Με ισχυρά μέτρα ασφαλείας οι εκδηλώσεις της Ισραηλιτικής Κοινότητας Ρόδου για την ημέρα Μνήμης των Ροδίων και Κώων Ελλήνων Μαρτύρων του Ολοκαυτώματος

Με ισχυ­ρά μέτρα ασφα­λεί­ας, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν και σή­με­ρα Κυ­ρια­κή 20 Ιου­λί­ου, οι εκ­δη­λώ­σεις της Ισ­ραη­λι­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου, για την Ημέρα Μνή­μης των Ρο­δί­ων και Κώων Ελ­λή­νων Εβραί­ων Μαρ­τύ­ρων του Ολο­καυ­τώ­μα­τος.

Οι εκ­δη­λώ­σεις έλα­βαν χώρα ,στη Συ­να­γω­γή “Kahal Shalom” στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη της Ρόδου και πε­ριε­λάμ­βα­ναν επι­μνη­μό­συ­νη δέηση από τον Ρα­βί­νο Αθη­νών, άναμ­μα κε­ριών, χαι­ρε­τι­σμούς, κε­ντρι­κή ομι­λία και κα­τά­θε­ση στε­φά­νων στο Μνη­μείο Ολο­καυ­τώ­μα­τος, στην Πλα­τεία Εβραί­ων Μαρ­τύ­ρων στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη.

Στις εκ­δη­λώ­σεις πα­ρέ­στη­σαν φέτος ο βου­λευ­τής της ΝΔ κ. Βα­σί­λης Υψη­λά­ντης, ο ανα­πλη­ρω­τής Πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ Από­στο­λος Ασπρά­κης, ο εκ­πρό­σω­πος τύπου της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Κώ­στας Τα­ρα­σλιάς, ο αντι­δή­μαρ­χος κ. Κώ­στας Χαλ­κιάς από την Ιερά Μη­τρό­πο­λη Ρόδου  ο Θε­ο­φι­λέ­στα­τος Επί­σκο­πος Ολύ­μπου κ. Κύ­ριλ­λος, ο Ιμά­μης της Ρόδου κ. Χασάν Καρά Αλή, ο πρό­ε­δρος του Βα­κούφ κ. Βι­ντί­μι Σαλή, εκ­πρό­σω­ποι των στρα­τιω­τι­κών λι­με­νι­κών πυ­ρο­σβε­στι­κών αστυ­νο­μι­κών αρχών η πρό­ε­δρος και τα μέλη του συμ­βου­λί­ου της Ισ­ραη­λι­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου, και αρ­κε­τοί πι­στοί.

Στο βι­βλίο των Μακ­κα­βαί­ων ανα­φέ­ρε­ται για πρώτη φορά η εγκα­τά­στα­ση των Εβραί­ων στην Ρόδο τον 2ο αιώνα π.Χ.  Η Ρόδος έχει δια­τη­ρή­σει, από πολ­λούς αιώ­νες, αναλ­λοί­ω­τα στοι­χεία, , της εβραϊ­κής πα­ρου­σί­ας. Στα στενά, αψι­δω­τά, πλα­κό­στρω­τα, με­σαιω­νι­κά δρο­μά­κια της συ­νοι­κί­ας “Τζου­ντε­ρία” δια­τη­ρού­νται ακόμη εβραϊ­κά σύμ­βο­λα. Τους εβραί­ους της Ρόδου ανα­φέ­ρει επί­σης ο ιστο­ρι­κός Ιώ­ση­πος τον 1ο μ.Χ. αιώνα. Με­τέ­πει­τα ιστο­ρι­κά κεί­με­να επι­βε­βαιώ­νουν την πα­ρου­σία τους κατά τον 12ο μ.Χ. αιώνα, όταν ο Ραβ­βί­νος πε­ρι­η­γη­τής Βε­νια­μίν από την Του­δέ­λα της Ισπα­νί­ας, επι­σκέ­φθη­κε το νησί το 1116 και ανα­φέ­ρει στο “Οδοι­πο­ρι­κό του” ότι βρήκε εκεί 400 έως 500 Εβραί­ους. Ο αριθ­μός τους αυ­ξή­θη­κε ση­μα­ντι­κά όταν το 1280 εγκα­τα­στά­θη­καν και άλλοι εβραί­οι από την Αρα­γω­νία.

Ένας Ιτα­λός Ραβ­βί­νος πε­ρι­η­γη­τής, ο οποί­ος επι­σκέ­φθη­κε το νησί το 1467, έγρα­ψε σε γράμ­μα του, που δια­σώ­ζε­ται στη Φλω­ρε­ντία: “Ποτέ δεν ξα­να­εί­δα μία εβραϊ­κή κοι­νό­τη­τα όπου όλοι, από τον με­γα­λύ­τε­ρο ως τον μι­κρό­τε­ρο, είναι τόσο έξυ­πνοι… έχουν μα­κριά μαλ­λιά και μοιά­ζουν με πρί­γκι­πες. Οι ηγέ­τες των Ιπ­πο­τών της Ρόδου επι­σκέ­πτο­νται τα­κτι­κά τα εβραϊ­κά σπί­τια για να θαυ­μά­σουν τις χει­ρο­τε­χνί­ες των υπέ­ρο­χων κε­ντη­μά­των”.

Οι Εβραί­οι της Ρόδου επί­σης κα­τα­γρά­φο­νται ως έν­θερ­μοι υπε­ρα­σπι­στές της πόλης ενα­ντί­ον των Τούρ­κων, το 1480. Μετά την επί­θε­ση των Τούρ­κων στο νησί έμει­ναν μόνο 22 εβραϊ­κές οι­κο­γέ­νειες, οι οποί­ες παρά τον φόβο των αρ­χι­κών επι­θέ­σε­ων από τους Τούρ­κους ξα­να­βρή­καν τη δύ­να­μη να συ­νε­χί­σουν τη ζωή τους. Τον 16ο αιώνα μ.Χ. πολ­λοί Εβραί­οι εκ­διώ­χθη­καν από τη Ρόδο με από­φα­ση του Συμ­βου­λί­ου των Ιπ­πο­τών. Η έλευ­ση νέων οι­κο­γε­νειών ομο­θρή­σκων από τη Θεσ­σα­λο­νί­κη, λίγο αρ­γό­τε­ρα, είχε ως απο­τέ­λε­σμα η Ρόδος να γίνει ένα ση­μα­ντι­κό Σε­φα­ρα­δι­κό κέ­ντρο.

Κατά την διάρ­κεια των επό­με­νων τεσ­σά­ρων αιώ­νων, ιδρύ­θη­καν πολ­λές Συ­να­γω­γές και Ρα­βι­νι­κές Σχο­λές, που πα­ράλ­λη­λα με την άν­θη­ση του εμπο­ρί­ου έδω­σαν στην Ισ­ραη­λι­τι­κή Κοι­νό­τη­τα εξέ­χου­σα θέση. Πλού­σιοι έμπο­ροι υφα­σμά­των και με­τα­ξιού συ­νυ­πήρ­χαν με οπλουρ­γούς, τε­χνί­τες, βι­βλιο­δέ­τες και υφα­ντές. Όλοι αυτοί ζού­σαν στην Ρόδο, που ήταν κέ­ντρο διε­θνούς εμπο­ρί­ου, στο οποίο ενε­πλέ­κο­ντο η δια­κί­νη­ση χρή­μα­τος, το δου­λε­μπό­ριο και η πει­ρα­τεία.

Από το 1888 ξε­κί­νη­σε η λει­τουρ­γία του εκ­παι­δευ­τι­κού προ­γράμ­μα­τος της Σχο­λής Alliance Israelite Universelle με δω­ρε­ές του Εδμόν­δου Ρό­τσιλντ. Το 1901 λει­τούρ­γη­σε η Σχολή για τα αγό­ρια και το 1902 για τα κο­ρί­τσια. Το σχο­λι­κό κτί­ριο κα­τα­στρά­φη­κε από βομ­βαρ­δι­σμούς το 1943.

Οι Εβραί­οι της Ρόδου ζού­σαν σε δύο συ­νοι­κί­ες, δια­τη­ρού­σαν δύο Συ­να­γω­γές και οι πε­ρι­η­γη­τές που την επι­σκέ­πτο­νταν ανα­φέ­ρο­νταν στην ευ­σέ­βειά τους και την ενα­σχό­λη­σή τους με θε­ο­λο­γι­κά θέ­μα­τα.

Το 1941 ζού­σαν στη Ρόδο 2.000 Εβραί­οι και δια­τη­ρού­σαν τέσ­σε­ρις Συ­να­γω­γές. Η Συ­να­γω­γή “Σαλώμ”, στη δια­σταύ­ρω­ση των οδών Σιμ­μί­ου και Δω­σιά­δου επέ­ζη­σε του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, όπως και το αρ­χαίο εβραϊ­κό νε­κρο­τα­φείο. Η Συ­να­γω­γή αυτή, κτί­στη­κε αρ­χι­κά τον 12ο αιώνα, κα­τα­στρά­φη­κε κατά τη διάρ­κεια του πο­λέ­μου με­τα­ξύ Τούρ­κων και Ιπ­πο­τών του Ναού και ξα­να­χτί­στη­κε τον 15ο αιώνα.

Το 1944 συ­νε­λή­φθη­σαν από τους Ναζί οι εβραί­οι της Ρόδου και της Κω και στάλ­θη­καν στον Πει­ραιά και από εκεί στο Άου­σβιτς. Κατά τη διάρ­κεια του Ολο­καυ­τώ­μα­τος χά­θη­καν σχε­δόν όλοι οι Εβραί­οι της Ρόδου, μόνο 151 άτομα επέ­ζη­σαν. Σή­με­ρα, η Κοι­νό­τη­τα απαρ­τί­ζε­ται από πε­ρί­που 40 άτομα.

Τον Ιού­νιο του 2002 ανε­γέρ­θη­κε στην Πλα­τεία Εβραί­ων Μαρ­τύ­ρων, στην παλιά πόλη της Ρόδου, Μνη­μείο αφιε­ρω­μέ­νο στη μνήμη των Εβραί­ων του νη­σιού που εξο­ντώ­θη­καν κατά το Ολο­καύ­τω­μα.

Πηγή για την ιστο­ρι­κή ανα­δρο­μή: Κε­ντρι­κό Ισ­ραη­λι­τι­κό Συμ­βού­λιο Ελ­λά­δος – Ισ­ραη­λι­τι­κή Κοι­νό­τη­τα Ρόδου