ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

«Η Τουρκία συνεχίζει να διεκδικεί μια διαπραγμάτευση πακέτου»

news room 6 λεπτά ανάγνωση
σερμπος

Ο Σωτήρης Σέρμπος είναι Επί­κου­ρος Καθη­γη­τής Διε­θνούς Πολι­τι­κής στο Δημο­κρί­τειο Πανε­πι­στή­μιο Θράκης και Ερευ­νη­τι­κός Εταίρος στο Jean Monnet European Centre of Excellence, ΕΚΠΑ.

Στην συνέ­ντευξη που παρα­χώ­ρησε στην «δημο­κρα­τική», σχο­λιά­ζει τις τελευ­ταίες διε­θνείς εξε­λί­ξεις με αφορμή τις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, την στάση των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών αλλά και της Ρωσικής Ομο­σπον­δίας στην διεθνή γεω-πολιτική σκα­κιέρα.

• Κύριε Σέρμπο, να ξεκι­νή­σουμε από τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις με αφορμή τις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία ζητώ­ντας από εσάς ένα πρώτο σχόλιο.

Είναι θετικό ότι έστω και την παρα­μονή της Συνόδου, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε αυτός ο γύρος των επαφών. Με βάση το κλίμα και τα κοινά δημο­σιεύ­ματα, δεν υπάρχει κάποιο κοινό πρα­κτικό ή διαρ­ροές, σίγουρα όμως η Τουρκία συνε­χί­ζει να διεκ­δι­κεί μια δια­πραγ­μά­τευση – πακέτου: δηλαδή όλα τα ζητή­ματα τα οποία εκείνη, μονο­με­ρώς, θέτει στο τραπέζι, πολύ μακριά από την ατζέντα περί θαλασ­σίων ζωνών που επι­διώ­κει η Αθήνα. Αυτό, αν θέλετε είναι θετικό αφού είναι πλέον ανοι­χτοί οι δίαυλοι της επι­κοι­νω­νίας –αν λάβουμε υπόψη, πού βρε­θή­καμε λίγους μήνες πριν, κατά την διάρ­κεια του καλο­και­ριού και αργό­τερα. Ανα­νε­ώ­θηκε η δέσμευση των δύο πλευρών, να προ­χω­ρή­σουν και στον 63ο γύρο, κι ενδε­χο­μέ­νως, με βάση το πώς θα είναι τα πράγ­ματα να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και συνά­ντηση μεταξύ των δύο υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών στην Τουρκία. Εδώ, είναι σημα­ντικό να ανα­φέ­ρουμε ότι η Τουρκία πλέον, επι­θυ­μεί να ανα­βαθ­μί­σει αυτές τις επαφές διότι θεω­ρούσε πάντα τις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές ένα ‘στενό κοστούμι’ σε υπη­ρε­σιακό επίπεδο, ενώ εκείνη θέλει να κινηθεί σε πολι­τικό – διπλω­μα­τικό επίπεδο. Από εκεί και πέρα, η προσοχή της είναι στραμ­μένη στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο στις 25&26 Μαρτίου, όπου μεταξύ άλλων, για την Τουρκία οι διε­ρευ­νη­τι­κές, είναι ευκαι­ρία για την δική της διπλω­μα­τία να δείξει ότι ασκεί εποι­κο­δο­μη­τική πολι­τική και επι­θυ­μεί τον διάλογο –όπως, βέβαια εκείνη τον αντι­λαμ­βά­νε­ται.

• Υπάρ­χουν δημο­σιεύ­ματα στον ευρω­παϊκό Τύπο που ανα­φέ­ρουν ότι η Τουρκία αισθά­νε­ται παρα­γκω­νι­σμένη ανα­φο­ρικά με τις συμ­φω­νίες που έχει κάνει η Ελλάδα (το πλέγμα συμ­φω­νιών που έχουν προη­γη­θεί με Ισραήλ, Κύπρο, Αίγυπτο, Ευρώπη κ.λπ.) το οποίο ενι­σχύει την δική μας θέση. Από εδώ και στο εξής, βλέπετε ότι θα κάνει τα πάντα για να κερ­δί­σει έδαφος και να βελ­τιώ­σει την εικόνα της απέ­να­ντι στην Ευρώπη;

Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, η Τουρκία προχωρά σε μια συστη­μα­τική ‘επίθεση φιλίας’ σε χώρες όπως η Αίγυ­πτος, το Ισραήλ, η Σαου­δική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Δεν είναι τυχαίες οι επι­λο­γές της. Θεωρεί ότι εκεί έχουν δημιουρ­γη­θεί δύο πόλοι ευθυ­γράμ­μι­σης συμ­φε­ρό­ντων και με τρίτες χώρες -μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- όπου, μεταξύ αυτών που συν­δέ­ουν όλες τις πλευρές είναι και η ανα­χαί­τιση των υπέρ­με­τρων γεω-πολιτικών φιλο­δο­ξιών της Άγκυρας και πώς αντι­λαμ­βά­νε­ται δυνη­τικά τον ρόλο της, ως περι­φε­ρεια­κός ηγε­μό­νας. Άρα, ασφαλώς θέλει αυτές τις συμ­φω­νίες που έχουν γίνει, να τις διεμ­βο­λί­σει και να δει φως στο τούνελ –συν το γεγονός πως σε ένα βαθμό, βρί­σκε­ται εκτός των περι­φε­ρεια­κών σχε­δια­σμών. Θέλει να εντα­χθεί αλλά στο τέλος της ημέρας, θα φανεί εάν θα είναι σε θέση να σεβα­στεί τους κανόνες του παι­χνι­διού, στο πλαίσιο ενός ευρύ­τε­ρου γεω-πολιτικού αντα­γω­νι­σμού, ενός μπρα – ντε – φερ όπου οι περι­φε­ρεια­κές ισορ­ρο­πίες δυνά­μεων σβή­νο­νται και ξανα­γρά­φο­νται. Εδώ, θα είναι κατα­λυ­τι­κός ο ρόλος των ΗΠΑ.

Ειδι­κό­τερα ως προς το ευρω­παϊκό σκέλος, είναι δεδο­μένο ότι η Τουρκία επι­θυ­μεί μια ανάποδη στρα­τη­γική από την Αθήνα. Δηλαδή, επι­θυ­μεί να απο­συν­δε­θούν τα ελλη­νο­τουρ­κικά από τα ευρω­τουρ­κικά ζητή­ματα –άρα να προ­χω­ρή­σει σε μια θετική ατζέντα με την Ευρώπη και ει δυνατόν σε συναλ­λα­κτικό επίπεδο: χωρίς δικλεί­δες ασφα­λείας, ένα κανο­νι­στικό πλαίσιο που θα ακου­μπάει και ζητή­ματα κράτους δικαίου, διε­θνούς δικαίου, επί­λυ­σης των προ­βλη­μά­των μόνο διά της διπλω­μα­τι­κής οδού, με βάση το σύνολο της εργα­λειο­θή­κης του διε­θνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασ­σας. Βέβαια, μεταξύ άλλων επι­θυ­μεί μια θετική ατζέντα με την Ευρώπη, για λόγους χρηματο-οικονομικούς. Είναι μεγάλη η πίεση στην τουρ­κική οικο­νο­μία, κάτι που συνε­πά­γε­ται πολι­τικό κόστος για τον Τούρκο Πρόεδρο το οποίο αφενός θέλει να το αντι­στρέ­ψει και αφε­τέ­ρου, να δείξει προς το εσω­τε­ρικό του ακρο­α­τή­ριο ότι η Τουρκία όχι μόνο δεν είναι εκτός αλλά, εντός. Δεν απο­κλεί­ε­ται να έχουμε και μια ειδική Ευρω­παϊκή Σύνοδο με την συμ­με­τοχή της Τουρ­κίας. Μένει να δούμε πώς θα εξε­λι­χθεί αυτό, καθώς η Αθήνα επι­διώ­κει μια θετική ατζέντα με σφρα­γίδα Βρυ­ξελ­λών με κανο­νι­στικό πλαίσιο. Εδώ πρέπει να είμαστε ρεα­λι­στές, διότι ο κοινός τόπος μεταξύ των ευρω­παίων και στο παρελ­θόν, ήταν στον ελά­χι­στο και όχι στον μέγιστο, παρο­νο­μα­στή.

• Όσον αφορά στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, μέχρι τώρα ο Τζο Μπάι­ντεν δεν έχει σηκώσει το τηλέ­φωνο για να μιλήσει με τον Ερντο­γάν πράγμα που τον έχει ανη­συ­χή­σει σοβαρά.

Σε ένα πρώτο επίπεδο, δημό­σιας εικόνας του, σίγουρα τον ενοχλεί. Διότι έρχεται σε πλήρη αντι­δια­στολή, με το τηλέ­φωνο που είχε δεχτεί πολύ νωρίς από τον Τραμπ. Από εκεί και πέρα, οι ΗΠΑ δεν…. βιά­ζο­νται. Έχουμε μια νέα αμε­ρι­κα­νική διοί­κηση, η οποία τοπο­θε­τεί πολύ ψηλά –συγκρι­τικά με τον Τραμπ- τα ζητή­ματα δημο­κρα­τίας, κράτους δικαίου, ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των όπου η Τουρκία έχει οπι­σθο­χω­ρή­σει σε μεγάλο βαθμό. Αυτό δεν έχει περάσει απα­ρα­τή­ρητο από την Ουά­σιγ­κτον. Οι ΗΠΑ προ­σπα­θούν να οριο­θε­τή­σουν την δια­πραγ­μά­τευση με την Τουρκία ενώ προ­σπα­θούν να θέσουν τους κανόνες. Για τον Ερντο­γάν που θέλει να δείχνει ότι μπορεί να δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται επί ίσοις όροις με την Δύση, είναι ενο­χλη­τικό ενώ τον απα­σχο­λούν οι σχε­δια­σμοί της Αμε­ρι­κής (με ή χωρίς την Τουρκία). Εκεί, θα απαι­τη­θούν συμ­βι­βα­σμοί τους οποίους, ενδε­χο­μέ­νως να μην μπορεί να τους σηκώσει, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη το εσω­τε­ρικό του μέτωπο και κυρίως την συμ­μα­χία που δια­τη­ρεί με την ακρο­δε­ξιά.

• Οι ΗΠΑ ξεκα­θά­ρι­σαν ωστόσο, ότι για να δεχτούν να που­λή­σουν οπλισμό στην Τουρκία, θα πρέπει η Άγκυρα να επι­στρέ­ψει τους S-400 στην Ρωσία –αφού υπάρ­χουν ήδη κυρώ­σεις από το Κον­γκρέσσο. Επι­πλέον, η Ρωσική Ομο­σπον­δία έχει βοη­θή­σει την Τουρκία σε κάποιες περιο­χές όπως στο Αζερ­μπαϊ­τζάν. Κι εδώ θα δούμε τον ρόλο της Ρωσίας με δεδο­μένο ότι είναι και εκτός ΝΑΤΟ.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη το πώς ιεραρ­χού­νται οι προ­τε­ραιό­τη­τες της νέας αμε­ρι­κα­νι­κής διοί­κη­σης, ο παρά­γο­ντας Ρωσία, είναι σαφέ­στατα πολύ ψηλό­τερα συγκρι­τικά με την προ­ε­δρία Τραμπ. Κι εδώ θα είναι ένα… ταγκό για τρεις (!) ανάμεσα στους κ.κ. Μπάιντν, Ερντο­γάν και Πούτιν. Και το λέω αυτό διότι οι σχέσεις Ρωσίας – Τουρ­κίας είναι σαν ένα εκκρε­μές που κινεί­ται από οιονεί συμ­μα­χία έως οιονεί αντι­πα­ρά­θεση. Η Ρωσία, ειδικά έχει κάθε λόγο να συντη­ρή­σει αυτή τη σχέση με την Τουρκία, αφού την συμ­φέ­ρει να δημιουρ­γεί ‘ρήγματα και αβεβαιότητες’ εντός του ΝΑΤΟ και αλλού. Οι ΗΠΑ ενδια­φέ­ρο­νται να περιο­ρί­σουν και να οριο­θε­τή­σουν το ρωσικό απο­τύ­πωμα στο βαθμό αυτο­νό­μη­σης της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολικής –κι εκεί θα είναι μια πάρα πολύ δύσκολη ισορ­ρο­πία για τον Ερντο­γάν για να βρεθεί ένα modus vivendi. Το ρωσικό οπλικό σύστημα είναι απλά, η κορυφή του παγό­βου­νου. Για τις ΗΠΑ το Νο1 ζήτημα είναι η ρωσική και η κινε­ζική επί­δραση. Ο Ρώσος πρό­ε­δρος έχει κάθε λόγο να θελήσει να κρα­τή­σει την σχέση του με την Τουρκία αφού εδρά­ζε­ται μόνον σε προ­σω­πικό επίπεδο. Το βέβαιο είναι ότι οι ΗΠΑ αργά ή γρήγορα, θα ξεκα­θα­ρί­σουν πώς αντι­λαμ­βά­νο­νται τον ρόλο της Τουρ­κίας –και στην ανα­το­λική Μεσό­γειο.

• Για να δούμε όμως και τον ρόλο της Ελλάδας αφού μπαί­νουν σε άλλη φάση με τις ΗΠΑ.

Αυτό είναι σημα­ντικό, και μάλιστα υπάρχει μια πολύ ικανή ομάδα τόσο στον Λευκό Οίκο όσο και στο Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ. Για πρώτη φορά ακού­σαμε τον Αμε­ρι­κανό ΥΠΕΞ Άντονι Μπλίν­κεν να κάνει λόγο για παρα­βιά­σεις ενα­ε­ρίου χώρου. Άρα αξίζει να αξιο­ποι­η­θεί αυτή η ευκαι­ρία για να κατα­θέ­σει η Ελλάδα το δικό της στρα­τη­γικό σχέδιο, πώς δηλ. αντι­λαμ­βά­νε­ται την θέση, τον ρόλο, την επιρροή της και την προβολή ισχύος αφού θα είναι πολύ ψηλά στους αμε­ρι­κα­νι­κούς σχε­δια­σμούς, οι περι­φε­ρεια­κές ισορ­ρο­πίες δυνά­μεων ανά παγκό­σμια περι­φέ­ρεια.

Σβή­νο­νται και ξανα­γρά­φο­νται με βάση τις νέες προ­τε­ραιό­τη­τες των ΗΠΑ που θα είναι προς Ασία και Ειρη­νικό, αλλά θα τους ενδια­φέ­ρουν οι ισορ­ρο­πίες.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.