Δημήτρης Κρεμαστινός: Oι καρδιοπάθειες δεν είναι πια ανίκητες!

Συνέ­ντευξη στον Γιάννη Κορω­ναίο

Με ένα νέο βιβλίο, το τρίτο της σειράς, ο καθη­γη­τής Καρ­διο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και βου­λευ­τής της Δημο­κρα­τι­κής Συμπα­ρά­τα­ξης Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός απευ­θύ­νε­ται στο ευρύ κοινό, παρου­σιά­ζο­ντας ένα πλαίσιο προ­στα­σίας από τον υπ’ αριθμό ένα εχθρό όλων: τις καρ­διο­πά­θειες. Χωρίς δυσ­νό­η­τους όρους, απλά και κατα­νοητά, ο καθη­γη­τής εξηγεί πώς μπο­ρούμε να προ­φυ­λα­χθούμε, συμ­βου­λεύει τους για­τρούς πώς να σταθούν δίπλα στους ασθε­νείς και περι­γρά­φει τι θα μπο­ρούσε να περι­λαμ­βά­νει ένα σύστημα-δίχτυ επαρ­κούς προ­στα­σίας απέ­να­ντι στον αιφ­νί­διο θάνατο.

Είναι το τρίτο μιας σειράς. Πρώτο ήταν το «Ανα­ζη­τώ­ντας τα μυστικά της καρδιάς», δεύτερο το «Μπο­ρούμε να νική­σουμε τις καρ­διο­πά­θειες» και σήμερα έρχεται το «Τώρα νικάμε τις καρ­διο­πά­θειες». Οι καρ­διο­πά­θειες βρί­σκο­νται στην πρώτη θέση της λίστας θανάτων του πλη­θυ­σμού, επο­μέ­νως είναι ένα θέμα που αφορά όχι μόνο στους για­τρούς, αλλά και στον κόσμο συνο­λικά. Ουσια­στικά είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος εχθρός του σύγ­χρο­νου ανθρώ­που.

Το βιβλίο εστιά­ζει στον σημε­ρινό τρόπο συμπε­ρι­φο­ράς, στο λεγό­μενο lifestyle, στον τρόπο που ο σύγ­χρο­νος άνθρω­πος κινεί­ται, δια­τρέ­φε­ται ή κάνει τσεκάπ. Μέσα από το βιβλίο ο ανα­γνώ­στης ενη­με­ρώ­νε­ται γι’ αυτό τον τρόπο πρό­λη­ψης, όμως δεν μένει μόνο σε αυτό. Προχωρά και στα σύγ­χρονα μέσα της καρ­διο­λο­γίας, γιατί σήμερα το οπλο­στά­σιο που έχουμε στη διάθεσή μας είναι κατα­πλη­κτικό: τα φάρμακα, οι επεμ­βα­τι­κές πράξεις, το κοινώς λεγό­μενο «μπα­λο­νάκι», η αγγειο­πλα­στική με το στεντ δηλαδή, οι εγχει­ρή­σεις καρδιάς, οι μετα­μο­σχεύ­σεις καρδιάς, οι τεχνη­τές βαλ­βί­δες, οι βημα­το­δό­τες, το περι­θώ­ριο των απι­νι­δω­τών να επα­να­φέ­ρουν τις καρδιές σε λει­τουρ­γία… Με όλα αυτά τα μέσα θα έπρεπε του­λά­χι­στον να είχαμε κατα­φέ­ρει οι καρ­διο­πά­θειες να μην είναι η πρώτη αιτία θανάτου.

Μελέτη του Πανε­πι­στη­μίου Τζον Χόπκινς έδειξε ότι τα ιατρικά λάθη είναι η τρίτη αιτία θανάτου στις ΗΠΑ μετά τις καρ­διο­πά­θειες και τους καρ­κί­νους. Οταν λέμε «ιατρικά λάθη», δεν εννο­ούμε ότι ο γιατρός αντί για το δεξί πόδι ακρω­τη­ρί­ασε το αρι­στερό. Εννο­ούμε τα λάθη του γιατρού στη συμπε­ρι­φορά και στον τρόπο φρο­ντί­δας του ασθε­νούς με τα σύγ­χρονα μέσα που δια­θέ­τει. Οι σύγ­χρο­νες μέθοδοι έχουν ενδεί­ξεις, αντεν­δεί­ξεις και παρε­νέρ­γειες. Το νόημα του βιβλίου είναι αυτό: να γνω­ρί­ζει και ο ασθενής ακα­δη­μαϊκά, πέραν του γιατρού, πότε χρειά­ζε­ται μια θερα­πεία, σε τι δοσο­λο­γία και πότε η λήψη φαρ­μά­κων γίνεται επι­κίν­δυνη. Δεν είναι, λοιπόν, ένα κλασικό βιβλίο πρό­λη­ψης για τον πολίτη – τι πρέπει να τρώει, τι να πίνει ή πώς να περνά τη μέρα του. Συμπυ­κνω­μένα θα έλεγα ότι το βιβλίο συμ­βου­λεύει τον ανα­γνώ­στη πώς πρέπει να σταθεί γενικώς απέ­να­ντι στον νούμερο ένα εχθρό του, την καρ­διο­πά­θεια.

Η πρω­το­γε­νής πρόληψη είναι τι πρέπει να κάνει o άνθρω­πος στην καθη­με­ρι­νό­τητά του. Αυτό αφορά σε δια­τροφή, κίνηση, συμπε­ρι­φορά εν γένει: τι πρέπει να απο­φεύ­γει, τι απα­γο­ρεύ­ε­ται, δηλαδή, στην καθη­με­ρι­νό­τητά του για να μην προ­σβλη­θεί από καρ­διο­πά­θειες. Η δευ­τε­ρο­γε­νής αφορά στους ανθρώ­πους που θέλουν να προ­φυ­λα­χθούν αν βρί­σκο­νται στην κατη­γό­ρια υψηλού κιν­δύ­νου, όπως και στο κομμάτι των φαρ­μά­κων: ποιοι άνθρω­ποι πρέπει να λαμ­βά­νουν προ­λη­πτικά φαρ­μα­κευ­τική αγωγή, με ποιον τρόπο πρέπει να «υπα­κούει» ο άνθρω­πος -αλλά και ο γιατρός- σε αυτά που προ­κύ­πτουν από το τσεκάπ και, βέβαια, προτού εκδη­λω­θεί πρό­βλημα καρδιάς. Η τρι­το­γε­νής πρόληψη είναι ουσια­στικά η ευθύνη της πολι­τείας. Οταν σήμερα, για παρά­δειγμα, το ασθε­νο­φόρο κάνει μια ώρα για να φτάσει στον εμφραγ­μα­τία κι αυτός κατα­λή­γει πριν λάβει τις πρώτες βοή­θειες, αυτό είναι ευθύνη της πολι­τείας. Οι περισ­σό­τε­ροι συμπο­λί­τες μας που πεθαί­νουν από έμφραγμα είναι γιατί δεν έφτασαν εγκαί­ρως στο νοσο­κο­μείο.

Η δημιουρ­γία ενός δικτύου κινητών μονάδων, κυρίως δίτρο­χων, που κινού­νται γρήγορα και μπορούν να φτάσουν άμεσα, στα πέντε λεπτά μετά το τηλε­φώ­νημα, γιατρός και νοση­λευ­τής στον εμφραγ­μα­τία, είναι ευθύνη της πολι­τείας. Πρέπει οι μοτο­σι­κλέ­τες να κατα­νε­μη­θούν γεω­γρα­φικά έτσι ώστε η περιοχή που καλύ­πτουν να τους επι­τρέ­πει να βρί­σκο­νται στο περι­στα­τικό μέσα στο πεντά­λε­πτο στην Αθήνα και τις μεγάλες πόλεις. Αυτό θα μειώσει το ποσοστό των θανάτων από καρ­διακά επει­σό­δια στο 100%! Ως υπουρ­γός εισή­γαγα τις δίτρο­χες μονάδες άμεσης βοή­θειας, ένα πρό­γραμμα που, δυστυ­χώς, κατά­πεσε, φυλ­λορ­ρό­ησε.

Βασικές και πολύ απλές. Καταρ­χάς, ο σύγ­χρο­νος άνθρω­πος πρέπει να κινεί­ται όπως ο πρό­γο­νός του, δηλαδή να κινεί­ται πολύ και να απο­φεύ­γει την καθι­στική ζωή. Δεύ­τε­ρον, ο σύγ­χρο­νος άνθρω­πος πρέπει να τρώει τα λιγό­τερο επι­βλαβή τρόφιμα για τον οργα­νι­σμό του. Και επειδή ανα­φε­ρό­μα­στε στην Ελλάδα, η μεσο­γειακή δια­τροφή είναι σύμ­μα­χος κατά της καρ­διο­πά­θειας, χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι δεν πρέπει να τρώμε και κάτι άλλο, να μην πάμε στο άλλο άκρο. Τρίτον,

ο σύγ­χρο­νος άνθρω­πος δεν νοείται να καπνί­ζει. Το κάπνι­σμα είναι από τους πρώτους παρά­γο­ντες προ­σβο­λής των στε­φα­νιαίων αρτη­ριών.

Η πολι­τεία πρέπει να λει­τουρ­γεί επι­κου­ρικά και στα δύο άλλα κομ­μά­τια της πρό­λη­ψης. Να παρέχει χώρους άθλησης και περι­πά­του για τους πολίτες, να έχει νομο­θε­τή­σει σχετικά, να έχει ετοι­μά­σει την άμυνα κατά του αιφ­νί­διου θανάτου. Τα υγειο­νο­μικά προηγ­μένα κράτη, όπως η Μεγάλη Βρε­τα­νία, η Αυστρα­λία και οι σκαν­δι­να­βι­κές χώρες, έχουν νομο­θε­τικό πλαίσιο που τιμωρεί όσους συμπε­ρι­φέ­ρο­νται σε βάρος της ίδιας της υγείας τους, στη λογική ότι τη βεβα­ρη­μένη υγεία την πλη­ρώ­νει το κράτος με τα ασφα­λι­στικά ταμεία. Μέσα από τη νομο­θε­σία προ­τρέ­πουν τον πολίτη να ακο­λου­θή­σει έναν υγιή τρόπο ζωής: βαριά φορο­λο­γία στα προ­ϊ­ό­ντα που κάνουν κακό στην καρδιά και χαμηλή στα καλά. Εμείς πόρρω απέ­χουμε από κάτι τέτοιο.

Σήμερα έχει αλλάξει ο υγειο­νο­μι­κός χάρτης της χώρας. Στις μεγάλες πόλεις καλ­πά­ζει η ιδιω­τική πρω­το­βου­λία -διαγνωστικά κέντρα, θερα­πευ­τή­ρια, κλινικές-, συρ­ρι­κνώ­νε­ται ο δημό­σιος χαρα­κτή­ρας. Για οικο­νο­μι­κούς λόγους, να το δεχτώ. Το υπουρ­γείο πρέπει να στραφεί στη δημιουρ­γία ενός υβρι­δι­κού μοντέ­λου που η ιδιω­τική πρω­το­βου­λία θα εντάσ­σε­ται στα επεί­γο­ντα. Σε καμία περί­πτωση αυτό το μοντέλο να μην επι­τρέ­ψει η ιδιω­τική υγεία να εκμε­ταλ­λευ­τεί τη δημόσια. Ο στόχος είναι να εξυ­πη­ρε­τεί­ται ο πολίτης, ο ασθενής, αυτός που χρήζει άμεσης ιατρι­κής φρο­ντί­δας. Και, στο πλαίσιο που το επι­τρέ­πουν τα δημο­σιο­νο­μικά, να προ­σε­χτούν τα δημόσια νοσο­κο­μεία σε επίπεδο υπο­δο­μών, όπως και νοση­λευ­τι­κού και ιατρι­κού προ­σω­πι­κού. Είναι αυτο­νό­ητα όλα αυτά, αλλά, δυστυ­χώς, λείπουν.

Στο αντί προ­λό­γου σημεί­ωμα του «Τώρα νικάμε τις καρ­διο­πά­θειες» επι­ση­μαί­νε­ται η σπου­δαιό­τητα της εξα­το­μι­κευ­μέ­νης ιατρι­κής. «Είναι το νέο κεφά­λαιο της ιατρι­κής», εξηγεί ο καθη­γη­τής. «Στο πέρασμα του χρόνου και βάσει μελετών έγινε αντι­λη­πτό ότι κάθε ασθενής είναι μια ξεχω­ρι­στή περί­πτωση. Εχει τις ιδιο­μορ­φίες του, τους πολυ­μορ­φι­σμούς, τα γονίδια που τον κάνουν να δια­φέ­ρει από έναν άλλο ασθενή. Ετσι δια­φο­ρο­ποιεί­ται και η αντι­με­τώ­πιση – και στο κομμάτι της φαρ­μα­κευ­τι­κής αγωγής αλλά και στη θερα­πεία γενι­κό­τερα. Ο σύγ­χρο­νος γιατρός δεν πρέπει να περιο­ρί­ζε­ται στις γενικές κατευ­θυ­ντή­ριες οδηγίες που καλύ­πτουν το 70% του πλη­θυ­σμού. Υπάρχει ένα σημα­ντικό ποσοστό της τάξης του 30% που δια­φο­ρο­ποιεί­ται. Εκεί είναι η ευθύνη του γιατρού να ψάχνει τις παρα­μέ­τρους που εξα­το­μι­κεύ­ουν τον ασθενή -το οικο­γε­νειακό ιστο­ρικό, τη γονι­διακή ταυτότητα- και να προ­σαρ­μό­ζει ανα­λό­γως τη θερα­πεία».

https://neaselida.gr/milisan-sti-nea-selida/dimitris-kremastinos-oi-kardiopathies-den-ine-pia-anikites/