Παγκόσμια δημογραφική «βόμβα»

Ο παγκό­σμιος πλη­θυ­σμός… γερνά επι­κίν­δυνα και μέχρι το 2050 οι ηλι­κιω­μέ­νοι άνω των 60 ετών θα έχουν φτάσει τα δύο δισε­κα­τομ­μύ­ρια.

Προ­σπα­θώ­ντας να αντι­με­τω­πί­σουν αυτήν τη δημο­γρα­φική «βόμβα», αρκετές χώρες κατα­φεύ­γουν σε αντι­συμ­βα­τι­κές, ακόμη και… φου­του­ρι­στι­κές λύσεις για να φρο­ντί­σουν τα μέλη της τρίτης ηλικίας.

Η παρά­δοση στην Κίνα επι­βάλ­λει τον σεβασμό στις παλαιό­τε­ρες γενιές και από το 2013 υπάρχει και σχετική νομο­θε­σία η οποία απειλεί με πρό­στιμα και ποινές τα παιδιά που δεν φρο­ντί­ζουν τους γονείς τους.

Ο αριθμός των ηλι­κιω­μέ­νων, δε, ανα­μέ­νε­ται ότι θα ξεπε­ρά­σει το 35% του πλη­θυ­σμού της χώρας, φτά­νο­ντας τα 500 εκα­τομ­μύ­ρια. Βάσει νόμου, τα παιδιά είναι υπο­χρε­ω­μένα να καλύ­πτουν τις οικο­νο­μι­κές και συναι­σθη­μα­τι­κές ανάγκες των γονιών τους και να τους επι­σκέ­πτο­νται αρκετές φορές τον μήνα.

Καθώς, όμως, δεν είναι όλοι σε θέση -ή δεν θέλουν- να τηρή­σουν τον νόμο, βρήκαν ένα… παρα­θυ­ράκι: αρκετές εται­ρείες προ­σφέ­ρουν τη δυνα­τό­τητα επι­λο­γής ενός επαγ­γελ­μα­τία ?τέκνου?, το οποίο θα επι­σκέ­πτε­ται έναντι αμοιβής τους ηλι­κιω­μέ­νους γονείς στη θέση του παιδιού τους και θα τους κρατά συντρο­φιά για του­λά­χι­στον δύο ώρες.

Στην Ιαπωνία, πάλι, η υψηλή τεχνο­λο­γία υπο­κα­θι­στά τα εργα­τικά χέρια: οι Ιάπωνες προ­τι­μούν να ανα­θέ­σουν τη φρο­ντίδα των ηλι­κιω­μέ­νων τους σε ρομπότ και προ­ϊ­ό­ντα υψηλής τεχνο­λο­γίας, παρά να ανοί­ξουν τα σύνορά τους σε ξένους, οι οποίοι θα μπο­ρού­σαν να εργα­στούν στον τομέα αυτόν.

Ετσι, στην ιαπω­νική αγορά κυκλο­φο­ρούν κάθε είδους προ­ϊ­ό­ντα, όπως ένα κρεβάτι που μετα­τρέ­πε­ται σε ανα­πη­ρικό καρο­τσάκι και άρα ο ανή­μπο­ρος υπε­ρή­λι­κος δεν χρειά­ζε­ται ανθρώ­πινη συν­δρομή για να μετα­κι­νη­θεί, ή «εξω­σκε­λε­τοί» που αυξά­νουν τη μυϊκή δύναμη του γέροντα, για να μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί στην καθη­με­ρι­νό­τητα.

Η Ιαπωνία είναι η ταχύ­τερα γηρά­σκουσα κοι­νω­νία στον κόσμο, καθώς ένας στους τέσ­σε­ρις είναι άνω των 65 και το 2050 η ανα­λο­γία θα φτάσει το 35%, με απο­τέ­λε­σμα οι Αρχές να μιλούν για «γκρίζο τσου­νάμι». Με τον ακριβώς αντί­θετο τρόπο προ­σπα­θεί να δια­χει­ρι­στεί το πρό­βλημα η Νέα Ζηλαν­δία, η οποία «αιμορ­ρα­γεί», καθώς η νεολαία εγκα­τα­λεί­πει τη χώρα για να βρει πιο καλο­πλη­ρω­μένη εργασία σε άλλες χώρες. Οι Αρχές αυξά­νουν τη μετα­νά­στευση από χώρες της Ασίας, για να ενι­σχύ­σουν το νεανικό εργα­τικό δυνα­μικό και ταυ­τό­χρονα προ­σπα­θεί να δώσει κίνητρα στους νέους για να επι­στρέ­ψουν.

Στη Γερ­μα­νία, όπου ο συνο­λι­κός πλη­θυ­σμός μειώ­νε­ται και οι ηλι­κιω­μέ­νοι αυξά­νο­νται με γρή­γο­ρους ρυθμούς, υπάρχει μια πιο ανθρω­πι­στική προ­σέγ­γιση του ζητή­μα­τος: σε αρκετές πόλεις συστή­νο­νται κοι­νό­τη­τες όπου ηλι­κιω­μέ­νοι κατοι­κούν κοντά σε άτομα ηλικίας μεταξύ 20 και 30 ετών.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο υπάρχει μεγα­λύ­τερη αλλη­λε­πί­δραση μεταξύ των γενεών και ταυ­τό­χρονα οι «παπ­πού­δες» δεν νιώθουν απο­κλει­σμέ­νοι από τον κοι­νω­νικό ιστό. Σε όσες κοι­νό­τη­τες λει­τουρ­γούν ήδη, τα απο­τε­λέ­σματα είναι πολύ ενθαρ­ρυ­ντικά και ουδείς σκέ­φτε­ται τη μετα­κό­μιση.

Η Αυστρα­λία είναι αντι­μέ­τωπη με τον γνωστό κίνδυνο για τα ασφα­λι­στικά ταμεία. Η κυβέρ­νηση συνει­δη­το­ποί­ησε ότι πολύ σύντομα ο αριθμός των συντα­ξιού­χων θα ξεπερνά κατά πολύ αυτόν των εργα­ζο­μέ­νων και συγκε­κρι­μένα ένας θα πρέπει να συντη­ρεί επτά. Εχοντας αυτό κατά νου, οι Αρχές πιέζουν τις επι­χει­ρή­σεις να προ­σλαμ­βά­νουν εργα­ζό­με­νους άνω των 50 ετών και μάλιστα ίσως να επι­βά­λουν και σχετικό πλαφόν. Μια μεγάλη αλυσίδα σιδη­ρι­κών, το εργα­τικό δυνα­μικό της οποίας απο­τε­λεί­ται σε ποσοστό 25% από εργα­ζό­με­νους μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας, προ­βάλ­λε­ται ως πρότυπο για τις υπό­λοι­πες επι­χει­ρή­σεις.

Εθνος