Γ. Kαββαθάς: «Τα μέτρα είναι λίγα και έρχονται πολύ αργά για να αποφύγουμε τα χειρότερα που είναι μπροστά μας»

«Τα μέτρα στή­ρι­ξης της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας που ανα­κοί­νω­σε ο Πρω­θυ­πουρ­γός στην ΔΕΘ σε γε­νι­κές γραμ­μές έχουν αξιο­λο­γη­θεί ως θε­τι­κά από την αγορά», δη­λώ­νει σή­με­ρα στην «δη­μο­κρα­τι­κή» ο πρό­ε­δρος της ΓΣΕ­ΒΕΕ κ. Γιώρ­γος Καβ­βα­θάς.

Για την ‘επι­στρο­φή στην κα­νο­νι­κό­τη­τα,’ το­νί­ζει πως «Η αγορά, η κοι­νω­νία δεν βρί­σκε­ται ούτε βρέ­θη­κε το προη­γού­με­νο διά­στη­μα σε κα­νο­νι­κό­τη­τα», ενώ απα­ντώ­ντας σε σχε­τι­κή ερώ­τη­ση για τον Του­ρι­σμό, δη­λώ­νει πως «Οι επι­πτώ­σεις της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης στον του­ρι­σμό φαί­νε­ται πως θα είναι τε­λι­κά με­γα­λύ­τε­ρες από εκεί­νες που είχαν εκτι­μη­θεί…».

• Κύριε Καβ­βα­θά, θα ήθελα να ξε­κι­νή­σου­με από τις δη­λώ­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Κ.Μη­τσο­τά­κη στην ΔΕΘ. Σας ικα­νο­ποί­η­σαν ή εκτι­μά­τε πως απαι­τού­νται επι­πλέ­ον μέτρα στή­ρι­ξης για τις επι­χει­ρή­σεις -κυ­ρί­ως τις μι­κρές και πολύ μι­κρές;

Τα μέτρα στή­ρι­ξης της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας που ανα­κοί­νω­σε ο Πρω­θυ­πουρ­γός στην ΔΕΘ σε γε­νι­κές γραμ­μές έχουν αξιο­λο­γη­θεί ως θε­τι­κά από την αγορά.

Ωστό­σο το ερώ­τη­μα είναι αν επαρ­κούν, εάν δη­λα­δή το εύρος, το βάθος και η κα­τεύ­θυν­ση των μέ­τρων αυτών συν τον χρόνο εφαρ­μο­γής τους θα στα­θούν αρ­κε­τά ώστε να συ­γκρα­τή­σουν τις ιδιαί­τε­ρα δυ­σμε­νείς επι­πτώ­σεις της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης στις επι­χει­ρή­σεις.

Ας τα πά­ρου­με όμως τα πράγ­μα­τα με τη σειρά. Τα στοι­χεία από την τε­λευ­ταία έρευ­να του ΙΜΕ ΓΣΕ­ΒΕΕ (Σε­πτέμ­βριος 2020) με τρεις λέ­ξεις μας λένε ότι αυτό που έρ­χε­ται είναι λου­κέ­τα, ανερ­γία και «φέσια» (υπερ­χρέ­ω­ση). Επι­πλέ­ον η ΕΛ­ΣΤΑΤ πρό­σφα­τα δη­μο­σί­ευ­σε ότι η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία για το 2ο τρί­μη­νο του έτους κα­τέ­γρα­ψε ύφεση 15,2%, την με­γα­λύ­τε­ρη που έχει κα­τα­γρα­φεί τα τε­λευ­ταία 25 χρό­νια, από τότε δη­λα­δή που έχου­με δια­θέ­σι­μα στοι­χεία. Με βάση πάλι την έρευ­να του ΙΜΕ ΓΣΕ­ΒΕΕ οι επι­χει­ρή­σεις δου­λεύ­ουν με 50% μειω­μέ­νο τζίρο σε σχέση με το 2019. Από τα πα­ρα­πά­νω είναι προ­φα­νές ότι για να απο­φύ­γεις τις πλέον δυ­σμε­νείς επι­πτώ­σεις της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης είναι ανα­γκαίο να λά­βεις μέτρα για την ενί­σχυ­ση της ρευ­στό­τη­τας των επι­χει­ρή­σε­ων και ανα­πλή­ρω­σης των ει­σο­δη­μά­των, μέτρα για την στή­ρι­ξη της απα­σχό­λη­σης και μέτρα για την δια­χεί­ρι­ση των υπο­χρε­ώ­σε­ων.

Με βάση αυτά και εξε­τά­ζο­ντας προ­σε­κτι­κό­τε­ρα τα μέτρα που ανα­κοί­νω­σε ο Πρω­θυ­πουρ­γός ση­μειώ­νω τα εξής:

α) Η ενί­σχυ­ση της ρευ­στό­τη­τας των επι­χει­ρή­σε­ων αντι­με­τω­πί­ζε­ται με την συ­νέ­χι­ση της επι­στρε­πτέ­ας προ­κα­τα­βο­λής, η οποία πα­ρό­λο που είναι το πιο επι­τυ­χη­μέ­νο ερ­γα­λείο χρη­μα­το­δό­τη­σης των επι­χει­ρή­σε­ων, καθώς δεν απαι­τεί εγ­γυ­ή­σεις, είναι σχε­τι­κά φει­δω­λό ως προς το ύψος των ενι­σχύ­σε­ων που πα­ρέ­χει προς τις επι­χει­ρή­σεις ενώ δεν θα πρέ­πει να ξε­χνά­με ότι πα­ρα­μέ­νει δά­νειο, που ση­μαί­νει ότι η επι­χεί­ρη­ση που το λαμ­βά­νει θα πρέ­πει να λει­τουρ­γεί όταν θα κλη­θεί να το απο­πλη­ρώ­σει. Άρα, καθώς 1 στις 3 επι­χει­ρή­σεις (έρευ­να ΙΜΕ ΓΣΕ­ΒΕΕ) εκ­φρά­ζουν φόβο ως προς την βιω­σι­μό­τη­τας τους για το επό­με­νο διά­στη­μα, τί­θε­ται σο­βα­ρό ζή­τη­μα εξυ­πη­ρέ­τη­σης της δα­νεια­κής αυτής ενί­σχυ­σης στο όχι και τόσο μα­κρι­νό μέλ­λον, εφό­σον δεν εξα­σφα­λί­σου­με την επι­βί­ω­ση των επι­χει­ρή­σε­ων. Για την ανα­πλή­ρω­ση των ει­σο­δη­μά­των εκτός από την πα­ρά­τα­ση των επι­δο­μά­των ανερ­γί­ας καμία άλλη εξαγ­γε­λία δεν έγινε. Συ­νε­χί­ζει δη­λα­δή να ισχύ­ει η απο­ζη­μί­ω­ση ει­δι­κού σκο­πού προς τους ερ­γα­ζο­μέ­νους (534 €)για συ­γκε­κρι­μέ­νους όμως κλά­δους. Καμία ενί­σχυ­ση δεν προ­βλέ­πε­ται για τους αυ­το­α­πα­σχο­λού­με­νους – ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τί­ες που πλήτ­το­νται δυ­σα­νά­λο­γα από τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μί­ας, όπως προ­κύ­πτει από τις έρευ­νες του ΙΜΕ ΓΣΕ­ΒΕΕ, καμία ενί­σχυ­ση δεν προ­βλέ­πε­ται για την ει­σο­δη­μα­τι­κή ενί­σχυ­ση των επι­χει­ρη­μα­τιών εκεί­νων που οι επι­χει­ρή­σεις τους πα­ρα­μέ­νουν, παρά το άνοιγ­μα τις οι­κο­νο­μί­ας, ου­σια­στι­κά κλει­στές λόγω της παν­δη­μί­ας. Από την άλλη μεριά μέτρα έμ­με­σης ενί­σχυ­σης της ρευ­στό­τη­τας των επι­χει­ρή­σε­ων και των ει­σο­δη­μά­των όπως η μεί­ω­ση των ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών, η κα­τάρ­γη­ση της ει­δι­κής ει­σφο­ράς αλ­λη­λεγ­γύ­ης και η δια­τή­ρη­ση του ΦΠΑ στα ση­με­ρι­νά επί­πε­δα είναι μεν θε­τι­κά αλλά ανε­παρ­κή. Κατ’ αρχάς η μεί­ω­ση των ει­σφο­ρών και η κα­τάρ­γη­ση για το 2021 της ει­δι­κής ει­σφο­ράς αλ­λη­λεγ­γύ­ης θα ισχύ­σουν από το νέο έτος, ενώ για τον ΦΠΑ ευ­ελ­πι­στού­σα­με ότι του­λά­χι­στον για την εστί­α­ση θα μειω­νό­ταν πε­ραι­τέ­ρω. Επι­πλέ­ον μια σειρά από επι­βα­ρύν­σεις που επι­βάλ­λο­νται ορι­ζό­ντια όπως πχ το τέλος επι­τη­δεύ­μα­τος πα­ρα­μέ­νουν σε ισχύ. Δε­δο­μέ­νης της νέας έξαρ­σης της παν­δη­μί­ας και κατ’ επέ­κτα­ση της υιο­θέ­τη­σης νέων πε­ριο­ρι­σμών στην οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, θεωρώ ότι τα μέτρα αυτά είναι πολύ λίγα και έρ­χο­νται πολύ αργά για να απο­φύ­γου­με τα χει­ρό­τε­ρα που είναι μπρο­στά μας.

Β) Όσον αφορά την απα­σχό­λη­ση εξαγ­γέλ­θη­κε ένα νέο πρό­γραμ­μα δη­μιουρ­γί­ας 100.000 νέων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας και επι­πλέ­ον η συ­νέ­χι­ση του ΣΥΝ-ΕΡ­ΓΑ­ΣΙΑ μέχρι το τέλος του έτους. Στις πρω­τό­γνω­ρες συν­θή­κες που βιώ­νου­με το ζη­τού­με­νο είναι να βοη­θή­σου­με τις επι­χει­ρή­σεις να δια­τη­ρή­σουν το προ­σω­πι­κό τους. Είναι συ­νε­πώς ακα­τα­νό­η­τη η εξαγ­γε­λία προ­γράμ­μα­τος δη­μιουρ­γί­ας θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας όταν γνω­ρί­ζου­με ότι μια επι­χεί­ρη­ση αυ­ξά­νει το προ­σω­πι­κό της όταν πη­γαί­νει καλά. Τι θέ­λου­με να επι­τύ­χου­με με αυτό το πρό­γραμ­μα ; Να ενι­σχύ­σου­με την μειο­ψη­φία των επι­χει­ρή­σε­ων που λόγω δρα­στη­ριό­τη­τας δεν τις επη­ρε­ά­ζει η υγειο­νο­μι­κή κρίση, ενώ διπλά μας θα αφή­νου­με την συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία των επι­χει­ρή­σε­ων να «ψυ­χορ­ρα­γεί» και να μειώ­νει θέ­σεις απα­σχό­λη­σης; Επι­πλέ­ον για το πρό­γραμ­μα ΣΥΝ-ΕΡ­ΓΑ­ΣΙΑ έχου­με ση­μειώ­σει πριν ακόμα εφαρ­μο­στεί ότι δεν πρό­κει­ται να επι­τύ­χει τους στό­χους και τούτο διότι βα­σί­ζε­ται σε ένα μο­ντέ­λο που δο­κι­μά­στη­κε με επι­τυ­χία σε χώρες όπου η οι­κο­νο­μία τους είχε δια­φο­ρε­τι­κά διαρ­θρω­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά σε σχέση με την ελ­λη­νι­κή. Συ­μπε­ρα­σμα­τι­κά για την ανά­σχε­ση των δυ­σμε­νών επι­πτώ­σε­ων της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης στην αγορά ερ­γα­σί­ας έχου­με υιο­θε­τή­σει μέχρι τώρα προ­γράμ­μα­τα που δεν είναι προ­σαρ­μο­σμέ­να στον χα­ρα­κτή­ρα και το πε­ριε­χό­με­νο της κρί­σης αλλά ούτε και στα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Είναι απο­λύ­τως ανα­γκαίο ένα γεν­ναίο πρό­γραμ­μα δια­τή­ρη­σης των θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας για τις πολύ μι­κρές επι­χει­ρή­σεις που από τα στοι­χεία των ερευ­νών του ΙΜΕ ΓΣΕ­ΒΕΕ είναι εκεί­νες που πα­ρου­σιά­ζουν πολύ κα­λύ­τε­ρη συ­μπε­ρι­φο­ρά και αν­θε­κτι­κό­τη­τα στην δια­τή­ρη­ση των θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας σε σχέση με τις με­γα­λύ­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις.

γ) Σε σχέση με την υπερ­χρέ­ω­ση των επι­χει­ρή­σε­ων ο Πρω­θυ­πουρ­γός εξήγ­γει­λε ότι για τις συσ­σω­ρευ­μέ­νες ασφα­λι­στι­κές και φο­ρο­λο­γι­κές όφει­λες της πρώ­της φάσης της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης πα­ρα­τεί­νε­ται η ανα­στο­λή πλη­ρω­μή τους μέχρι τον Απρί­λιο του 2021. Εδώ χρειά­ζε­ται πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο να γί­νουν και κυ­ρί­ως να κα­θο­ρι­στεί μια μα­κρο­χρό­νια ρύθ­μι­ση απο­πλη­ρω­μής των οφει­λό­με­νων ποσών μετά το πέρας της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης. Ιδα­νι­κά θα μπο­ρού­σε να κα­θο­ρι­στεί και μια πε­ρί­ο­δο πα­γώ­μα­τος των οφει­λών μετά την κρίση ώστε να δοθεί ένας εύ­λο­γος χρό­νος ανά­καμ­ψης στις επι­χει­ρή­σεις. Πέραν αυτών δεν έγινε κά­ποια άλλη ση­μα­ντι­κή εξαγ­γε­λία για σειρά άλλων υπο­χρε­ώ­σε­ων που τρέ­χουν και πρέ­πει να διευ­θε­τη­θούν, ώστε να μην διο­γκω­θεί πε­ραι­τέ­ρω το ήδη δυ­σθε­ώ­ρη­το ιδιω­τι­κό χρέος που μας κλη­ρο­νό­μη­σε η δε­κα­ε­τής οι­κο­νο­μι­κή κρίση.

Συ­νο­ψί­ζο­ντας φαί­νε­ται ότι τα μέτρα που εξαγ­γέλ­θη­καν από τον Πρω­θυ­πουρ­γό στην ΔΕΘ για την στή­ρι­ξη της οι­κο­νο­μί­ας, αν και θε­τι­κά, απέ­χουν από το να χα­ρα­κτη­ρι­στούν επαρ­κή για να συ­γκρα­τή­σουν το μέ­γε­θος της οι­κο­νο­μι­κής κα­τα­στρο­φής που έχει προ­δια­γρα­φεί. Απαι­τού­νται πολλά πε­ρισ­σό­τε­ρα να γί­νουν και σύ­ντο­μα.

• Η αγορά επα­νήλ­θε στην κα­νο­νι­κό­τη­τα μετά το lockdown των δυό­μι­σι μηνών;

Η αγορά, η κοι­νω­νία δεν βρί­σκε­ται ούτε βρέ­θη­κε το προη­γού­με­νο διά­στη­μα σε κα­νο­νι­κό­τη­τα. Τους τε­λευ­ταί­ους μήνες βιώ­νου­με ασύλ­λη­πτες κα­τα­στά­σεις. Η υγειο­νο­μι­κή κρίση προ­κα­λεί σο­βα­ρές οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές πα­ρε­νέρ­γειες οι οποί­ες είναι κάτι πα­ρα­πά­νω από εμ­φα­νείς. Η κα­νο­νι­κό­τη­τα είναι μια λέξη που χρη­σι­μο­ποιού­σα­με για να πε­ρι­γρά­ψου­με μια φυ­σιο­λο­γι­κή κα­τά­στα­ση πριν τον κο­ρω­νοιό. Ανα­ρω­τιέ­μαι εάν το πε­ριε­χό­με­νο της λέξης αυτής θα πα­ρα­μεί­νει το ίδιο και μετά την υγειο­νο­μι­κή κρίση.

• Θα ήθελα το σχό­λιό σας σχε­τι­κά με το σχέ­διο της επι­τρο­πής Πισ­σα­ρί­δη σε σχέση με τις μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις και ει­δι­κό­τε­ρα στην εστί­α­ση.

Η έκ­θε­ση Πισ­σα­ρί­δη απο­σκο­πεί στη συ­γκρό­τη­ση ενός μα­κρο­πρό­θε­σμου σχε­δί­ου ανά­πτυ­ξης της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Υπό αυτό το γε­νι­κό πρί­σμα είναι συ­νε­πώς κάτι θε­τι­κό. Ωστό­σο δια­πνέ­ε­ται από μια επι­φα­νεια­κή ερ­μη­νεία των στοι­χειών που πα­ρα­θέ­τει, ενώ είναι λίγα τα πεδία όπου ασχέ­τως εάν συμ­φω­νού­με ή δια­φω­νού­με φαί­νε­ται να έχει μια ξε­κά­θα­ρη άποψη. Για πα­ρά­δειγ­μα επα­νέρ­χε­ται ως πρό­βλη­μα ο αριθ­μός και το μέ­γε­θος των πολύ μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων χωρίς να προ­τεί­νο­νται συ­γκε­κρι­μέ­να και ρε­α­λι­στι­κά μέτρα για την αύ­ξη­ση του με­γέ­θους τους και της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας τους, και χωρίς να ανα­λύ­ο­νται οι λόγοι που τις κα­θη­λώ­νουν όπως πχ η έλ­λει­ψη χρη­μα­το­δό­τη­σης. Ανε­ξάρ­τη­τα όμως από τα προ­α­να­φε­ρό­με­να υπάρ­χουν δυο πολύ προ­βλη­μα­τι­κά στοι­χεία ως προς την έκ­θε­ση Πισ­σα­ρί­δη. Το πρώτο είναι ότι δεν έγινε ου­σια­στι­κή και εκτε­τα­μέ­νη δια­βού­λευ­ση για ένα ζή­τη­μα που αφορά το μέλ­λον της χώρας και απαι­τεί την ευ­ρύ­τε­ρη δυ­να­τή συ­ναί­νε­ση. Το δεύ­τε­ρο στοι­χείο είναι ότι δεν λαμ­βά­νει υπόψη τις επι­πτώ­σεις της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης. Υπό αυτή την οπτι­κή η εν­διά­με­ση έκ­θε­ση Πισ­σα­ρί­δη που έχει δη­μο­σιο­ποι­η­θεί δεν είναι μόνο ημι­τε­λής άλλα και άκαι­ρη.

• Γνω­ρί­ζου­με όλοι ότι ο Του­ρι­σμός πα­ρα­μέ­νει η βαριά βιο­μη­χα­νία της χώρας και φέτος, υπέ­στη τε­ρά­στιο πλήγ­μα με συ­νέ­πειες στην αγορά, στην οι­κο­νο­μία και φυ­σι­κά στην ερ­γα­σία. Τι θα πρέ­πει να γίνει τώρα που έκλει­σε η (πε­ριο­ρι­σμέ­νη χρο­νι­κά) του­ρι­στι­κή σεζόν;

Οι επι­πτώ­σεις της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης στον του­ρι­σμό φαί­νε­ται πως θα είναι τε­λι­κά με­γα­λύ­τε­ρες από εκεί­νες που είχαν εκτι­μη­θεί. Εί­δα­με πως το κα­λο­καί­ρι ξε­κί­νη­σε με χα­μη­λές προσ­δο­κί­ες οι οποί­ες τε­λι­κά δια­ψεύ­στη­καν στην πο­ρεία επί τα χείρω. Στην πα­ρού­σα φάση είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τη­το να στη­ρι­χτούν οι επι­χει­ρή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν τις πιο δυ­σμε­νείς επι­πτώ­σεις από την υγειο­νο­μι­κή κρίση με επι­πρό­σθε­τα και πιο γεν­ναία μέτρα στή­ρι­ξης από την κυ­βέρ­νη­ση, ώστε να επι­βιώ­σουν και είναι σε θέση να λει­τουρ­γή­σουν την επό­με­νη του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δος με την ελ­πί­δα ότι μέχρι τότε θα έχει βρε­θεί το κα­τάλ­λη­λο αντί­δο­το -εμ­βό­λιο ή φάρ­μα­κο- κατά του κο­ρω­νοιού.