Γιατί το τέλος κρουαζιέρας θα μπορούσε να αυξηθεί

Παρά την επιβολή τέλους κρουα­ζιέ­ρας από τον Ιούλιο στα νησιά, και τις πολύ έντονες αντι­δρά­σεις από τις εται­ρείες του χώρου περί οικο­νο­μι­κής επι­βά­ρυν­σης των ταξι­διω­τών, η Μύκονος φέτος, σύμφωνα με απο­κλει­στι­κές πλη­ρο­φο­ρίες του Capital.gr, κατα­γρά­φει ρεκόρ όλων των εποχών στην επι­βα­τική κίνηση. Οι εκτι­μή­σεις μάλιστα λένε πως θα ξεπε­ρά­σει και τη Σαντο­ρίνη, και πως αυτή τη χρονιά θα είναι το δεύτερο μεγα­λύ­τερο επι­σκέ­ψιμο λιμάνι μετά τον Πειραιά.

Τα στοι­χεία δεί­χνουν πως η επιβολή τέλους 20 ευρώ για την επί­σκεψη στη Μύκονο- έναν από τους πλέον δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς κρουα­ζιέ­ρας στη Μεσό­γειο στα προ­γράμ­ματα των μεγάλων εται­ρειών – δεν πτόησε καθόλου όσους ήθελαν να περ­πα­τή­σουν στα γραφικά σοκάκια της χώρας. Αντί­θετα, οι αφίξεις ξεπέ­ρα­σαν κάθε προη­γού­μενο.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες από το Λιμε­νικό Ταμείο Μυκόνου, φέτος οι επι­σκέ­πτες ανα­μέ­νε­ται να υπερ­βούν το 1,5 εκα­τομ­μύ­ριο, από 1,3 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες το 2024. Τον Ιούλιο, όταν το τέλος κρουα­ζιέ­ρας έκανε “πρε­μιέρα”, το νησί των Ανέμων υπο­δέ­χθηκε 260 χιλιά­δες επι­σκέ­πτες από κρουα­ζιε­ρό­πλοια, τον Αύγου­στο 205 χιλιά­δες επι­βά­τες και το Σεπτέμ­βριο 192 χιλιά­δες επι­βά­τες. Με βάση την παρα­πάνω κίνηση, μόνο για τη Μύκονο αυτούς τους τρεις μήνες, τα έσοδα από το τέλος κρουα­ζιέ­ρας υπο­λο­γί­ζο­νται σε 12 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Όπως μάλιστα σημειώ­νει στο Capital.gr o  Πρό­ε­δρος του Λιμε­νι­κού Ταμείου Αθα­νά­σιος Κουσαθανάς-Μέγας, η επι­βα­τική κίνηση είναι υψηλή και τον Οκτώ­βριο και θα συνε­χι­στεί και το Νοέμ­βριο. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό την Πέμπτη στο νησί έφτασαν 4 κρουα­ζιε­ρό­πλοια, απο­βι­βά­ζο­ντας  χιλιά­δες επι­βά­τες.

Πόσα ξοδεύ­ουν

Όπως φαί­νε­ται στον πίνακα που ακο­λου­θεί, κάθε χρόνο η Μύκονος δέχεται όλο και περισ­σό­τε­ρους επι­βά­τες από τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια. Το 2024 η ανοδική πορεία συνε­χί­στηκε, με τη Μύκονο να υπο­δέ­χε­ται 768 κρουα­ζιε­ρό­πλοια και 1,29–1,30 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες, σημειώ­νο­ντας νέα επίπεδα ρεκόρ (+8% επι­βά­τες σε σχέση με 2023). Η χρονιά χαρα­κτη­ρί­στηκε ως “χρονιά ρεκόρ”, με τις τοπικές αρχές να ανα­φέ­ρουν υψη­λό­τερα επίπεδα επι­σκε­ψι­μό­τη­τας από ποτέ.

Το Λιμε­νικό Ταμείο Μυκόνου έδωσε επίσης στη δημο­σιό­τητα στοι­χεία από την CLIA, την Ένωση Εται­ρειών Κρουα­ζιέ­ρας, που αφορούν στη δαπάνη των επι­σκε­πτών. Όπως σημειώ­νει, χιλιά­δες επι­σκέ­πτες κρουα­ζιε­ρό­πλοιων κατα­κλύ­ζουν το νησί σε σύντομα χρονικά δια­στή­ματα, δημιουρ­γώ­ντας μια έντονη, συμπυ­κνω­μένη ζήτηση για αγαθά και υπη­ρε­σίες. Σύμφωνα με μελέτη της CLIA, η μέση δαπάνη κάθε επιβάτη κρουα­ζιέ­ρας κατά την επί­σκεψή του υπο­λο­γί­ζε­ται σε 104 – 124 ευρώ. Αυτό σημαί­νει ότι οι άμεσες δαπάνες των επι­βα­τών στο νησί εκτι­μώ­νται σε τάξη μεγέ­θους 150 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ.

Όπως ανα­φέ­ρει ειδι­κό­τερα η μελέτη του Λιμε­νι­κού Ταμείου Μυκόνου, οι επι­βά­τες συνήθως ξοδεύ­ουν χρήματα σε τοπικές επι­χει­ρή­σεις: από οργα­νω­μέ­νες εκδρο­μές, μετα­φο­ρές (λεω­φο­ρεία, ταξί ή θαλάσ­σια μέσα προς Δήλο), αγορές τοπικών προ­ϊ­ό­ντων και ανα­μνη­στι­κών, έως κατα­νά­λωση σε εστια­τό­ρια, καφέ και μπαρ. Σημειώ­νε­ται ότι σχεδόν οι μισές δαπάνες των επι­σκε­πτών αφορούν αγορές σε κατα­στή­ματα (ενθύμια, κοσμή­ματα, ρούχα κ.λπ.), ενώ σημα­ντικό μέρος αφορά και υπη­ρε­σίες εστί­α­σης και ανα­ψυ­χής.

Πέρα από τους επι­βά­τες, οικο­νο­μικό όφελος προ­κύ­πτει και από τα πλη­ρώ­ματα των πλοίων. Αν και μικρό­τε­ροι αριθ­μη­τικά και με πιο περιο­ρι­σμένο δια­θέ­σιμο χρόνο, πολλοί ναυ­τι­κοί βγαί­νουν στο νησί για ψώνια, φαγητό ή αναψυχή. Έρευνα σε ελλη­νικό λιμάνι έδειξε ότι η μέση δαπάνη ανά μέλος πλη­ρώ­μα­τος ανέρ­χε­ται σε περίπου 46,6 ευρώ. Με δεδο­μένο ότι ένα μεγάλο κρουα­ζιε­ρό­πλοιο φέρει 1.000–1.500 άτομα πλήρωμα, και έστω ένα μέρος αυτών απο­βι­βά­ζε­ται κάθε φορά, τα πλη­ρώ­ματα συνει­σφέ­ρουν επι­πρό­σθετα δεκάδες χιλιά­δες ευρώ ημε­ρη­σίως στην τοπική αγορά (κυρίως σε τηλε­πι­κοι­νω­νίες, σου­περ­μάρ­κετ, καφε­τέ­ριες, μπαρ και κατα­στή­ματα βασικών ειδών).

“Άμεσες είναι οι επι­δρά­σεις στην τοπική αγορά: Οι επι­χει­ρή­σεις της Μυκόνου –μικρές και μεγάλες– επω­φε­λού­νται σημα­ντικά από την κρουα­ζιέρα. Οι αφίξεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων συχνά μετα­φρά­ζο­νται σε “μίνι-εισβολές” εκα­το­ντά­δων ή χιλιά­δων επι­σκε­πτών στην αγορά της Χώρας σε μία μόνο ημέρα, ενι­σχύ­ο­ντας τον ημε­ρή­σιο τζίρο των εμπο­ρι­κών κατα­στη­μά­των” τονίζει το Λιμε­νικό Ταμείο.

Το εύλογο ερώτημα βέβαια είναι πως εφόσον -με βάση και τα παρα­πάνω στοιχεία- η μέση δαπάνη ανέρ­χε­ται μέχρι και σε 124 ευρώ στη Μύκονο, πως το τέλος των 20 ευρώ (που τον Οκτώ­βριο είναι 12 ευρώ) μπορεί να απο­θαρ­ρύ­νει τον επι­σκέ­πτη να απο­βι­βα­στεί σε ένα από τα πιο κοσμο­πο­λί­τικα νησιά ή να μην κατέβει για παρά­δειγμα στη Σαντο­ρίνη που έχει ανα­δει­χθεί σε παγκό­σμιο προ­ο­ρι­σμό.

Υπάρχει ωστόσο και ο αντί­λο­γος που λέει πως δεν είναι δυνατό το τέλος να είναι τόσο υψηλό μόνο για τη Μύκονο και τη Σαντο­ρίνη και πως δεν υπάρ­χουν μόνο οι πολύ ακριβές κρουα­ζιέ­ρες των χιλίων ευρώ την ημέρα ανά επιβάτη, αλλά και οι πάρα πολύ φθηνές των 500 ευρώ το πακέτο.

Τονί­ζε­ται πάντως πως τα στοι­χεία της μελέτης για τη Μύκονο, όπως και η μεθο­δο­λο­γία της, θα παρου­σια­στούν σε εκδή­λωση που πραγ­μα­το­ποιεί την Τετάρτη η Διεθνής Ένωση Εται­ρειών Κρουα­ζιέ­ρας για τα εγκαί­νια της έκθεσης “The Voyage” σε συνερ­γα­σία με το Ίδρυμα Ευγε­νί­δου.

Η μεγάλη επι­βά­ρυνση των υπο­δο­μών

Στη μελέτη του Λιμε­νι­κού Ταμείο Μυκόνου ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά πως η αλμα­τώ­δης ανά­πτυξη της κρουα­ζιέ­ρας στο νησί συνο­δεύ­ε­ται και από σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις, καθώς ο τόσο μεγάλος όγκος επι­σκε­πτών σε σύντομο χρόνο δημιουρ­γεί πιέσεις σε διάφορα επίπεδα.

Κατά τους καλο­και­ρι­νούς μήνες, ειδικά τις ημέρες όπου κατέ­πλεαν πολλά κρουα­ζιε­ρό­πλοια ταυ­τό­χρονα, η χώρα και τα δημο­φιλή σημεία του νησιού πλημ­μύ­ρι­ζαν με κόσμο σε βαθμό που ξεπερ­νούσε τη φέρουσα ικα­νό­τητα της τοπικής υπο­δο­μής. Χαρα­κτη­ρι­στικά, το 2023 και το 2024 υπήρχαν μέρες όπου μέχρι 8 κρουα­ζιε­ρό­πλοια προ­σέγ­γι­ζαν τη Μύκονο την ίδια ημέρα, μετα­φέ­ρο­ντας συνο­λικά πάνω από 15.000 επι­σκέ­πτες μέσα σε λίγες ώρες.

Με δεδο­μένο ότι ο μόνιμος πλη­θυ­σμός της Μυκόνου είναι ~11.000 κάτοι­κοι, η ανα­λο­γία αυτή (του­ρί­στες κρουα­ζιέ­ρας προς ντό­πιους) δίνει την εικόνα της πρω­το­φα­νούς πίεσης: μόνο το 2023, 1,2 εκατ. επι­σκέ­πτες κρουα­ζιέ­ρας πέρασαν από το νησί έναντι 25.000 κατοί­κων στη Σαντο­ρίνη και ~11.000 στη Μύκονο. Οι αριθμοί αυτοί εξηγούν τα φαι­νό­μενα συμ­φό­ρη­σης και “κορε­σμού” που παρα­τη­ρού­νταν.

Φέτος πάντως για πρώτη φορά στη Μύκονο εφαρ­μό­στηκε το σύστημα κατα­νο­μής προ­σεγ­γί­σεων (berth allocation system), με στόχο την αποφυγή συνω­στι­σμού και τη βελ­τί­ωση της εμπει­ρίας επι­σκε­πτών και κατοί­κων.

Είναι γεγονός πως κάθε καλο­καίρι, χιλιά­δες επι­βά­τες κρουα­ζιέ­ρας κατα­κλύ­ζουν τα Κυκλα­δο­νή­σια. Η Μύκονος και η Σαντο­ρίνη μετα­τρέ­πο­νται σε πεδία μαζικού του­ρι­σμού, όπου οι στενοί δρόμοι, τα λιμάνια και οι υπο­δο­μές λυγί­ζουν κάτω από το βάρος της στιγ­μιαίας “εισβο­λής”. Τα πλοία φέρνουν ολό­κλη­ρες πόλεις επι­βα­τών μέσα σε λίγες ώρες, επι­βά­τες που κατα­να­λώ­νουν νερό και χώρο, αλλά αφήνουν πίσω ελά­χι­στο οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα.

Οι περισ­σό­τε­ροι, όπως έχουν ανα­φέ­ρει πολλές φορές επι­χει­ρη­μα­τίες στους δημο­φι­λείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς κρουα­ζιέ­ρας, πολλές φορές δεν αγο­ρά­ζουν ούτε ένα μπου­κα­λάκι νερό, αλλά επι­στρέ­φουν το κρουα­ζιε­ρό­πλοιο μόνο με το γνωστό μαγνη­τάκι. Τρώνε στα πλοία, που λει­τουρ­γούν ως “πλωτές πόλεις” με εστια­τό­ρια, μπαρ και duty free. Έτσι, ενώ τα νησιά δέχο­νται τη μέγιστη πίεση στις υπο­δο­μές τους, στους δρόμους, στα απορ­ρίμ­ματα, στην κατα­νά­λωση νερού και ενέρ­γειας, δεν εισπράτ­τουν το αντί­στοιχο όφελος.

Αίσθηση είχε προ­κα­λέ­σει πέρσι το καλο­καίρι ανάρ­τηση δημο­τι­κού συμ­βού­λου της Σαντο­ρί­νης, που καλούσε τους κατοί­κους του νησιού να ελατ­τώ­σουν τις μετα­κι­νή­σεις τους, καθώς ανα­με­νό­ταν η έλευση 17 χιλιά­δων επι­σκε­πτών από τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι οι τοπικές κοι­νω­νίες να βλέπουν τα νησιά να ασφυ­κτιούν από τον υπερ­του­ρι­σμό, αλλά τα έσοδα να κατα­λή­γουν αλλού. Τα λιμάνια γεμί­ζουν, οι παρα­λίες πνί­γο­νται από κόσμο, τα φωτο­γρα­φικά στιγ­μιό­τυπα κάνουν τον γύρο του κόσμου, αλλά οι κάτοι­κοι βλέπουν ελά­χι­στα χρήματα να επι­στρέ­φουν τελικά στην τοπική οικο­νο­μία. Οι δήμοι παράλ­ληλα καλού­νται να δια­χει­ρι­στούν τα απορ­ρίμ­ματα και την πίεση στις υπο­δο­μές, χωρίς τους πόρους που θα μπο­ρού­σαν να προ­κύ­ψουν από τον του­ρι­σμό που φιλο­ξε­νούν.

Τι πλη­ρώ­νουν οι επι­σκέ­πτες κρουα­ζιέ­ρας

Πριν το τέλος κρουα­ζιέ­ρας (η εφαρ­μογή μάλιστα του οποίου είχε αργήσει λόγω καθυ­στέ­ρη­σης υπο­γρα­φής της ΚΥΑ από το υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας όπως έλεγαν οι πλη­ρο­φο­ρίες, με απο­τέ­λε­σμα αυτό να εφαρ­μο­στεί τελικά από τον Ιούλιο), είχαν σημειω­θεί πολύ έντονες αντι­δρά­σεις από τις εται­ρείες της κρουα­ζιέ­ρας, που προ­κει­μέ­νου να ακυ­ρώ­σουν το μέτρο, επι­κα­λέ­στη­καν πως τα πακέτα των καλο­και­ρι­νών ταξι­διών είχαν ήδη κλει­στεί από την προη­γού­μενη χρονιά και πως το επι­πλέον κόστος δεν είχε προ­βλε­φθεί.

Συγκε­κρι­μένα, το τέλος επι­βάλ­λε­ται ανά επιβάτη και ανά λιμένα και ανέρ­χε­ται:

Για την περίοδο από 1ης Ιουνίου έως 30ής Σεπτεμ­βρίου:

-για απο­βί­βαση σε λιμένες των νήσων Μυκόνου και Σαντο­ρί­νης σε 20 ευρώ και για απο­βί­βαση στους λοιπούς λιμένες της χώρας σε 5 ευρώ,

-για την περίοδο από 1ης έως 31ης Οκτω­βρίου και από 1ης Απρι­λίου έως 31ης Μαΐου, για απο­βί­βαση σε λιμένες των νήσων Μυκόνου και Σαντο­ρί­νης σε 12 ευρώ και για απο­βί­βαση στους λοιπούς λιμένες της χώρας σε 3 ευρώ.

Για την περίοδο από 1ης Νοεμ­βρίου έως 31ης Μαρτίου:

-για απο­βί­βαση σε λιμένες των νήσων Μυκόνου και Σαντο­ρί­νης σε 4 ευρώ και για απο­βί­βαση στους λοιπούς λιμένες της χώρας σε 1 ευρώ.

Το τέλος κρουα­ζιέ­ρας επι­βάλ­λε­ται με την απο­βί­βαση του επιβάτη στον λιμένα και δεν επι­βα­ρύ­νε­ται με φόρο προ­στι­θέ­με­νης αξίας. Όπως έχει ανα­κοι­νω­θεί, τα έσοδα που εισπράτ­το­νται από το τέλος κρουα­ζιέ­ρας χρη­σι­μο­ποιού­νται για την κατα­σκευή και βελ­τί­ωση υπο­δο­μών και έργων εν γένει, καθώς και για την ενί­σχυση του του­ρι­σμού στη χώρα.

Ειδι­κό­τερα, το 1/3 των εσόδων απο­δί­δε­ται στους δήμους, εντός των διοι­κη­τι­κών ορίων των οποίων ευρί­σκο­νται οι λιμένες απο­βί­βα­σης, για έργα για τη βελ­τί­ωση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και των υπο­δο­μών τους, 1/3 εγγρά­φε­ται στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής και 1/3 εγγρά­φε­ται στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού.

Σχετικά πάντως με το τέλος κρουα­ζιέ­ρας, το Λιμε­νικό Ταμείο Μυκόνου είχε στείλει επι­στολή τον Ιούνιο προς το υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας, ζητώ­ντας την ανα­στολή επι­βο­λής του μέτρου. “Σε άλλους προ­ο­ρι­σμούς είναι κατά πολύ χαμη­λό­τερο, πράγμα, που, εκτός των άλλων, δημιουρ­γεί συν­θή­κες “αθέ­μι­του αντα­γω­νι­σμού” σε βάρος των τοπικών επαγ­γελ­μα­τιών των οποίων το εισό­δημα στη­ρί­ζε­ται και στον επιβάτη της κρουα­ζιέ­ρας. Και όλα αυτά, σε μια εποχή που ο του­ρι­σμός, λόγω των γεω­πο­λι­τι­κών εξε­λί­ξεων και των οικο­νο­μι­κών που προη­γή­θη­καν, δεν διανύει τις καλύ­τε­ρες ημέρες του, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες.

Αντί λοιπόν να ενι­σχύ­ουμε τα κίνητρα επι­σκε­ψι­μό­τη­τας προ­κα­λούμε συν­θή­κες ανά­σχε­σης του του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος που, με τη διαφορά της τιμο­λό­γη­σης ανά προ­ο­ρι­σμό, είναι σαν να θέλουμε να ευνο­ή­σουμε κάποιες περιο­χές σε βάρος άλλων. Η εξαγ­γελ­θείσα από την κυβέρ­νηση επιβολή από την 1η Ιουλίου του τέλους επι­βα­τών κρουα­ζιέ­ρας, πέρα από τιμω­ρη­τική, είναι και ανα­πο­τε­λε­σμα­τική.  Εφαρ­μό­ζε­ται για την επίλυση του θέματος της απο­φυ­γής υπερ­συ­γκέ­ντρω­σης  επι­σκε­πτών, τη στιγμή που, εμείς στη Μύκονο, χάρη στο berth allocation system , αλλά και από το γεγονός ότι δια­θέ­τουμε στην ουσία έξη σταθ­μούς εισόδου ISPS, το έχουμε ήδη λύσει” τόνιζε.

 Πηγή: capital.gr