Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος: Η πανδημία γελοιοποίησε όλα τα αμυντικά συστήματα των ισχυρών της Γης-Να επανεξετάσουμε τις αξίες μας

Ο Αρχιε­πί­σκο­πος Τιράνων, Δυρ­ρα­χίου και πάσης Αλβα­νίας Ανα­στά­σιος μιλάει στην «Κ» για τα διδάγ­ματα της παν­δη­μίας

Ο Αρχιε­πί­σκο­πος Αλβα­νίας είναι ένας ξεχω­ρι­στός άνθρω­πος. Ηθελα πολύ να μιλήσει μετά την περι­πέ­τειά του με τον κορω­νοϊό, γιατί ήξερα ότι οι σκέψεις και τα λόγια του δεν θα ήταν κοι­νό­τοπα. Κάθε άλλο. Περι­γρά­φει τα συναι­σθή­ματά του καθώς τον έβαλαν στη γνωστή «κάψουλα» για να τον μετα­φέ­ρουν στην Αθήνα από την Αλβανία.

Και μία μικρή εξο­μο­λό­γηση: όταν περ­νούσα την ίδια δοκι­μα­σία, στο ίδιο νοσο­κο­μείο, ο Ανα­στά­σιος ήταν ένας από τους ελά­χι­στους ανθρώ­πους με τους οποίους μπόρεσα να μιλήσω. Ισως γιατί από ένστι­κτο ήξερα ότι μια πολύ σύντομη κου­βέ­ντα μαζί του θα μου έδινε απρό­σμενη δύναμη. Ο ίδιος στη συνέ­ντευξή του το περι­γρά­φει ακριβώς όπως το ένιωσα: «Στη φοβερή απο­μό­νωση, που είναι το βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό αυτής της αρρώ­στιας, το αντί­δοτο ήταν η φωνή: “Δεν είσαι μόνος, ποτέ δεν ήσουν μόνος, ούτε φυσικά τώρα”».

– Μακα­ριώ­τατε, περά­σατε μία δοκι­μα­σία, μία περι­πέ­τεια με την υγεία σας. Νιώσατε φόβο;

– Oχι ακριβώς φόβο. Μια πρω­τό­γνωρη ανη­συ­χία. Eχω περάσει στη ζωή μου πολλών ειδών ασθέ­νειες, αλλά αυτή ήταν περι­πέ­τεια σε άγνωστη περιοχή. Είχε προη­γη­θεί μία περί­εργη κόπωση. Οι εξε­τά­σεις ήταν αρνη­τι­κές τον πρώτο καιρό. Στις 11 Νοεμ­βρίου πλη­ρο­φο­ρή­θηκα ότι βρέθηκα θετικός στον ιό. Η πιο δύσκολη φάση ήταν η μετα­φορά.

Την ώρα που έφευγα από την Αρχιε­πι­σκοπή, σε ερω­τή­σεις που μου έθεσαν, απά­ντησα: «Στην Αλβανία υπάρ­χουν πολλά δύσβατα περά­σματα και εγώ 29 τώρα χρόνια κατε­βαίνω σε χαρά­δρες. Κάθε φορά ανα­κα­λύ­πτουμε ένα μονο­πάτι και ανε­βαί­νουμε πάλι στο ξέφωτο. Το να συμ­με­τέ­χει κανείς, έστω με αυτόν τον τρόπο, στον κοινό πόνο είναι σημα­ντική εμπει­ρία. Υπάρ­χουν ήπια συμ­πτώ­ματα. Eχω μια ευαι­σθη­σία με τους πνεύ­μο­νες, έχω ένα άσθμα πολύ καιρό. Πιστεύω ότι θα το ξεπε­ρά­σουμε. Το από­γευμα θα είμαι στον “Ευαγ­γε­λι­σμό” των Αθηνών. Και άλλοτε είχαμε ορι­σμέ­νες δοκι­μα­σίες. Τις ξεπε­ρά­σαμε. Και μη στε­να­χω­ριέ­στε και μη στε­να­χω­ριέ­στε! Θα περά­σουν! “Ἐάν τε ζῶμεν ἐάν τε ἀπο­θνή­σκω­μεν τοῦ Κυρίου ἐσμέν”».

– Τι ήταν αυτό που σας έδινε ελπίδα κατά τις δύσκο­λες ημέρες στο νοσο­κο­μείο;

– Στα δύσκολα περά­σματα της ζωής μου ανα­τρέχω στις βασικές αρχές της πίστεως. Αυτό­ματα ανέ­βλυ­σαν μέσα μου στίχοι από τους ψαλμούς: «Ἵνα τί περί­λυ­πος εἶ, ἡ ψυχή μου, καί ἵνα τί συντα­ράσ­σεις με; ἔλπισον ἐπί τόν Θεόν ὅτι ἐξο­μο­λο­γή­σο­μαι αὐτῷ». «Ἐὰν γὰρ καὶ πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανάτου, οὐ φοβη­θή­σο­μαι κακά, ὅτι σὺ μετ᾿ ἐμοῦ εἶ». Στη φοβερή απο­μό­νωση, που είναι το βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό αυτής της αρρώ­στιας, το αντί­δοτο ήταν η φωνή: «Δεν είσαι μόνος, ποτέ δεν ήσουν μόνος, ούτε φυσικά τώρα». «Ἡμεῖς οἴδαμεν (γνω­ρί­ζουμε) ὅτι μετα­βε­βή­κα­μεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τήν ζωήν, ὅτι άγα­πῶμεν τούς ἀδελ­φούς».

– Είναι πολλοί οι συμπο­λί­τες μας οι οποίοι αμφι­σβη­τούν ακόμη και το αν υπάρχει ο κορω­νο­ϊός. Αν είχατε την ευκαι­ρία να συνο­μι­λή­σετε μαζί τους, τι θα τους λέγατε;

– Οι δια­κε­κρι­μέ­νοι ειδικοί επι­στή­μο­νες και οι αρχηγοί τόσων κρατών, που έχουν κινη­το­ποι­η­θεί για την αντι­με­τώ­πισή του, δεν είναι αφελείς και ανέ­ντι­μοι. Επίσης δεν είναι ασή­μα­ντοι οι 3.400 περίπου μέχρι σήμερα συνάν­θρω­ποί μας στην Ελλάδα που απε­βί­ω­σαν και το 1.690.000 περίπου παγκο­σμίως. Οσοι αμφι­σβη­τούν τα συντα­ρα­κτικά αυτά δεδο­μένα έχουν προ­φα­νώς προ­σβλη­θεί από άλλη βαριά αρρώ­στια, που προσ­διο­ρί­ζει το αρχαίο ρητό: «Οὔ με πείσεις κἄν με πείσῃς».

– Λέγεται και γρά­φε­ται συχνά πως η παν­δη­μία θα αλλάξει για πάντα τον τρόπο που ζούμε. Το πιστεύ­ετε; Ποια διδάγ­ματα πρέπει να αντλή­σουμε από αυτή την τρο­μα­κτική εμπει­ρία;

– Οτι θα αλλάξει το θεωρώ βέβαιο. Για το «πάντα» και το «πώς» δεν είμαι σίγου­ρος. Μετά τους δύο Παγκο­σμί­ους Πολέ­μους, υπήρξαν αλλαγές στην παγκό­σμια Ιστορία: συμ­μα­χίες, παγκό­σμιες πρω­το­βου­λίες και οργα­νι­σμοί, παναν­θρώ­πι­νες συνερ­γα­σίες. Μεγάλο δίδαγμα τώρα έρχεται από εκεί που κανείς δεν το περί­μενε. Δεν ήταν κάποιο έθνος, κάποια ιδε­ο­λο­γία, κάποιο σύστημα. Η παν­δη­μία γελοιο­ποί­ησε όλα τα αμυ­ντικά συστή­ματα των ισχυρών της Γης. Ο εχθρός είναι μια αθέατη και απρό­σωπη πρω­τε­ΐνη, με ποι­κί­λες μεταλ­λά­ξεις και περί­εργη επι­θε­τι­κό­τητα ενα­ντίον αδια­κρί­τως των πάντων. Το μεγάλο δίδαγμα είναι ότι για την αντι­με­τώ­πισή του απαι­τή­θηκε παναν­θρώ­πινη συσπεί­ρωση και συστρά­τευση όλων των επι­στη­μο­νι­κών και άλλων δυνά­μεων και παγκό­σμια αλλη­λεγ­γύη. Επι­βάλ­λε­ται να επα­νε­ξε­τα­στούν οι προ­τε­ραιό­τη­τες της ανθρω­πό­τη­τος και οι αξίες που καθο­ρί­ζουν την πορεία της, με βάση τη δικαιο­σύνη και τον σεβασμό σε κάθε ανθρώ­πινο πρόσωπο και όχι το δίκαιο ισχυ­ρο­τέ­ρου.

– Η παν­δη­μία μοιάζει να δημιουρ­γεί ρωγμές ανάμεσα στην Εκκλη­σία και στην επι­στήμη. 

– Θα ήταν το μεγα­λύ­τερο λάθος για την Εκκλη­σία και την επι­στήμη να επι­τρέ­ψουν να δημιουρ­γη­θούν ρωγμές από την παν­δη­μία. Ηδη από την Παλαιά Διαθήκη τονί­ζε­ται: «Τίμα τον ιατρόν, όπως του αρμόζει, έχοντας υπόψη τις υπη­ρε­σίες του στις ανάγκες σου, διότι ο Κύριος έκαμεν αυτόν… Ο ίδιος ο Θεός έδωκεν στους ανθρώ­πους την ιατρική επι­στήμη, ώστε να δοξά­ζε­ται με τα θαυ­μα­στά αυτού έργα» (Σοφία Σειράχ 38:1,5). Σε διά­φο­ρες ευκαι­ρίες έχω επι­ση­μά­νει: «Η Ορθο­δο­ξία βλέπει την ανά­πτυξη των θετικών επι­στη­μών και της τεχνο­λο­γίας με δοξο­λο­γία και ευχα­ρι­στία στον Θεό, που έχει δωρίσει στον άνθρωπο τη δυνα­τό­τητα να ανα­ζη­τεί την αλήθεια, να ανα­κα­λύ­πτει άγνω­στες πτυχές της Δημιουρ­γίας. Αξίζει να υπο­γραμ­μι­σθεί ότι η Ορθό­δοξη Εκκλη­σία έχει απο­φύ­γει την προ­σπά­θεια να κηδε­μο­νεύ­σει την επι­στη­μο­νική έρευνα και δεν λαμ­βά­νει θέση για κάθε επι­στη­μο­νικό επί­τευγμα, όταν αυτό ανα­δύ­ε­ται. Η ανα­ζή­τηση της επι­στή­μης, με στόχο την εξε­ρεύ­νηση των μυστι­κών της δημιουρ­γίας, όσο και η πνευ­μα­τική ανα­ζή­τηση της Εκκλη­σίας, για προ­σέγ­γιση και επι­κοι­νω­νία με τον Δημιουργό, είναι δύο δια­φο­ρε­τι­κές μορφές ανα­ζη­τή­σεως της αλή­θειας. Και οι δύο απο­τε­λούν εκφρά­σεις δοξο­λο­γίας σε Εκείνον που είναι η Αλήθεια».

– Ρωγμές δημιουρ­γού­νται και στο εσω­τε­ρικό της ίδιας της Εκκλη­σίας, με επί­κε­ντρο την αυστη­ρό­τητα των μέτρων που επι­βάλ­λει η πολι­τεία στις δημό­σιες συνα­θροί­σεις. Ακόμη και η Θεία Κοι­νω­νία έχει γίνει αντι­κεί­μενο δημο­σίων διε­νέ­ξεων μεταξύ ιεραρ­χών και επι­στη­μό­νων και μεταξύ ιεραρ­χών. Οι δικές σας σκέψεις; Πώς αντι­με­τω­πί­ζει ένας θεο­λό­γος την ισορ­ρο­πία ανάμεσα στο δόγμα και στη δημόσια υγεία;

– Αγαπητέ κ. Παπα­χελά, θα μου επι­τρέ­ψετε να υπο­γραμ­μίσω ότι διακονώ ως Προ­κα­θή­με­νος μιας συγκε­κρι­μέ­νης Oρθοδόξου Αυτο­κε­φά­λου Εκκλη­σίας και δεν μου επι­τρέ­πε­ται να υπει­σέρ­χο­μαι σε μία εξε­λισ­σό­μενη συζή­τηση μιας άλλης αδελφής τοπικής Εκκλη­σίας. Η Εκκλη­σία της Ελλάδος έχει τις διοι­κη­τι­κές της δομές και υπεν­θυ­μίζω ότι η Εκκλη­σία δεν απο­τε­λεί­ται μόνον από κλη­ρι­κούς αλλά και από τα λαϊκά μέλη δια­φό­ρων επι­στη­μο­νι­κών ειδι­κο­τή­των. Οι σχέσεις Εκκλη­σίας και Πολι­τείας στην Ελλάδα έχουν την ιδιαι­τε­ρό­τητά τους. Στην Αλβανία αντι­με­τω­πί­ζουμε άλλες συν­θή­κες και δεν μπο­ρούμε ούτε να αντι­γρά­ψουμε λύσεις που προ­τεί­νο­νται στην Ελλάδα ούτε να προ­βά­λουμε ως πρότυπο τις ενδε­δειγ­μέ­νες λύσεις που καλού­μεθα να δώσουμε εμείς για την Αλβανία εν Συνόδω. Συγκε­κρι­μένα, από την αρχή της παν­δη­μίας επι­κοι­νω­νή­σαμε με τον πρω­θυ­πουργό και τις Αρχές της χώρας. Ενη­με­ρώ­σαμε επίσημα με συνο­δι­κές εγκυ­κλί­ους τους ορθο­δό­ξους πιστούς (υπο­λο­γί­ζο­νται περίπου στο 20% του πλη­θυ­σμού), επι­μέ­νο­ντας να τηρούν με ακρί­βεια τα επι­βαλ­λό­μενα μέτρα. Οι ναοί δεν έκλει­σαν. Παρα­μέ­νουν ανοι­κτοί για την τέλεση της θείας λει­τουρ­γίας και ως χώροι πνευ­μα­τι­κής ενι­σχύ­σεως και ατο­μι­κής προ­σευ­χής. Για την αυστηρή τήρηση των υγειο­νο­μι­κών μέτρων την ευθύνη έχουν οι αρμό­διοι κάθε μητρο­πό­λεως. Ορι­σμέ­νες ακραίες φωνές συμ­μορ­φώ­θη­καν με τη συνο­δική εντολή.

Για τη γενι­κό­τερη αντι­με­τώ­πιση της παν­δη­μίας από ορθο­δό­ξου πλευράς, σε σχετική απα­ντη­τική μας επι­στολή (25.5.2020) προς την ΑΘΠ τον Οικου­με­νικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίο, σημειώ­σαμε: «Ἡ Ἱεραρ­χία ἑκάστης Αὐτο­κε­φά­λου Ἐκκλη­σίας θά ἠδύνατο νά λάβῃ σχε­τι­κάς ἀπο­φά­σεις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τάς ἀνη­συ­χίας τῶν πιστῶν αὐτῆς μελῶν, π.χ. νά συγκρο­τήσῃ εἰδικήν ἐπι­τρο­πήν ἐκ σοβαρῶν θεο­λό­γων καί εἰδικῶν ἐπι­στη­μό­νων πρός ἐξέ­τα­σιν τῶν δεδο­μέ­νων καί ὑπο­βο­λήν συγκε­κρι­μέ­νων προ­τά­σεων. Ἐν συνε­χείᾳ, ἡ ἁρμοδία Ἱεραρ­χία, κατα­νο­ο­ῦσα ἐν ἀγάπῃ καί συνέσει τάς ἀνάγκας τοῦ ποι­μνίου αὐτῆς, θά εἶχε τήν εὐχέ­ρειαν τοῦ προσ­διο­ρι­σμοῦ τῶν πρα­κτι­κῶν ὁδηγιῶν. Ἐπι­στη­μο­νι­καί προ­βλέ­ψεις καί προει­δο­ποι­ή­σεις ἁρμο­δίων Παγκο­σμίων Ὀργα­νι­σμῶν προει­δο­ποιοῦν ὅτι ἡ πρω­το­φα­νής παν­δη­μία ἀνα­μέ­νε­ται νά ἐπα­να­κάμψῃ διά νέων κυμάτων καί μεταλ­λά­ξεων. Εὐκτέον, λοιπόν, θά ἦτο ἡ Ὀρθο­δο­ξος Ἐκκλη­σία νά προβῇ ἐγκαί­ρως εἰς τάς ἐπι­βαλ­λο­μέ­νας πρω­το­βου­λίας: συγκρό­τη­σιν διορ­θό­δο­ξου εἰδικῆς ἐπι­τρο­πῆς πρός ἐκτί­μη­σιν τῶν νέων παγκο­σμίων συν­θη­κῶν καί, ἐν συνε­χείᾳ, σύγκλη­σιν Πανορ­θο­δό­ξου Συνά­ξεως πρός προσ­διο­ρι­σμόν πρα­κτι­κῶν κατευ­θύν­σεων. Πιστεύω ἀκρα­δά­ντως ὅτι τό Συνο­δι­κόν σύστημα ἀπο­τε­λεῖ ἀνε­κτί­μη­τον ἀνα­ντι­κα­τά­στα­τον Ὀρθό­δο­ξον παρά­δο­σιν καί ἐπι­βαλ­λε­ται νά ἐνερ­γο­ποιε­ῖται εἰς κρι­σί­μους περι­στά­σεις, ὡς ἡ παροῦσα, ἡ κλυ­δω­νί­ζουσα σύμπα­σαν τήν Οἰκου­μέ­νην».

– Στην εποχή μας επι­κρα­τεί η πόλωση. Πολι­τι­κοί, δημο­σιο­λο­γού­ντες, εκκλη­σια­στι­κοί παρά­γο­ντες φτάνουν στα άκρα όταν εκφρά­ζο­νται δημόσια. Σας ανη­συ­χεί αυτό το φαι­νό­μενο;

– Δεν θεωρώ ότι υπάρχει πόλωση μεταξύ δόγ­μα­τος και δημό­σιας υγείας. Είναι περισ­σό­τερο θέμα ερμη­νείας του δόγ­μα­τος και των συγκε­κρι­μέ­νων συν­θη­κών σχετικά με αυτό το θέμα. Οι δια­φο­ρε­τι­κές φωνές και εκτι­μή­σεις είναι θεμιτές και συχνά γόνιμες σε μία ελεύ­θερη δημο­κρα­τική κοι­νω­νία. Δεν δικαιο­λο­γού­νται, όμως, η εμπά­θεια, η περι­φρό­νηση, η δημα­γω­γία. Ο δημό­σιος διά­λο­γος, για να είναι δημιουρ­γι­κός, απαιτεί σοβαρή γνώση, υπευ­θυ­νό­τητα και νηφα­λιό­τητα. Η πόλωση είναι μία μορφή οίησης και παρακ­μής.

Ανάγκη για κοι­νω­νική δικαιο­σύνη

– Υπάρχει πολύς θυμός και απελ­πι­σία σε ένα μεγάλο μέρος της κοι­νω­νίας, που νιώθει την απο­μό­νωση αλλά και την οικο­νο­μική κατα­στροφή που έχει φέρει η παν­δη­μία. Τι θα λέγατε σε αυτούς τους ανθρώ­πους;

– Τον θυμό τον κατα­λα­βαίνω, την απελ­πι­σία πρέπει να την απο­φύ­γουμε. Την ανα­στά­τωση που έχει επι­φέ­ρει η παν­δη­μία πρέπει να την αντι­με­τω­πί­σουμε με σοβα­ρό­τητα, κριτικό πνεύμα, αλλη­λεγ­γύη, πίστη και ελπίδα. Οφεί­λουμε να συνερ­γα­στούμε όλοι. Τονί­ζο­ντας την ανάγκη της κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης, του σεβα­σμού σε κάθε ανθρώ­πινο πρόσωπο και τη μέριμνα προς τους πάσχο­ντες και τους αδυ­νά­τους.

– Θα κάνετε το εμβόλιο, όταν θα είναι δια­θέ­σιμο;

– Βεβαίως. Σύμφωνα με τις οδηγίες πάντοτε των εκλε­κτών ιατρών μου.

Να συμ­βά­λουμε στην καταλ­λαγή, στην υπέρ­βαση του σχί­σμα­τος

– Μία κου­βέ­ντα για τους ανθρώ­πους που στά­θη­καν δίπλα σας στο νοσο­κο­μείο;

– Κατά την έξοδό μου από τον «Ευαγ­γε­λι­σμό», δοξά­ζο­ντας τον Θεό για την εξέλιξη της σοβαρής αυτής δοκι­μα­σίας, εξέ­φρασα την ευγνω­μο­σύνη μου προς τους ιατρούς και τους νοση­λευ­τές της μονάδας εντα­τι­κής θερα­πείας υπό την ηγεσία της καθη­γη­τρίας κ. Ανα­στα­σίας Κοτα­νί­δου. Συγ­χρό­νως, θερμά ευχα­ρί­στησα τον Οικου­με­νικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίο και τους άλλους αδελ­φούς Προ­κα­θη­μέ­νους, τους προ­έ­δρους, πρω­θυ­πουρ­γούς, υπουρ­γούς, πρέ­σβεις, δημάρ­χους, δια­νο­ού­με­νους, δημο­σιο­γρά­φους. Ευχα­ρί­στησα ολόψυχα τους πολυ­πλη­θείς φίλους, κλη­ρι­κούς και λαϊκούς, γνω­στούς και αγνώ­στους, που με στή­ρι­ξαν με τις εγκάρ­διες ευχές, τις ευγε­νείς εκδη­λώ­σεις και τις αυθόρ­μη­τες δεήσεις σε όλη αυτή την περίοδο. Και βέβαια, δεν λησμονώ, φίλτατε Αλέξη, το δικό σας εκ των πρώτων τηλε­φώ­νημα, με το οποίο μου ευχη­θή­κατε, μετα­φέ­ρο­ντας την εμπει­ρία σας από τη νοση­λεία στην ίδια μονάδα του «Ευαγ­γε­λι­σμού».

– Θα θέλατε να προ­σθέ­σετε κάτι για το σχίσμα σχετικά με το ουκρα­νικό ζήτημα;

– Μία από τις μεγάλες θλίψεις του τελευ­ταίου καιρού είναι ότι η ορθό­δοξη ενότητα έχει ραγίσει και παρα­τεί­νε­ται μια θολή αναμονή. Οι πρω­το­βου­λίες στην Ουκρα­νία, έπειτα από δύο χρόνια ήδη, προ­φα­νώς δεν απέ­δω­σαν το επι­διω­κό­μενο θερα­πευ­τικό απο­τέ­λε­σμα. Ούτε η ειρήνη ούτε η ενότητα επι­τεύ­χθη­καν για τα εκα­τομ­μύ­ρια των ορθο­δό­ξων της Ουκρα­νίας. Αντι­θέ­τως, η αμφι­σβή­τηση και ο διχα­σμός επε­κτά­θη­καν και σε άλλες τοπικές Ορθό­δο­ξες Εκκλη­σίες. Το γε νυν έχον, επείγει να γίνει κάτι απο­τε­λε­σμα­τικό. Ο χρόνος που περνά επι­δει­νώ­νει το τραύμα. Ο τερά­στιος κίν­δυ­νος για την Ορθο­δο­ξία είναι εμφανής: μια εθνο­φυ­λε­τική διά­σπαση (σε Ελληνες, Σλάβους και σε εκεί­νους που επι­θυ­μούν αρμο­νι­κές σχέσεις με όλους), η οποία ακυ­ρώ­νει τον πολυ­πο­λι­τι­σμικό χαρα­κτήρα της Ορθο­δο­ξίας και την οικου­με­νι­κό­τητά της. Αυτός είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος κίν­δυ­νος, όχι μόνο για την Ορθο­δο­ξία, αλλά και για όλη τη Χρι­στια­νο­σύνη, και πρέπει πάση θυσία εκ μέρους όλων το ταχύ­τερο να απο­φευ­χθεί.

Η εμπει­ρία από την αντι­με­τώ­πιση του κορω­νοϊού τονίζει ότι ανε­ξάρ­τητα από την εμφά­νισή του και τη διάδοσή του, το κατε­πεί­γον θέμα είναι η έγκαιρη αντι­με­τώ­πιση και η τελική θερα­πεία της ασθε­νείας. Πιστεύω ότι το πνευ­μα­τικό εμβόλιο στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση είναι η «καταλ­λαγή» (συμ­φι­λί­ωση) με τη βιβλική έννοια. Ομολογώ ότι με συνέχει οδύνη όταν δεν μπορώ να συμ­φω­νήσω με προ­σφι­λείς και σεβα­στούς αδελ­φούς, όμως, αδυνατώ να παρα­θε­ω­ρήσω ολο­φά­νερα γεγο­νότα και βασικές ορθό­δο­ξες αρχές.

Η πρω­το­βου­λία για τη θερα­πευ­τική αγωγή της νέας πραγ­μα­τι­κό­τη­τος αναμ­φι­βό­λως ανήκει στο Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο, αλλά και όλες οι Αυτο­κέ­φα­λες Εκκλη­σίες οφεί­λουμε, στο μέτρο της ευθύνης που μας ανα­λο­γεί, να συμ­βά­λουμε στην καταλ­λαγή, στην υπέρ­βαση του σχί­σμα­τος. Ακλό­νητη παρα­μέ­νει η πεποί­θησή μου ότι με την καταλ­λαγή θα ειρη­νεύ­σουν εκα­τομ­μύ­ρια πιστών ανθρώ­πων. Συγ­χρό­νως, η Ορθο­δο­ξία θα επι­βε­βαιώ­σει την πνευ­μα­τική της ικα­νό­τητα να επου­λώ­νει τις πληγές, με οδηγό τον Λόγο του Θεού και την ενέρ­γεια του Αγίου Πνεύ­μα­τος, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας την αλήθεια ότι είναι η Μία, Αγία, Καθο­λική και Απο­στο­λική Εκκλη­σία, η οποία έχει Κεφαλήν τον Χριστόν, τον σαρ­κω­θέ­ντα Υιόν του Θεού, «δι’ ὅν τά πάντα καί δι’ οὗ τά πάντα» (Ἑβρ. 2:10), «…τοῦ δόντος ἡμῖν τὴν δια­κο­νίαν τῆς καταλ­λα­γῆς» (Β΄ Κορ. 5:18).

Πηγή: kathimerini.gr