Η γρίπη έρχεται αλλά ούτε οι γιατροί και οι νοσηλευτές δεν εμβολιάζονται

Ως μία «καλή πε­ρί­ο­δο γρί­πης» χα­ρα­κτη­ρί­ζουν οι ει­δι­κοί του Κέ­ντρου Ελέγ­χου Λοι­μώ­ξε­ων και Πρό­λη­ψης Νο­ση­μά­των (ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ) την πε­ρυ­σι­νή πε­ρί­ο­δο της κυ­κλο­φο­ρί­ας των ιών της γρί­πης, δη­λα­δή από τον Οκτώ­βριο 2017 μέχρι τον Μάιο του 2018, στην ετή­σια επι­δη­μιο­λο­γι­κή έκ­θε­ση που εκ­πό­νη­σαν.

Ο μι­κρός – πά­ντο­τε σε σύ­γκρι­ση με την αμέ­σως προη­γού­με­νη πε­ρί­ο­δο- αριθ­μός των κρου­σμά­των γρί­πης και των θα­νά­των λόγω επι­πλο­κών από τη νόσο καθώς και ο με­γα­λύ­τε­ρος αριθ­μός των επαγ­γελ­μα­τιών υγεί­ας που εμ­βο­λιά­στη­καν με το αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο, είναι τα δύο θε­τι­κά κυ­ρί­αρ­χα στοι­χεία της πε­ρυ­σι­νής πε­ριό­δου γρί­πης, στα οποία επι­κε­ντρώ­νο­νται και οι συ­ντά­κτες της έκ­θε­σης.

Η εφε­τι­νή επι­δη­μιο­λο­γι­κή επι­τή­ρη­ση της γρί­πης ξε­κι­νά την 1η Οκτω­βρί­ου (40η εβδο­μά­δα τρέ­χο­ντος έτους) και διαρ­κεί πε­ρί­που μέχρι του Μάιο του 2019 (20ή εβδο­μά­δα επό­με­νου έτους). Στην Ελ­λά­δα η δια­χρο­νι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση του νο­σή­μα­τος έχει δεί­ξει ότι η δρα­στη­ριό­τη­τα της γρί­πης συ­νή­θως αρ­χί­ζει να αυ­ξά­νει κατά τον Ια­νουά­ριο, και κο­ρυ­φώ­νε­ται κατά τους μήνες Φε­βρουά­ριο-Μάρ­τιο. Οι ει­δι­κοί επι­ση­μαί­νουν όμως ότι η γρίπη είναι απρό­βλε­πτη, και ως εκ τού­του τόσο η έναρ­ξη, όσο και η διάρ­κεια της επο­χι­κής επι­δη­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας μπο­ρεί να δια­φέ­ρουν από πε­ρί­ο­δο σε πε­ρί­ο­δο. Επί­σης ση­μειώ­νουν ότι η δρα­στη­ριό­τη­τα της γρί­πης δεν μη­δε­νί­ζε­ται ποτέ – εκτός από το επι­δη­μι­κό κύμα τους χει­με­ρι­νούς μήνες, σπο­ρα­δι­κά κρού­σμα­τα γρί­πης υπάρ­χουν όλο το χρόνο.

Ανεμ­βο­λί­α­στοι οι ασθε­νείς και τα θύ­μα­τα της γρί­πης

Κατά την πε­ρί­ο­δο γρί­πης 2017-2018 επι­κρά­τη­σε ο τύπος γρί­πης Β και σε μι­κρό­τε­ρα πο­σο­στά οι υπό­τυ­ποι γρί­πης A(H1N1) και A(H3N2). Κα­τα­γρά­φη­καν ση­μα­ντι­κά λι­γό­τε­ρα σο­βα­ρά κρού­σμα­τα ερ­γα­στη­ρια­κά επι­βε­βαιω­μέ­νης γρί­πης και θα­νά­των: 107 άν­θρω­ποι νο­ση­λεύ­θη­καν σε ΜΕΘ και 42 κα­τέ­λη­ξαν ενώ την πε­ρί­ο­δο 2016-2017 είχαν νο­ση­λευ­θεί σε ΜΕΘ 276 άν­θρω­ποι και είχαν κα­τα­λή­ξει 108.

Η πλειο­νό­τη­τα των ασθε­νών που νο­ση­λεύ­τη­καν σε ΜΕΘ ή που απε­βί­ω­σαν από ερ­γα­στη­ρια­κά επι­βε­βαιω­μέ­νη γρίπη, δεν είχαν κάνει το αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο πα­ρό­τι ανή­καν σε ομά­δες υψη­λού κιν­δύ­νου για τις οποί­ες συ­στή­νε­ται ο εμ­βο­λια­σμός.

Εμ­βο­λια­σμέ­νοι 4 στους δέκα για­τρούς και 1 στους 3 νο­ση­λευ­τές

Τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κή απο­δει­κνύ­ε­ται ότι ήταν πέ­ρυ­σι η στάση του προ­σω­πι­κού των δομών υγεί­ας σε ό,τι αφορά τον αντι­γρι­πι­κό εμ­βο­λια­σμό. Όπως προ­κύ­πτει από τα δε­δο­μέ­να της περ­σι­νής πε­ριό­δου επι­τή­ρη­σης, οι επαγ­γελ­μα­τί­ες υγεί­ας στα νο­σο­κο­μεία και στις δομές πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας πχ στα Κέ­ντρα Υγεί­ας συ­μπε­ριέ­λα­βαν τον αντι­γρι­πι­κό εμ­βο­λια­σμό στη συ­νεί­δη­ση και τα κα­θή­κο­ντά τους ώστε να προ­στα­τεύ­σουν τόσο τους εαυ­τούς τους όσο και τους ασθε­νείς που κα­λού­νταν να φρο­ντί­σουν.

Όπως επι­ση­μαί­νουν οι ει­δι­κοί του ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ στην έκ­θε­σή τους, οι ερ­γα­ζό­με­νοι σε χώ­ρους πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών υγεί­ας βρί­σκο­νται σε αυ­ξη­μέ­νο κίν­δυ­νο για επαγ­γελ­μα­τι­κή έκ­θε­ση και νό­ση­ση από γρίπη, κίν­δυ­νος που μειώ­νε­ται δρα­στι­κά με τη χο­ρή­γη­ση αντι­γρι­πι­κού εμ­βο­λί­ου. Επί­σης φρο­ντί­ζουν ασθε­νείς ευαί­σθη­τους, που ανή­κουν σε ομά­δες αυ­ξη­μέ­νου κιν­δύ­νου για σο­βα­ρή νό­ση­ση από τη γρίπη, και απο­τε­λούν πηγή με­τά­δο­σης της γρί­πης προς τους ασθε­νείς τους, συ­νε­πώς πρέ­πει να τους προ­στα­τεύ­ουν.

Σύμ­φω­να με ανά­λυ­ση των ει­δι­κών του ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ στοι­χεί­ων από 129 νο­σο­κο­μεία (108 δη­μό­σια, 18 ιδιω­τι­κά και 3 στρα­τιω­τι­κά) και 257 Κέ­ντρα Υγεί­ας, ψήφο εμπι­στο­σύ­νης στο αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο έδω­σαν δύο στους πέντε για­τρούς και ένας στους τρεις νο­ση­λευ­τές.

Η εμ­βο­λια­στι­κή κά­λυ­ψη των ερ­γα­ζο­μέ­νων ήταν 24,9% στα νο­σο­κο­μεία και 40,2% στα Κέ­ντρα Υγεί­ας. Την πε­ρί­ο­δο γρί­πης 2016-2017 , τα αντί­στοι­χα πο­σο­στά ήταν 18% για τα νο­σο­κο­μεία και 34,6% για τα Κέ­ντρα Υγεί­ας, ενώ το διά­στη­μα 2009-2016, τα πο­σο­στά κυ­μαί­νο­νταν από 4,4% μέχρι 13% για τα νο­σο­κο­μεία και από 16,8% μέχρι 33% για τα Κέ­ντρα Υγεί­ας.

Τα με­γα­λύ­τε­ρα πο­σο­στά εμ­βο­λια­στι­κής κά­λυ­ψης εμ­φα­νί­ζουν οι για­τροί (40,3%) και ακο­λου­θούν οι νο­ση­λευ­τές (35,1%), οι τε­χνι­κοί (31,7%), οι διοι­κη­τι­κοί (31,2%) και το λοιπό επι­στη­μο­νι­κό προ­σω­πι­κό (29,2%).

Οι εμ­βο­λια­στι­κές επι­δό­σεις στο ΕΣΥ ανά πε­ριο­χή

Πρω­τιά για το εμ­βο­λια­σμέ­νο προ­σω­πι­κό στα νο­σο­κο­μεία και τα Κέ­ντρα Υγεί­ας στην Κρήτη κα­τα­γρά­φε­ται από τα στοι­χεία της ετή­σιας έκ­θε­σης για τη γρίπη: θω­ρα­κι­σμέ­νο με εμ­βό­λιο ένα­ντι της γρί­πης ήταν πέ­ρυ­σι το 39,3% του προ­σω­πι­κού των νο­σο­κο­μεί­ων και το 53,7% του προ­σω­πι­κού των Κέ­ντρων Υγεί­ας. Στη δεύ­τε­ρη θέση βρί­σκο­νται οι επαγ­γελ­μα­τί­ες υγεί­ας των δη­μό­σιων δομών της 6ης Υγειο­νο­μι­κής Πε­ρι­φέ­ρειας, δη­λα­δή σε Πε­λο­πόν­νη­σο, Ήπει­ρο, Δυ­τι­κή Ελ­λά­δα και Ιόνια νησιά: 27,3% και 46,85 ήταν το πο­σο­στό των εμ­βο­λια­σμέ­νων σε νο­σο­κο­μεία και Κέ­ντρα Υγεί­ας αντι­στοί­χως.

Στην 5η Υγειο­νο­μι­κή Πε­ρι­φέ­ρεια Στε­ρε­άς Ελ­λά­δας – Θεσ­σα­λί­ας, τα στοι­χεία έδει­ξαν ότι εμ­βο­λιά­στη­κε μόλις το 15% των ερ­γα­ζο­μέ­νων στα νο­σο­κο­μεία και το 39,1% εκεί­νων στα Κέ­ντρα Υγεί­ας. Συ­νε­χί­ζο­ντας προς τις δη­μό­σιες δομές της Μα­κε­δο­νί­ας και της Θρά­ξης (4η Υγειο­νο­μι­κή Πε­ρι­φέ­ρεια) κα­τα­γρά­φο­νται χα­μη­λά εμ­βο­λια­στι­κά πο­σο­στά: το 16% των ερ­γα­ζο­μέ­νων στα νο­σο­κο­μεία και το 36,4% των ερ­γα­ζο­μέ­νων στα Κέ­ντρα Υγεί­ας εμ­βο­λιά­στη­καν για τη γρίπη προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τεύ­σουν τους εαυ­τούς τους και τους ασθε­νείς τους. Ελα­φρώς κα­λύ­τε­ρη η ει­κό­να για το εμ­βο­λια­σμέ­νο προ­σω­πι­κό στις δη­μό­σιες δομές της Μα­κε­δο­νί­ας με πο­σο­στά 23% στα νο­σο­κο­μεία και 34% στα Κέ­ντρα Υγεί­ας.

Στη 2η Υγειο­νο­μι­κή Πε­ρι­φέ­ρεια Πει­ραιά και Νήσων, «ναι» στο αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο είπαν το 20,9% των ερ­γα­ζο­μέ­νων στα νο­σο­κο­μεία το δι­πλά­σιο πο­σο­στό (41,5%) στα Κέ­ντρα Υγεί­ας. Τέλος, στην 1η Υγειο­νο­μι­κή Πε­ρι­φέ­ρεια Ατ­τι­κής, στην Αθήνα με τα 20 με­γά­λα νο­σο­κο­μεία, μόλις 1 στους 4 ερ­γα­ζό­με­νους (πο­σο­στό 24,7%) των νο­σο­κο­μεί­ων και τρεις στους δέκα (πο­σο­στό 33%) εκεί­νων σε Κέ­ντρα Υγεί­ας έλα­βαν το αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο.

Ποιοι και γιατί πρέ­πει να εμ­βο­λιά­ζο­νται με το αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο

Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι άν­θρω­ποι που «κολ­λούν» τη γρίπη δεν εμ­φα­νί­ζουν συμ­πτώ­μα­τα, ενώ άλλοι αρ­ρω­σταί­νουν ελα­φρά και μέ­νουν σπίτι ή συ­νε­χί­ζουν τις κα­θη­με­ρι­νές τους δρα­στη­ριό­τη­τες. Από αυ­τούς που νο­σούν, ένα μέρος ανα­ζη­τεί ια­τρι­κή βο­ή­θεια, και εν­δε­χο­μέ­νως ει­σά­γε­ται στο νο­σο­κο­μείο για νο­ση­λεία. Από τους νο­ση­λευό­με­νους κά­ποιοι είναι τόσο βαριά ώστε κα­τα­λή­γουν σε Μο­νά­δα Εντα­τι­κής Θε­ρα­πεί­ας (ΜΕΘ), ενώ κά­ποιοι πε­θαί­νουν σαν απο­τέ­λε­σμα της γρί­πης, συ­νή­θως σε συν­δυα­σμό και με άλλες προ­ϋ­πάρ­χου­σες κα­τα­στά­σεις που επι­βα­ρύ­νουν την υγεία τους.

Επει­δή ο ιός της γρί­πης με­ταλ­λάσ­σε­ται συ­νε­χώς, ο εμ­βο­λια­σμός είναι ανα­γκαίο να επα­να­λαμ­βά­νε­ται κάθε χρόνο με έμ­φα­ση σε συ­γκε­κρι­μέ­νες ομά­δες προ­τε­ραιό­τη­τας:

Άτομα ηλι­κί­ας 60 ετών και άνω.

Παι­διά και ενή­λι­κοι που πά­σχουν από διά­φο­ρα νο­σή­μα­τα ή πα­ρά­γο­ντες κιν­δύ­νου που σχε­τί­ζο­νται με αυ­ξη­μέ­νη πι­θα­νό­τη­τα σο­βα­ρής νό­ση­σης από τη γρίπη και εμ­φά­νι­σης επι­πλο­κών (άσθμα, χρό­νιες πνευ­μο­νο­πά­θειες, καρ­διαγ­γεια­κά νο­σή­μα­τα, σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της και άλλα με­τα­βο­λι­κά νο­σή­μα­τα, κλη­ρο­νο­μι­κή ή επί­κτη­τη ανο­σο­κα­τα­στο­λή, χρό­νια νε­φρο­πά­θεια, δρε­πα­νο­κυτ­τα­ρι­κή νόσο και άλλες αι­μο­σφαι­ρι­νο­πά­θειες, με­τα­μό­σχευ­ση ορ­γά­νων, νευ­ρο­μυ­ϊ­κά νο­σή­μα­τα, παι­διά που λαμ­βά­νουν μα­κρο­χρό­νια ασπι­ρί­νη.

Έγκυ­ες γυ­ναί­κες (ανε­ξαρ­τή­τως ηλι­κί­ας κύ­η­σης), λε­χω­ΐ­δες και θη­λά­ζου­σες.

Πα­χύ­σαρ­κα άτομα (με Δεί­κτη Μάζας Σώ­μα­τος >40 kg/m2 ).

Άτομα που βρί­σκο­νται σε στενή επαφή με παι­διά μι­κρό­τε­ρα των 6 μηνών, επί­σης όσοι φρο­ντί­ζουν άτομα (παι­διά ή ενή­λι­κες) με υπο­κεί­με­νο νό­ση­μα τα οποία δια­τρέ­χουν αυ­ξη­μέ­νο κίν­δυ­νο επι­πλο­κών από τη γρίπη.

Κλει­στοί πλη­θυ­σμοί (τρό­φι­μοι και προ­σω­πι­κό ιδρυ­μά­των, στρα­τιώ­τες, εσω­τε­ρι­κοί σπου­δα­στές σχο­λών – όπως αστυ­νο­μι­κών, στρα­τιω­τι­κών και άλλων σχο­λών).

Ερ­γα­ζό­με­νοι σε χώ­ρους πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών υγεί­ας (ια­τρο­νο­ση­λευ­τι­κό προ­σω­πι­κό και άλλοι ερ­γα­ζό­με­νοι).

Παι­διά που παίρ­νουν ασπι­ρί­νη μα­κρο­χρό­νια (για νόσο Kawasaki, ρευ­μα­τοει­δή αρ­θρί­τι­δα και άλλα) για τον πι­θα­νό κίν­δυ­νο εμ­φά­νι­σης συν­δρό­μου Reye μετά από γρίπη.

Επαγ­γελ­μα­τί­ες, όπως πτη­νο­τρό­φοι, χοι­ρο­τρό­φοι, κτη­νί­α­τροι, εκτρο­φείς, σφα­γείς και γε­νι­κά άτομα που έρ­χο­νται σε συ­στη­μα­τι­κή επαφή με που­λε­ρι­κά.

Η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του αντι­γρι­πι­κού εμ­βο­λί­ου ποι­κί­λει κάθε χρόνο, κυ­ρί­ως ανά­λο­γα με την αντι­γο­νι­κή ομοιό­τη­τα (antigenic matching) των στε­λε­χών γρί­πης που πε­ριέ­χει το εμ­βό­λιο με τα στε­λέ­χη που κυ­κλο­φο­ρούν τη χρο­νιά εκεί­νη στην κοι­νό­τη­τα και απο­τε­λεί αντι­κεί­με­νο επι­στη­μο­νι­κής έρευ­νας και αξιο­λό­γη­σης.