Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου: Ο μεγάλος ασθενής της πολιτικής συνοχής

Για την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, τον «με­γά­λο ασθε­νή» της πο­λι­τι­κής συ­νο­χής, μί­λη­σε η πε­ρι­φε­ρεια­κή σύμ­βου­λος Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και Γραμ­μα­τέ­ας της Επι­τρο­πης Ευ­ρω­παϊ­κών Θε­μά­των της ΠΝΑ, κ. Ελευ­θε­ρία Φτα­κλά­κη κατά την δεύ­τε­ρη ημέρα των ερ­γα­σιών της 36ης Γε­νι­κής Συ­νέ­λευ­σης της Επι­τρο­πής Νήσων της Διά­σκε­ψης των Πα­ρά­κτιων και Νη­σιω­τι­κών Πε­ρι­φε­ρειών της ΕΕ.

Η κ. Φτα­κλά­κη, ανέ­πτυ­ξε την πραγ­μα­τι­κή κα­τά­στα­ση της Πε­ρι­φέ­ρειας και την αδι­κία που συ­ντε­λεί­ται την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία από την Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής στο πλαί­σιο της κα­τά­τα­ξης της  για την απορ­ρό­φη­ση κο­δυ­λί­ων από τα Διαρ­θρω­τι­κά Τα­μεία. Το υψηλό ΑΕΠ των πέντε  με­γα­λύ­τε­ρων νη­σιών του Ν. Αι­γαί­ου έχουν συ­μπα­ρα­σύ­ρει το συ­νο­λι­κό ΑΕΠ και ως εκ τού­του και τα υπό­λοι­πα 45 κα­τοι­κη­μέ­να νησιά θε­ω­ρού­νται ανε­πτυγ­μέ­να και στε­ρού­νται πό­ρους για τη δη­μιουρ­γία βα­σι­κών υπο­δο­μών δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος (λι­μά­νια, νο­σο­κο­μεία, ΧΥΤΑ, ερ­γο­στά­σια πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας, κα). Αλ­λω­στε, σύμ­φω­να με τα στα­τι­στι­κά στοι­χεία της Eurostat (2014), το Ν. Αι­γαίο πα­ρου­σιά­ζει μια πτώση του ΑΕΠ του κατά 30%, πράγ­μα που απο­δει­κνύ­ει πως τα νησιά της Πε­ρι­φέ­ρειας απο­τε­λούν το με­γά­λο ασθε­νή της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής. Η ομι­λία έκλει­σε  με την πα­ρου­σί­α­ση ενός στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού για τη διεκ­δί­κη­ση πε­ρισ­σό­τε­ρων πόρων από την ΕΕ και την απο­κα­τά­στα­ση της αδι­κί­ας που έχει συ­ντε­λε­στεί στο Ν. Αι­γαίο.

Η  ΠΕ­ΡΙ­ΦΕ­ΡΕΙΑ Ν. ΑΙ­ΓΑΙΟΥ: Ο ΜΕ­ΓΑ­ΛΟΣ ΑΣΘΕ­ΝΗΣ ΤΗΣ ΠΟ­ΛΙ­ΤΙ­ΚΗΣ ΣΥ­ΝΟ­ΧΗΣ

Οι με­γά­λες απο­στά­σεις των νη­σιών με­τα­ξύ τους, από την έδρα της Πε­ρι­φέ­ρειας και από την πρω­τεύ­ου­σα της χώρας, συ­νι­στούν μια «τρι­πλή πε­ρι­φε­ρεια­κό­τη­τα», που συ­νε­πά­γε­ται αυ­ξη­μέ­νες απαι­τή­σεις για τη χω­ρι­κή, την οι­κο­νο­μι­κή και την κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή.  Ας υπο­θέ­σου­με πως η ΠΝΑ ήταν ενιαία, όπως η Κρήτη, τότε οι ανά­γκες της σε υπο­δο­μές θα ήταν πολύ μι­κρό­τε­ρες καθώς θα χρεια­ζό­μα­σταν σε επί­πε­δο Υπη­ρε­σιών Δη­μό­σιου Συμ­φέ­ρο­ντος, 1 νο­σο­κο­μείο, αντί 5,  1 ερ­γο­στά­σιο πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας αντί 21, 1 αε­ρο­δρό­μιο αντί 14,  4 ΧΥΤΑ αντί για 18, 3 λι­μά­νια αντί για 50, 4 μα­ρί­νες αντί για 12,  10 Κέ­ντρα Υγεί­ας αντί για 15, 8 εγκα­τα­στά­σεις επε­ξερ­γα­σί­ας λυ­μά­των αντί για 35.  Όπως βλέ­πε­τε στην πραγ­μα­τι­κή ζωή, ως πο­λυ­νη­σια­κή Πε­ρι­φέ­ρεια, χρεια­ζό­μα­στε πολ­λα­πλά­σιες υπο­δο­μές καθώς  τα κα­τοι­κη­μέ­να νησιά μας είναι 50. Αντί να θε­ρα­πεύ­σει η πο­λι­τι­κή συ­νο­χής αυτές τις ‘ανι­σό­τη­τες’ στα νησιά μας, αντι­θέ­τως την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία συ­ντε­λεί­ται μια κα­τά­φω­ρη αδι­κία εις βάρος των νη­σιών του Αρ­χι­πε­λά­γους λόγω της ισο­πε­δω­τι­κής στα­τι­στι­κής που λαμ­βά­νει υπόψη μόνο το πε­ρι­φε­ρεια­κό ΑΕΠ ως δεί­κτη μέ­τρη­σης της ευ­η­με­ρί­ας των νη­σιών.

Ενώ την πε­ρί­ο­δο 2000-2006 η ΠΝΑ ήταν στο Στόχο 1, την προ­γραμ­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο 2007-2013  λόγω στα­τι­στι­κής ‘στρέ­βλω­σης’,  κα­τα­τά­χθη­κε  στο Στόχο 2, «Πε­ρι­φε­ρεια­κής Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και Απα­σχό­λη­σης» (Άρθρο 37 του Κα­νο­νι­σμού 1083/2006) καθώς το  κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ  των  πέντε  με­γα­λύ­τε­ρων νη­σιών, της Ρόδου, της Κω, της Σα­ντο­ρί­νης, της Μυ­κό­νου και της  Νάξου, ανέ­βα­ζε το συ­νο­λι­κό πε­ρι­φε­ρεια­κό ΑΕΠ , κα­τα­τάσ­σο­ντας και τα υπό­λοι­πα λι­γό­τε­ρα ανε­πτυγ­μέ­να νησιά (45) σε αυτό το Στόχο. Μια αδι­κία που συ­νε­χί­στη­κε και στην νέα προ­γραμ­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο 2014-2020, καθώς το Ν.Αι­γαίο κα­τα­τά­χθη­κε στις πε­ρισ­σό­τε­ρο ανε­πτυγ­μέ­νες πε­ρι­φέ­ρειες (More Developed Regions) που ου­σια­στι­κά απο­δυ­να­μώ­νει την πο­λι­τι­κή συ­νο­χής της Ένω­σης στα νησιά μας, αφε­νός λόγω της συ­νέ­χι­σης της ευ­ρω­παϊ­κής πο­λι­τι­κής για τη χρήση του ΑΕΠ ως μο­να­δι­κού δεί­κτη στα­τι­στι­κής τα­ξι­νό­μη­σης και αφε­τέ­ρου λόγω της επι­λο­γής της χρο­νι­κής πε­ριό­δου αξιο­λό­γη­σης των δει­κτών καθώς όπως θα δείτε πα­ρα­κά­τω τα με­γέ­θη έχουν δια­φο­ρο­ποιεί και δυ­στυ­χώς για εμάς όχι προς τα πάνω αλλά προς τα κάτω.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΑΓ­ΜΑ­ΤΙ­ΚΟ­ΤΗ­ΤΑ

Σύμ­φω­να με τα στα­τι­στι­κά της Eurostat (2014), Πε­ρι­φέ­ρεια Ν. Αι­γαί­ου είναι η Ευ­ρω­παϊ­κή Πε­ρι­φέ­ρεια με τη με­γα­λύ­τε­ρη μεί­ω­ση  του ΑΕΠ της, σε πο­σο­στό 30%  του κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ από το 2010 έως και το 2013. Αυτό ση­μαί­νει πως αν η Επι­τρο­πή ελάμ­βα­νε υπόψη της τα στα­τι­στι­κά στοι­χεία 2011, 2012 και 2103 και όχι τα 3 προη­γού­με­να έτη (2008, 2009 και 2010), τότε η Πε­ρι­φέ­ρεια Ν. Αι­γαί­ου θα κα­τα­τασ­σό­ταν στις Εν­διά­με­σες Πε­ρι­φέ­ρειες και παρά μια μο­νά­δα θα εντασ­σό­ταν στις Λι­γό­τε­ρες Ανε­πτυγ­μέ­νες Πε­ρι­φέ­ρειες, χωρίς καν να λη­φθούν υπόψη και τα με­γά­λα προ­βλή­μα­τα που πα­ρου­σιά­στη­καν  στο Ν. Αι­γαίο από  το 2014 έως το 2016, όπως:

-Η Ανε­ξέ­λεγ­κτη ροή προ­σφύ­γων/ με­τα­να­στών στα νησιά μας

-Η Κα­τάρ­γη­ση  του  Ει­δι­κού  Κα­θε­στώ­τος των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών  ΦΠΑ

-Οι νέες φο­ροει­σπρα­κτι­κές πο­λι­τι­κές από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση  (3ο Μνη­μό­νιο) που αυ­ξά­νουν κατά πολύ το κό­στος δια­βί­ω­σης στα νησιά (κα­τάρ­γη­ση του μειω­μέ­νου φόρου στα αλ­κο­ο­λού­χα ποτά, επι­βο­λή τέ­λους ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση, αύ­ξη­ση του ΦΠΑ στο 24% σε είδη πρώ­της ανά­γκης, κα.)

Πα­ρά­γο­ντες που επη­ρέ­α­σαν και θα επη­ρε­ά­σουν ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν αλλά και την κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κή συ­νο­χή των νη­σιών μας, που δυ­στυ­χώς βρί­σκο­νται σε δεινή οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση. Προ­κει­μέ­νου να μην ζή­σου­με ένα νέο κύμα ερή­μω­σης των νη­σιών μας, του ενερ­γού πλη­θυ­σμού, όπως έγινε με­τα­πο­λε­μι­κά τη δε­κα­ε­τία του 1950, όπου στα νησιά μας είχαν μεί­νει μόνο οι ηλι­κιω­μέ­νοι και τα παι­διά, βα­σι­κός μας στό­χος θα πρέ­πει να είναι η δη­μιουρ­γία ανα­πτυ­ξια­κών συν­θη­κών έστω και μέσα στη δίνη ενός εχθρι­κού και μη ανα­πτυ­ξια­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό για την ανα­πτυ­ξια­κή προ­ο­πτι­κή των νη­σιών μας να εισ­ρεύ­σουν πε­ρισ­σό­τε­ροι πόροι στην τρέ­χου­σα προ­γραμ­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο. Αυτό μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί μόνο με την κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση της ΠΝΑ στις Λι­γό­τε­ρο Ανε­πτυγ­μέ­νες Πε­ρι­φέ­ρειες   για το 2014-2020. Απαι­τεί­ται ένας στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός που θα κι­νεί­ται σε 3 επί­πε­δα και θα στη­ρί­ζε­ται σε στα  σε­νά­ρια – προ­τά­σεις που έχει επε­ξερ­γα­στεί η CRPM, όπου, θα πρέ­πει να κα­τα­θέ­σω πως έχει γίνει εξαι­ρε­τι­κή δου­λειά.

Ει­δι­κό­τε­ρα, προ­τεί­νου­με τα εξής:

-ΣΕ ΒΡΑ­ΧΥ­ΠΡΟ­ΘΕ­ΣΜΟ ΕΠΙ­ΠΕ­ΔΟ:

-Αμεση  ανα­θε­ώ­ρη­ση της κα­τά­τα­ξης των  ευ­ρω­παϊ­κών πε­ρι­φε­ρειών

-Στή­ρι­ξη των  ευ­ρω­παϊ­κών νη­σιών για την επί­τευ­ξη των στό­χων της ΕΕ 2020

-Θε­σμο­θέ­τη­ση της ρή­τρας νη­σιω­τι­κό­τη­τας  σε όλες  τις  ευ­ρω­παϊ­κές και εθνι­κές πο­λι­τι­κές.

ΣΕ ΜΕ­ΣΟ­ΠΡΟ­ΘΕ­ΣΜΑ ΕΠΙ­ΠΕ­ΔΟ:

-Υιο­θέ­τη­ση του δεί­κτη πε­ρι­φε­ρεια­κής αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας (regional competitiveness index) για την κα­τά­τα­ξη των πε­ρι­φε­ρειών.

-Εν­δυ­νά­μω­ση της εται­ρι­κής σχέ­σης της πο­λι­τι­κής συ­νο­χής για να λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι νη­σιω­τι­κές πε­ρι­φέ­ρειες.

ΣΕ ΜΑ­ΚΡΟ­ΠΡΟ­ΘΕ­ΣΜΟ ΕΠΙ­ΠΕ­ΔΟ- ΜΕΤΑ ΤΟ 2020:

-Οι νη­σιω­τι­κές πε­ρι­φέ­ρειες ή τα κράτη- μέλη να θε­ω­ρού­νται λι­γό­τε­ρο ανε­πτυγ­μέ­νες πε­ρι­φέ­ρειες στο πλαί­σιο της πο­λι­τι­κής συ­νο­χής.

-Ει­δι­κό πρό­γραμ­μα αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας για τα νησιά ‘eu island -post 2020’.

Εν κα­τα­κλεί­δι, πρέ­πει να κα­τα­στεί σαφές πως η  Νη­σιω­τι­κό­τη­τα έχει τους δι­κούς της κώ­δι­κες, τη δική της ση­μειο­λο­γία και τα δικά της ιδιαί­τε­ρα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά – προ­βλή­μα­τα   που δια­φο­ρο­ποιού­νται από νησί σε νησί, από πε­ρι­φέ­ρεια σε πε­ρι­φέ­ρεια. Εν τέλει, η νη­σιω­τι­κό­τη­τα απο­τε­λεί ‘ανα­πη­ρία’ ( handicap) ή ‘ευ­λο­γία’;  Είναι στο χέρι μας είναι να απο­κα­τα­στή­σου­με αυτή την αδι­κία που συ­ντε­λεί­ται σε βάρος των νη­σιών μας, σε βάρος των νη­σιω­τών που κα­θη­με­ρι­νά δί­νουν τον δικό τους αγώνα για τη βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών δια­βί­ω­σης στα νησιά. Όλοι μαζί μπο­ρού­με να ενώ­σου­με τις δυ­νά­μεις και να ισχυ­ρο­ποι­ή­σου­με τη φωνή μας στα ευ­ρω­παϊ­κά όρ­γα­να και να διεκ­δι­κή­σου­με τα αυ­το­νό­η­τα.