναι­σθη­μα­τι­κή εν­δυ­νά­μω­ση, κοι­νω­νι­κή στή­ρι­ξη, νο­μι­κή ενη­μέ­ρω­ση κ.α.

Σε ό,τι αφορά στη λει­τουρ­γία των προ­γραμ­μά­των και των πα­ρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, σκο­πός όλων των επαγ­γελ­μα­τιών του ορ­γα­νι­σμού απο­τε­λεί η ολι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση των πε­ρι­πτώ­σε­ων με στόχο την απε­λευ­θέ­ρω­ση του θύ­μα­τος από τον κύκλο της κα­κο­ποί­η­σης, την ομαλή και όσο το δυ­να­τόν πιο γρή­γο­ρη επα­νέ­ντα­ξη του ατό­μου στην κοι­νω­νία και τη δια­μόρ­φω­ση μίας υγιούς κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας για αυτό. Αν και τα πα­ρε­χό­με­να προ­γράμ­μα­τα έχουν αυ­το­τε­λή χα­ρα­κτή­ρα και λει­τουρ­γούν ξε­χω­ρι­στά, εν τού­τοις συχνά αυτό που δια­φαί­νε­ται από τις πε­ρι­πτώ­σεις που κα­λού­μα­στε να δια­χει­ρι­στού­με, είναι η δια­σταύ­ρω­ση στη λει­τουρ­γία τους. Και για να μι­λά­με πρα­κτι­κά, εάν για πα­ρά­δειγ­μα μία γυ­ναί­κα-θύμα πα­ρα­πεμ­φθεί στο «Σπίτι της Γυ­ναί­κας» για στή­ρι­ξη και βο­ή­θεια από τους επαγ­γελ­μα­τί­ες που ερ­γά­ζο­νται σε αυτό, δε ση­μαί­νει ότι αυ­τό­μα­τα απο­κό­πτε­ται από τις υπό­λοι­πες υπη­ρε­σί­ες του ορ­γα­νι­σμού. Αντι­θέ­τως έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να φι­λο­ξε­νη­θεί σε κα­τα­φύ­γιο (αν κρί­νε­ται ανα­γκαίο υπό τις πε­ρι­στά­σεις) ή ακόμα και να δια­συν­δε­θεί με το Τμήμα της Κοι­νω­νι­κής Υπη­ρε­σί­ας του ορ­γα­νι­σμού για να λάβει όλα τα ανα­γκαία αγαθά, αλλά και οποια­δή­πο­τε άλλη υπη­ρε­σία είναι σχε­τι­κή/υπο­βοη­θη­τι­κή για την πε­ρί­πτω­σή της.

• Κατά την εκτί­μη­σή σας, η νο­μο­θε­σία είναι επαρ­κής για την αντι­με­τώ­πι­ση των γυ­ναι­κών που πέ­φτουν θύ­μα­τα βίας;

Τόσο η Ελ­λά­δα, όσο και η Κύ­προς είναι δύο χώρες με πλού­σιο νο­μο­θε­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο, το οποίο όμως χρή­ζει εξέ­λι­ξης, με σκοπό την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρη προ­στα­σία των θυ­μά­των.

Σε ό,τι αφορά ει­δι­κό­τε­ρα στην Κύπρο, μετά το 2017 που κυ­ρώ­θη­κε με νόμο η Σύμ­βα­ση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, ο Κύ­πριος νο­μο­θέ­της έχει κάνει αρ­κε­τά βή­μα­τα με σκοπό την πλήρη εναρ­μό­νι­ση της νο­μο­θε­σί­ας με το πε­ριε­χό­με­νο της Σύμ­βα­σης, κα­το­χυ­ρώ­νο­ντας για τις γυ­ναί­κες-θύ­μα­τα βίας ση­μα­ντι­κά δι­καιώ­μα­τα. Εν­δει­κτι­κά να ανα­φέ­ρω τη νο­μο­θε­σία για την Πρό­λη­ψη και την Κα­τα­πο­λέ­μη­ση της Βίας κατά των Γυ­ναι­κών, με την οποία ποι­νι­κο­ποί­η­σε το αδί­κη­μα της Γυ­ναι­κο­κτο­νί­ας, αλλά και τη νο­μο­θε­σία για τη δω­ρε­άν νο­μι­κή αρωγή (νο­μι­κή βο­ή­θεια όπως χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται στην Ελ­λά­δα), για δια­δι­κα­σί­ες (με­τα­ξύ άλλων) όπως η έκ­δο­ση πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων, η επί­λυ­ση ζη­τη­μά­των γο­νι­κής μέ­ρι­μνας και επι­κοι­νω­νί­ας, η δια­τρο­φή ανή­λι­κων τέ­κνων, η απο­κλει­στι­κή χρήση της στέ­γης κ.α.

Το και­νο­τό­μο δε της νο­μο­θε­σί­ας αυτής για έγκρι­ση του αι­τή­μα­τος δω­ρε­άν νο­μι­κής βο­ή­θειας και αντι­προ­σώ­πευ­ση του ατό­μου από δι­κη­γό­ρο σε δι­κα­στι­κές δια­δι­κα­σί­ες, εντο­πί­ζε­ται στην αντι­κα­τά­στα­ση του οι­κο­νο­μι­κού κρι­τη­ρί­ου που θέτει η νο­μο­θε­σία για άλλες πε­ρι­πτώ­σεις, με το κρι­τή­ριο ότι το θύμα εξυ­πη­ρε­τεί­ται από το «Σπίτι της Γυ­ναί­κας» ή βρί­σκε­ται σε κα­τα­φύ­γιο θυ­μά­των ή έχει ασκη­θεί ποι­νι­κή δίωξη ενα­ντί­ον του θύτη κα­τό­πιν κα­ταγ­γε­λί­ας θύ­μα­τος στην Αστυ­νο­μία της Κύ­πρου για άσκη­ση βίας.

• Ποιες είναι οι κι­νή­σεις που πρέ­πει να κάνει μια γυ­ναί­κα η οποία πέ­φτει θύμα βίας;

Το ερώ­τη­μά σας είναι ιδιαι­τέ­ρως ση­μα­ντι­κό, ωστό­σο δεν υπάρ­χει μία ενιαία απά­ντη­ση. Κάθε πε­ρί­πτω­ση θύ­μα­τος εξε­τά­ζε­ται εξα­το­μι­κευ­μέ­να από τους αρ­μό­διους επαγ­γελ­μα­τί­ες και η κα­θο­δή­γη­ση που πα­ρέ­χε­ται, εξαρ­τά­ται από τις συ­γκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες κάθε υπό­θε­σης. Για σκο­πούς προ­στα­σί­ας των θυ­μά­των και δια­τή­ρη­σης της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των μέ­τρων ασφα­λεί­ας, που εν­δέ­χε­ται να λη­φθούν, δεν είναι δυ­να­τόν να δο­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρες λε­πτο­μέ­ρειες σε αυτό το πλαί­σιο. Αυτό που θα ήθελα να ση­μειώ­σω, όμως, είναι ότι οι γυ­ναί­κες που βιώ­νουν εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή ή έμ­φυ­λη βία, είναι ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας να απευ­θυν­θούν έγκαι­ρα και με ασφά­λεια στους αρ­μό­διους επαγ­γελ­μα­τί­ες, φο­ρείς και αρχές. Μέσα από αυτή την επι­κοι­νω­νία, μπο­ρούν να ενη­με­ρω­θούν για τα δι­καιώ­μα­τα και τις επι­λο­γές τους και να λά­βουν την απα­ραί­τη­τη στή­ρι­ξη, βο­ή­θεια και προ­στα­σία.