Βάιος Λάππας: Από το νησί στο… διάστημα!

• Tο Τμήμα Αε­ρο­δια­στη­μι­κής του ΕΚΠΑ πέ­ρα­σε μέσα σε έξι χρό­νια από το μηδέν στους ελ­λη­νι­κούς να­νο­δο­ρυ­φό­ρους • Τι ση­μαί­νει η εκτό­ξευ­σή τους από τη SpaceX και γιατί η Ελ­λά­δα μπο­ρεί και πρέ­πει να επεν­δύ­σει στη δια­στη­μι­κή τε­χνο­λο­γία, ανα­λύ­ει στη «δ» ο Ρο­δί­της κα­θη­γη­τής

Eνα «σιω­πη­λό» αλλά ου­σια­στι­κό άλμα στο διά­στη­μα συ­ντε­λεί­ται τα τε­λευ­ταία χρό­νια στην Ελ­λά­δα. Το Τμήμα Αε­ρο­δια­στη­μι­κής Επι­στή­μης και Τε­χνο­λο­γί­ας του ΕΚΠΑ, μέσα σε μόλις έξι χρό­νια, κα­τά­φε­ρε να πε­ρά­σει από το μηδέν στον σχε­δια­σμό και την κα­τα­σκευή προηγ­μέ­νων ελ­λη­νι­κών να­νο­δο­ρυ­φό­ρων, βά­ζο­ντας τη χώρα στον πα­γκό­σμιο χάρτη της δια­στη­μι­κής τε­χνο­λο­γί­ας. Ο Ρό­διος, πρό­ε­δρος του Τμή­μα­τος, κα­θη­γη­τής Αε­ρο­δια­στη­μι­κής Βάιος Λάπ­πας, μιλά στη «δ» για το εγ­χεί­ρη­μα των τριών να­νο­δο­ρυ­φό­ρων ERMIS, που θα εκτο­ξευ­θούν το 2026 με πύ­ραυ­λο της SpaceX, για τις δυ­σκο­λί­ες της γρα­φειο­κρα­τί­ας, τη ση­μα­σία της συ­νερ­γα­σί­ας πα­νε­πι­στη­μί­ου και βιο­μη­χα­νί­ας και το εθνι­κό απο­τύ­πω­μα μιας προ­σπά­θειας που βα­σί­στη­κε στην επι­στη­μο­νι­κή γνώση, τη με­θο­δι­κό­τη­τα και το ελ­λη­νι­κό φι­λό­τι­μο.

Στη συ­νέ­ντευ­ξη που ακο­λου­θεί, ανα­δει­κνύ­ε­ται πώς η αε­ρο­δια­στη­μι­κή έρευ­να μπο­ρεί να αλ­λά­ξει την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, να ενι­σχύ­σει την άμυνα, την πο­λι­τι­κή προ­στα­σία και την ανά­πτυ­ξη, αλλά και να δώσει στους νέους επι­στή­μο­νες έναν λόγο να μεί­νουν και να δη­μιουρ­γή­σουν στην Ελ­λά­δα. Ένα πα­ρά­δειγ­μα ότι, με σχέ­διο και διάρ­κεια, το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο πα­νε­πι­στή­μιο μπο­ρεί να κοι­τά­ξει και να φτά­σει πολύ ψηλά, ανά­με­σα τους και 5 φοι­τη­τές/τριες από τη Ρόδο.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Πώς βιώ­σα­τε κ. Λάππα προ­σω­πι­κά τη στιγ­μή της πα­ρου­σί­α­σης των τριών να­νο­δο­ρυ­φό­ρων Ερμής, ποιο ήταν το πιο δύ­σκο­λο στά­διο αυτής της δια­δρο­μής;

Είναι η πρώτη φορά που προηγ­μέ­νοι δο­ρυ­φό­ροι κα Πα­μπρή σχε­διά­ζο­νται και κα­τα­σκευά­ζο­νται στην Ελ­λά­δα. Οι δυ­σκο­λί­ες όσο πε­ρί­ερ­γο και να είναι αυτό δεν είχαν να κά­νουν με τα τε­χνι­κά θέ­μα­τα, καθώς έχου­με εξαι­ρε­τι­κό δυ­να­μι­κό, ερευ­νη­τές, φοι­τη­τές, κα­θη­γη­τές και φτιά­ξα­με ει­δι­κές και μο­να­δι­κές υπο­δο­μές. Οι με­γα­λύ­τε­ρες δυ­σκο­λί­ες ήταν η με­γά­λη γρα­φειο­κρα­τία και το δη­μό­σιο λο­γι­στι­κό σύ­στη­μα το οποίο δη­μιουρ­γεί τε­ρά­στια εμπό­δια και κα­θυ­στέ­ρη­ση. Πα­ρό­λες τις δυ­σκο­λί­ες βρέ­θη­καν όμως δη­μό­σιοι λει­τουρ­γοί και υπάλ­λη­λοι που με φι­λό­τι­μο και σκλη­ρή δου­λειά βο­ή­θη­σαν την προ­σπά­θειά η οποία έχει εθνι­κό πρό­ση­μο.

• Οι δο­ρυ­φό­ροι κα­τα­σκευά­στη­καν μέσα σε 18 μήνες, παρά τις δια­δι­κα­σί­ες των δη­μό­σιων δια­γω­νι­σμών. Ποιο είναι το “μυ­στι­κό” πίσω από αυτή την τα­χύ­τη­τα;

Στο πρό­γραμ­μα ερ­γά­στη­καν 47 επί­λε­κτοι επι­στή­μο­νες, κα­θη­γη­τές, ερευ­νη­τές, μη­χα­νι­κοί από το ΕΚΠΑ, τα Πα­νε­πι­στή­μια Πα­τρών και Αι­γαί­ου, το Εθνι­κό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθη­νών και την εται­ρεία OQ Technology, με με­γά­λο ζήλο, διότι το κλει­δί σε αυτές τις δια­στη­μι­κές απο­στο­λές είναι να μπο­ρέ­σουν να λει­τουρ­γή­σουν οι να­νο­δο­ρυ­φό­ροι σε τρο­χιά -το πο­σο­στό απο­τυ­χί­ας αγ­γί­ζει το 50%. Έχου­με φτιά­ξει, λοι­πόν, μια Εθνι­κή Ελ­λά­δος, για να δεί­ξου­με ότι όταν το ελ­λη­νι­κό πα­νε­πι­στή­μιο ενώ­σει δυ­νά­μεις με τη βιο­μη­χα­νία, μπο­ρεί να φέρει σε πέρας κο­ρυ­φαία, πρω­το­πό­ρα και και­νο­τό­μα τε­χνο­λο­γι­κά επι­τεύγ­μα­τα. Η ομα­δι­κή και σκλη­ρή δου­λειά, η με­θο­δι­κό­τη­τα αλλά και η υπο­στή­ρι­ξη από φο­ρείς (διοι­κή­σεις των Παν/ιων, υπουρ­γεία) και το Ελ­λη­νι­κό φι­λό­τι­μο μας βο­ή­θη­σαν να φτά­σου­με στο ση­μείο που εί­μα­στε και να πα­ρα­δώ­σου­με τους δο­ρυ­φό­ρους εντός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού αλλά και χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος.

• Τι ση­μαί­νει για την Ελ­λά­δα το γε­γο­νός ότι οι δο­ρυ­φό­ροι θα εκτο­ξευ­θούν από τη SpaceX; Πώς “δια­βά­ζε­τε” αυτή τη συ­νερ­γα­σία αλλά και την σχέση με τον ιδρυ­τή του Ελον Μασκ;

Είχα την ευ­και­ρία όταν δού­λευα στο Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο στο Παν/μιο του Surrey να γνω­ρί­σω τον Elon Musk, ο οποί­ος για μία πε­ρί­ο­δο κα­τεί­χε ως μέ­το­χος ένα ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό στην εται­ρεία του Παν/μιου που δια­χει­ρι­ζό­ταν και κα­τα­σκευά­ζει μι­κρο­δο­ρυ­φό­ρους. Είναι σί­γου­ρα μία πα­ρε­ξη­γη­μέ­νη προ­σω­πι­κό­τη­τα, αλλά ξε­κά­θα­ρα μία τε­χνο­λο­γι­κή ευ­φυ­ΐα. Η SpaceX την οποία ίδρυ­σε μόλις το 2002, ξε­περ­νά πλέον σε κε­φα­λαιο­ποί­η­ση τo 1 ΤΡΙΣ $ !!!

Η SpaceX έχει το πλέον πιο οι­κο­νο­μι­κό δια­στη­μι­κό εκτο­ξευ­τή-πύ­ραυ­λο, ο οποί­ος είναι επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νος, και έχει βοη­θή­σει στον εκ­δη­μο­κρα­τι­σμό του Δια­στή­μα­τος, όπου πάνω από το 90% των εκτο­ξεύ­σε­ων δο­ρυ­φό­ρων γί­νο­νται από την SpaceX.

• Μπο­ρεί­τε να μας εξη­γή­σε­τε με απλά λόγια τι προ­σφέ­ρει ένας τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κός να­νο­δο­ρυ­φό­ρος όπως ο Ερμής 1 – 2 όπως και ο 3. Πώς θα αλ­λά­ξει την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά μας;

Oι τρεις να­νο­δο­ρυ­φό­ροι ERMIS, οι οποί­οι ζυ­γί­ζουν πε­ρί­που 10 κιλά έκα­στος και έχουν δια­στά­σεις 10Χ20Χ30 εκα­το­στά, θα εκτο­ξευ­θούν τον Φε­βρουά­ριο του 2026 από την Space X του Ελον Μασκ με τον πύ­ραυ­λο Falcon 9. Ο Ερμής 1 και ο Ερμής 2 είναι τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κοί δο­ρυ­φό­ροι. Μέσω αυτών θα μπο­ρεί κά­ποιος να απο­στεί­λει μη­νύ­μα­τα ή βί­ντεο σε οποια­δή­πο­τε συ­σκευή, σε οποια­δή­πο­τε μέρος της γης. «Στό­χος μας είναι, με τους δο­ρυ­φό­ρους αυ­τούς να πι­στο­ποι­ή­σου­με ένα ανε­ξάρ­τη­το δί­κτυο δο­ρυ­φο­ρι­κής τη­λε­πι­κοι­νω­νί­ας. Το πρω­το­πο­ρια­κό τους σύ­στη­μα έχει ανα­πτυ­χθεί από την εται­ρεία OQ Technology, μια εται­ρεία που αντα­γω­νί­ζε­ται τη Starlink της Space X. Ο τρί­τος δο­ρυ­φό­ρος φέρει πλη­θώ­ρα δια­στη­μι­κών ορ­γά­νων, με κυ­ριό­τε­ρο έναν πρω­το­πο­ρια­κό υπερ­φα­σμα­τι­κό οπτι­κό αι­σθη­τή­ρα, δη­λα­δή μία κά­με­ρα με πολ­λές μπά­ντες, που μπο­ρεί να βγά­ζει πολ­λές φω­το­γρα­φί­ες, πολύ υψη­λής ανά­λυ­σης, ταυ­το­χρό­νως. Θα προ­σφέ­ρει μια ανά­λυ­ση πέντε μέ­τρων από ύψος 500 χλμ. Ο ίδιος δο­ρυ­φό­ρους έχει τη δυ­να­τό­τη­τα της τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κής ζεύ­ξης με οπτι­κό λέι­ζερ, σε κλι­μα­κού­με­νες τα­χύ­τη­τες και υψη­λό­τα­τη ασφά­λεια -η πλη­ρο­φο­ρία θα είναι αδύ­να­τον να υπο­κλα­πεί. Ο Ερμής 3 θα μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί στη γε­ωρ­γία ακρι­βεί­ας, το κτη­μα­το­λό­γιο, τη με­τε­ω­ρο­λο­γία, την άμυνα, την πλο­ή­γη­ση οχη­μά­των, την ανί­χνευ­ση πυρ­κα­γιών και πλημ­μυ­ρών, κ.ά. Είναι ένας πι­λό­τος που θα μας επι­τρέ­ψει μετά να φτιά­ξου­με πολ­λούς τέ­τοιους δο­ρυ­φό­ρους για το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο ή για οποιον­δή­πο­τε άλλο φορέα εν­δια­φέ­ρε­ται.

• Ποια είναι η ση­μα­σία του εντε­λώς ελ­λη­νι­κού υπο­λο­γι­στή πτή­σης; Μπο­ρεί η Ελ­λά­δα να ανα­πτύ­ξει “100% ελ­λη­νι­κή” γραμ­μή πα­ρα­γω­γής δο­ρυ­φό­ρων;

Μπο­ρεί. Με σχέ­διο και μα­κρο­χρό­νιο σχε­δια­σμό και χρη­μα­το­δό­τη­ση μπο­ρού­με να πε­τύ­χου­με πολλά ακόμα και στον τομέα της Δια­στη­μι­κής, των Drone, της Άμυ­νας κλπ. Το δικό μας επι­στη­μο­νι­κό όρ­γα­νο, μία πλα­κέ­τα με έναν ιδιαί­τε­ρα προηγ­μέ­νο και επα­να­προ­γραμ­μα­τι­ζό­με­νο υπο­λο­γι­στή πτή­σης μας επι­τρέ­πει με την βο­ή­θεια της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης να συ­μπιέ­ζου­με δε­δο­μέ­να (πχ δο­ρυ­φο­ρι­κές ει­κό­νες) να τις δια­χει­ρι­ζό­μα­στε ‘έξυ­πνα’ πχ να ανι­χνεύ­ου­με πυρ­κα­γιές σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο και μας δίνει την δυ­να­τό­τη­τα να δη­μιουρ­γού­με και­νο­το­μία και πι­θα­νά νέα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σί­ες, που με την σειρά τους θα δη­μιουρ­γή­σουν νέες θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και και­νο­τό­μες εφαρ­μο­γές. Μπο­ρού­με να φτιά­ξου­με και δο­ρυ­φό­ρους, και drones. H Ελ­λά­δα, μέσω του εθνι­κού Προ­γράμ­μα­τος μι­κρο­δο­ρυ­φό­ρων το οποίο χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ευ­ρω­παϊ­κό Τα­μείο Ανά­καμ­ψης, φτιά­χνει έναν στόλο 24 μικρο/νανο δο­ρυ­φό­ρων μέσα σε 24 μήνες!

• Ανα­φέ­ρε­τε ότι η σχέση με τη βιο­μη­χα­νία στο ελ­λη­νι­κό πα­νε­πι­στή­μιο ήταν σχε­δόν “ποι­νι­κο­ποι­η­μέ­νη”. Προ­φα­νώς υπο­νο­εί­τε ότι πρέ­πει να συν­δέ­ε­ται άμεσα με την αγορά ερ­γα­σί­ας;

Δυ­στυ­χώς στην χώρα μας, υπάρ­χουν μι­κρές μειο­ψη­φί­ες που δη­μιουρ­γούν δυ­σα­νά­λο­γα εμπό­δια στην ανά­πτυ­ξη της χώρας, της τε­χνο­λο­γί­ας, της παι­δεία αλλά και συ­νο­λι­κό­τε­ρα της ανά­πτυ­ξης της χώρας. Μι­κρές συ­ντε­χνί­ες, ο κομ­μα­τι­σμός, ο λαν­θα­σμέ­νος ή υπο­κι­νού­με­νος συν­δι­κα­λι­σμός «ποι­νι­κο­ποιεί» πράγ­μα­τα αυ­το­νό­η­τα που σε άλλες χώρες με­γα­λύ­τε­ρες, μι­κρό­τε­ρες ή και πλέον πιο πίσω τε­χνο­λο­γι­κά, οι­κο­νο­μι­κά και κοι­νω­νι­κά από την χώρα μας έχουν λύσει εδώ και δε­κα­ε­τί­ες. Για πα­ρά­δειγ­μα, σε πολ­λές σχο­λές στα πα­νε­πι­στή­μια μας, δεν μπο­ρού­σε να υπάρ­ξει καν η πα­ρου­σία ή η συ­νερ­γα­σία με την βιο­μη­χα­νία. Αυτό ευ­τυ­χώς αλ­λά­ζει, όχι όσο γρή­γο­ρα θα έπρε­πε, και με με­γά­λο κό­στος για την χώρας μας. Βrain drain, έλ­λει­ψη και­νο­το­μί­ας, κουλ­τού­ρας συ­νερ­γα­σί­ας αλλά και δη­μιουρ­γία μιας κα­τά­στα­σης που δεν βοηθά τους νέους και την ανά­πτυ­ξη. Η κα­τά­στα­ση αλ­λά­ζει, αλλά έχει χαθεί ση­μα­ντι­κός χρό­νος, πόροι, όταν σε άλλες χώρες κά­νουν αγώ­νες τα­χύ­τη­τας στην έρευ­να και ανά­πτυ­ξη…

• Πι­στεύ­ε­τε ότι η Ελ­λά­δα μπο­ρεί ρε­α­λι­στι­κά να μπει στον “χάρτη” των πα­ρα­γω­γών δια­στη­μι­κής τε­χνο­λο­γί­ας; Ποια βή­μα­τα απαι­τού­νται σε εθνι­κό επί­πε­δο;

Εί­μα­στε πλέον στον χάρτη. Πρέ­πει όμως να λύ­σου­με ίσως το δεύ­τε­ρο με­γα­λύ­τε­ρο ελάτ­τω­μα της χώρας μας: Nα υπάρ­χει μα­κρο­χρό­νιος σχε­δια­σμός και συ­νε­χής χρη­μα­το­δό­τη­ση με αξιο­κρα­τία.

• Τέλος, πώς θα πεί­θα­τε ένα παιδί Λυ­κεί­ου που σας ακού­ει σή­με­ρα ότι μπο­ρεί να ερ­γα­στεί στο διά­στη­μα χωρίς να φύγει από την Ελ­λά­δα;

Τα παι­διά μας, ευ­τυ­χώς, έχουν επι­λο­γές. Αν θέ­λουν να σπου­δά­σουν κάτι εν­δια­φέ­ρον που έχει σχέση με τους δο­ρυ­φό­ρους, drones, ρο­μπο­τι­κή, δο­ρυ­φο­ρι­κές τη­λε­πι­κοι­νω­νί­ες, εφαρ­μο­γές το τμήμα Αε­ρο­δια­στη­μι­κής στο με­γα­λύ­τε­ρο και ιστο­ρι­κό­τε­ρο Πα­νε­πι­στή­μιο της χώρας, στο Εθνι­κό και Κα­πο­δι­στρια­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών, μπο­ρεί και θα τον/την οδη­γή­σει σε μία θέση ερ­γα­σί­ας με σί­γου­ρη επαγ­γελ­μα­τι­κή απο­κα­τά­στα­ση. Όλοι οι από­φοι­τοί μας έχουν απορ­ρο­φη­θεί από την βιο­μη­χα­νία και την ερευ­νη­τι­κή κοι­νό­τη­τα. Για πα­ρά­δειγ­μα έχου­με 5 φοι­τή­τριες/φοι­τη­τές από την Ρόδο και όλα τους ερ­γά­ζο­νται/απα­σχο­λού­νται σε εται­ρεί­ες και με­τα­πτυ­χια­κά στην χώρα μας και με υψη­λές απο­λα­βές. Τα παι­διά έχουν πολ­λές και καλές επι­λο­γές, το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο πα­νε­πι­στή­μιο αλ­λά­ζει, εκ­συγ­χρο­νί­ζε­ται, με­γα­λώ­νει και δίνει προ­ο­πτι­κή και ελ­πί­δα στους νέους και στις οι­κο­γέ­νειές τους. Και αν επι­λέ­ξει η νέα/νέος την Αε­ρο­δια­στη­μι­κή τότε…τί­πο­τα δεν είναι αδύ­να­το!