Εθνική ντροπή ο θάνατος ενός άστεγου

Ο θά­να­τος ενός άστε­γου στον δρόμο δεν απο­τε­λεί πλέον εί­δη­ση. Ο θά­να­τος, όμως ενός άστε­γου από το κρύο, απέ­να­ντι από τη Βουλή της Ιρ­λαν­δί­ας φαί­νε­ται σαν να ξύ­πνη­σε τη συ­νεί­δη­ση της χώρας κι έβαλε άλλη μια μικρή βόμβα στα θε­μέ­λια μιας κυ­βέρ­νη­σης, που προ­σπα­θεί απελ­πι­σμέ­να να ξα­να­κτί­σει τον μύθο της επι­τυ­χί­ας, εγκαί­ρως μήπως και κερ­δί­σει τις επό­με­νες εκλο­γές.

Ο 43χρο­νος Τζό­να­θαν Κόρι, άθελά του, βρέ­θη­κε νε­κρός σε ένα ση­μείο κα­θό­λου «βο­λι­κό» για τον πρω­θυ­πουρ­γό Εντα Κένι, ο οποί­ος ξαφ­νι­κά, για έναν άγνω­στο κι εντε­λώς «ασή­μα­ντο» συ­μπα­τριώ­τη του, βρέ­θη­κε υπό­λο­γος απέ­να­ντι σε μια ολό­κλη­ρη κοι­νω­νία, αφυ­πνι­σμέ­νη πλέον, μετά τις γε­νι­κευ­μέ­νες αντι­δρά­σεις για την επι­βο­λή τέ­λους σε ένα δη­μό­σιο αγαθό: το νερό.

«Πόσο μα­κριά από τη Βουλή έπρε­πε να πε­θά­νει ο Τζό­να­θαν Κόρι για να αντι­με­τω­πι­στεί ο θά­να­τός του ως μια προ­σω­πι­κή τρα­γω­δία και όχι ως ένα πο­λι­τι­κό σκάν­δα­λο; Λίγα μέτρα μα­κρύ­τε­ρα; Στην άλλη πλευ­ρά της πόλης;» έγρα­ψε πολύ γλα­φυ­ρά στους Irish Times ο Σέναν Χά­γκερ­τι.

«Δεν υπάρ­χει απά­ντη­ση. Το μόνο που ξέ­ρου­με είναι ότι πέ­θα­νε απέ­να­ντι από τη Βουλή […] και πριν ο κό­σμος μάθει το όνομά του, έβγα­λε συ­μπε­ρά­σμα­τα. Πριν μά­θουν οτι­δή­πο­τε για τη ζωή του, ο θά­να­τός του έγινε η εθνι­κή ντρο­πή. […] Η ζωή ενός αν­θρώ­που τόσα χρό­νια ανώ­νυ­μου -τον οποί­ον πολ­λοί άν­θρω­ποι στο Δου­βλί­νο θα απέ­φευ­γαν να κοι­τά­ξουν όταν τον προ­σπερ­νού­σαν στον δρόμο όλα αυτά τα χρό­νια- βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο της εθνι­κής προ­σο­χής».

Απλώς μο­νό­στη­λο άλλοι δύο νε­κροί μετά τον Τζό­να­θαν…

Ετσι, την ώρα που τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και η κοινή γνώμη ασχο­λού­νται με εμ­μο­νή με τον Τζό­να­θαν και την άτυχη ζωή του, πα­νι­κό­βλη­τοι οι υπουρ­γοί απο­φά­σι­ζαν ότι το ζή­τη­μα των αστέ­γων στο Δου­βλί­νο -ένα πρό­βλη­μα που υπάρ­χει εδώ και δε­κα­ε­τί­ες και δεν έχει λυθεί μέχρι τώρα- πρέ­πει οπωσ­δή­πο­τε να διευ­θε­τη­θεί μέχρι τα Χρι­στού­γεν­να!

«Η κρίση των αστέ­γων είναι σαν μια αυ­το­ψία της ζωής μας, των προ­τε­ραιο­τή­των μας» έσπευ­σε να δη­λώ­σει ο πρω­θυ­πουρ­γός Κένι -μια μάλ­λον με­λο­δρα­μα­τι­κή κου­βέ­ντα δε­δο­μέ­νου ότι άλλοι δυο άστε­γοι, που βρέ­θη­καν νε­κροί λίγες ημέ­ρες μετά τον Τζό­να­θαν, έγι­ναν απλώς μο­νό­στη­λα στον Τύπο, κα­νείς δεν ασχο­λή­θη­κε και κα­νείς δεν θυ­μά­ται καν το όνομά τους.

Παρ’ όλα αυτά η δή­λω­ση του πρω­θυ­πουρ­γού -και η τρί­ω­ρη βόλτα του στους δρό­μους για αν απο­κτή­σει προ­φα­νώς ιδίαν αντί­λη­ψη για τους αστέ­γους- δεί­χνει ότι η απελ­πι­σμέ­νη κυ­βερ­νη­τι­κή ρη­το­ρι­κή κλι­μα­κώ­νε­ται, όσο κλι­μα­κώ­νε­ται, με οποια­δή­πο­τε αφορ­μή- και η δυ­σα­ρέ­σκεια της κοι­νής γνώ­μης, με φόντο βέ­βαια τις γε­νι­κές εκλο­γές σε 16 μήνες.

Η κυ­βέρ­νη­ση δεν έχει πλέον την πο­λυ­τέ­λεια να αγνο­εί τις φωνές των «εξε­γερ­μέ­νων» ψη­φο­φό­ρων, που μετά από πολλά χρό­νια υπο­μο­νής υψώ­νουν ανά­στη­μα στα πο­λι­τι­κά αφε­ντι­κά της χώρας, αρ­νού­με­νοι να δε­χθούν και το πα­ρα­μι­κρό πρό­σθε­το μέτρο λι­τό­τη­τας.

Ο άτυ­χος Τζό­να­θαν, λοι­πόν, άναψε ένα ακόμα φι­τί­λι κι ο Κένι, που δεί­χνει να χάνει ολο­έ­να και πιο πολύ την επαφή του με τη κοινή γνώμη, με εκεί­να και με τούτα, βλέ­πει την εξου­σία να γλι­στρά­ει μέσα από τα χέρια του.

«Εχου­με μια κυ­βέρ­νη­ση με με­γά­λη πλειο­ψη­φία στη Βουλή που προ­χω­ρά­ει ως πρό­βα­το επί σφαγή προς τις επό­με­νες εκλο­γές», λέει ο Τομ Χίλι του Οι­κο­νο­μι­κού Ερευ­νη­τι­κού Ιν­στι­τού­του Nevin, μια δρα­μα­τι­κή αλ­λα­γή για το με­γα­λύ­τε­ρο από τα δυο κόμ­μα­τα της κυ­βέρ­νη­σης σε σχέση με πέρσι, όταν η Ιρ­λαν­δία βγήκε από το δικό της μνη­μό­νιο, με σύσ­σω­μη την Ευ­ρώ­πη να χει­ρο­κρο­τεί την «επι­τυ­χία».

Αυτά, όμως…τότε. Τώρα, οι δη­μο­σκο­πή­σεις δεί­χνουν ότι άλλα είναι τα νού­με­ρα στη Βουλή κι άλλα πι­στεύ­ουν οι ψη­φο­φό­ροι ότι θα πρέ­πει να είναι.

Τώρα, το Fine Gael, το κε­ντρο­δε­ξιό κόμμα του Εντα Κένι από πρώτο που ήταν, έρ­χε­ται τρίτο στις δη­μο­σκο­πή­σεις, πίσω από το Σιν Φέιν και το Fianna Fáil, που κυ­βερ­νού­σε μέχρι το 2011.

Σύμ­φω­να με δη­μο­σκό­πη­ση των Irish Times στις αρχές Δε­κεμ­βρί­ου, το πο­σο­στό του κυ­μαί­νε­ται πλέον στο 19%, δη­λα­δή πιο κάτω από το μισό που απέ­σπα­σε προ τριε­τί­ας. Και το Σιν Φέιν δεν είναι η μόνη αντι­συ­στη­μι­κή δύ­να­μη που ωφε­λεί­ται από την κα­τάρ­ρευ­ση του κυ­βερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος. Η μέ­τρη­ση έδει­ξε ότι σχε­δόν το ένα τρίτο του εκλο­γι­κού σώ­μα­τος είναι έτοι­μο να ψη­φί­σει ανε­ξάρ­τη­τους και μικρά ρι­ζο­σπα­στι­κά κόμ­μα­τα της Αρι­στε­ράς.

Κλίμα δυ­σα­ρέ­σκειας

Ενας από αυ­τούς τους ανε­ξάρ­τη­τους, ο βου­λευ­τής Μάτι Μακ­Γκραθ, υπο­στη­ρί­ζει ότι η δια­μά­χη για τα τέλη του νερού έχει γίνει ση­μαία αντί­δρα­σης των Ιρ­λαν­δών, που όχι μόνο δεν βλέ­πουν στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα τους την ανά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μί­ας, αλλά συ­νε­χί­ζουν να νιώ­θουν τις επι­πτώ­σεις με τις πε­ρι­κο­πές μι­σθών και τους φό­ρους στις συ­ντά­ξεις.

Λόγοι για αυτό το κλίμα δυ­σα­ρέ­σκειας -εκτι­μούν οι Financial Times- είναι αφε­νός ότι η απο­χώ­ρη­ση της τρόι­κας εξέ­θε­σε την τε­χνο­κρα­τι­κή ανι­κα­νό­τη­τα των Ιρ­λαν­δών αξιω­μα­τού­χων κι αφε­τέ­ρου η δεινή θέση της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας, με τα νοι­κο­κυ­ριά να έχουν χάσει το 20% του δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος τους την τε­λευ­ταία εξα­ε­τία.

Κατά τα άλλα ο Κένι μάλ­λον υπο­σχέ­θη­κε πολλά, όταν πα­ρου­σί­α­ζε το πρό­γραμ­μα των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων του το 2011. Και πραγ­μα­το­ποί­η­σε πολύ λίγα.

Η «νέα εποχή» που έταξε στους Ιρ­λαν­δούς υπο­τί­θε­ται ότι δεν θα βα­σι­ζό­ταν στον νε­πο­τι­σμό και την πε­λα­τεια­κή σχέση, ότι θα επέ­βαλ­λε τη λο­γο­δο­σία και τη δια­φά­νεια και θα προ­ω­θού­σε το τα­λέ­ντο και τη σκλη­ρή δου­λειά. Δεν έγινε σχε­δόν τί­πο­τε από όλα αυτά.

Στην ουσία, εν μέσω κρί­σης στην Ιρ­λαν­δία ήταν μια εναλ­λα­γή στην εξου­σία δυο κε­ντρο­δε­ξιών κομ­μά­των: έφυγε το Fianna Fáil- που κρά­τη­σε τα ηνία της χώρας 61 από τα 79 τε­λευ­ταία χρό­νια και ήταν αυτό που συμ­φώ­νη­σε το μνη­μό­νιο- και τη σκυ­τά­λη πα­ρέ­λα­βε το ελά­χι­στα πιο δεξιό κόμμα του Κένι, που ανέ­λα­βε να υλο­ποι­ή­σει το μνη­μό­νιο. Τώρα ανα­λυ­τές προ­βλέ­πουν άλλη μια αστα­θή ανα­μέ­τρη­ση, με πιο δρα­μα­τι­κές αλ­λα­γές, εκτι­μώ­ντας ότι θα με­γα­λώ­σει το χάσμα με­τα­ξύ Δε­ξιάς-Αρι­στε­ράς, με την απο­σα­φή­νι­ση των δια­χω­ρι­στι­κών γραμ­μών με­τα­ξύ των κομ­μά­των και την ανά­δει­ξη της δύ­να­μης των ανε­ξάρ­τη­των, που ίσως παί­ξουν πιο κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο στην επό­με­νη Βουλή.

«Εμείς και Αυτοί…»

Ανοι­χτή επι­στο­λή του πρώην άστε­γου Μπράιαν Χα­λουίν προς κάθε εν­δια­φε­ρό­με­νο

«Εφυγα από το Δου­βλί­νο το 1991 και επέ­στρε­ψα τον Φε­βρουά­ριο του 2010. Είχα 700 ευρώ στο όνομά μου και τρύ­πες στα πα­πού­τσια μου. Δεν ανα­γνώ­ρι­ζα την πόλη μου και είχα γκρε­μί­σει τόσο πολ­λές γέ­φυ­ρες που δεν είχα σε ποιον να στρα­φώ για βο­ή­θεια. Δού­λε­ψα ερ­γά­της στη Γαλ­λία, τα­ξι­δεύ­ο­ντας από πόλη σε πόλη, και είχα έναν κα­νό­να: εάν δεν μπο­ρού­σα να βρω δου­λειά μέσα σε τρεις ημέ­ρες, θα έφευ­γα. Αυτός ο τρό­πος ζωής στο Δου­βλί­νο της ύφε­σης ήταν τε­λεί­ως απο­τυ­χη­μέ­νος. Γύ­ρι­ζα από οι­κο­δο­μή σε οι­κο­δο­μή και μι­λού­σα με τον κόσμο. Με κοί­τα­ζαν σαν να ερ­χό­μουν από άλλον πλα­νή­τη.

Οσο το σκέ­φτο­μαι θα έπρε­πε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σω τα χρή­μα­τά μου για να νοι­κιά­σω ένα δω­μά­τιο. Αλλά δί­στα­σα και πήρα τη λάθος από­φα­ση. Κοι­μό­μου­να στις κα­ρέ­κλες στον χώρο υπο­δο­χής των hostels, μπαί­νο­ντας κλε­φτά μέσα όταν κά­ποιος πε­λά­της άνοι­γε την πόρτα. Σύ­ντο­μα με τσά­κω­σαν και μετά βγήκα στους δρό­μους. Αυτό με άλ­λα­ξε. Περ­νάς τον χρόνο σου πα­ρα­τη­ρώ­ντας τη διαύ­γεια του μυα­λού σου να επι­δει­νώ­νε­ται με ανη­συ­χη­τι­κούς ρυθ­μούς. Η απελ­πι­σία σε κα­τα­κλύ­ζει. Νιώ­θεις ντρο­πή. Φρό­ντι­ζα να είμαι κα­θα­ρός και τα­κτο­ποι­η­μέ­νος. Τρι­γύ­ρι­ζα στον δρόμο. Αλλά αυτή η επι­κρι­τι­κή “φωνή” στο κε­φά­λι μου πάντα με ακο­λου­θού­σε. Μια φωνή που τρε­φό­ταν από την έλ­λει­ψη αυ­το­ε­κτί­μη­σης και αυ­το­πε­ποί­θη­σης και από την ντρο­πή.

Και μετά, τη νύχτα, ή θα ήμου­να στον δρόμο ή ξα­πλω­μέ­νος με τα ρούχα μου σε κά­ποιο κρε­βά­τι κα­τα­φυ­γί­ου για αστέ­γους, κρα­τώ­ντας σφι­χτά το σα­κί­διό μου στο στή­θος μου και τα πα­πού­τσια μου κάτω από το μα­ξι­λά­ρι. Με­ρι­κές φορές κά­ποιος ερ­χό­ταν να μας τσε­κά­ρει μην έχου­με πε­θά­νει από υπερ­βο­λι­κή δόση. Κα­νέ­νας προ­σω­πι­κός χώρος. Καμία ιδιω­τι­κή ζωή.

Πολ­λές οι άδειες ώρες που περ­νάς στους δρό­μους. Συχνά μόνος σου, με μόνο τις σκέ­ψεις σου για συ­ντρο­φιά. “Τι μου συμ­βαί­νει; Τι γί­νε­ται τώρα; Γιατί συμ­βαί­νουν όλα αυτά; Γιατί είμαι εδώ; Δεν θα έπρε­πε να είμαι εδώ. Αυτά τα πράγ­μα­τα δεν συμ­βαί­νουν σε αν­θρώ­πους σαν κι εμένα”.

Σε μια από τις πιο δύ­σκο­λες στιγ­μές στε­κό­μουν στον δρόμο κι ένιω­θα να έχω δύο επι­λο­γές: η μία να πάω να αγο­ρά­σω ένα μπου­κά­λι ουί­σκι και να ξε­σπά­σω. Και η άλλη να πέσω απα­ρα­τή­ρη­τος στο πο­τά­μι, ει­σπνέ­ο­ντας μόλις βου­λιά­ξω στο νερό. Οχι για να ανα­πνεύ­σω, αλλά για να ρου­φή­ξω νερό. […]

Επί επτά μήνες ζούσα σε ένα hostel. Με διά­φο­ρους τύ­πους να προ­σπα­θούν να ανοί­ξουν την πόρτα κλο­τσώ­ντας τη μέσα στη νύχτα. Με την πρέζα να περ­νά­ει από τη χα­ρα­μά­δα. Ανα­ρω­τιό­μου­να γιατί είμαι εκεί. Ηταν εξο­ντω­τι­κό. Στο με­τα­ξύ έχω με­τα­κο­μί­σει σε ένα σπίτι με ένα φίλο. Υπήρ­ξαν φορές που έπρε­πε να βγαί­νω στους δρό­μους και να ζη­τια­νεύω για να μπορώ να πλη­ρώ­νω το ενοί­κιο. […] Νιώθω βαθιά ευ­γνω­μο­σύ­νη προς αυ­τούς που με βο­ή­θη­σαν και μου έβα­ζαν προ­κλή­σεις στον δρόμο μου. Από τότε έχω εντα­χθεί σε ένα πρό­γραμ­μα για να ξε­κι­νή­σω μια δου­λειά ως ξυ­λουρ­γός. Για να ξα­να­χτί­σω την αυ­το­πε­ποί­θη­σή μου. Για να ξα­να­χτί­σω τις γέ­φυ­ρές μου. […]

Η αλή­θεια είναι ότι είμαι ένας μορ­φω­μέ­νος, καλ­λιερ­γη­μέ­νος και πο­λυ­τα­ξι­δε­μέ­νος άν­θρω­πος. Πάντα πί­στευα ότι έχω το αθέ­μι­το πλε­ο­νέ­κτη­μα σε πολ­λα­πλά επί­πε­δα. Είχα τις λέ­ξεις, την ικα­νό­τη­τα να “συ­μπά­σχω” με τις αρχές που συ­ναλ­λασ­σό­μουν και τον τρόπο να πα­λέ­ψω για τα δι­καιώ­μα­τά μου. Μπο­ρού­σα να το κάνω αυτό χωρίς να υψώσω τη φωνή μου. Κι αυτό είναι το αθέ­μι­το πλε­ο­νέ­κτη­μα. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους αν­θρώ­πους που συ­να­ντού­σα δεν γνώ­ρι­ζαν ότι υπάρ­χουν τέ­τοιες δυ­να­τό­τη­τες. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι- συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των δη­μο­σί­ων υπαλ­λή­λων- έχουν πα­γι­δευ­τεί στην δυ­να­μι­κή τού “Εμείς και Αυτοί”. Κι αυτή η δυ­να­μι­κή βρί­σκε­ται στην καρ­διά του προ­βλή­μα­τος των αστέ­γων στην κοι­νω­νία μας. […] Είναι αλή­θεια ότι το στε­ρε­ό­τυ­πο του αστέ­γου υπάρ­χει. Ενα άτομο εθι­σμέ­νο στο αλ­κο­όλ ή τα ναρ­κω­τι­κά, πι­θα­νώς μι­κρο­πα­ρα­βά­της, απρό­βλε­πτος στη συ­μπε­ρι­φο­ρά και με τά­σεις επι­θε­τι­κό­τη­τας. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως είναι ότι αυτοί οι άν­θρω­ποι είναι μια μικρή μειο­νό­τη­τα σε μια με­γά­λη κοι­νό­τη­τα που η κοι­νω­νία έχει βα­φτί­σει “αστέ­γους”. […]

Ενας άν­θρω­πος, λοι­πόν, πέ­θα­νε στον δρόμο, με­ρι­κά μέτρα από το Κοι­νο­βού­λιο και ο πρω­θυ­πουρ­γός λέει ότι θα ετοι­μά­σει κρε­βά­τια για όλους μέχρι τα Χρι­στού­γεν­να. Ο Εντα Κένι πέ­ρα­σε (μετά τον θά­να­το του Τζό­να­θαν) τρεις ώρες στους δρό­μους. “Είναι ντρο­πή μας”, είπε. Είναι αί­σχος”.

Για μένα το αί­σχος και η ντρο­πή είναι ότι βρί­σκε­ται σχε­δόν τέσ­σε­ρα χρό­νια στο αξί­ω­μα κι αυτή ήταν η πρώτη νύχτα που βγήκε στον δρόμο. Οτι έπρε­πε να πε­θά­νει ένας άστε­γος από το κρύο για να μας προ­σέ­ξει ο ηγέ­της μας».

*Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία του 2011, από τα 4,5 εκα­τομ­μύ­ρια των κα­τοί­κων, 3.808 άν­θρω­ποι είναι άστε­γοι. Εξ αυτών 457 είναι παι­διά κάτω των 14 (199 παι­διά κάτω των τεσ­σά­ρων ετών και 154 από 5 ώς 9 ετών). Δια­κό­σιοι οκτώ ήταν οι άστε­γοι συ­ντα­ξιού­χοι, ένα τρίτο εκ των οποί­ων είναι άνω των 75. Σχε­δόν τα δύο τρίτα των αστέ­γων είναι με­τα­ξύ 20-59 ετών και το 60% του συ­νό­λου ζει στο Δου­βλί­νο. Ση­μα­ντι­κό στοι­χείο της απο­γρα­φής είναι ότι 98.000 νοι­κο­κυ­ριά αι­τού­νται στέ­γης σε ερ­γα­τι­κές κα­τοι­κί­ες, αδυ­να­τώ­ντας να συ­ντη­ρή­σουν δικό τους σπίτι, πλη­ρώ­νο­ντας ενοί­κιο.

Συ­ντά­κτης: Ελλη Πάνου .efsyn.gr/