Τα μεγάλα κόλπα στα ράφια και η νέα «λίστα ντροπής»

«TA ΝΕΑ» προ­χώ­ρη­σαν σε αυτο­ψίες στην αγορά για να δια­πι­στώ­σουν ότι παρά τη θέσπιση του καλα­θιού του νοι­κο­κυ­ριού, που θα συγκρα­τούσε τις τιμές των προ­ϊ­ό­ντων πρώτης ανάγκης, πολλά από αυτά προ­σφέ­ρο­νται σε συσκευα­σίες με μικρό­τερη ποσό­τητα και υψη­λό­τερη τιμή

Το «μεγάλο κόλπο» των βιο­μη­χα­νιών που συν­δύ­α­σαν την αύξηση στις τιμές των προ­ϊ­ό­ντων με τη συρ­ρί­κνωση του όγκου κάθε συσκευα­σίας δεν ήταν κάτι που πέρασε απα­ρα­τή­ρητο από τους κατα­να­λω­τές.

Αλλωστε, αυτοί είναι που καθη­με­ρινά μπορούν να κρίνουν εάν πλη­ρώ­νουν λιγό­τερα ή περισ­σό­τερα για να προ­μη­θευ­τούν τα απα­ραί­τητα.

Γι’ αυτόν τον λόγο και «TA ΝΕΑ» έχουν προ­χω­ρή­σει σε αυτο­ψίες στην αγορά προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­σουν ότι παρά τη θέσπιση του καλα­θιού του νοι­κο­κυ­ριού, που υπο­τί­θε­ται ότι θα ήταν ο βασικός μηχα­νι­σμός για να συγκρα­τη­θούν οι τιμές των προ­ϊ­ό­ντων πρώτης ανάγκης, πολλά από αυτά προ­σφέ­ρο­νται σε συσκευα­σίες με μικρό­τερη ποσό­τητα και υψη­λό­τερη τιμή.

Μάλιστα, εντύ­πωση προ­κα­λεί το γεγονός πως, με βάση επίσημα στοι­χεία, η ποσό­τητα έχει μειωθεί σε 238 ετι­κέ­τες, ενώ άνθρω­ποι της αγοράς εκτι­μούν πως αυτές ανα­μέ­νε­ται το αμέσως επόμενο διά­στημα να ξεπε­ρά­σουν τις 500. Ταυ­τό­χρονα, σύμφωνα με την προη­γού­μενη έρευνα, οι τιμές σε βασικά προ­ϊ­ό­ντα, όπως ζυμα­ρικά, σάλτσες, απορ­ρυ­πα­ντικά, σοκο­λα­τοειδή και βρε­φι­κές πάνες, έχουν αυξηθεί κατά 30%, στα κρέατα και τα που­λε­ρικά κατά 25% και στα καθα­ρι­στικά σπιτιού κατά 19%.

16 ακόμα προ­ϊ­ό­ντα

«ΤΑ ΝΕΑ», σε συνέ­χεια του δημο­σιεύ­μα­τος της περα­σμέ­νης Δευ­τέ­ρας (16/1) κατήρ­τη­σαν μια νέα «λίστα ντροπής» με 16 προ­ϊ­ό­ντα, καθώς, όπως φαί­νε­ται, η αισχρο­κέρ­δεια είναι πληγή που δεν κλείνει και οι βιο­μη­χα­νίες συνε­χί­ζουν να ανα­ζη­τούν τρόπους ώστε να μεγι­στο­ποι­ή­σουν τα κέρδη τους εις βάρος των κατα­να­λω­τών, που πλη­ρώ­νουν περισ­σό­τερα για λιγό­τερα. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα της νέας λίστας είναι οι φτε­ρού­γες κοτό­που­λου που πωλού­νταν έναντι 3,53 ευρώ τα 720 γραμ­μά­ρια και στη συνέ­χεια έφτασαν να κοστί­ζουν 4,07 ευρώ τα 650 γραμ­μά­ρια. Βρε­φι­κές πάνες των 28 τεμα­χίων είχαν 7,10 ευρώ, ενώ τώρα τις βρίσκει ο κατα­να­λω­τής σε συσκευα­σία των 26 και τιμή 7,30 ευρώ. Αντί­στοιχα, σοκο­λα­τούχο γάλα από 500 γραμ­μά­ρια μειώ­θηκε στα 450 γραμ­μά­ρια και η τιμή του αυξή­θηκε από 1,42 ευρώ σε 1,71 ευρώ, ενώ στραγ­γι­στό για­ούρτι από ένα κιλό το βρίσκει κανείς στα ράφια σε συσκευα­σία 900 γραμ­μα­ρίων και τιμή 3,98 ευρώ – 31 λεπτά ακρι­βό­τερο από πριν (3,67 ευρώ).

Κατα­να­λω­τές στην αντε­πί­θεση

Στον κυκεώνα των ανα­τι­μή­σεων (απο­τέ­λε­σμα και του πλη­θω­ρι­σμού – ρεκόρ) οι κατα­να­λω­τές δηλώ­νουν απρο­στά­τευ­τοι από τους ελεγ­κτι­κούς μηχα­νι­σμούς των αρμό­διων Αρχών. Γι’ αυτό και η Ενωση Εργα­ζο­μέ­νων Κατα­να­λω­τών Ελλάδος έχει απο­φα­σί­σει να περάσει στην αντε­πί­θεση, όπως εξηγεί ο πρό­ε­δρός της Από­στο­λος Ραυ­τό­που­λος. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ενωση προ­τί­θε­ται να προ­χω­ρή­σει σε αγωγές κατά των εται­ρειών που παρα­βιά­ζουν τους κανόνες και προ­σπα­θούν να παρα­πλα­νή­σουν τους κατα­να­λω­τές. «Βρι­σκό­μα­στε σε συνεν­νό­ηση με τη νομική μας υπη­ρε­σία και είμαστε στη φάση της διερ­γα­σίας, ώστε να κατα­τε­θεί η μηνυ­τή­ρια αναφορά στην Εισαγ­γε­λία», εξηγεί ο Από­στο­λος Ραυ­τό­που­λος.

Επι­πλέον, κάνει λόγο για ασυ­νεν­νοη­σία στις τάξεις του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων, καθώς – όπως υπο­στη­ρί­ζει – ο αρμό­διος υπουρ­γός Αδωνις Γεωρ­γιά­δης στις 5 Οκτω­βρίου 2022 δήλωσε ότι αυτό που κάνουν οι βιο­μη­χα­νίες είναι παρά­νομο, την ώρα που ο γενικός γραμ­μα­τέας Εμπο­ρίου και Προ­στα­σίας του Κατα­να­λωτή Σωτήρης Ανα­γνω­στό­που­λος θεωρεί το αντί­θετο.

Η Ενωση εκτιμά ότι χρειά­ζε­ται να ασκηθεί και σημα­ντική κοι­νο­βου­λευ­τική πίεση για να δοθούν απα­ντή­σεις σε αυτά τα ερω­τή­ματα. «Εχουμε έρθει σε επαφή με τα κόμματα της μεί­ζο­νος και ελάσ­σο­νος αντι­πο­λί­τευ­σης, ώστε να προ­χω­ρή­σουν σε ερω­τή­σεις και να ζητή­σουν από το υπουρ­γείο λίστα προ­ϊ­ό­ντων στα οποία οι βιο­μη­χα­νίες έχουν μειώσει το περιε­χό­μενο. Για τον λόγο αυτό θα υπάρξει και συνά­ντηση με τον αρχηγό της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης Αλέξη Τσίπρα».

Το επόμενο βήμα που σχε­διά­ζει η Ενωση Εργα­ζο­μέ­νων Κατα­να­λω­τών Ελλάδος είναι η δημο­σιο­ποί­ηση στην ιστο­σε­λίδα της όλων των ονο­μά­των εται­ρειών – κολοσ­σών που έχουν μειώσει το περιε­χό­μενο στις συσκευα­σίες τους και έχουν αυξήσει τις τιμές τους, ώστε να τις γνω­ρί­ζουν οι κατα­να­λω­τές.

Από την πλευρά του, πάντως, ο πρό­ε­δρος της Ενωσης Μικρών και Μεσαίων Σου­περ­μάρ­κετ Ελλάδας Γιάννης Πηλίδης αντι­κρούει ως αβάσιμα τα όσα ισχυ­ρί­ζε­ται η Ενωση Κατα­να­λω­τών. «Δεν έχουν ιδέα καθώς δεν γνω­ρί­ζουν πώς λει­τουρ­γεί η αγορά», υπο­στη­ρί­ζει, συμπλη­ρώ­νο­ντας ότι οι καταγ­γε­λίες δεν βασί­ζο­νται σε στοι­χεία.

Το φαι­νό­μενο shrinkflation

Απέ­να­ντι στις δια­μαρ­τυ­ρίες των κατα­να­λω­τών και τις παρεμ­βά­σεις των ενώσεων που τους εκπρο­σω­πούν, ο αρμό­διος γενικός γραμ­μα­τέας Εμπο­ρίου και Προ­στα­σίας του Κατα­να­λωτή Σωτήρης Ανα­γνω­στό­που­λος επι­μέ­νει επίσης ότι το πρό­βλημα δεν έχει τις δια­στά­σεις που του απο­δί­δο­νται. Μάλιστα, επι­ση­μαί­νει ότι δεν κατα­νο­ούν την κίνηση της Ενωσης Κατα­να­λω­τών και ανα­μέ­νουν να δουν τις δια­τά­ξεις στις οποίες θα βασι­στούν στη μηνυ­τή­ρια αναφορά, καθώς, όπως λέει, σε όλον τον κόσμο υπάρχει το φαι­νό­μενο shrinkflation, όπου οι συσκευα­σίες συρ­ρι­κνώ­νο­νται αλλά οι τιμές παρα­μέ­νουν ίδιες ή αυξά­νο­νται.

«Στην Ελλάδα, επειδή υπάρ­χουν δια­τά­ξεις για την κατα­πο­λέ­μηση της αισχρο­κέρ­δειας, μπορεί να κατα­στεί παρά­νομη (σ.σ.: μια τέτοια πρα­κτική), αν η τιμή του νέου προ­ϊ­ό­ντος που έχει μειω­μένη ποσό­τητα είναι τόσο υψηλή ώστε να ξεπερνά το μέγιστο περι­θώ­ριο κερ­δο­φο­ρίας που επι­τρέ­πε­ται στις επι­χει­ρή­σεις. Ουσια­στικά, αυτό με το οποίο δου­λεύ­αμε πριν από την έναρξη της πλη­θω­ρι­στι­κής κρίσης, που ξεκί­νησε την 1η Σεπτεμ­βρίου του 2021. Βέβαια, όλα θα κριθούν στα δικα­στή­ρια», λέει ο γενικός γραμ­μα­τέας.

Επι­πλέον, ο Σωτήρης Ανα­γνω­στό­που­λος επι­μέ­νει ότι αυτό που συμ­βαί­νει είναι ότι οι εται­ρείες θέλουν να δια­τη­ρή­σουν τα προ­ϊ­ό­ντα τους ελκυ­στικά, την ώρα που – κατά τη γνώμη του – η αισχρο­κέρ­δεια είναι πλέον σε πολύ χαμηλά επίπεδα καθώς αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει 7,2 μέσο πλη­θω­ρι­σμό όταν στην ευρω­ζώνη είναι 2 μονάδες πάνω. «Ο αριθμός των εται­ρειών που έχουν δεχθεί πρό­στιμο είναι μεγάλος, αλλά είναι στη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια της επι­χεί­ρη­σης τι ποσό­τη­τες θα βάλει στις συσκευα­σίες εφόσον το επι­κοι­νω­νεί με τον σωστό τρόπο», συνε­χί­ζει ο ίδιος.

634.250 ευρώ πρό­στιμα το 2022

Αλλωστε, σύμφωνα με επίσημα στοι­χεία του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης, το 2021 η επιβολή προ­στί­μων σε επι­χει­ρή­σεις έφτασε τα 899.250 ευρώ, ενώ το 2022 τα 634.250 ευρώ. Ως προς τους ελέγ­χους, ο γενικός γραμ­μα­τέας επι­μέ­νει ότι είναι πολ­λα­πλά­σιοι των παρα­βά­σεων που έχουν σημειω­θεί και αυτό δείχνει ότι υπάρχει ένα καλό επίπεδο συμ­μόρ­φω­σης, αφού οι επι­χει­ρή­σεις προ­σάρ­μο­σαν τα λογι­στικά τους συστή­ματα με βάση τις δια­τά­ξεις περί αισχρο­κέρ­δειας. «Οι έλεγχοι μέσω των ψηφια­κών εργα­λείων αφο­ρού­σαν, σε πολλές περι­πτώ­σεις, χιλιά­δες κωδι­κούς προ­ϊ­ό­ντων, κάτι που είναι απο­λύ­τως αδύνατο να πετύ­χουν οι ελεγ­κτές με μολύβι και χαρτί».

Οσον αφορά το πρό­βλημα με τις μικρό­τε­ρες συσκευα­σίες, η εξήγηση που δίνει ο γενικός γραμ­μα­τέας είναι ότι ένας κατα­να­λω­τής που αγόραζε μια συσκευα­σία των 100 γραμ­μα­ρίων καφέ, επειδή το συγκε­κρι­μένο προϊόν ακρί­βυνε, ενδε­χο­μέ­νως θα δοκί­μαζε να πάει σε μια φθη­νό­τερη ετικέτα. Ετσι, η εται­ρεία προτιμά να δημιουρ­γή­σει μια συσκευα­σία που έχει μικρό­τερη ποσό­τητα, προ­κει­μέ­νου είτε να δια­τη­ρή­σει την τιμή σε αυτά τα επίπεδα είτε να την αυξήσει λιγό­τερο από ό,τι αν την άφηνε στη συσκευα­σία των 100 γραμ­μα­ρίων. Τέλος, ο γενικός γραμ­μα­τέας σημειώ­νει ότι «οι εται­ρείες έχουν το τεκ­μή­ριο της αθω­ό­τη­τας γιατί αν απο­δει­χθεί στη συνέ­χεια ότι δεν ήταν σωστή η επιβολή προ­στί­μου θα έχει γίνει ήδη ζημιά στις επι­χει­ρή­σεις».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΤΑ ΝΕΑ»