Έφυγε από τη ζωή ο Ουμπέρτο Έκο-«Θα μας λείψει η ματιά του στον κόσμο»

Ο Iταλός φιλό­σο­φος και συγ­γρα­φέας Ουμπέρτο Εκο, πέθανε την Παρα­σκευή στην Ιταλία σε ηλικία 84 ετών.

Τον θάνατό του επι­βε­βαί­ωσε ο εκδότης του στο ιταλικό πρα­κτο­ρείο ειδή­σεων ANSA. Ο Εκο πέθανε στο σπίτι του, στο Μιλάνο και η αιτία του θανάτου δεν έγινε γνωστή.

Ως σημειω­τι­στής, ο Εκο προ­σπα­θούσε να ερμη­νεύ­σει τους πολι­τι­σμούς μέσω των συμ­βό­λων – όπως η γλώσσα, οι θρη­σκευ­τι­κές εικόνες, η μουσική, η κυκλο­φο­ριακή σήμανση κλπ. Εγραψε πάνω από 20 βιβλία επί του θέματος και ήταν καθη­γη­τής Σημειω­τι­κής στο Πανε­πι­στή­μιο της Μπο­λό­νια, το αρχαιό­τερο πανε­πι­στή­μιο της Ευρώπης.

Στο πρώτο μυθι­στό­ρημά του, το “Ονομα του Ρόδου”, που ήταν και η μεγα­λύ­τερη εκδο­τική επι­τυ­χία του, ο Εκο συν­δύ­ασε την επι­στήμη του με τη μεσαιω­νική, αστυ­νο­μική πλοκή κι έγινε παγκο­σμίως γνωστός. Το βιβλίο εκδό­θηκε το 1980 κι έχει που­λή­σει περισ­σό­τερα από 10 εκα­τομ­μύ­ρια αντί­τυπα σε περίπου 30 γλώσσες. Το 1986 έγινε ταινία από τον Ζαν Ζακ Αρνό, με πρω­τα­γω­νι­στή τον Σον Κόνερι.

Ο Έκο γεν­νή­θηκε στην Αλεσ­σά­ντρια του Πιε­μό­ντε στις 5 Ιανουα­ρίου 1932. Από το 1975 έως το 2007 κατείχε την έδρα του Καθη­γητή Σημειω­τι­κής στο Πανε­πι­στή­μιο της Μπο­λό­νια και από το 1988 ήταν πρό­ε­δρος του Διε­θνούς Κέντρου Μελετών Σημειω­τι­κής στο Πανε­πι­στή­μιο του Σαν Μαρίνο.

«Θα μας λείψει η ματιά του στον κόσμο»

«Ο Ουμπέρτο Έκο, ένας από τους πιο δια­ση­μό­τε­ρους δια­νο­ού­με­νους της Ιταλίας, είναι νεκρός», ήταν ο τίτλος στον ιστό­τοπο της εφη­με­ρί­δας Corriere della Sera.

«Ο Ουμπέρτο Έκο υπήρξε μια σημα­ντική παρου­σία στην ιταλική πολι­τι­στική ζωή των τελευ­ταίων 50 ετών, αλλά το όνομά του παρα­μέ­νει άρρηκτα συν­δε­δε­μένο, σε διεθνές επίπεδο, με την τερά­στια επι­τυ­χία του μυθι­στο­ρή­μα­τός του Το όνομα του Ρόδου», συνε­χί­ζει η Κοριέρε ντέλα Σέρα.

«Ο κόσμος έχασε έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους ανθρώ­πους του σύγ­χρο­νου πολι­τι­σμού», ανέφερε στον ιστό­τοπό της η Ρεπού­μπλικα. «Θα μας λείψει η ματιά του στον κόσμο», συνέ­χισε.

Ο Ουμπέρτο Έκο και άλλα μεγάλα ονόματα της ιτα­λι­κής λογο­τε­χνίας είχαν απο­φα­σί­σει τον περα­σμένο Νοέμ­βριο να απο­χω­ρή­σουν από τον ιστο­ρικό εκδο­τικό οίκο Bompiani, ο οποίος εξα­γο­ρά­στηκε πρό­σφατα από τον οίκο Mondadori — της οικο­γέ­νειας Μπερ­λου­σκόνι — και να εντα­χθούν σε έναν νέο, ανε­ξάρ­τητο οίκο, τον La nave di Teseo («Το πλοίο του Θησέα», αναφορά στον βασιλιά της Αθήνας της ελλη­νι­κής μυθο­λο­γίας).

Πολύ­γλωσ­σος, παντρε­μέ­νος με Γερ­μα­νίδα, ο Έκο είχε εξη­γή­σει πως ασχο­λή­θηκε αργά με την λογο­τε­χνία διότι θεω­ρούσε τη συγ­γραφή μυθι­στο­ρη­μά­των ενα­σχό­ληση για παιδιά, κάτι «που δεν έπαιρνε στα σοβαρά».

Μετά Το όνομα του Ρόδου, ο Έκο δημο­σί­ευσε μεταξύ άλλων Το εκκρε­μές του Φουκώ (1988), Το νησί της προη­γού­με­νης μέρας (1994), και τη Μυστη­ριώδη φλόγα της βασί­λισ­σας Λοάνα (2004). Στο τελευ­ταίο του μυθι­στό­ρημα, Φύλλο μηδέν (2014), η πλοκή εκτυ­λίσ­σε­ται στον κόσμο του ιτα­λι­κού Τύπου τη δεκα­ε­τία του 1990.

Έγραψε παράλ­ληλα δεκάδες δοκίμια, επι­δει­κνύ­ο­ντας συχνά μια τάση εκλε­κτι­κι­σμού, για τη μεσαιω­νική αισθη­τική, την ποι­η­τική του Τζέιμς Τζόις, τον Τζέιμς Μποντ, την ιστορία της ομορ­φιάς αλλά και της ασχή­μιας.

Ο Έκο, που δεν έκρυβε ότι ανήκει στην αρι­στερά, ήταν κάθε άλλο παρά ένας συγ­γρα­φέας κλει­σμέ­νος σε γυάλινο πύργο. Συνέ­χιζε να γράφει τακτικά μια στήλη στο εβδο­μα­διαίο περιο­δικό L’Espresso.

Η ευρύ­τητα του πνεύ­μα­τός του δεν τον εμπό­διζε να εξε­τά­ζει με κριτική ματιά την εξέλιξη της σύγ­χρο­νης κοι­νω­νίας. «Οι ιστό­το­ποι κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης έδωσαν το δικαί­ωμα να μιλάνε σε λεγε­ώ­νες ηλιθίων που άλλοτε δεν μίλαγαν παρά μόνο σε μπαρ, αφού είχαν πιει κανένα ποτήρι κρασί, χωρίς να βλά­πτουν την κοι­νό­τητα. Τους ανα­γκά­ζαμε αμέσως να σωπά­σουν, αλλά σήμερα έχουν το ίδιο δικαί­ωμα λόγου με ένα βραβείο Νόμπελ. Είναι η εισβολή των ηλιθίων», είχε πει, όπως υπεν­θύ­μισε η εφη­με­ρίδα Il Messaggero.

Ο Ουμπέρτο Έκο, εμβλη­μα­τική προ­σω­πι­κό­τητα της ευρω­παϊ­κής δια­νό­η­σης, φεύγει σε μια δύσκολη εποχή για τη Γηραιά Ήπειρο, η οποία αμφι­τα­λα­ντεύ­ε­ται ανάμεσα στις δια­φο­ρε­τι­κές ερμη­νείες των συν­θη­κών της, θυμί­ζο­ντας εκείνο το ιταλικό μονα­στήρι του 1327 στη Μελκ, όπως περι­γρά­φε­ται στο Όνομα του Ρόδου, όπου οι δια­δο­χι­κές δολο­φο­νίες οδηγούν τους πρω­τα­γω­νι­στές στον λαβύ­ρινθο μιας δαι­δα­λώ­δους βιβλιο­θή­κης· εκεί όπου κρύ­βε­ται το μεγάλο μυστικό.

Συγκλο­νι­σμέ­νος για τον θάνατο του Ουμπέρτο Έκο ο Ρέντσι

«Τερά­στια απώλεια για τον πολι­τι­σμό» χαρα­κτή­ρισε τον θάνατο του συγ­γρα­φέα Ουμπέρτο Έκο ο Ιταλός πρω­θυ­πουρ­γός Ματτέο Ρέντσι, προ­σθέ­το­ντας ότι «θα λείψει η γραφή του, η ανθρω­πιά και η οξεία και ζωντανή σκέψη του».

Ο Ιταλός πρω­θυ­πουρ­γός, στο συλ­λυ­πη­τή­ριο τηλε­γρά­φημα προς την οικο­γέ­νεια του διε­θνούς φήμης ανθρώ­που του πολι­τι­σμού προ­σθέ­τει ότι «απο­τε­λούσε εξαι­ρε­τικό παρά­δειγμα ευρω­παίου δια­νο­ού­με­νου και κατά­φερνε να ενώσει μια μονα­δική εξυ­πνάδα σε ότι αφορά το παρελ­θόν, με μια ανε­ξά­ντλητη ικα­νό­τητα να προ­λα­βαί­νει το μέλλον».

«Μας άφησε ο Ουμπέρτο Έκο. Ένας γίγα­ντας που διέδωσε τον πολι­τι­σμό μας σε όλο τον κόσμο. Νέος και δημιουρ­γι­κός μέχρι την τελευ­ταία ημέρα», έγραψε στο Twitter o Iταλός υπουρ­γός πολι­τι­σμού Ντάριο Φραν­τσε­σκίνι.

Ο δε συγ­γρα­φέας και δημο­σιο­γρά­φος Ρομπέρτο Σαβιάνο, από τους μεγα­λύ­τε­ρους εχθρούς του ιτα­λι­κού οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος, γράφει, μέσω δια­δι­κτύου, ότι «δεν θα ξεχάσει ποτέ το πόσο τον βοήθησε ο ‘Έκο», όταν «στις αρχές, ήταν άγνω­στος και η ζωή του κιν­δύ­νευε να πέσει στον γκρεμό».

Ο πρό­ε­δρος του ευρω­κοι­νο­βου­λίου Μάρτιν Σουλτς, τέλος, υπο­γραμ­μί­ζει ότι «πέθανε ένας ευρω­παίος δια­νο­ού­με­νος απε­ριό­ρι­στης αξίας» και πως «ο Ουμπέρτο Έκο αφήνει μια κλη­ρο­νο­μιά πολι­τι­σμού, ιδεών, μυθι­στο­ρη­μά­των και διδαχών που θα ζήσουν αιωνίως».