Αλκιβιάδης Στεφανής: Η άμυνα είναι και μοχλός ανάπτυξης

Τη με­τα­τρο­πή της Ελ­λά­δας σε κόμβο επι­σκευ­ής και ανα­κα­τα­σκευ­ής αμε­ρι­κα­νι­κών ελι­κο­πτέ­ρων, αλλά και ευ­και­ρί­ες για την ευ­ρύ­τε­ρη βιο­μη­χα­νι­κή ανά­πτυ­ξη στον αμυ­ντι­κό τομέα, προ­α­ναγ­γέλ­λει με συ­νέ­ντευ­ξή του στην «Κ» ο υφυ­πουρ­γός Εθνι­κής Αμυ­νας Αλ­κι­βιά­δης Στε­φα­νής. Οπως λέει, οι νέες ευ­και­ρί­ες μπο­ρεί να συμ­βά­λουν σε μια γε­νι­κό­τε­ρη ανα­πτυ­ξια­κή κα­τεύ­θυν­ση. Επί­σης, εκτι­μά ότι η Ελ­λά­δα είναι το «πέμ­πτο ή έκτο» πρό­βλη­μα για την Τουρ­κία, το­νί­ζο­ντας ότι αυτή τη στιγ­μή η Αγκυ­ρα είναι προ­ση­λω­μέ­νη στο συ­ρια­κό μέ­τω­πο. Ο κ. Στε­φα­νής ανα­φέ­ρει, ακόμα, ότι ο αμυ­ντι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός δεν θα μειω­θεί.

– Πριν από λίγες ημέ­ρες υπε­γρά­φη η νέα συμ­φω­νία αμυ­ντι­κής συ­νερ­γα­σί­ας ανά­με­σα σε Ελ­λά­δα και ΗΠΑ (MDCA). Τι προ­σθέ­τει στις δυ­να­τό­τη­τες της Ελ­λά­δας;

– Συ­νέ­βη­σαν δύο κύρια γε­γο­νό­τα. Το ένα είναι η υπο­γρα­φή της MDCA και το άλλο είναι η δεύ­τε­ρη σύ­σκε­ψη του στρα­τη­γι­κού δια­λό­γου. Το ση­μα­ντι­κό για εμάς είναι ότι, σε αυτόν τον δεύ­τε­ρο στρα­τη­γι­κό διά­λο­γο μπήκε και η άμυνα με πραγ­μα­τι­στι­κά στοι­χεία. Προ­έ­κυ­ψαν πρα­κτι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα. Πώς θα εκ­παι­δευό­μα­στε μαζί, πώς θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σου­με τις δομές των ΗΠΑ για να στεί­λου­με τα στε­λέ­χη μας να εκ­παι­δευ­θούν, πώς θα κά­νου­με την Ελ­λά­δα έναν κόμβο όπου πάνω του θα εφά­πτο­νται τα Βαλ­κά­νια, η Μέση Ανα­το­λή, οι χώρες της Αφρι­κής και οι χώρες του Κόλ­που, για θέ­μα­τα εκ­παί­δευ­σης και συ­ντή­ρη­σης. Ενα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα είναι η προ­σπά­θειά μας να με­τα­τρα­πεί η Ελ­λά­δα σε κέ­ντρο ανα­κα­τα­σκευ­ής των ελι­κο­πτέ­ρων Σι­νούκ. Εχου­με τον δεύ­τε­ρο με­γα­λύ­τε­ρο στόλο στην Ευ­ρώ­πη. Ανά­λο­γο κέ­ντρο μπο­ρεί να γίνει και για τα ελι­κό­πτε­ρα Καϊ­ό­βα. Δεν έχει μόνο η Ελ­λά­δα Καϊ­ό­βα. Και οι Αμε­ρι­κα­νοί δεν έδω­σαν τα ανταλ­λα­κτι­κά σε άλλες χώρες, τα πα­ρα­χώ­ρη­σαν σε εμάς με συ­γκε­κρι­μέ­νο σκοπό, δη­λα­δή να γί­νου­με ο κόμ­βος για την επι­σκευή των ελι­κο­πτέ­ρων αυτών.

Η MDCA απο­τε­λεί, κατά την άποψή μου, ένα πλαί­σιο μέσα στο οποίο μπο­ρεί να υπάρ­χει με­γα­λύ­τε­ρη ευ­ε­λι­ξία για τη δια­χεί­ρι­ση ορι­σμέ­νων θε­μά­των. Εγινε μία συμ­φω­νία που θα πα­ρέ­χει τη δυ­να­τό­τη­τα στη χώρα μας να προ­χω­ρή­σει και να εκ­με­ταλ­λευ­θεί την αμε­ρι­κα­νι­κή νο­μο­θε­σία, ώστε να κερ­δί­σει κά­ποια πράγ­μα­τα. Για πα­ρά­δειγ­μα, οι Αμε­ρι­κα­νοί δεν μπο­ρούν να απε­λευ­θε­ρώ­σουν πι­στώ­σεις για τη Διοί­κη­ση Ευ­ρώ­πης, αν δεν υπάρ­χει μια τέ­τοια συμ­φω­νία. Με αυτό που έγινε και κά­νο­ντας εγκα­τα­στά­σεις σε ορι­σμέ­να μέρη, μπο­ρού­με να εκ­με­ταλ­λευ­θού­με πι­στώ­σεις και να κά­νου­με βελ­τιώ­σεις.

– Λέτε ότι η άμυνα γί­νε­ται και ανα­πτυ­ξια­κός μο­χλός…

– Πολύ σωστά. Από τη συμ­φω­νία σε σκλη­ρή ισχύ έχου­με και οφέλη στους το­μείς της έξυ­πνης ισχύ­ος. Κα­τα­νο­ού­με όλοι ότι οι επεν­δύ­σεις που θα έρ­θουν στο λι­μά­νι της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης απο­τε­λούν από μόνες τους μια πα­ρά­με­τρο απο­τρο­πής. Αυτό, λοι­πόν, είναι το κυ­ρί­αρ­χο που μπο­ρεί να φανεί από αυτές τις συμ­φω­νί­ες.

– Η Ελ­λά­δα ανη­συ­χεί από την αστά­θεια στην πε­ριο­χή, τον ρόλο που παί­ζει η Τουρ­κία και την ου­σια­στι­κή απου­σία των με­γά­λων παι­κτών, όπως φά­νη­κε από την τουρ­κι­κή ει­σβο­λή στη Συρία;

– Πριν συ­νε­χί­σω, θα ήθελα να συν­δέ­σω την πα­ρου­σία του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ κ. Πο­μπέο στο υπουρ­γείο μας. Πι­στεύω ότι ήταν ένα μή­νυ­μα πολύ ση­μα­ντι­κό. Οτι ο πο­λι­τι­κός και στρα­τιω­τι­κός πυ­λώ­νας ισχύ­ος έρ­χο­νται και πα­ραλ­λη­λί­ζο­νται στην υλο­ποί­η­ση κά­ποιων πο­λι­τι­κών που έχουν απο­φα­σι­στεί. Ως προς την Τουρ­κία, θα ήθελα να πω ότι εμείς απο­τε­λού­με το πέμ­πτο ή το έκτο πρό­βλη­μά της. Αυτή τη στιγ­μή έχει πολύ σο­βα­ρό­τε­ρα ζη­τή­μα­τα, και αυτό φαί­νε­ται από την από­συρ­ση στρα­τιω­τι­κών δυ­νά­με­ων από κά­ποια πα­ρα­δο­σια­κά μέ­τω­πά της και τη με­τα­φο­ρά τους στα σύ­νο­ρα με τη Συρία. Η προ­σπά­θειά τους έγινε σαφής και από όσα πε­ριέ­γρα­ψε ο Ερ­ντο­γάν στον ΟΗΕ, δεί­χνο­ντας τον χάρτη που πα­ρου­σί­α­ζε μια νεκρή ζώνη, και απο­τε­λεί ου­σια­στι­κά μια επέ­κτα­ση των εδα­φών του κατά μήκος των νο­τί­ων συ­νό­ρων της Τουρ­κί­ας. Ο Ερ­ντο­γάν ήταν απο­φα­σι­σμέ­νος να το κάνει και το έκανε.

– Η δη­μο­σιο­νο­μι­κή κρίση, τα πα­λαιά μο­ντέ­λα για την ανά­πτυ­ξη της άμυ­νας, η γή­ραν­ση του εξο­πλι­σμού έχουν επι­πτώ­σεις στις Ενο­πλες Δυ­νά­μεις. Τι μπο­ρεί να γίνει άμεσα για την ενί­σχυ­ση και τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό τους;

– Από την πρώτη στιγ­μή που ανα­λά­βα­με με τον υπουρ­γό την ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Εθνι­κής Αμυ­νας, απο­φα­σί­σα­με να τα εξε­τά­σου­με όλα από την αρχή. Η πρώτη μας ενέρ­γεια ήταν η εκ­πό­νη­ση της Πο­λι­τι­κής Εθνι­κής Αμυ­νας. Εχει να ανα­θε­ω­ρη­θεί πάνω από πέντε χρό­νια.

Ξε­κι­νή­σα­με να την προ­σεγ­γί­ζου­με θε­σμι­κά. Εί­μα­στε σε τε­λι­κό στά­διο και σύ­ντο­μα θα υπο­βλη­θεί στο ΚΥΣΕΑ. Στη συ­νέ­χεια δώ­σα­με οδη­γί­ες για την προ­σέγ­γι­ση της Δομής Δυ­νά­με­ων. Είναι ένας στό­χος τον οποίο επε­ξερ­γα­ζό­μα­στε, εξε­τά­ζο­ντας την απει­λή, τα σε­νά­ρια αλλά και τα κενά των δυ­να­το­τή­των μας. Στη σύγ­χρο­νη στρα­τη­γι­κή δεν εξε­τά­ζεις τις προ­θέ­σεις του αντι­πά­λου. Ο αντί­πα­λος, επει­δή έχει το πλε­ο­νέ­κτη­μα, μπο­ρεί να αλ­λά­ζει προ­θέ­σεις συ­νε­χώς. Πρέ­πει να εξε­τά­ζεις τις δυ­να­τό­τη­τές του. Εί­μα­στε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να δούμε ποιες δυ­να­τό­τη­τες έχει ο δυ­νη­τι­κός αντί­πα­λος και έτσι να σχε­διά­σου­με. Εχου­με κα­θο­ρί­σει τις προ­τε­ραιό­τη­τές μας, οι οποί­ες εξά­γο­νται από τις στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές που έδωσε ο πρω­θυ­πουρ­γός στην πρώτη συ­νε­δρί­α­ση του υπουρ­γι­κού συμ­βου­λί­ου. Από εκεί προ­κύ­πτουν τέσ­σε­ρις στό­χοι και έργα για το υπουρ­γείο Εθνι­κής Αμυ­νας. Το πρώτο είναι η επάρ­κεια του αμυ­ντι­κού εξο­πλι­σμού, το δεύ­τε­ρο είναι το σύ­στη­μα αξιο­λό­γη­σης το οποίο ακου­μπά το ηθικό, δη­λα­δή τον σκλη­ρό πυ­ρή­να των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων, το τρίτο είναι να ανα­βαθ­μι­στεί και να γίνει πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή η στρα­τιω­τι­κή θη­τεία και το τέ­ταρ­το είναι η ενί­σχυ­ση της αμυ­ντι­κής βιο­μη­χα­νί­ας σε σχέση με την τε­χνο­λο­γία και με γε­νι­κό­τε­ρες συ­νερ­γα­σί­ες. Γι’ αυτές τις τέσ­σε­ρις κυ­βερ­νη­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες έχου­με ένα πολύ πιε­στι­κό χρο­νο­διά­γραμ­μα.

– Πε­ρι­γράψ­τε μας τη λο­γι­κή των αλ­λα­γών που θέ­λε­τε να κά­νε­τε.

– Μια σύγ­χρο­νη δομή δυ­νά­με­ων πρέ­πει να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κή. Και για να είναι ένας ορ­γα­νι­σμός απο­τε­λε­σμα­τι­κός, πρέ­πει να υπάρ­χει δια­δι­κα­σία τα­χεί­ας λήψης από­φα­σης, κάτι που απο­τε­λεί θε­με­λιώ­δες στοι­χείο της επο­χής μας. Πρέ­πει να είναι τέ­τοιες οι δομές μας, ώστε να διευ­κο­λύ­νε­ται η τα­χεία λήψη από­φα­σης. Εάν έχεις δέκα δια­φο­ρε­τι­κά διοι­κη­τι­κά επί­πε­δα να πε­ρά­σεις, προ­κει­μέ­νου να λά­βεις μια από­φα­ση, αυτό από μόνο του απαι­τεί χρόνο. Βρι­σκό­μα­στε στην εποχή της πλη­ρο­φο­ρί­ας, όπου αυτός που θα λάβει πρώ­τος από­φα­ση έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να πα­ρέμ­βει κα­θο­ρι­στι­κά στη δια­μόρ­φω­ση του τε­λι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος. Για να γίνει αυτό χρειά­ζο­νται σω­στές δια­δι­κα­σί­ες.

– Ζούμε σε μια εποχή με ιδιαί­τε­ρες προ­κλή­σεις…

– Πα­ρέ­χου­με ασφά­λεια για να μπο­ρέ­σει η χώρα να ασχο­λη­θεί με επεν­δύ­σεις και πρό­ο­δο. Γνω­ρί­ζου­με ξε­κά­θα­ρα τον ρόλο μας. Φαί­νε­ται όμως και το εν­δια­φέ­ρον των πο­λι­τών. Σε διά­φο­ρες δη­μο­σκο­πή­σεις των τε­λευ­ταί­ων εκλο­γών, η άμυνα είχε ανέ­βει στη δεύ­τε­ρη θέση στα εν­δια­φέ­ρο­ντα των πο­λι­τών, από την όγδοη που βρι­σκό­ταν. Οι Ελ­λη­νες έχουν ένα αι­σθη­τή­ριο. Οταν αι­σθά­νο­νται ότι απει­λού­νται, βλέ­πουν ποιος πυ­λώ­νας ισχύ­ος έχει βα­ρύ­τη­τα. Είναι δε­δο­μέ­νο ότι οι Ελ­λη­νες πο­λί­τες είναι κοντά στην άμυνα. Σε κάθε ελ­λη­νι­κή οι­κο­γέ­νεια έχουν, είχαν ή θα έχουν έναν στρα­τευ­μέ­νο. Κα­τά­γο­νται από μια πε­ριο­χή όπου οι ελ­λη­νι­κές Ενο­πλες Δυ­νά­μεις έδω­σαν μάχη για να ελευ­θε­ρω­θεί. Οι Ελ­λη­νες πο­λί­τες πρέ­πει να αι­σθά­νο­νται υπε­ρή­φα­νοι για τις Ενο­πλες Δυ­νά­μεις. Δια­χει­ρί­ζο­νται ό,τι πο­λυ­τι­μό­τε­ρο έχει ο ελ­λη­νι­κός λαός, που είναι τα παι­διά μας, και ξέ­ρουν πώς να το κά­νουν.

– Μπο­ρεί να μειω­θεί κι άλλο ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του υπουρ­γεί­ου Εθνι­κής Αμυ­νας;

– Εκεί­νο το οποίο μπορώ να βε­βαιώ­σω είναι ότι ανα­γνω­ρί­ζου­με τις επι­χει­ρη­σια­κές απαι­τή­σεις των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων και προ­χω­ρού­με σε προ­μή­θεια φρε­γα­τών, καθώς και σε ανα­βάθ­μι­ση των F-16. Αυτό δεί­χνει ότι ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός όχι μόνο δεν θα μειω­θεί, αλλά στο­χευ­μέ­να θα αυ­ξη­θεί.

Το προ­σφυ­γι­κό

– Επα­νέρ­χε­ται το μο­ντέ­λο με­γα­λύ­τε­ρης εμπλο­κής του στρα­τού στη δια­χεί­ρι­ση του προ­σφυ­γι­κού. Θε­ω­ρεί­τε ότι ασκεί πε­ραι­τέ­ρω πίεση;

– Δεν επι­θυ­μού­με στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση της με­τα­να­στευ­τι­κής κρί­σης. Οι Ενο­πλες Δυ­νά­μεις έχουν υπο­στη­ρι­κτι­κό ρόλο σε τέσ­σε­ρις συ­γκε­κρι­μέ­νους το­μείς: με­τα­φο­ρά, σί­τι­ση, δια­μο­νή και ια­τρι­κή πε­ρί­θαλ­ψη ή συν­δρο­μή. Προ­σπα­θού­με να συν­δρά­μου­με έχο­ντας πάντα κατά νου τη βα­σι­κή απο­στο­λή μας, που είναι η δια­τή­ρη­ση της επι­χει­ρη­σια­κής μας ετοι­μό­τη­τας. Βε­βαί­ως, έχετε δίκιο, οι Ενο­πλες Δυ­νά­μεις είναι ηλι­κιω­μέ­νες και η στε­λέ­χω­σή τους υπο­λεί­πε­ται της κα­νο­νι­κής. Αυτό επι­βα­ρύ­νει τη δου­λειά όλων μας. Ο πρω­θυ­πουρ­γός, από την πρώτη στιγ­μή που ενη­με­ρώ­θη­κε, πα­ρα­τή­ρη­σε το πρό­βλη­μα της στε­λέ­χω­σης και ζή­τη­σε να υπο­βλη­θούν προ­τά­σεις.

Αλί­μο­νο αν δεν γί­νουν εδώ συ­στή­μα­τα της νέας φρε­γά­τας

– Υπάρ­χει χώρος για την εγ­χώ­ρια αμυ­ντι­κή βιο­μη­χα­νία; Δεν μι­λά­με για φρε­γά­τες και μα­χη­τι­κά αε­ρο­σκά­φη. Μι­λά­με για την ανά­πτυ­ξη UAV, drones και πα­ρό­μοιες, με­σαί­ου ή μι­κρού με­γέ­θους μο­νά­δες…

– Η προ­σω­πι­κή μου άποψη είναι ότι υπάρ­χουν με­γά­λα πράγ­μα­τα που είναι λο­γι­κό να μην ανα­ζη­τού­νται εδώ, καθώς είναι ήδη έτοι­μα στο εξω­τε­ρι­κό. Υπάρ­χουν και άλλα που μπο­ρού­με να κά­νου­με εμείς και μά­λι­στα πολύ καλά.

Επί­σης, συ­νερ­γα­σί­ες πολ­λών στρα­τιω­τι­κών φο­ρέ­ων με τα πα­νε­πι­στή­μια, με εται­ρεί­ες του χώρου, και τα απο­τε­λέ­σμα­τα είναι πολύ καλά. Θα δείτε στην επό­με­νη έκ­θε­ση αμυ­ντι­κού υλι­κού που θα γίνει το 2020, την πα­ρου­σί­α­ση δυ­να­το­τή­των που είναι απο­τέ­λε­σμα προ­σπα­θειών προ­σω­πι­κού μας σε συ­νερ­γα­σία με πα­νε­πι­στη­μια­κούς φο­ρείς και γί­νο­νται στα στρα­τιω­τι­κά ερ­γο­στά­σια.

Οι συ­νερ­γα­σί­ες αυτές, με μια κα­τάλ­λη­λη νο­μι­κή δια­δι­κα­σία, μπο­ρεί να γί­νουν και εμπο­ρι­κά ελ­κυ­στι­κές, όπως και σε με­γα­λύ­τε­ρα οπλι­κά συ­στή­μα­τα. Μπο­ρούν να κα­τα­σκευα­στούν εδώ πε­ρι­φε­ρεια­κά συ­στή­μα­τα της νέας φρε­γά­τας, και αλί­μο­νο αν δεν γί­νουν εδώ. Αλ­λω­στε, υπάρ­χουν και σκέ­ψεις γι’ αυτό, τις οποί­ες επε­ξερ­γά­ζο­νται οι αρ­μό­διοι υπουρ­γοί.

– Αυτό που πε­ρι­γρά­φε­τε θυ­μί­ζει λίγο το μο­ντέ­λο του Ισ­ρα­ήλ. Αυτό είναι το πρό­τυ­πο;

– Το βι­βλίο «Start-up nation» το οποίο ανα­φέ­ρε­ται στο Ισ­ρα­ήλ, πε­ρι­γρά­φει πλή­ρως την κα­τά­στα­ση. Βε­βαί­ως, η Ελ­λά­δα έχει τα δικά της χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και μπο­ρεί, ακού­γο­ντας ιδέες, να ανα­πτύ­ξει το δικό της μο­ντέ­λο. Θυ­μί­ζω ότι ο Μα­κρυ­γιάν­νης, μετά την απε­λευ­θέ­ρω­ση του έθνους, όταν έρ­χο­νταν διά­φο­ροι και πρό­τει­ναν η Ελ­λά­δα να ακο­λου­θή­σει το γαλ­λι­κό, το αγ­γλι­κό, ή το ρω­σι­κό μο­ντέ­λο, είπε ότι τε­λι­κά αυτό που θα ακο­λου­θή­σου­με, θα πρέ­πει να λάβει υπόψη του και τον Ελ­λη­να. Ναι, υπάρ­χουν εξαι­ρε­τι­κές ιδέες που μπο­ρού­με να πά­ρου­με από τους Ισ­ραη­λι­νούς, τους Αμε­ρι­κα­νούς ή οποιον­δή­πο­τε άλλον, οφεί­λου­με όμως να τις εντά­ξου­με στην ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία.

Εχου­με τη δυ­να­τό­τη­τα να το κά­νου­με και το δεί­χνου­με αυτό κα­θη­με­ρι­νά. Δεν θα πάω μα­κριά. Θα ανα­φερ­θώ στην άσκη­ση «Παρ­με­νί­ων». Το απο­τέ­λε­σμά της προ­έ­κυ­ψε χάρη στις προ­σπά­θειες των στε­λε­χών και των οπλι­κών συ­στη­μά­των μας, τα οποία μπο­ρού­με να αξιο­ποι­ή­σου­με με τον κα­λύ­τε­ρο τρόπο.

– Θε­ω­ρεί­τε ότι τα ζη­τή­μα­τα που αφο­ρούν την εθνι­κή άμυνα, γί­νο­νται αντι­λη­πτά από την ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία;

– Εί­μα­στε ρε­α­λι­στές. Κα­τα­νο­ού­με ότι το πρώτο μέ­λη­μα της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας είναι η ανά­πτυ­ξη και η βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών δια­βί­ω­σης και αυτό είναι και δικό μας μέ­λη­μα. Εμείς τι πα­ρέ­χου­με; Πα­ρέ­χου­με το ασφα­λές πλαί­σιο για να προ­χω­ρή­σει η πα­τρί­δα μας μπρο­στά. Αυτό είναι το έργο μας.