Ρεπορτάζ: Το Εθνικό Θέατρο Ρόδου σε εγκατάλειψη

Το Εθνι­κό Θέ­α­τρο Ρόδου (πρώην Teatro Giacomo Puccini) παραµένει κλει­στό και εγκα­τα­λειµµένο εδώ και 15 χρό­νια. Πρό­κει­ται για ένα δια­τη­ρη­τέο θέ­α­τρο χω­ρη­τι­κό­τη­τας 1.200 ατόµων, σηµαντι­κό κτί­ριο της πο­λι­τι­στι­κής υποδοµής που δηµιούρ­γη­σαν οι ιτα­λι­κές αρχές στο πλαί­σιο των επι­διώ­ξε­ών τους να µετα­τρέ­ψουν την πόλη της Ρόδου σε του­ρι­στι­κό και πο­λι­τι­στι­κό κέ­ντρο υψη­λής ποιό­τη­τας στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Ενώ µέσα στα χρό­νια έχουν γίνει κά­ποιες ερ­γα­σί­ες συ­ντή­ρη­σής του και έχουν εκ­πο­νη­θεί µελέ­τες, αυτήν τη στιγµή βρί­σκε­ται στο έλεος του χρό­νου. Εκτός από την ιδιαι­τε­ρό­τη­τά του ως µνηµείου του νε­ό­τε­ρου πο­λι­τισµού, απο­τε­λεί και χώρο πο­λι­τισµού.

 

Ο πυ­κνω­τής της κοι­νω­νι­κής ζωής

Γρά­φει ο Τζά­κο­μο Μαρ­τί­νι, θε­ω­ρη­τι­κός του σι­νε­μά

Ένα θέ­α­τρο πριν από την ιδιό­τη­τά του ως τόπου θε­ά­μα­τος είναι τόπος κοι­νω­νι­κής συ­νά­θροι­σης, συ­νά­ντη­σης και γνώ­σης· μια θε­με­λιώ­δης ιστο­ρι­κά λει­τουρ­γία για την κοι­νω­νι­κή ζωή και την πο­λι­τι­στι­κή ανά­πτυ­ξη μιας κοι­νό­τη­τας, αλλά πάνω απ’ όλα ο τόπος μνή­μης της ίδιας της κοι­νό­τη­τας και, όπως είναι γνω­στό από τους αρ­χαί­ους χρό­νους, η μνήμη είναι η ζω­τι­κή λέμ­φος της ιστο­ρί­ας και του μέλ­λο­ντος μιας χώρας, ενός πο­λι­τι­σμού.

Μια επι­κρά­τεια, είτε μικρή είτε με­γά­λη, χρειά­ζε­ται να δια­θέ­τει και να προ­στα­τεύ­ει αυτό τον τόπο προ­κει­μέ­νου να εγ­γυά­ται μια πο­λι­τι­σμέ­νη ζωή και ένα μέλ­λον πλού­σιο σε πο­λι­τι­σμό και ανά­πτυ­ξη, του­ρι­στι­κή και οι­κο­νο­μι­κή. Ο πο­λι­τι­σμός στις πιο ση­μα­ντι­κές μορ­φές επι­κοι­νω­νί­ας του, από το θέ­α­τρο στον κι­νη­μα­το­γρά­φο, είναι επί­σης μορφή οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας η οποία υπο­βοη­θά την του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη, όπως θα έπρε­πε να ισχύ­ει στη Ρόδο και στα άλλα νησιά όπου υπάρ­χουν θέ­α­τρο και κι­νη­μα­το­γρά­φος.

Η κοι­νω­νι­κή και η πο­λι­τι­στι­κή ζωή της Ελ­λά­δας από τους αρ­χαί­ους χρό­νους γεν­νιό­νταν από τα θέ­α­τρα όπου συγ­χρω­τι­ζό­ταν ο λαός, ο οποί­ος πλού­τι­ζε τη γνώση του και εξε­λισ­σό­ταν πο­λι­τι­σμι­κά και πο­λι­τι­κά και πάνω απ’ όλα συμ­με­τεί­χε στη ζωή της πόλης. Από το αρ­χαιο­ελ­λη­νι­κό θέ­α­τρο με­τα­δό­θη­καν ένα μή­νυ­μα και ένα δί­δαγ­μα προς όλο τον πο­λι­τι­σμέ­νο κόσμο.

 

Για όλα τα πα­ρα­πά­νω δεν επι­τρέ­πε­ται για κα­νέ­ναν λόγο η Ρόδος να αφή­σει το δικό της θέ­α­τρο στην κα­τά­στα­ση εγκα­τά­λει­ψης στην οποία βρί­σκε­ται, ακόμη και ως προ­ο­πτι­κή δια­φυ­γής από την κυ­ριαρ­χία του ενί­ο­τε εξευ­τε­λι­στι­κού μα­ζι­κού του­ρι­σμού, ο οποί­ος πολύ συχνά προ­κα­λεί σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα στο πε­ρι­βάλ­λον και κα­τα­στρέ­φει την ισορ­ρο­πία που πρέ­πει να υπάρ­χει με­τα­ξύ των κα­τοί­κων και του φυ­σι­κού τους πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Το νησί της Ρόδου έχει την τύχη να δια­θέ­τει ένα θέ­α­τρο (Giacomo Puccini) σε άρι­στη κα­τά­στα­ση, το οποίο χρειά­ζε­ται πε­ριο­ρι­σμέ­νες ερ­γα­σί­ες ανα­κα­τα­σκευ­ής προ­κει­μέ­νου να γίνει μο­ντέρ­νος και λει­τουρ­γι­κός χώρος. Για την πραγ­μα­το­ποί­η­ση αυτού του στό­χου απαι­τεί­ται μια κα­θα­ρή πο­λι­τι­κή βού­λη­ση που πρέ­πει να εκ­φρα­στεί από αυτόν που δια­χει­ρί­ζε­ται την το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση αλλά και από τις επι­χει­ρη­μα­τι­κές δυ­νά­μεις οι οποί­ες δια­χει­ρί­στη­καν την οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη του νη­σιού με με­γά­λο κέρ­δος. Ο λόγος για τις ενώ­σεις των ξε­νο­δό­χων και των εμπό­ρων, όπως φυ­σι­κά και τις τρά­πε­ζες. Μόνο με την ένωση όλων αυτών των δυ­νά­με­ων, υπό τον συ­ντο­νι­σμό της δη­μο­τι­κής και της πε­ρι­φε­ρεια­κής αρχής, θα μπο­ρέ­σουν να συ­γκε­ντρω­θούν οι απα­ραί­τη­τοι πόροι… χωρίς βέ­βαια να ξε­χνά­με την κε­ντρι­κή κυ­βέρ­νη­ση και την Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση.

Μια τε­λευ­ταία πα­ρα­τή­ρη­ση: για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί αυτό το σύν­θε­το εγ­χεί­ρη­μα είναι απα­ραί­τη­τα η εμπει­ρία και ο επαγ­γελ­μα­τι­σμός ανώ­τα­του επι­πέ­δου, στοι­χεία που θα πρέ­πει να ανα­ζη­τη­θούν και εκτός Δω­δε­κα­νή­σων.

 

Πε­ρι­μέ­νο­ντας τη με­λέ­τη εφαρ­μο­γής

Δη­μή­τρης Γρη­γο­ριά­δης

Αντι­πρό­ε­δρος Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου

Το Εθνι­κό Θέ­α­τρο Ρόδου κτί­στη­κε το 1936-37. Τα σχέ­δια εκ­πο­νή­θη­καν από τον αρ­χι­τέ­κτο­να Αρ­μά­ντο Μπερ­να­μπί­τι και ως λυ­ρι­κό θέ­α­τρο λει­τούρ­γη­σε με την ονο­μα­σία Teatro Giacomo Puccini. Κατά την ιτα­λι­κή κα­το­χή το θέ­α­τρο φι­λο­ξέ­νη­σε θε­α­τρι­κές πα­ρα­στά­σεις καθώς και πα­ρα­στά­σεις όπε­ρας με ιτα­λι­κούς θιά­σους. Κατά την ίδια πε­ρί­ο­δο χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε επί­σης και για ποι­κί­λες εορ­τα­στι­κές εκ­δη­λώ­σεις των κα­τα­κτη­τών.

 

Στη θε­ώ­ρη­ση του Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος η απο­κα­τά­στα­ση του θε­ά­τρου είναι ύψι­στης προ­τε­ραιό­τη­τας για το νησί και η κα­θυ­στέ­ρη­σή της εξαι­ρε­τι­κά αρ­νη­τι­κή. Αν ολο­κλη­ρω­θεί, θα είναι έργο υψη­λού συμ­βο­λι­σμού και πολ­λα­πλής χρη­σι­μό­τη­τας που θα ανα­βαθ­μί­σει την πο­λι­τι­στι­κή μας ζωή αλλά και τη θέση του νη­σιού σε εθνι­κό και διε­θνές επί­πε­δο.

Ομως ταυ­τό­χρο­να θα έχει θε­τι­κό αντί­κτυ­πο στην οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και θα βοη­θή­σει στη δια­φο­ρο­ποί­η­ση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με την προ­ώ­θη­ση εναλ­λα­κτι­κών μορ­φών δια­σκέ­δα­σης και ανα­ψυ­χής που τόσο έχει ανά­γκη η Ρόδος του μα­ζι­κού του­ρι­σμού. Δυ­στυ­χώς, πα­ρό­λο που οι ορι­στι­κές με­λέ­τες, οι οποί­ες έγι­ναν σε συ­νερ­γα­σία με δε­κά­δες εθε­λο­ντές και απέ­σπα­σαν δι­θυ­ραμ­βι­κά σχό­λια για την τε­χνι­κή τους αρ­τιό­τη­τα, τε­λεί­ω­σαν το 2013, δεν προ­χώ­ρη­σε η σύ­ντα­ξη της με­λέ­της εφαρ­μο­γής. Η δεύ­τε­ρη είναι απα­ραί­τη­τη καθώς πρό­κει­ται για μνη­μείο, ένα ει­δι­κό δη­λα­δή κτί­ριο όπου τα πάντα πρέ­πει να προ­βλε­φθούν.

Θα ήταν θε­τι­κό­τα­τη η έντα­ξη του έργου στο πρό­γραμ­μα «Αντώ­νης Τρί­τσης» όπου ήδη έχει υπο­βλη­θεί, καθώς έτσι θα εξα­σφα­λι­στούν οι απα­ραί­τη­τοι πόροι για την υλο­ποί­η­ση του έργου, που είναι δύ­σκο­λο να προ­κύ­ψουν από άλλες πηγές. Για ακόμη μια φορά όμως επι­μέ­νου­με ότι το έργο θα πρέ­πει να γίνει με τις υψη­λό­τε­ρες προ­δια­γρα­φές και δια­δι­κα­σί­ες ώστε να κα­τα­στεί λει­τουρ­γι­κό και αι­σθη­τι­κά άψογο.

 

Πόλη χωρίς θέ­α­τρο, πόλη χωρίς πο­λι­τι­σμό

Ίρις Μαυ­ρά­κη

Ερ­μη­νεύ­τρια – μου­σι­κός

Με­γά­λω­σα σχε­δόν μέσα στο Εθνι­κό Θέ­α­τρο Ρόδου όταν παιδί πή­γαι­να να δω θε­α­τρι­κές πα­ρα­στά­σεις, κον­τσέρ­τα και προ­βο­λές ται­νιών. Αρ­γό­τε­ρα συμ­με­τεί­χα και διορ­γά­νω­σα πολ­λές συ­ναυ­λί­ες σε αυτό τον χώρο. Ήταν το θέ­α­τρο της πόλης μας. Με τον καιρό το πα­ρα­μέ­λη­σαν… ένα κτί­ριο σε δυ­σμέ­νεια. Κα­τήρ­γη­σαν μά­λι­στα και το ΔΗ­ΠΕ­ΘΕ Ρόδου. Όταν πλη­ρο­φο­ρή­θη­κα ότι είχε κλεί­σει για να γί­νουν επι­σκευ­ές δεν φα­ντα­ζό­μουν πως αυτό θα γι­νό­ταν τε­λι­κά η αιτία της πλή­ρους εγκα­τά­λει­ψής του.

Το θέ­α­τρο ανή­κει στον Δήμο Ρόδου και βρί­σκε­ται σε πολύ κε­ντρι­κό ση­μείο, στην κε­ντρι­κή πλα­τεία της Ρόδου – απέ­χει πε­ρί­που εί­κο­σι μέτρα από το δη­μαρ­χείο και άλλα τόσο από την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Προ­σω­πι­κά ως πο­λί­της της Ρόδου και ως καλ­λι­τέ­χνι­δα, ασχέ­τως αν δια­μέ­νω στην Αγ­γλία, θλί­βο­μαι, ντρέ­πο­μαι και νιώθω με­γά­λο θυμό για την εγκα­τά­λει­ψη αυτού του ιστο­ρι­κού μνη­μεί­ου. Πόλη χωρίς θέ­α­τρο είναι πόλη χωρίς πο­λι­τι­σμό. Πριν από λί­γους μήνες ξε­κί­νη­σα μια πρω­το­βου­λία για να κι­νη­το­ποι­ή­σω καλ­λι­τέ­χνες ως άμεσα σχε­τι­ζό­με­νους με τον χώρο των πα­ρα­στα­τι­κών τε­χνών προ­κει­μέ­νου να μά­θου­με από τη νέα δη­μο­τι­κή αρχή τι έχουν κατά νου, σε ποιο στά­διο βρί­σκο­νται οι με­λέ­τες και αν υπάρ­χουν σχέ­δια χρη­μα­το­δό­τη­σης. Στά­θη­κε αδύ­να­τον έπει­τα από τρεις τέσ­σε­ρις προ­σπά­θειες να συ­να­ντη­θού­με με τον αντι­δή­μαρ­χο Με­σαιω­νι­κής Πόλης. Πι­στεύω πως το θέ­α­τρο δεν ήταν ποτέ στις προ­τε­ραιό­τη­τες κα­μί­ας δη­μο­τι­κής αρχής έως τώρα. Πο­λι­τι­σμός δεν είναι μόνο οι εκ­δη­λώ­σεις, είναι και οι χώροι που φι­λο­ξε­νούν εκ­δη­λώ­σεις υψη­λού επι­πέ­δου. Ο πο­λι­τι­σμός ανή­κει στον λαό.

Υπήρ­ξαν ομά­δες εθε­λο­ντών που κι­νη­το­ποι­ή­θη­καν με πρω­τερ­γά­τη τον πο­λι­τι­κό μη­χα­νι­κό Θα­νά­ση Ανα­πο­λι­τά­νο, ο οποί­ος δυ­στυ­χώς δεν είναι πια κοντά μας, αλλά και πολ­λούς άλ­λους οι οποί­οι ασχο­λή­θη­καν και με τις με­λέ­τες εθε­λο­ντι­κά και όχι μόνο. Προ­σπά­θη­σαν πάρα πολύ. Όλα όμως στα­μά­τη­σαν πριν από αρ­κε­τά χρό­νια· οι με­λέ­τες στα­μά­τη­σαν πριν από τη φάση της με­λέ­της εφαρ­μο­γής. Η λύση δε που ακού­γε­ται ότι προ­ω­θεί­ται για την εκτέ­λε­ση του έργου (με­λέ­τη – κα­τα­σκευή η οποία δεν εγ­γυά­ται την τε­χνι­κή αρ­τιό­τη­τα καθώς δεν θα προη­γη­θεί με­λέ­τη εφαρ­μο­γής που είναι εκ των ων ουκ άνευ) προ­βλη­μα­τί­ζει, καθώς αυτό που θα εξυ­πη­ρε­τή­σει είναι ερ­γο­λα­βι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Εν κα­τα­κλεί­δι, τα ερω­τή­μα­τα που απευ­θύ­νου­με στους αρ­μό­διους συ­νο­ψί­ζο­νται στα εξής: γιατί τόσα χρό­νια δεν προ­χώ­ρη­σαν οι με­λέ­τες, η απο­κα­τά­στα­ση, η συ­ντή­ρη­ση και η επα­να­λει­τουρ­γία του Εθνι­κού Θε­ά­τρου; Γιατί δεν μας δέ­χτη­κε η δη­μο­τι­κή αρχή ώστε να μας ενη­με­ρώ­σουν ως πο­λί­τες; Στην αντί­στοι­χη εκ­στρα­τεία συλ­λο­γής υπο­γρα­φών που έχει δη­μιουρ­γη­θεί στο ίντερ­νετ και απευ­θύ­νε­ται προς τη δη­μο­τι­κή αρχή έχουν συ­γκε­ντρω­θεί μέχρι στιγ­μής πάνω από 900 υπο­γρα­φές.