Foreign Policy: Ο Ερντογάν «διψά» για πόλεμο στην Ανατολική Μεσόγειο

Ως πιο επι­κίν­δυνη από άλλες φορές, καθώς η Τουρκία μπορεί να είναι έτοιμη να κλι­μα­κώ­σει την πολε­μική πέρα από την απλή ρητο­ρική, χαρα­κτη­ρί­ζει την παρούσα αντι­πα­ρά­θεση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο στο Foreign Policy.

Το περιο­δικό σε άρθρο με τίτλο «Η Τουρκία διψάει για πόλεμο με την Κύπρο» και υπό­τι­τλο «Ο Ερντο­γάν δεν φαι­νό­ταν ποτέ τόσο αδύ­να­μος στο εσω­τε­ρικό ούτε τόσο επι­θε­τι­κός με τους γεί­το­νές του στη Μεσό­γειο» έχει προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις.

Όπως ανα­φέ­ρει το άρθρο, όταν ο Μπεράτ Αλμπαϊ­ράκ, υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Τουρ­κίας και γαμπρός του Τούρκου προ­έ­δρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, ανα­κοί­νωσε στις 12 Μαΐου ότι η χώρα του θα έστελνε σύντομα ένα πλωτό γεω­τρύ­πανο σε περιοχή που ανήκει στην Κύπρο, θα ήταν εύκολο να θεω­ρη­θεί η κίνηση αυτή ως ένα ακόμη ακίν­δυνο ξέσπα­σμα των εδα­φι­κών αμφι­σβη­τή­σεων που μετρούν δεκα­ε­τίες στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Ωστόσο αυτή τη φορά η κατά­σταση είναι πολύ πιο επι­κίν­δυνη, επι­ση­μαί­νει ο αρθρο­γρά­φος, επειδή υπάρ­χουν ενδεί­ξεις ότι η Τουρκία μπορεί να είναι έτοιμη να κλι­μα­κώ­σει την αντι­πα­ρά­θεση πέρα από την απλή ρητο­ρική. Η ανα­κοί­νωση του Αλμπαϊ­ράκ έγινε μία ημέρα πριν από την έναρξη των ετήσιων ναυ­τι­κών γυμνα­σίων Θαλασ­σό­λυ­κος στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Στις 15 Μαΐου, ο τούρκος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου επα­νέ­λαβε την πρόθεση της χώρας του να αγο­ρά­σει το αμυ­ντικό σύστημα πυραύ­λων S-400 από τη Ρωσία, ένα θέμα που είναι από μόνο του πηγή εντά­σεων με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ενώ καθ΄όλη αυτή την περίοδο, τουρ­κικά μαχη­τικά παρα­βιά­ζουν τον ελλη­νικό εναέριο χώρο σχεδόν καθη­με­ρινά.

Και πάλι, όλα αυτά θα μπο­ρού­σαν να ειδω­θούν ως μέρος μιας γενικά προ­βλη­μα­τι­κής σχέσης ανάμεσα στην Τουρκία και στη Δύση μετά τις δια­δη­λώ­σεις για το Πάρκο Γκεζί και την κλι­μά­κωση του πολέμου στη Συρία, όταν ο Ερντο­γάν άρχισε να παγιώ­νει την εξουσία του στο εσω­τε­ρικό σχεδόν πριν από έξι χρόνια. Ωστόσο οι πρό­σφα­τες τοπικές εκλογές την Κων­στα­ντι­νού­πολη –κατά τις οποίες ο Ερντο­γάν έχασε την πόλη που θεωρεί έδρα της εξου­σίας του–έχουν σαφώς τρο­μά­ξει τον κάποτε ακλό­νητο ισχυρό άνδρα κάνο­ντάς τον να υπερ­βά­λει εαυτόν και να προ­κα­λέ­σει τη διε­ξα­γωγή νέων εκλογών. Αυτό θα μπο­ρούσε να γίνει μπού­με­ρανγκ για τον τούρκο ηγέτη καθώς τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης απέ­συ­ραν τους υπο­ψη­φί­ους τους και εξέ­φρα­σαν τη στήριξή τους στον υπο­ψή­φιο του Ρεπου­μπλι­κα­νι­κού Λαϊκού Κόμ­μα­τος Εκρέμ Ιμά­μο­γλου, ο οποίος ανα­δεί­χθηκε νικητής στον πρώτο γύρο.

Την ίδια στιγμή, η κατά­σταση της οικο­νο­μίας επι­δει­νώ­νε­ται όπως δείχνει η πτώση της τουρ­κι­κής λίρας και η γκρίνια για τον Ερντο­γάν μέσα στο ίδιο του το κόμμα. Η ψυχρή υποδοχή που έλαβε ο πρό­ε­δρος κατά την επί­σκεψή του πέρυσι στην «ΤΔΒΚ», την κατε­χό­μενη βόρεια Κύπρο, δεν βοήθησε τη θέση του στο εσω­τε­ρικό.

Σίγουρα ο Ερντο­γάν δεν περί­μενε αυτές τις εξε­λί­ξεις, σημειώ­νει ο αρθρο­γρά­φος. Οι Τούρκοι μπορεί τελικά να βγουν κερ­δι­σμέ­νοι από την αιφ­νί­δια εξα­σθέ­νιση του απο­λυ­ταρ­χι­κού προ­έ­δρου τους. Όμως όσον αφορά τη διεθνή πολι­τική, τα απο­τε­λέ­σματα είναι πολύ πιο αμφί­σημα. Η Ιστορία δείχνει πως οι ηγέτες που φαί­νε­ται ότι αρχί­ζουν να χάνουν τον έλεγχο της εξου­σίας έχουν κίνητρο για να οργα­νώ­σουν μια επί­δειξη δύναμης και να ενώσουν τη βάση τους μπροστά σε μια επι­κεί­μενη εξω­τε­ρική απειλή. Ο Ερντο­γάν έχει κάθε λόγο να προ­κα­λέ­σει εχθρο­πρα­ξίες με την Ελλάδα προ­κει­μέ­νου να απο­σπά­σει την προσοχή από τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει στο εσω­τε­ρικό.

Η Τουρκία δεν επέ­τρεψε ποτέ στην Κύπρο να επω­φε­λη­θεί από τα κοι­τά­σματα φυσικού αερίου στα ύδατά της χωρίς κάποιου είδους αντι­πα­ρά­θεση. Η στρα­τη­γική της Τουρ­κίας στο Αιγαίο είναι συνεπής εδώ και πολλές δεκα­ε­τίες: ασκώ πίεση, απο­τυ­πώνω απαι­τή­σεις, περι­μένω μια κρίση και στη συνέ­χεια φέρνω την άλλη πλευρά στο τραπέζι με τους δικούς μου όρους. Αυτό είναι που ο Ερντο­γάν προ­σπα­θεί να κάνει στην Κύπρο αυτή τη στιγμή, υπο­στη­ρί­ζει ο αρθρο­γρά­φος.

Είναι δύσκολο να πούμε ποια μπορεί να είναι τα όρια της τρέ­χου­σας αντι­πα­ρά­θε­σης. Οι συν­θή­κες τώρα δημιουρ­γούν ένα επι­κίν­δυνο μείγμα. Ο Ερντο­γάν έχει απο­μα­κρύ­νει σταθερά την Τουρκία από τους διε­θνείς θεσμούς στους οποίους ανήκει (ΝΑΤΟ) και εκεί­νους στους οποίους κάποτε φιλο­δο­ξούσε να εντα­χθεί (Ευρω­παϊκή Ένωση) και την έχει φέρει πιο κοντά στη Ρωσία στην προ­σπά­θειά του να αυτο­α­να­γο­ρευ­θεί περι­φε­ρεια­κός ηγέτης στη Μέση Ανατολή. Την ίδια ώρα, η Κύπρος και η Ελλάδα είναι και οι δύο μέλη με υπόληψη στην ΕΕ.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, η Ελλάδα έχει κινηθεί πιο κοντά στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες και στο ΝΑΤΟ από οπο­τε­δή­ποτε άλλοτε τα τελευ­ταία 40 χρόνια. Ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας έχει προ­ω­θή­σει στε­νό­τε­ρες σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με την Αίγυπτο που είναι εταίροι της Κύπρου στις προ­σπά­θειες εκμε­τάλ­λευ­σης των πόρων της σε φυσικό αέριο.

Η Ευρώπη έχει σημα­ντικό ρόλο να δια­δρα­μα­τί­σει στην απο­τροπή μιας σύγκρου­σης, εκτιμά ο αρθρο­γρά­φος του Foreign Policy. Η επι­κε­φα­λής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της ΕΕ Φεντε­ρίκα Μογκε­ρίνι εξέ­φρασε «μεγάλη ανη­συ­χία» για τα σχέδια της Τουρ­κίας. «Καλούμε επει­γό­ντως την Τουρκία να επι­δεί­ξει αυτο­συ­γκρά­τηση, να σεβα­στεί τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της Κύπρου στην απο­κλει­στική οικο­νο­μική της ζώνη και να απόσχει από οποια­δή­ποτε τέτοια παρά­νομη δράση στην οποία η ΕΕ θα αντα­πο­κρι­θεί κατάλ­ληλα και με πλήρη αλλη­λεγ­γύη προς την Κύπρο» δήλωσε στις 4 Μαΐου, ενώ τον Ιανουά­ριο ο Γάλλος πρό­ε­δρος Εμα­νουέλ Μακρόν είχε δηλώσει πως η Γαλλία υπο­στη­ρί­ζει το δικαί­ωμα της Κύπρου να εκμε­ταλ­λευ­θεί τα απο­θέ­ματα φυσικού αερίου ανοικτά των ακτών της, παρά τις αντιρ­ρή­σεις της Τουρ­κίας. Η τρέ­χουσα προ­σέγ­γιση της ΕΕ να προ­στα­τεύει τα σύνορά της, ωστόσο, δεν είναι πιθανό να είναι αρκετή για να απο­τρέ­ψει τον Ερντο­γάν.

Υπάρ­χουν ευρύ­τερα γεω­πο­λι­τικά στοι­χή­ματα για την Ευρώπη. Σε περί­πτωση κλι­μά­κω­σης, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης οποιασ­δή­ποτε μορφής στρα­τιω­τι­κής σύγκρου­σης, η ανα­πο­φα­σι­στι­κό­τητα συμ­μά­χων της Κύπρου και της Ελλάδας θα ακυ­ρώ­σει τις επι­λο­γές που έχουν κάνει τα δύο μέλη της ΕΕ να ενι­σχύ­σουν τους δεσμούς τους με τη Δύση και θα προ­κα­λέ­σουν περαι­τέρω αμφι­σβή­τηση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του ΝΑΤΟ.

Αυτό δεν σημαί­νει πως οι χει­ρι­σμοί της ΕΕ απέ­να­ντι στην Τουρκία και στον Ερντο­γάν ήταν τόσο καλοί όσο θα μπο­ρούσε να ήταν ή ότι η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ δεν έχουν λάβει από μόνες τους απο­φά­σεις που έχουν αυξήσει τις εντά­σεις στην περιοχή, υπο­στη­ρί­ζει ο αρθρο­γρά­φος. Όμως αυτά τα επι­χει­ρή­ματα δεν έχουν σχέση με την παρούσα κατά­σταση. Ο οδικός χάρτης που ακο­λου­θεί ο Ερντο­γάν είναι δικής του επι­νό­η­σης, όπως και οι αιτίες των προ­βλη­μά­των του. Α

παντώ­ντας στις προ­κλή­σεις του, η Ευρώπη πρέπει τώρα να ακο­λου­θή­σει μια προ­σγειω­μένη, αλλά σταθερή προ­σέγ­γιση, που δεν θα αφήνει περι­θώ­ριο για αμφι­βο­λίες ότι η Κύπρος και η Ελλάδα έχουν συμ­μά­χους στο πλευρό τους. Αυτό θα βοη­θή­σει περισ­σό­τερο να απο­τρα­πεί μια κλι­μά­κωση από μια οποια­δή­ποτε προ­σπά­θεια να κατευ­να­στεί με παρα­χω­ρή­σεις ένας Ερντο­γάν που αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα, κατα­λή­γει το άρθρο του Foreign Policy.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ