Κώδικας Δεοντολογίας στα Σούπερ μάρκετ: Νέα δεδομένα σε προσφορές και εκπτώσεις, ελέγχους αλλά και πρόστιμα

Μπρο­στά σε νέα δε­δο­μέ­να, ανα­φο­ρι­κά με τις προ­ω­θη­τι­κές ενέρ­γειες και τις προ­σφο­ρές που ισχύ­ουν για τα βα­σι­κά αγαθά στα ράφια των σού­περ μάρ­κετ, βρί­σκο­νται οι κα­τα­να­λω­τές καθώς ξε­κί­νη­σε η εφαρ­μο­γή του νέου Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας αλλά και οι αυ­στη­ροί έλεγ­χοι με στόχο να εξα­λει­φθούν ορι­στι­κά οι πα­ρα­πλα­νη­τι­κές πρα­κτι­κές. Ήδη στα κα­τα­στή­μα­τα με­γά­λων αλυ­σί­δων σού­περ μάρ­κετ έχουν το­πο­θε­τη­θεί νέα τα­μπε­λά­κια στα προ­ϊ­ό­ντα κατ’εφαρ­μο­γή του Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας που ανα­γρά­φουν ανα­λυ­τι­κά την τιμή πριν και μετά την έκ­πτω­ση, προ­κει­μέ­νου να είναι όλα πιο ξε­κά­θα­ρα στον κα­τα­να­λω­τή.

Σύμ­φω­να με όσα ανα­φέ­ρει μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γε­νι­κός διευ­θυ­ντής της Ένω­σης Σού­περ Μάρ­κετ Ελ­λά­δος, Από­στο­λος Πε­τα­λάς, με εξαί­ρε­ση κά­ποιες προ­σφο­ρές που ήταν ήδη συμ­φω­νη­μέ­νο από πριν ότι μπο­ρούν να δια­τη­ρη­θούν στα ράφια μέχρι εξα­ντλή­σε­ως των απο­θε­μά­των, κατά 100% είναι σε ισχύ οι κα­νό­νες του νέου Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας στα σού­περ μάρ­κετ. Όπως εξη­γεί, καθώς υπάρ­χουν προ­σφο­ρές σε τα­χυ­κί­νη­τα προ­ϊ­ό­ντα που ήταν ήδη συμ­φω­νη­μέ­νες τους προη­γού­με­νους μήνες με σή­μαν­ση πάνω στις συ­σκευα­σί­ες η πώ­λη­ση των οποί­ων δεν έχει εξα­ντλη­θεί, συμ­φω­νή­θη­κε να δοθεί μια πε­ρί­ο­δος «χά­ρι­τος» μέχρι 31 Μαΐου. Έτσι, το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης θα ελέγ­χει τα ράφια και τις νέες προ­σφο­ρές στο πλαί­σιο της εφαρ­μο­γής των κα­νό­νων του νέου Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας ενώ θα ανε­χθεί μέχρι 31 Μαΐου τις πα­λαιές προ­σφο­ρές σε προ­ϊ­ό­ντα τα­χυ­κί­νη­τα (εκτός αντι­η­λια­κών και αντι­κου­νου­πι­κών που δό­θη­κε πα­ρά­τα­ση έως τέλος Αυ­γού­στου) μέχρι την εξα­ντλή­σε­ώς τους.

Σύμ­φω­να με τον κ. Πε­τα­λά, ο κώ­δι­κας δε­ο­ντο­λο­γί­ας αφορά στην επι­κοι­νω­νία τιμής, δεν αφορά στην τι­μο­λό­γη­ση προ­ϊ­ό­ντων. Ου­σια­στι­κά έχει δύο βα­σι­κές αρχές. Όταν επι­κοι­νω­νεί­ται μια μεί­ω­ση τιμής είτε με τη μορφή έκ­πτω­σης είτε με τη μορφή προ­σφο­ράς, τότε η επι­κοι­νω­νία θα γί­νε­ται σε σχέση με την τιμή ανα­φο­ράς η οποία είναι η χα­μη­λό­τε­ρη τιμή που που­λή­θη­κε αυτό το προ­ϊ­όν τις τε­λευ­ταί­ες 30 μέρες στο συ­γκε­κρι­μέ­νο κα­τά­στη­μα. Το δεύ­τε­ρο βα­σι­κό στοι­χείο είναι ότι μια προ­σφο­ρά πο­σο­τι­κή (ένα συν ένα δώρο, δύο συν ένα δώρο, τρία συν ένα δώρο) δεν μπο­ρεί να ισχύ­ει όλο το χρόνο γιατί τότε δεν είναι η σωστή τιμή του προ­ϊ­ό­ντος.

Προ­φα­νώς, ση­μειώ­νει ο ίδιος, η τιμή του πρέ­πει να είναι δια­φο­ρε­τι­κή από αυτή που ανα­φέ­ρε­ται στην επι­κοι­νω­νία και για αυτό ακρι­βώς το λόγο προσ­διο­ρί­ζε­ται από το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης ότι ο χρό­νος μιας προ­σφο­ράς δεν μπο­ρεί να ισχύ­ει πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 1/3 του χρό­νου. «Η εφαρ­μο­γή του κώ­δι­κα βοη­θά­ει τον κα­τα­να­λω­τή να μπο­ρεί να κα­τα­νο­ή­σει τι ση­μαί­νει ακρι­βώς η επι­κοι­νω­νία που του γί­νε­ται. Ο κα­τα­να­λω­τής κα­τα­λα­βαί­νει ότι η επι­κοι­νω­νία (έκ­πτω­ση ή προ­σφο­ρά) γί­νε­ται με μια τιμή ανα­φο­ράς και έτσι, όλα γί­νο­νται πιο ξε­κά­θα­ρα» το­νί­ζει ο κ. Πα­τα­λάς.

 Εντεί­νο­νται οι έλεγ­χοι

Την ίδια ώρα, οι ελεγ­κτι­κοί μη­χα­νι­σμοί ενι­σχύ­ουν την πα­ρου­σία τους στην αγορά, για την εφαρ­μο­γή του Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας σχε­τι­κά με τις προ­σφο­ρές, τις εκ­πτώ­σεις, και τις προ­ω­θη­τι­κές ενέρ­γειες. Όπως έχει ση­μειώ­σει σε δη­λώ­σεις του ο υπουρ­γός Ανά­πτυ­ξης Τάκης Θε­ο­δω­ρι­κά­κος οι έλεγ­χοι δεν θα είναι απλά για ενη­μέ­ρω­ση και συ­στά­σεις, αλλά θα οδη­γούν σε αυ­στη­ρά πρό­στι­μα. «Θέ­λου­με να υπάρ­χουν προ­σφο­ρές και εκ­πτώ­σεις αλλά να είναι πραγ­μα­τι­κές και να μην είναι κο­ροϊ­δία» δή­λω­σε ο υπουρ­γός.

Πα­ράλ­λη­λα ση­μεί­ω­σε: «Έχου­με ενι­σχύ­σει τη ΔΙΜΕΑ με 30 νέα στε­λέ­χη, έχου­με αυ­ξή­σει τα ανώ­τα­τα όρια προ­στί­μων, επι­βά­λα­με πρό­στι­μα σε πο­λυ­ε­θνι­κές, κα­λού­με τους πο­λί­τες να αξιο­ποιούν την πλατ­φόρ­μα e-katanalotis, ενι­σχύ­ου­με την ανε­ξάρ­τη­τη Αρχή της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού, με απο­τέ­λε­σμα ο πλη­θω­ρι­σμός τρο­φί­μων να είναι πέριξ του μη­δε­νός τους τε­λευ­ταί­ους 4 μήνες».

Εστιά­ζο­ντας στους ελέγ­χους και τα πρό­στι­μα, ο κ. Πε­τα­λάς ση­μειώ­νει μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «τα προ­βλε­πό­με­να πρό­στι­μα είναι με­γά­λα. Καθώς ο Κώ­δι­κας Δε­ο­ντο­λο­γί­ας σε άλλες αγο­ρές λια­νι­κής εφαρ­μό­ζε­ται εδώ και δύο χρό­νια, έχου­με δει να επι­βάλ­λο­νται υψηλά πρό­στι­μα» και συ­μπλη­ρώ­νει: «Το υπουρ­γείο και οι ελεγ­κτι­κές Αρχές πρέ­πει να δουν την πρό­θε­ση μιας επι­χεί­ρη­σης πριν την επι­βο­λή προ­στί­μου. Αν μια επι­χεί­ρη­ση πραγ­μα­τι­κά προ­σπα­θεί να εφαρ­μό­σει τους κα­νό­νες και κάνει κά­ποιο λάθος είναι κα­λύ­τε­ρο να της γίνει μια σύ­στα­ση για να το διορ­θώ­σει. Αν όμως δεν εν­δια­φέ­ρε­ται να εφαρ­μό­σει τους κα­νό­νες πρέ­πει να τι­μω­ρεί­ται. Σε αυτό το πλαί­σιο, εμείς ζη­τή­σα­με να κρί­νε­ται η πρό­θε­ση μιας αλυ­σί­δας για να είναι δί­καιος ο έλεγ­χος που γί­νε­ται».

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι επι­βάλ­λε­ται πρό­στι­μο από 5.000 ευρώ έως 1.500.000 ευρώ, και σε πε­ρί­πτω­ση υπο­τρο­πής εντός πε­ντα­ε­τί­ας έως 3.000.000 ευρώ. Επί­σης, για σο­βα­ρές πα­ρα­βά­σεις που επι­σύ­ρουν πρό­στι­μο που ξε­περ­νά τις 50.000 ευρώ, το όνομα της επι­χεί­ρη­σης, καθώς και πε­ρι­λη­πτι­κά στοι­χεία για την πα­ρά­βα­ση, δη­μο­σιεύ­ο­νται από το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης.

Ο νέος Κώ­δι­κας Δε­ο­ντο­λο­γί­ας στον οποίο ανα­φέ­ρο­νται ανα­λυ­τι­κά οι εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές εκ­πτώ­σε­ων και προ­σφο­ρών που θε­ω­ρού­νται πα­ρα­πλα­νη­τι­κές – και θα πρέ­πει να απο­φεύ­γο­νται από την αγορά – προ­βλέ­πει ότι, σε μία ανα­κοί­νω­ση μεί­ω­σης τιμής (π.χ. έκ­πτω­ση ή προ­σφο­ρά) η αρ­χι­κή τιμή από την οποία θε­ω­ρεί­ται ότι γί­νε­ται η έκ­πτω­ση είναι η χα­μη­λό­τε­ρη τιμή στην οποία προ­σφε­ρό­ταν το προ­ϊ­όν τις τε­λευ­ταί­ες 30 ημέ­ρες.

Οι έμπο­ροι δεν μπο­ρούν πλέον να θε­ω­ρούν ως «αρ­χι­κή τιμή», από την οποία γί­νε­ται έκ­πτω­ση, μία πολύ παλιά «φου­σκω­μέ­νη τιμή», μία «τιμή τι­μο­κα­τα­λό­γου» ή μία «προ­τει­νό­με­νη λια­νι­κή τιμή». Αντί­θε­τα, η «αρ­χι­κή τιμή» στην οποία ανα­φέ­ρο­νται θα πρέ­πει να είναι πρό­σφα­τη, να είναι η συ­νή­θης τιμή στην οποία πω­λεί­ται το προ­ϊ­όν και να είναι η χα­μη­λό­τε­ρη στην οποία προ­σφε­ρό­ταν το προ­ϊ­όν τις τε­λευ­ταί­ες 30 ημέ­ρες.

Από τον Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας εξαι­ρού­νται τα ευαλ­λοί­ω­τα προ­ϊ­ό­ντα, ιδίως όσα έχουν διάρ­κεια ζωής λι­γό­τε­ρο από 30 ημέ­ρες. Ωστό­σο, πα­ρα­βιά­σεις που αφο­ρούν τις εκ­πτώ­σεις και τις προ­σφο­ρές στα προ­ϊ­ό­ντα αυτά τι­μω­ρού­νται με τις γε­νι­κές δια­τά­ξεις περί αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών.

O οδη­γός εστιά­ζει σε βα­σι­κές κα­τευ­θύν­σεις πα­ρέ­χο­ντας πα­ρα­δείγ­μα­τα καλών πρα­κτι­κών με σκοπό να ανα­δεί­ξει νό­μι­μες και θε­μι­τές συ­μπε­ρι­φο­ρές και να επι­στή­σει την προ­σο­χή σε πα­ρά­νο­μες και πα­ρα­πλα­νη­τι­κές πρα­κτι­κές και συ­μπε­ρι­φο­ρές, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη την εμπει­ρία από την έως τώρα εφαρ­μο­γή της σχε­τι­κής νο­μο­θε­σί­ας.

 Αύ­ξη­ση τζί­ρου τον Ια­νουά­ριο

Με ανά­πτυ­ξη συ­νε­χί­ζει να κι­νεί­ται και εφέ­τος η ορ­γα­νω­μέ­νη λια­νι­κή των “τα­χέ­ως κι­νού­με­νων κα­τα­να­λω­τι­κών αγα­θών”, (FMCGF) στο σύ­νο­λο της επι­κρά­τειας. Συ­γκε­κρι­μέ­να, η αγορά FMCG κα­τέ­γρα­ψε τον Ια­νουά­ριο του 2025 στα σού­περ μάρ­κετ ανά­πτυ­ξη 8,7% σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της εται­ρεί­ας ερευ­νών Circana. Τα τυ­πο­ποι­η­μέ­να προ­ϊ­ό­ντα ση­μεί­ω­σαν άνοδο 7,6% και τα επί ζυγίω ή χύμα προ­ϊ­ό­ντα 12,3%. Ο συ­νο­λι­κός τζί­ρος ανήλ­θε στα 966 εκατ. ευρώ από 889 εκατ. ευρώ το αντί­στοι­χο διά­στη­μα του 2024. Όσον αφορά τις με­γά­λες (giga) κα­τη­γο­ρί­ες προ­ϊ­ό­ντων, την με­γα­λύ­τε­ρη άνοδο σε αξία πω­λή­σε­ων πα­ρου­σί­α­σαν τον Ια­νουά­ριο τα τρό­φι­μα (10%), ωστό­σο ανο­δι­κά κι­νή­θη­καν και τα είδη σπι­τιού και τα προ­ϊ­ό­ντα προ­σω­πι­κής φρο­ντί­δας και υγιει­νής με άνοδο 2,3% και 1,4% αντί­στοι­χα. Η τιμή ανά μο­νά­δα προ­ϊ­ό­ντος ήταν αυ­ξη­μέ­νη κατά 2,3%. Ανά giga κα­τη­γο­ρία κα­τα­γρά­φη­καν μέσες αυ­ξή­σεις τιμών 3,5% ενώ μειώ­σεις ση­μειώ­θη­καν τόσο στα προ­ϊ­ό­ντα προ­σω­πι­κής φρο­ντί­δας και υγιει­νής (-2,9%) όσο και στα προ­ϊ­ό­ντα για το σπίτι (-0,9%). Οι με­γα­λύ­τε­ρες αυ­ξή­σεις τιμών ανά μο­νά­δα κα­τα­γρά­φη­καν στα αλ­κο­ο­λού­χα ποτά (10,9%), τα σνακς (6,8%) και τα μη αλ­κο­ο­λού­χα ποτά (3,1%). Οι με­γα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις ση­μειώ­θη­καν στα προ­ϊ­ό­ντα προ­σω­πι­κής φρο­ντί­δας και ομορ­φιάς (-3%), προ­ϊ­ό­ντα υγιει­νής (-2,9%) και είδη μα­γει­ρι­κής (-2,4%). Το με­ρί­διο του Private Label (προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας) δια­μορ­φώ­θη­κε στο 26,5% του συ­νο­λι­κού τζί­ρου με την ανά­πτυ­ξή του να φτά­νει το 5,3% των επω­νύ­μων προ­ϊ­ό­ντων. Στα τρό­φι­μα το με­ρί­διο των PL ανέρ­χε­ται στο 26,6%, στα προ­ϊ­ό­ντα υγεί­ας και ομορ­φιάς στο 21,4& και στην κα­τη­γο­ρία προ­ϊ­ό­ντων σπι­τιού σε 27,6%. Όσον αφορά την προ­ω­θη­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, το 23,7% των πω­λή­σε­ων του Ια­νουα­ρί­ου προ­ήλ­θε από προ­ϊ­ό­ντα σε κα­θε­στώς έκ­πτω­σης κα­τα­γρά­φο­ντας υπο­χώ­ρη­ση 1,5 πο­σο­στιαί­ας μο­νά­δας. Σε επί­πε­δο γε­ω­γρα­φι­κών πε­ρι­φε­ρειών, η με­γα­λύ­τε­ρη αύ­ξη­ση σε επί­πε­δο αξίας πω­λή­σε­ων κα­τα­γρά­φη­κε στα νησιά (10,4%) ενώ ακο­λου­θούν η Πε­λο­πόν­νη­σος (10,3%) και η Κρήτη (10,2%).

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το 2024 ο τζί­ρος της ορ­γα­νω­μέ­νης λια­νι­κής των FMCG στο σύ­νο­λο της επι­κρά­τειας, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των νη­σιών, έφτα­σε τα 14,8 δισ. ευρώ εμ­φα­νί­ζο­ντας ανά­πτυ­ξη 3,6% σε σύ­γκρι­ση με το 2023. Η ανά­πτυ­ξη αυτή προ­ήλ­θε απο­κλει­στι­κά από τον όγκο των πω­λή­σε­ων, δη­λα­δή την κα­τα­νά­λω­ση. Αντί­στοι­χα, ο τζί­ρος των εγ­χώ­ριων online σού­περ μάρ­κετ, σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Convert Group, ανήλ­θε στα 335 εκατ. ευρώ, αυ­ξη­μέ­νος κατά 9& σε σύ­γκρι­ση με το 2023, οπότε είχε φτά­σει τα 306 εκατ. ευρώ. Ανο­δι­κά κι­νή­θη­κε και η μέση αξία των online πα­ραγ­γε­λιών στα 85 ευρώ, αυ­ξη­μέ­νη κατά 6% συ­γκρι­τι­κά με τον μέσο όρο του 2023, γε­γο­νός που απο­δί­δε­ται κυ­ρί­ως στην αύ­ξη­ση των τε­μα­χί­ων ανά πα­ραγ­γε­λία.

Πηγή: newmoney.gr