Βουλή: Κατατέθηκε το νομοσχέδιο για τον νέο δικαστικό χάρτη της χώρας

Την ερ­χό­με­νη Τρίτη, 23 Απρι­λί­ου, ει­σά­γε­ται προς επε­ξερ­γα­σία στην αρ­μό­δια κοι­νο­βου­λευ­τι­κή επι­τρο­πή το νο­μο­σχέ­διο του υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης με τίτλο «Ενο­ποί­η­ση του πρώ­του βαθ­μού δι­καιο­δο­σί­ας, χω­ρο­τα­ξι­κή ανα­διάρ­θρω­ση των δι­κα­στη­ρί­ων της πο­λι­τι­κής και ποι­νι­κής δι­καιο­σύ­νης και άλλες δια­τά­ξεις».

Το νο­μο­σχέ­διο κα­τα­τέ­θη­κε στη Βουλή το βράδυ της Πα­ρα­σκευ­ής 19 Απρι­λί­ου.

 

Με το νο­μο­σχέ­διο ει­σά­γο­νται – με­τα­ξύ άλλων – δια­τά­ξεις που αφο­ρούν στην ενο­ποί­η­ση του πρώ­του βαθ­μού δι­καιο­δο­σί­ας των πο­λι­τι­κών και ποι­νι­κών δι­κα­στη­ρί­ων και στη χω­ρο­τα­ξι­κή ανα­διάρ­θρω­ση των δι­κα­στη­ρί­ων της χώρας.

Επί­σης, επέρ­χε­ται ανα­διάρ­θρω­ση των πο­λι­τι­κών και ποι­νι­κών δι­κα­στη­ρί­ων πρώ­του βαθ­μού και ορί­ζο­νται οι έδρες πρω­το­δι­κεί­ων, οι πα­ράλ­λη­λες και οι πε­ρι­φε­ρεια­κές έδρες των πρω­το­δι­κεί­ων κάθε πε­ρι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας καθώς και η κατά τόπο αρ­μο­διό­τη­τά τους.

Ανα­λυ­τι­κά, οι αλ­λα­γές με το νέο δι­κα­στι­κό χάρτη:

Η ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση

– Συ­νο­λι­κός χρό­νος έκ­δο­σης τε­λε­σί­δι­κης από­φα­σης στην Ελ­λά­δα 1482 ημέ­ρες ενώ αντί­στοι­χος χρό­νος στις χώρες του Συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης (CoE) οι 637.

– Λει­τουρ­γούν 154 ει­ρη­νο­δι­κεία και 63 πρω­το­δι­κεία. Τα 63 από τα 154 ει­ρη­νο­δι­κεία λει­τουρ­γούν στις έδρες των 63 πρω­το­δι­κεί­ων. Συ­νο­λι­κά στον α’ βαθμό υπάρ­χουν 217 δι­κα­στι­κοί σχη­μα­τι­σμοί.

– Οι συ­νο­λι­κά 916 Ει­ρη­νο­δί­κες σε όλη την Ελ­λά­δα δι­κά­ζουν μόνο αστι­κές υπο­θέ­σεις έως 20.000€, ενώ δεν δι­κά­ζουν κα­θό­λου ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις (ιδίως από το 2019 που κα­ταρ­γή­θη­καν τα πταί­σμα­τα με τον νΠΚ).

– Οι 1.200 Πρω­το­δί­κες δι­κά­ζουν αστι­κές υπο­θέ­σεις από 20.001€ και άνω, καθώς και όλες τις ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις πρώ­του βαθ­μού.

– Μία από­φα­ση ει­ρη­νο­δι­κεί­ου κο­στί­ζει κατά μέσο όρο επτα­κό­σια εξή­ντα (760) ευρώ, ενώ κάθε από­φα­ση πρω­το­δί­κη κο­στί­ζει μόλις τρια­κό­σια ογδό­ντα (380) ευρώ.

Οι βα­σι­κοί άξο­νες του νο­μο­σχε­δί­ου

– Ενο­ποί­η­ση Πρώ­του βαθ­μού δι­καιο­δο­σί­ας

– Δια­μόρ­φω­ση Χω­ρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού (Κε­ντρι­κές, Πα­ράλ­λη­λες, Πε­ρι­φε­ρεια­κές Έδρες, Ορ­γα­νι­κές Θέ­σεις, κα­ταρ­γή­σεις μι­κρών σχη­μα­τι­σμών)

– Με­τα­φο­ρά δια­χει­ρι­στι­κών-διοι­κη­τι­κών αρ­μο­διο­τή­των των Προϊσταμένων Δι­κα­στών στο ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. (Τα­μείο Χρη­μα­το­δο­τή­σε­ως Δι­κα­στι­κών Κτι­ρί­ων)

Με την προ­τει­νό­με­νη ενο­ποί­η­ση του α’ βαθ­μού δι­καιο­δο­σί­ας:

– Ορί­ζο­νται 56 κε­ντρι­κά Πρω­το­δι­κεία και 7 πα­ράλ­λη­λες έδρες αυτών.

– Κα­ταρ­γού­νται τα 63 Ει­ρη­νο­δι­κεία που βρί­σκο­νται στις έδρες των 63 Πρω­το­δι­κεί­ων (56 Ει­ρη­νο­δι­κεία των κε­ντρι­κών εδρών και 7 Ει­ρη­νο­δι­κεία των πα­ράλ­λη­λων εδρών). Τα κτίριά τους θα χρη­σι­μο­ποιού­νται ως χώροι του Πρω­το­δι­κεί­ου.

– Από τα ενα­πο­μεί­να­ντα 91 Ει­ρη­νο­δι­κεία, τα 48 ανα­βαθ­μί­ζο­νται σε πε­ρι­φε­ρεια­κές έδρες Πρω­το­δι­κεί­ου και τα υπό­λοι­πα 43 κα­ταρ­γού­νται τε­λεί­ως (κλεί­νουν και σαν κτί­ρια).

– Θα επέλ­θει δι­πλα­σια­σμός των Δι­κα­στών Πρώ­του Βαθ­μού (πε­ρί­που 2.000 Δι­κα­στές α’ βαθ­μού),

– Τα­χύ­τε­ρη διεκ­πε­ραί­ω­ση υπο­θέ­σε­ων

– Ισο­κα­τα­νο­μή της ύλης

Ως προς τη χω­ρο­τα­ξι­κή δια­μόρ­φω­ση των δι­κα­στι­κών σχη­μα­τι­σμών:

Βα­σι­κός κα­νό­νας Ι: Ένα Κε­ντρι­κό Πρω­το­δι­κείο για κάθε Πε­ρι­φε­ρεια­κή Ενό­τη­τα (πρώην νομός)

Βα­σι­κός Κα­νό­νας ΙΙ: Σύ­νο­ρα και νησιά για εθνι­κούς λό­γους δεν επη­ρε­ά­ζο­νται

Στις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες όπου υπάρ­χουν 2 ή 3 Πρω­το­δι­κεία, οι έδρες των Πρω­το­δι­κεί­ων (πλην της κε­ντρι­κής) με­τα­τρέ­πο­νται σε πα­ράλ­λη­λες με πλήρη καθ’ ύλην αρ­μο­διό­τη­τα. Συ­γκε­κρι­μέ­να, στις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Ενότητες:

α) Μεσ­ση­νί­ας (πα­ράλ­λη­λη έδρα η Κυ­πα­ρισ­σία)

β) Λα­κω­νί­ας (πα­ράλ­λη­λη έδρα το Γύθειο)

γ) Ηλεί­ας (πα­ράλ­λη­λη έδρα η Αμα­λιάδα)

δ) Αχα­ΐ­ας (πα­ράλ­λη­λες έδρες το Αίγιο και τα Κα­λά­βρυ­τα) ε) Αι­τω­λο­α­καρ­να­νί­ας (πα­ράλ­λη­λη έδρα το Με­σο­λόγ­γι) στ) Βοιω­τί­ας (πα­ράλ­λη­λη έδρα η Θήβα)

Στις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες:

α) Έβρου δια­τη­ρού­νται όπως είναι σή­με­ρα τα Πρω­το­δι­κεία Αλε­ξαν­δρού­πο­λης και Ορε­στιά­δας,

β) Πέλ­λας δια­τη­ρού­νται όπως είναι σή­με­ρα τα Πρω­το­δι­κεία Έδεσ­σας και Γιαν­νι­τσών,

γ) Κυ­κλά­δων δια­τη­ρού­νται όπως είναι σή­με­ρα τα Πρω­το­δι­κεία Σύρου και Νάξου και

δ) Δω­δε­κα­νήσου δια­τη­ρού­νται όπως είναι σή­με­ρα τα Πρω­το­δι­κεία Ρόδου και Κω.

– Οι ορ­γα­νι­κές θέ­σεις Δι­κα­στών, Ει­σαγ­γε­λέ­ων και δι­κα­στι­κών υπαλ­λή­λων κάθε πε­ρι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας, με­τα­φέ­ρο­νται στο Κε­ντρι­κό Πρω­το­δι­κείο.

– Στις Πα­ράλ­λη­λες Έδρες εξα­κο­λου­θεί να δι­κά­ζε­ται το σύ­νο­λο των υποθέσεων, όπως σή­με­ρα.

– Στις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Έδρες δι­κά­ζο­νται:

α) όλες οι αστι­κές υπο­θέ­σεις αρ­μο­διότητας Μο­νο­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου (Τα­κτι­κή- Ει­δι­κή δια­δι­κα­σία) που απο­τε­λούν το 80% της δι­κα­στι­κής ύλης,

β) όλες οι ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις αρ­μο­διό­τη­τας Μο­νο­με­λούς Πλημ­με­λειο­δι­κεί­ου με την προϋπόθεση να υπάρ­χει κα­τάλ­λη­λη υπο­δο­μή (κυ­ρί­ως αί­θου­σες ακρο­α­τη­ρί­ων).

ΠΕ­ΡΙ­ΦΕ­ΡΕΙΑ ΑΤ­ΤΙ­ΚΗΣ (ΑΘΗΝΑ-ΠΕΙ­ΡΑΙΑΣ)

– Τί­θε­ται σε εφαρ­μο­γή ο δια­χω­ρι­σμός του Πρω­το­δι­κεί­ου Αθη­νών (υπό ενιαία διοί­κη­ση) σε Ποι­νι­κό, που θα στε­γα­στεί στην Ευ­ελ­πί­δων, και Πο­λι­τι­κό με έδρα στη Λου­κά­ρε­ως, στο κτί­ριο που στε­γά­ζο­νται σή­με­ρα το Ει­ρη­νο­δι­κείο Αθη­νών και τμήμα του Πρω­το­δι­κεί­ου.

– Στην Αθήνα θα λει­τουρ­γή­σουν από 16/9/2024 τρία (3) πε­ρι­φε­ρεια­κά Πρω­το­δι­κεία με έδρες το Μα­ρού­σι, το Κο­ρω­πί και το Πε­ρι­στέ­ρι με πλήρη αρ­μο­διό­τη­τα από 01/01/2026. Μέχρι τότε θα λει­τουρ­γούν ως πε­ρι­φε­ρεια­κές έδρες Πρω­το­δι­κεί­ων με την καθ’ ύλην αρ­μο­διό­τη­τα των πρώην Ει­ρη­νο­δι­κεί­ων (20.000 ευρώ). Αντί­στοι­χα στον Πει­ραιά θα λει­τουρ­γή­σουν δύο (2) πε­ρι­φε­ρεια­κά Πρω­το­δι­κεία με έδρα την Καλ­λι­θέα και τα Μέ­γα­ρα.

Ως προς την επε­τη­ρί­δα:

– Δη­μιουρ­γία πα­ράλ­λη­λης ει­δι­κής επε­τη­ρί­δας όπου οι Ει­ρη­νο­δί­κες -δι­κα­στές πρώ­του βαθ­μού πλέον – εξε­λίσ­σο­νται έως τον βαθμό του Προ­έ­δρου Πρω­το­δι­κών.

– Από την ει­δι­κή επε­τη­ρί­δα προ­βλέ­πε­ται, κα­τό­πιν αί­τη­σής του, η με­τα­κί­νη­ση δι­κα­στή (πρώην ει­ρη­νο­δί­κη) στο τέλος της γε­νι­κής επε­τη­ρί­δας μετά από θέ­σπι­ση συ­γκε­κρι­μέ­νων κρι­τή­ριων, αξιο­λό­γη­ση και από­φα­ση του Ανώ­τα­του Δι­κα­στι­κού Συμ­βου­λί­ου.

– Μι­σθο­λο­γι­κά, όλοι λαμ­βά­νουν τον ίδιο μισθό με τους συ­να­δέλ­φους τους της γε­νι­κής επε­τη­ρί­δας, ανά­λο­γα με τα έτη υπη­ρε­σί­ας στο δι­κα­στι­κό σώμα.

– Κα­ταρ­γεί­ται η κα­τεύ­θυν­ση Ει­ρη­νο­δι­κών στην Εθνι­κή Σχολή Δι­κα­στών και στο εξής προ­κη­ρύσ­σο­νται εξε­τά­σεις απο­κλει­στι­κά για πα­ρέ­δρους Πρω­το­δι­κεί­ου.

– Όλοι οι Ει­ρη­νο­δί­κες θα επι­μορ­φω­θούν στην ΕΣΔι (ιδίως σε ζη­τή­μα­τα ποι­νι­κού δι­καί­ου), προ­κει­μέ­νου να είναι έτοι­μοι για τα νέα τους κα­θή­κο­ντα.

Ως προς τα κα­θή­κο­ντα των προϊ­στα­μέ­νων Δι­κα­στη­ρί­ων:

– Οι υπο­χρε­ώ­σεις του Προϊσταμένου ενός Δι­κα­στη­ρί­ου δια­κρί­νο­νται στις υπη­ρε­σια­κές-δι­καιο­δο­τι­κές(ανά­θε­ση υπη­ρε­σιών στους δι­κα­στές, γραμ­μα­τείς, πει­θαρ­χι­κά κλπ) και διοι­κη­τι­κές-δια­χει­ρι­στι­κές(συντήρηση κτιρίων, προμήθειες κλπ)

– Προ­βλέ­πε­ται η απο­δέ­σμευ­ση των Προϊσταμένων από τα δια­χει­ρι­στι­κά τους κα­θή­κο­ντα και η απο­κλει­στι­κή τους ενα­σχό­λη­ση με τα υπη­ρε­σια­κά- δι­καιο­δο­τι­κά

– Διοι­κη­τι­κά-δια­χει­ρι­στι­κά κα­θή­κο­ντα ανα­λαμ­βά­νει το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. σε έκαστη Εφε­τεια­κή Πε­ρι­φέρεια, πάντα υπό την επο­πτεία του Συμ­βου­λίου Διευ­θύνσεως του κάθε δι­κα­στι­κού σχη­μα­τι­σμού

Απο­τε­λέ­σμα­τα:

– Ισο­κα­τα­νο­μή της ύλης του Πρώ­του Βαθ­μού: θα στα­μα­τή­σει το φαινόμενο όπου το 50% των δι­κα­στών ανα­λαμ­βά­νει το 80% της ύλης.

– Ρυθ­μί­ζε­ται η ανα­κο­λου­θία των δύο δι­καιο­δο­σιών στον Πρώτο Βαθμό

– Δη­μιουρ­γία πα­ρα­γω­γι­κών και απο­τε­λε­σμα­τι­κών Δι­κα­στη­ρί­ων, με αριθ­μό υπη­ρε­τού­ντων δι­κα­στών με­γα­λύ­τε­ρο από 15.

– Πιο προ­σι­τή δι­καιο­σύ­νη στον πο­λί­τη, με λι­γό­τε­ρο κό­στος γι’ αυτόν.

– Ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση του χρό­νου της έκ­δο­σης απο­φά­σε­ων στον Α’ Βαθμό

– Εξοι­κο­νό­μη­ση πόρων (σε συν­δυα­σμό με τη χω­ρο­τα­ξία).

– Βελ­τί­ω­ση ανα­λο­γί­ας δι­κα­στι­κών υπαλ­λή­λων προς δι­κα­στή α΄ βαθ­μού.

– Η πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα των (πρώην) ει­ρη­νο­δι­κών και πρω­το­δι­κών -πλέον Δι­κα­στών πρώ­του βαθ­μού- θα αυ­ξη­θεί μέχρι 17%.

– Το πο­σο­στό εκ­κα­θά­ρι­σης των πρω­το­δι­κεί­ων (ο λόγος των διεκ­πε­ραιω­θει­σών προς τις ει­σερ­χό­με­νες υπο­θέ­σεις κάθε δι­κα­στή πρώ­του βαθ­μού) ανα­μέ­νε­ται να αυ­ξη­θεί μέχρι 24%.

– Η συν­δυα­στι­κή εφαρ­μο­γή του Δι­κα­στι­κού Χάρτη και του προ­σφά­τως ψη­φι­σθέ­ντος Ν. 5095/2024 για την ενί­σχυ­ση της δι­κη­γο­ρι­κής ύλης, ανα­μέ­νε­ται να μειώ­σει τον χρόνο έκ­δο­σης τε­λε­σί­δι­κης από­φα­σης, από τις 1482 ημέ­ρες, στις 900.