Στέλιος Περράκης: Η Ευρώπη μπροστά στο δικό της δίλημμα ισχύος

Κύριε Καθη­γητά, η Ελλάδα, από την πρώτη στιγμή, ανέλαβε δράση στέλ­νο­ντας ξεκά­θαρο μήνυμα ότι όποιος απειλεί την Κύπρο δεν θα τη βρει μόνη της, αλλά πλάι σε αδελ­φούς εταί­ρους και συμ­μά­χους. Η απόφαση να θωρα­κί­σουμε αμυ­ντικά την Κύπρο θεω­ρείτε ότι ήταν η αφορμή να αντι­δρά­σουν και άλλοι ευρω­παϊ­κοί εταίροι στο πλαίσιο της κοινής ευρω­παϊκή άμυνας;

Ασφαλώς πρό­κει­ται για μια εξαι­ρε­τική κίνηση, αντί­δραση στην απειλή, με εθνικά-ευρωπαϊκά χαρα­κτη­ρι­στικά, από­δειξη ότι η Κύπρος δεν «κείται μακράν» όταν υπάρχει πολι­τική βούληση συν­δρο­μής και αξιο­ποιού­νται οι περι­στά­σεις. δηλ. στο πλαίσιο μιας αυτο­νό­η­της αμυ­ντι­κής βοή­θειας, αλλη­λεγ­γύη στους ομο­ε­θνείς και στην Κυπριακή Δημο­κρα­τία ,στο πλαίσιο εντός/εκτός του ξεχα­σμέ­νου ενιαίου αμυ­ντι­κού χώρου ή προ­στα­σία ευρω­παϊ­κού εδάφους. Πέρα από διε­ρω­τή­σεις ήταν μια σωστή αντί­δραση στην πρό­σκληση της Κύπρου, χωρίς τυπική επί­κληση ενιαίου χώρου ή και ιδιό­τη­τας εγγυ­ή­τριας δύναμης της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας (δυνάμει Συμ­φω­νιών Ζυρίχης/ Λον­δί­νου. Και μπορεί ν’ απο­τέ­λεσε το έναυσμα μιας ευρω­παϊ­κής κινη­το­ποί­η­σης ,αλλά αυτό ανε­ξάρ­τητα από την παρου­σία και την ρήση Μακρόν περί επί­θε­σης στην Ευρώπη, αν προ­σβλη­θεί Κύπρος/έδαφος κράτους μέλους οι όποιες κινή­σεις απο­στολή ναυ­τι­κών μονάδων από ορι­σμέ­νες χώρες, είναι αρχικά αυτο­τε­λείς, με εθνική ευθύνη και όχι υπα­γό­με­νες σε θεσμική αντί­δραση της Ε.Ε. Και τούτο γιατί ούτε η Κύπρος ,ούτε η Ελλάδα επι­κα­λέ­σθη­καν τυπικά την σχετική πρόνοια του άρθρου 42 παρ.7 Συνθήκη ΕΕ για συν­δρομή των Κρατών-μελών εφόσον υπάρχει επίθεση σε Κράτος-μέλος, κατ’ αντι­στοι­χία του άρθρου 51 Χάρτη ΗΕ (νόμιμη άμυνα έναντι επί­θε­σης από Κράτος) Αλλά ούτε έγινε επί­κληση της ρήτρας αλλη­λεγ­γύης για συν­δρομή σε τρο­μο­κρα­τική απειλή/επίθεση (άρθρο 222 Συνθ. ΕΕ). Τυπικά δεν υπήρξε καμιά επί­κληση θεσμι­κών δυνα­το­τή­των που παρέχει η Συνθήκη ΕΕ, ούτε η αρμόδια Ύπατη Εκπρό­σω­πος Μάγια Κάλας έκανε καμιά σχετική αναφορά. Όλες οι θετικές αντι­δρά­σεις ευρω­παίων και της Ελλάδας έγιναν βάσει πρό­σκλη­σης εκ μέρους της απει­λού­με­νης Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας. Συνα­κό­λουθα πέρα από το ευρω­παϊκό χαρα­κτήρα της συν­δρο­μής, στις τρέ­χου­σες περι­στά­σεις, περισ­σό­τερο συγκρα­τεί­ται η απο­φα­σι­στική κίνηση μετα­βο­λής των συν­θη­κών στο πεδίο και την χρήσιμη παρου­σία ελλη­νι­κής αμυ­ντι­κής δύναμης στην Κύπρο, με εμβέ­λεια στην ευρύ­τερη Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Ταυ­τό­χρονα, η όλη κατά­σταση θέτει κι από μια άλλη σκοπιά το θέμα των Βάσεων και του καθε­στώ­τος τους στην Κυπριακή Δημο­κρα­τία και τις συνε­πα­κό­λου­θες συνέ­πειες . Ένα ζήτημα που συν­δέ­ε­ται ευθέως με την «απο­α­ποι­κιο­ποί­ηση» του Νησιού, (βλ. Γνω­μο­δό­τηση Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου, Αρχι­πέ­λα­γος – Chagos και κατόπιν παρα­χώ­ρηση τους στον Μαυ­ρί­κιο) και πρέπει επι­τέ­λους να ανοίξει. Είθε η προ­στα­σία της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας να μην είναι περι­στα­σιακή, αλλά να δια­τη­ρη­θεί ως πραγ­μα­τική δυνα­τό­τητα.

Η Αμερική παρα­μέ­νει η πιο ισχυρή χώρα στον κόσμο, και η Ευρώπη για δεκα­ε­τίες είχε επα­να­παυ­θεί στην αμυ­ντική της κάλυψη και προ­στα­σία. Σήμερα η Ευρώπη πρέπει να επι­διώ­ξει στρα­τη­γική αυτο­νο­μία;

Για την Ευρώπη, Ε.Ε, ασφαλώς το ζήτημα της άμυνας και ασφά­λειας, ως ευρω­παϊκό ζήτημα παρα­μέ­νει ανοικτό, σχεδόν 80 χρόνια από την μετα­πο­λε­μική αφε­τη­ρία της ευρω­παϊ­κής συνερ­γα­σίας σ’ αυτόν τον τομέα ( 1948, Δυτι­κο­ευ­ρω­παική Ένωση) και ανε­ξάρ­τητα από το ΝΑΤΟ, στο οποίο λει­τουρ­γεί ως ευρω­παϊκή συνι­στώσα. Παρόλα τα βήματα προς μια πολι­τική Άμυνας & Ασφά­λειας, μετά τη Συνθήκη του Άμστερ­νταμ κι αργό­τερα της Λισα­βώ­νας, τις διά­φο­ρες στρα­τιω­τι­κές και άλλες επι­χει­ρή­σεις, ουσια­στικά και εν πολλοίς βασι­ζό­ταν στην αμε­ρι­κα­νική παρου­σία για συνδρομή-προστασία απέ­να­ντι ουσια­στικά στην Ρωσία, όπου και σύμ­πτωση συμ­φε­ρό­ντων με τις ΗΠΑ. Κάτι εξάλλου που δημιουρ­γούσε τριβές, κατά καιρούς, στους Συμ­μά­χους, αφού συμ­φέ­ρο­ντα και σχέσεις μετα­βάλ­λο­νται στον χρόνο. Έτσι η στρα­τη­γική αυτο­νο­μία της Ευρώπης, ως περιε­χό­μενο, στόχος αντα­πο­κρί­νε­ται στις αμιγώς ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος ανάγκες και προ­τε­ραιό­τη­τες κι αντα­πο­κρί­νο­νται και στον ρόλο της ΕΕ ως σημα­ντι­κού διε­θνούς δρώντα που μπορεί να πρω­τα­γω­νι­στεί στις διε­θνείς σχέσεις ,έχοντας μάλιστα και μια αξιακή παρα­κα­τα­θήκη. Οι συρ­ρά­ξεις στην Ουκρα­νία, στη Μέση Ανατολή και οι προ­κλή­σεις στη διεθνή κοι­νό­τητα σ’ επίπεδο θεσμών και Ηγεσίας, ωθούν περισ­σό­τερο την αντί­ληψη, πεποί­θηση για ευκαι­ρίες προ­κει­μέ­νου η ενο­ποι­η­τική δια­δι­κα­σία ν ‘απο­κτή­σει βάθος. Σ’ αυτή την κατεύ­θυνση λει­τουρ­γούς ΡΕSCO, στρα­τη­γική πυξίδα. Εκτιμώ ότι υπάρχει προ­ο­πτική οι προσ­δο­κίες εκείνων που έβλεπαν ευρω­παϊκή ταυ­τό­τητα στο ΝΑΤΟ, στην ΔΕΕ, συστα­τικό της ΕΕ, να γίνουν πράξη, ιδίως αν επι­λέ­ξουμε κινή­σεις προ­θύ­μων, για να ξεπερ­νιού­νται οι εκά­στοτε επί­μο­νοι αντιρ­ρη­σίες.

Είναι δύσκολο, προς ώρας, να προ­βλέ­ψει κάποιος την έκβαση ενός εξαι­ρε­τικά σύν­θε­του πολέμου με πολλούς επι­τι­θέ­με­νους -παραβάτες της διε­θνούς νομι­μό­τη­τας (ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν) και πολλούς αμυ­νό­με­νους (χώρες Κόλπου). Και επειδή ο θάνατος και η κατα­στροφή που επι­κρα­τεί απει­λούν ευθέως τους ορί­ζο­ντες επέ­κεινα των εχθρο­πρα­ξιών, προ­βάλ­λε­ται πιε­στικά η ανάγκη να επι­στρέ­ψει η διπλω­μα­τία και η θεσμική παρέμ­βαση τρίτων, πριν φθά­σουμε σε αλό­γι­στες ακραίες απειλές κατα­στρο­φής, με θύμα τελικά την Ανθρω­πό­τητα.