Ρομά: Σχέδιο που χαρτογραφεί 3 καταυλισμούς και ανοίγει διαβούλευση για παρεμβάσεις σε στέγαση, υγεία και εργασία

• Εναρ­ξη δια­βού­λευ­σης από 2 έως 27 Μαρ­τί­ου 2026 για το Το­πι­κό Σχέ­διο Δρά­σης που απο­τυ­πώ­νει Κο­ρα­κό­νε­ρο, Αμπέ­λια Καΐρ και Αγί­ους Απο­στό­λους

Η συ­ζή­τη­ση που ανοί­γει στο Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο Ρόδου δεν αφορά μόνο ένα ακόμα διοι­κη­τι­κό βήμα, αλλά έναν χάρτη πα­ρεμ­βά­σε­ων που ξε­κι­νά από το πιο ευαί­σθη­το πεδίο της το­πι­κής κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής, τους κα­ταυ­λι­σμούς και τη σχέση τους με την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα του νη­σιού. Την Τε­τάρ­τη 25 Φε­βρουα­ρί­ου 2026 και ώρα 17:00, σε τα­κτι­κή συ­νε­δρί­α­ση που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με μικτό τρόπο, οι δη­μο­τι­κοί σύμ­βου­λοι κα­λού­νται να απο­φα­σί­σουν για την έναρ­ξη δη­μό­σιας δια­βού­λευ­σης του «Το­πι­κού Σχε­δί­ου Δρά­σης Δήμου Ρόδου για την Κοι­νω­νι­κή Έντα­ξη, την Ισό­τη­τα και τη Συμ­με­το­χή των Ρομά».

Το επί­δι­κο της από­φα­σης είναι συ­γκε­κρι­μέ­νο. Ζη­τεί­ται έγκρι­ση για να τεθεί το σχέ­διο σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση με προ­τει­νό­με­νο χρο­νι­κό πλαί­σιο από 2 Μαρ­τί­ου 2026 έως 27 Μαρ­τί­ου 2026, με ανάρ­τη­ση στην ιστο­σε­λί­δα του Δήμου και συ­νο­δευ­τι­κό υλικό, πε­ρί­λη­ψη των αξό­νων δρά­σης. Πρό­κει­ται για μια δια­δι­κα­σία που, αν εγκρι­θεί, δη­μιουρ­γεί το θε­σμι­κό πε­ρι­θώ­ριο ώστε να κα­τα­τε­θούν πα­ρα­τη­ρή­σεις, προ­τά­σεις και τεκ­μη­ριω­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις από υπη­ρε­σί­ες, φο­ρείς, συλ­λο­γι­κό­τη­τες και πο­λί­τες, πριν το σχέ­διο απο­κτή­σει την τε­λι­κή του μορφή.

Οι κα­ταυ­λι­σμοί ως αφε­τη­ρία του σχε­δια­σμού και όχι ως υπο­ση­μεί­ω­ση

Στην καρ­διά του σχε­δί­ου βρί­σκε­ται η χαρ­το­γρά­φη­ση 3 κα­ταυ­λι­σμών, του Κο­ρα­κό­νε­ρου, των Αμπε­λιών Καΐρ και των Αγίων Απο­στό­λων. Η προ­σέγ­γι­ση δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται σε μια γε­νι­κή ανα­φο­ρά ύπαρ­ξης οι­κι­σμών, αλλά επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει πλη­θυ­σμια­κά και κοι­νω­νι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, να συν­δέ­σει ανά­γκες με πα­ρεμ­βά­σεις και να δώσει ένα πλαί­σιο για το πού πρέ­πει να στο­χεύ­σουν οι υπη­ρε­σί­ες.

Η έμ­φα­ση στους κα­ταυ­λι­σμούς έχει διπλή ανά­γνω­ση. Από τη μία, απο­τυ­πώ­νει την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα σε συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ριο­χές που συχνά λει­τουρ­γούν ως ση­μείο τρι­βής ανά­με­σα σε ζη­τή­μα­τα στέ­γα­σης, υγιει­νής, σχο­λι­κής έντα­ξης, ερ­γα­σια­κής επι­σφά­λειας και πρό­σβα­σης σε υπη­ρε­σί­ες. Από την άλλη, δεί­χνει την επι­λο­γή να αντι­με­τω­πι­στεί το θέμα ως πεδίο πο­λι­τι­κής με διάρ­κεια, όχι ως πε­ρι­στα­σια­κή δια­χεί­ρι­ση.

Κο­ρα­κό­νε­ρο, ο με­γα­λύ­τε­ρος πυ­ρή­νας και οι πα­ρά­με­τροι που επη­ρε­ά­ζουν κάθε πα­ρέμ­βα­ση

Ο κα­ταυ­λι­σμός στο Κο­ρα­κό­νε­ρο εμ­φα­νί­ζε­ται ως ο με­γα­λύ­τε­ρος πυ­ρή­νας στον οποίο συ­γκε­ντρώ­νε­ται ο κύ­ριος όγκος των ωφε­λού­με­νων. Η απο­τύ­πω­ση που εν­σω­μα­τώ­νε­ται στο σχέ­διο πα­ρου­σιά­ζει πλη­θυ­σμό 262 ατό­μων σε 62 νοι­κο­κυ­ριά, στοι­χείο που κα­θι­στά τον συ­γκε­κρι­μέ­νο χώρο κε­ντρι­κό για κάθε πο­λι­τι­κή που επι­χει­ρεί να μι­λή­σει για ισό­τη­τα πρό­σβα­σης σε υπη­ρε­σί­ες και ου­σια­στι­κή έντα­ξη.

Στην ίδια ει­κό­να εντάσ­σο­νται ει­δι­κό­τε­ρα δε­δο­μέ­να που επη­ρε­ά­ζουν την ιε­ράρ­χη­ση προ­τε­ραιο­τή­των. Ανα­φέ­ρε­ται ότι υπάρ­χουν 5 άτομα με ανα­πη­ρία με πι­στο­ποι­η­τι­κό από ΚΕΠΑ και ότι κα­τα­γρά­φε­ται πο­σο­στό με­τα­να­στών 10%, με κυ­ρί­αρ­χη ανα­φο­ρά σε Αλ­βα­νία. Η πα­ρου­σία δια­φο­ρε­τι­κών κα­τη­γο­ριών ανα­γκών μέσα στον ίδιο χώρο ση­μαί­νει ότι το σχέ­διο κα­λεί­ται να συν­δυά­σει δρά­σεις βα­σι­κών υπο­δο­μών και υγιει­νής με δρά­σεις κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας, υγεί­ας και δια­σύν­δε­σης με υπη­ρε­σί­ες, χωρίς να αντι­με­τω­πί­ζει τον κα­ταυ­λι­σμό ως ομοιο­γε­νές σύ­νο­λο.

Επι­πλέ­ον, ση­μειώ­νε­ται ότι πρό­κει­ται για νε­α­νι­κό πλη­θυ­σμό και ανα­φέ­ρε­ται προσ­δό­κι­μο όριο ζωής τα 60 έτη, στοι­χείο που, ανε­ξάρ­τη­τα από την αι­τιο­λό­γη­σή του, λει­τουρ­γεί στο κεί­με­νο ως έν­δει­ξη ευα­λω­τό­τη­τας και ως υπό­μνη­ση ότι ζη­τή­μα­τα υγεί­ας, προ­λη­πτι­κής φρο­ντί­δας και πρό­σβα­σης σε δομές δεν είναι πε­ρι­φε­ρεια­κά, αλλά δο­μι­κά.

Στο πεδίο της στέ­γα­σης, η ση­μα­σία του Κο­ρα­κό­νε­ρου προ­κύ­πτει όχι μόνο από τον αριθ­μό των κα­τοί­κων αλλά και από το γε­γο­νός ότι κάθε αλ­λα­γή, από βελ­τί­ω­ση υπο­δο­μών έως πα­ρεμ­βά­σεις με­τα­στέ­γα­σης, έχει πολ­λα­πλα­σια­στι­κό κοι­νω­νι­κό απο­τύ­πω­μα. Σε τέ­τοιους οι­κι­σμούς, οι πα­ρεμ­βά­σεις δεν αφο­ρούν ένα με­μο­νω­μέ­νο νοι­κο­κυ­ριό, αλλά ένα δί­κτυο συγ­γέ­νειας, σχο­λι­κής φοί­τη­σης, ερ­γα­σια­κών δια­δρο­μών και πρό­σβα­σης σε πα­ρο­χές, άρα απαι­τούν συ­ντο­νι­σμό, στα­θε­ρή πα­ρου­σία υπη­ρε­σιών και σαφή κρι­τή­ρια.

Αμπέ­λια Καΐρ, μι­κρό­τε­ρη κλί­μα­κα, δια­φο­ρε­τι­κή δυ­να­μι­κή και ει­δι­κά  ζη­τή­μα­τα χώρου

Ο κα­ταυ­λι­σμός στα Αμπέ­λια Καΐρ πα­ρου­σιά­ζε­ται με δια­φο­ρε­τι­κή κλί­μα­κα και δια­φο­ρε­τι­κού τύπου δυ­σκο­λί­ες. Στο σχέ­διο κα­τα­γρά­φο­νται 6 νοι­κο­κυ­ριά με συ­νο­λι­κά 31 άτομα, ενώ ανα­φέ­ρε­ται ότι ένα νοι­κο­κυ­ριό δή­λω­σε πα­ρου­σία για ερ­γα­σία τους κα­λο­και­ρι­νούς μήνες και ότι υπάρ­χει ανα­φο­ρά σε 1 άτομο με ανα­πη­ρία.

Ιδιαί­τε­ρο βάρος έχει και η πα­ρά­με­τρος του χώρου. Η ανα­φο­ρά ότι ο κα­ταυ­λι­σμός βρί­σκε­ται στην ΚΜ 174 γαιών Ρόδου ιδιο­κτη­σί­ας της Τρά­πε­ζας Πει­ραιώς φέρ­νει στο προ­σκή­νιο ένα ση­μείο που συχνά κα­θο­ρί­ζει τις δυ­να­τό­τη­τες πα­ρεμ­βά­σε­ων. Όταν το ιδιο­κτη­σια­κό κα­θε­στώς δεν είναι απλό, ζη­τή­μα­τα όπως βα­σι­κές πα­ρο­χές, χω­ρο­θέ­τη­ση υπο­δο­μών ή προ­γράμ­μα­τα ορ­γα­νω­μέ­νης με­τε­γκα­τά­στα­σης απο­κτούν πρό­σθε­τες απαι­τή­σεις συ­νεν­νό­η­σης και θε­σμι­κής κά­λυ­ψης.

Με δε­δο­μέ­νη τη μι­κρό­τε­ρη κλί­μα­κα, οι πα­ρεμ­βά­σεις στα Αμπέ­λια Καΐρ εν­δέ­χε­ται να μπο­ρούν να σχε­δια­στούν πιο στο­χευ­μέ­να σε επί­πε­δο νοι­κο­κυ­ριού, όμως το σχέ­διο δεί­χνει ότι ακόμα και σε μι­κρούς οι­κι­σμούς η ανά­γκη για σύν­δε­ση με υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας, εκ­παί­δευ­σης και κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας πα­ρα­μέ­νει στα­θε­ρή, ει­δι­κά όταν κα­τα­γρά­φο­νται θέ­μα­τα ανα­πη­ρί­ας ή επο­χι­κής ερ­γα­σί­ας που δια­κό­πτει τη συ­νέ­χεια σε σχο­λι­κή ή διοι­κη­τι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση.

Άγιοι Από­στο­λοι, κα­τάρ­γη­ση, κα­θα­ρι­σμός και το απο­τύ­πω­μα μιας μα­κράς ιστο­ρί­ας

Η τρίτη πε­ρί­πτω­ση, ο κα­ταυ­λι­σμός των Αγίων Απο­στό­λων, συν­δέ­ε­ται με μια κα­θο­ρι­στι­κή εξέ­λι­ξη που πε­ρι­γρά­φε­ται ως κα­τάρ­γη­ση και επι­χεί­ρη­ση κα­θα­ρι­σμού την Τε­τάρ­τη 12 Φε­βρουα­ρί­ου 2025. Ανα­φέ­ρε­ται ότι η δια­δι­κα­σία έγινε υπό την επο­πτεία του δη­μάρ­χου Ρόδου Αλέ­ξαν­δρου Κο­λιά­δη, με συμ­με­το­χή της Διεύ­θυν­σης Κα­θα­ριό­τη­τας και Ανα­κύ­κλω­σης, του Αυ­το­τε­λούς Γρα­φεί­ου Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας και συν­δρο­μή της Ελ­λη­νι­κής Αστυ­νο­μί­ας με ΟΠΚΕ και ΔΙΑΣ.

Η έντα­ξη του συ­γκε­κρι­μέ­νου γε­γο­νό­τος στο Το­πι­κό Σχέ­διο Δρά­σης έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία, επει­δή δεί­χνει ότι ο Δήμος κα­τα­γρά­φει όχι μόνο την τρέ­χου­σα ει­κό­να ενερ­γών χώρων δια­μο­νής, αλλά και τις με­τα­βο­λές που προ­κύ­πτουν από απο­φά­σεις απο­μά­κρυν­σης ή διά­λυ­σης οι­κι­σμών.

Στο ιστο­ρι­κό απο­τύ­πω­μα ανα­φέ­ρε­ται ότι ο κα­ταυ­λι­σμός δη­μιουρ­γή­θη­κε τη δε­κα­ε­τία 1980 και γί­νε­ται ανα­φο­ρά σε κα­τα­γρα­φή από το 1998 έως το 1999 για πε­ρί­που 100 άτομα στην πε­ριο­χή Υδρα­γω­γεί­ου. Αυτές οι ανα­φο­ρές λει­τουρ­γούν ως υπεν­θύ­μι­ση ότι οι κα­ταυ­λι­σμοί στη Ρόδο δεν είναι πρό­σφα­το φαι­νό­με­νο, αλλά δια­χρο­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, που δια­μορ­φώ­νει σχέ­σεις με γει­το­νι­κές πε­ριο­χές, σχο­λι­κές δομές, υπη­ρε­σί­ες και αγορά ερ­γα­σί­ας.

Γιατί το σχέ­διο δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στη χω­ρο­θέ­τη­ση και  τι επι­χει­ρεί να αλ­λά­ξει

Πα­ρό­τι η χαρ­το­γρά­φη­ση των κα­ταυ­λι­σμών βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο, το σχέ­διο δεν εμ­φα­νί­ζε­ται ως κεί­με­νο χω­ρο­τα­ξι­κής δια­χεί­ρι­σης. Δο­μεί­ται πάνω σε 5 άξο­νες, στέ­γα­ση, υγεία, εκ­παί­δευ­ση και κα­τάρ­τι­ση, κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία και απα­σχό­λη­ση. Αυτό το πλαί­σιο δίνει στο Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο μια συ­νο­λι­κή ατζέ­ντα, όπου η πα­ρέμ­βα­ση στους κα­ταυ­λι­σμούς δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως με­μο­νω­μέ­νο τε­χνι­κό έργο αλλά ως πλέγ­μα μέ­τρων που επη­ρε­ά­ζουν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα.

Στη στέ­γα­ση, το επί­δι­κο είναι η με­τά­βα­ση από συν­θή­κες προ­σω­ρι­νό­τη­τας σε λύ­σεις που μειώ­νουν την επι­σφά­λεια και αντι­με­τω­πί­ζουν πρα­κτι­κά ζη­τή­μα­τα, υγιει­νή, ασφά­λεια, πρό­σβα­ση σε βα­σι­κές πα­ρο­χές. Στην υγεία, ανα­δει­κνύ­ε­ται η ανά­γκη σύν­δε­σης με δομές, πρό­λη­ψη, φρο­ντί­δα ευά­λω­των ομά­δων και στα­θε­ρή πα­ρα­κο­λού­θη­ση, ιδιαί­τε­ρα όταν υπάρ­χουν κα­τα­γε­γραμ­μέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις ανα­πη­ρί­ας. Στην εκ­παί­δευ­ση και κα­τάρ­τι­ση, το ζη­τού­με­νο είναι η στα­θε­ρή φοί­τη­ση, η υπο­στή­ρι­ξη παι­διών και νέων και η δη­μιουρ­γία δια­δρο­μών που να οδη­γούν σε δε­ξιό­τη­τες και επαγ­γελ­μα­τι­κές ευ­και­ρί­ες.

Στην κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία, το σχέ­διο συν­δέ­ε­ται με επι­δό­μα­τα, δι­καιώ­μα­τα, δια­σύν­δε­ση με υπη­ρε­σί­ες και αντι­με­τώ­πι­ση ακραί­ων μορ­φών απο­κλει­σμού. Στην απα­σχό­λη­ση, ανα­δει­κνύ­ε­ται η ανά­γκη να υπάρ­χει διέ­ξο­δος που να μην εξαρ­τά­ται μόνο από πε­ρι­στα­σια­κή ερ­γα­σία, με έμ­φα­ση σε προ­γράμ­μα­τα έντα­ξης και δια­με­σο­λά­βη­ση με την αγορά.

Η συ­ζή­τη­ση στο Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο έχει εν­δια­φέ­ρον ακρι­βώς επει­δή το σχέ­διο, όπως πα­ρου­σιά­ζε­ται, επι­χει­ρεί να δέσει αυτά τα πεδία με τη γε­ω­γρα­φία των κα­ταυ­λι­σμών, ώστε οι πα­ρεμ­βά­σεις να μην είναι απο­σπα­σμα­τι­κές. Δη­λα­δή να μην υπάρ­χει μια δράση στέ­γα­σης χωρίς σκέ­λος υγεί­ας ή μια δράση εκ­παί­δευ­σης χωρίς μη­χα­νι­σμό κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας που να κρατά τα νοι­κο­κυ­ριά ενερ­γά στο σύ­στη­μα πα­ρο­χών και υπη­ρε­σιών.

Τα με­γέ­θη του Δήμου και η απο­τύ­πω­ση πλη­θυ­σμού ως βάση τεκ­μη­ρί­ω­σης

Στο υλικό εν­σω­μα­τώ­νε­ται και η δη­μο­γρα­φι­κή βάση πάνω στην οποία επι­χει­ρεί να στη­ρι­χθεί ο σχε­δια­σμός. Ανα­φέ­ρε­ται συ­νο­λι­κός πλη­θυ­σμός Δήμου 125.113, με ανα­φο­ρά στην απο­γρα­φή 2021, ενώ ο συ­νο­λι­κός πλη­θυ­σμός Ρομά στον Δήμο ανα­φέ­ρε­ται ως 288 και η πο­σο­στιαία ανα­λο­γία ως 0,23%. Αυτή η ει­κό­να λει­τουρ­γεί ως υπό­βα­θρο για να απο­τυ­πω­θεί ότι το ζή­τη­μα έχει σαφή χω­ρι­κή συ­γκέ­ντρω­ση στους κα­ταυ­λι­σμούς, αλλά αφορά και στην πρό­σβα­ση σε δη­μο­τι­κές υπη­ρε­σί­ες σε μια με­γά­λη γε­ω­γρα­φι­κά και διοι­κη­τι­κά ενό­τη­τα.

Στο ίδιο πλαί­σιο, οι κα­ταυ­λι­σμοί αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως ση­μεία όπου απαι­τεί­ται πυ­κνό­τε­ρη πα­ρου­σία μη­χα­νι­σμών υπο­στή­ρι­ξης. Η πρό­κλη­ση για μια νη­σιω­τι­κή πε­ριο­χή είναι ότι η πρό­σβα­ση σε υπη­ρε­σί­ες, από κοι­νω­νι­κή ερ­γα­σία έως υγεία, επη­ρε­ά­ζε­ται από απο­στά­σεις, συ­γκοι­νω­νία και διοι­κη­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες που συχνά λει­τουρ­γούν απο­τρε­πτι­κά για ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς.