ΕΦΕΤ: Τι να προσέξουν οι καταναλωτές στις αγορές για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι

Η περί­ο­δος των Χρι­στου­γέν­νων είναι παρα­δο­σιακά συν­δε­δε­μένη με οικο­γε­νειακά και φιλικά τρα­πέ­ζια, εξόδους και γιορ­τινά γεύματα. Οπως τονίζει σε ανα­κοί­νωσή του ο ΕΦΕΤ, κατά τη διάρ­κεια των ημερών αυτών, παρα­τη­ρεί­ται αυξη­μένη κατα­νά­λωση τρο­φί­μων, όπως κρέατα, που­λε­ρικά και γλυκά, γεγονός που συχνά συνο­δεύ­ε­ται από περισ­σό­τερα περι­στα­τικά τρο­φι­μο­γε­νών νοση­μά­των, αλλά και σπατάλη τρο­φί­μων.

Για τον λόγο αυτό, ο ΕΦΕΤ παρέχει βασικές οδηγίες και συμ­βου­λές προς τους κατα­να­λω­τές, ώστε να απο­λαμ­βά­νουν ασφαλή γεύματα για τους ίδιους, τις οικο­γέ­νειές τους και τους φίλους τους, να προ­στα­τεύ­ο­νται από πρα­κτι­κές παρα­πλά­νη­σης και να μειώ­νουν τη σπατάλη τρο­φί­μων.

Πιο συγκε­κρι­μένα:

Πριν από την αγορά των τρο­φί­μων

– Προ­γραμ­μα­τί­ζουμε τη λίστα με τα προ­ϊ­ό­ντα που θα χρεια­στούμε, για να ελα­χι­στο­ποι­ή­σουμε τις αυθόρ­μη­τες αγορές.

– Αν παίρ­νουμε μαζί μας τσάντες για την αγορά των τρο­φί­μων, φρο­ντί­ζουμε να έχουμε πολλές, ώστε να τοπο­θε­τούμε σε δια­φο­ρε­τι­κές, τα ωμά τρόφιμα, που χρειά­ζο­νται μαγεί­ρεμα (π.χ. κρέας), από όλα τα υπό­λοιπα προ­ϊ­ό­ντα και κυρίως από αυτά που είναι έτοιμα προς κατα­νά­λωση (όπως οι σαλάτες), για την αποφυγή δια­σταυ­ρού­με­νης μικρο­βια­κής επι­μό­λυν­σης.

Κατά την προ­μή­θεια των τρο­φί­μων

– Αγο­ρά­ζουμε τρόφιμα από ελεγ­χό­μενα σημεία της αγοράς και απο­φεύ­γουμε πλα­νό­διους πωλητές που δεν δια­θέ­τουν τις σχε­τι­κές άδειες.

– Δίνουμε ιδιαί­τερη προσοχή στους χει­ρι­σμούς των τρο­φί­μων από το προ­σω­πικό των σημείων πώλησης, στις συν­θή­κες καθα­ριό­τη­τος του προ­σω­πι­κού, του εξο­πλι­σμού και του χώρου.

– Εξε­τά­ζουμε προ­σε­κτικά τις ενδεί­ξεις στην ετικέτα και ιδιαί­τερα αυτές που αφορούν στην ημε­ρο­μη­νία.

– Αγο­ρά­ζουμε τελευ­ταία τα τρόφιμα που χρειά­ζο­νται ψύξη ή κατά­ψυξη, ώστε να τα τοπο­θε­τή­σουμε στο ψυγείο μας το συντο­μό­τερο δυνατό.

Συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες τρο­φί­μων

Προ­μή­θεια κρέατος βοοει­δών, χοίρων, αιγο­προ­βά­των και που­λε­ρι­κών:

– Τα κρέατα βοοει­δών, χοίρων, αιγο­προ­βά­των και που­λε­ρι­κών δια­τί­θε­νται είτε νωπά, είτε κατε­ψυγ­μένα, αλλά δεν πρέπει να δια­τί­θε­νται ποτέ εκτός ψύξης.

– Στα σημεία πώλησης του κρέατος πρέπει να υπάρ­χουν πινα­κί­δες για την καταγωγή-προέλευση του κρέατος, πλη­ρο­φο­ρία που πρέπει να ανα­γρά­φε­ται και στην αυτο­κόλ­λητη ετικέτα που εκδί­δε­ται από την ταμειακή μηχανή.

– Οι συσκευα­σμέ­νες νωπές ή κατε­ψυγ­μέ­νες γαλο­πού­λες πρέπει να φέρουν τη σήμανση ανα­γνώ­ρι­σης του σφα­γείου ή του εργα­στη­ρίου τεμα­χι­σμού (οβάλ σφρα­γίδα με τα αρχικά της χώρας που έχουν έδρα) και την ημε­ρο­μη­νία ανά­λω­σης (τοπο­θε­τη­μένη επάνω ή κάτω από τη συσκευα­σία ή το περι­τύ­λιγμα, ώστε να είναι ευα­νά­γνω­στη).

– Τα σφάγια των ζώων πρέπει να έχουν σήμα καταλ­λη­λό­τη­τας (σφρα­γίδα) που τοπο­θε­τεί­ται από τις αρμό­διες κτη­νια­τρι­κές υπη­ρε­σίες.

– Οι νωπές εγχώ­ριες μη συσκευα­σμέ­νες γαλο­πού­λες πρέπει να είναι εκσπλα­χνι­σμέ­νες (απε­ντε­ρω­μέ­νες) και απο­πτι­λω­μέ­νες (δίχως πού­πουλα).

– Τα σφάγια άγριων ή εκτρε­φό­με­νων

– Τα θηρά­ματα που δια­τί­θε­νται ολό­κληρα πρέπει να φέρουν σήμα καταλ­λη­λό­τη­τας (σφρα­γίδα), ενώ τα τυπο­ποι­η­μένα (εισα­γό­μενα ή εγχώρια) πρέπει να έχουν σήμα ανα­γνώ­ρι­σης (οβάλ σφρα­γίδα με τα αρχικά της χώρας παρα­γω­γής π.χ. για την Ελλάδα GR ή EL) και ανα­γραφή ημε­ρο­μη­νίας ανά­λω­σης. Πρέπει να είναι εκσπλα­χνι­σμένα.

Προ­μή­θεια και συντή­ρηση αυγών:

– Ολα τα αυγά πρέπει να έχουν στο κέλυφός τους ένδειξη με τον κωδικό παρα­γω­γού με ευδιά­κριτα γράμ­ματα/αριθ­μούς (μέθοδος εκτρο­φής, χώρα προ­έ­λευ­σης, Περι­φε­ρειακή Ενότητα, ταυ­το­ποί­ηση μονάδας).

– Στις συσκευα­σίες των τυπο­ποι­η­μέ­νων αυγών (εκτός από τις ενδεί­ξεις που υπάρ­χουν στο κέλυφος), πρέπει να ανα­γρά­φε­ται ο κωδικός αριθμός του ωοσκο­πι­κού κέντρου, η κατη­γο­ρία ποιό­τη­τας και βάρους καθώς και η ημε­ρο­μη­νία ελά­χι­στης δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τας.

– Για την καλύ­τερη συντή­ρηση των αυγών είναι ανα­γκαίο να δια­τη­ρού­νται σε σκιερό και δροσερό χώρο ή στο ψυγείο.

– Ακόμη, είναι καλό να θυμό­μα­στε πως:

Δεν πλέ­νουμε τα αυγά.

Δεν κατα­να­λώ­νουμε τα αυγά ωμά.

Δεν χρη­σι­μο­ποιούμε αυγά με ακά­θαρτο, ραγι­σμένο και γενικά μη φυσιο­λο­γικό κέλυφος.

Δεν κατα­να­λώ­νουμε αυγά με κηλίδες αίματος, ή με θολό ή χρω­μα­τι­σμένο ασπράδι, ή με ασπράδι ανα­κα­τε­μένο με τον κρόκο ή αυγά με δυσά­ρε­στη οσμή.

Προ­μή­θεια γαλα­κτο­κο­μι­κών προ­ϊ­ό­ντων:

– Τα τυριά πρέπει να συντη­ρού­νται σε ψυγείο ή σε ψυχό­μενη προθήκη.

– Τα συσκευα­σμένα τυριά πρέπει να φέρουν σήμανση ανα­γνώ­ρι­σης (οβάλ σφρα­γίδα με τα αρχικά της χώρας παρα­γω­γής, π.χ. GR ή EL για την Ελλάδα), καθώς και την ημε­ρο­μη­νία ελά­χι­στης δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τας πάνω στη συσκευα­σία.

– Τα προ­ϊ­ό­ντα που περιέ­χουν φυτικά λιπαρά (αντί ζωικού λίπους) είναι μη γαλα­κτο­κο­μικά προ­ϊ­ό­ντα και πρέπει να δια­τί­θε­νται προς πώληση σε δια­κρι­τούς χώρους από αυτούς των γαλα­κτο­κο­μι­κών.

Απο­θή­κευση τρο­φί­μων

– Όταν απο­θη­κεύ­ουμε προ­ϊ­ό­ντα στο ψυγείο τοπο­θε­τούμε τα ωμά τρόφιμα (π.χ. κρέας, ψάρι) στα κάτω ράφια και μέσα σε κατάλ­λη­λους θήκες για τρόφιμα, ενώ στα πάνω ράφια τοπο­θε­τούμε τα έτοιμα προς κατα­νά­λωση τρόφιμα (π.χ. σαλάτες). Αυτό το κάνουμε για να απο­κλεί­σουμε την πιθα­νό­τητα να πέσουν, λόγω από­ψυ­ξης, υγρά από τα ωμά στα έτοιμα προς κατα­νά­λωση τρόφιμα και να επι­μο­λυν­θούν.

– Ελέγ­χουμε ότι η θερ­μο­κρα­σία του ψυγείου μας δεν ξεπερνά τους 5°C, είναι δηλαδή σε θερ­μο­κρα­σία που κρατάει τα τρόφιμά μας ασφαλή.

Χει­ρι­σμός τρο­φί­μων

– Πραγ­μα­το­ποιούμε πλήρη απόψυξη του κατε­ψυγ­μέ­νου κρέατος πριν από το μαγεί­ρεμα, (π.χ. κατε­ψυγ­μένη γαλο­πούλα, κατε­ψυγ­μένο κοτό­πουλο), τοπο­θε­τώ­ντας το στη συντή­ρηση του ψυγείου μας, καλυμ­μένο με προ­στα­τευ­τική μεμ­βράνη συσκευα­σίας κατάλ­ληλη για τρόφιμα και μέσα σε κατάλ­ληλο δοχείο, το οποίο να κρατάει τα υγρά από την απόψυξη.

– Δίνουμε προσοχή στο χρόνο πλήρους από­ψυ­ξης, που πρέπει να είναι ανά­λο­γος με το βάρος του προ­ϊ­ό­ντος.

– Προ­ε­τοι­μά­ζουμε το κρέας για μαγεί­ρεμα ακο­λου­θώ­ντας τις ορθές πρα­κτι­κές για την υγιεινή τρο­φί­μων, ώστε να απο­φύ­γουμε επι­μο­λύν­σεις μαγει­ρε­μέ­νου κρέατος με ωμά τρόφιμα. Δεν πλέ­νουμε τη γαλο­πούλα, το κοτό­πουλο ή οποιο­δή­ποτε άλλο είδος κρέατος, καθώς αυτό μπορεί να δια­σκορ­πί­σει επι­βλαβή μικρό­βια γύρω από τον νερο­χύτη της κου­ζί­νας και τις επι­φά­νειες.

– Τηρούμε τον χρόνο και τη θερ­μο­κρα­σία ψησί­μα­τος της γαλο­πού­λας που προ­τεί­νε­ται στη συσκευα­σία, όταν πρό­κει­ται για συσκευα­σμέ­νες γαλο­πού­λες.

– Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση, προ­σαρ­μό­ζουμε τους χρόνους μας ανάλογα με το μέγεθος και το βάρος του προ­ϊ­ό­ντος. Συστή­νε­ται 45 λεπτά ψησί­μα­τος ανά κιλό γαλο­πού­λας, όταν η γαλο­πούλα έχει συνο­λικό βάρος κάτω από 4,5 κιλά, ενώ χρειά­ζε­ται 35-40 λεπτά ανά κιλό γαλο­πού­λας, όταν το συνο­λικό της βάρος είναι πάνω από 4,5 κιλά.

Μετά τo μαγεί­ρεμα

Μπο­ρούμε να επα­να­χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε τα περισ­σεύ­ματα των τρο­φί­μων μας που δεν κατα­να­λώ­θη­καν με δια­φο­ρε­τι­κούς τρόπους:

– Σκε­πά­ζουμε τα περισ­σεύ­ματα και τα βάζουμε στο ψυγείο ή στην κατά­ψυξη εντός δύο ωρών.

– Χωρί­ζουμε τα περισ­σεύ­ματα σε μικρό­τε­ρες μερίδες πριν τα κατα­ψύ­ξουμε, για να είναι πιο βολικό όταν τα ξεπα­γώ­σουμε αργό­τερα.

– Οταν πρό­κει­ται να σερ­βί­ρουμε κρύα γαλο­πούλα ή άλλα που­λε­ρικά, προ­σπα­θούμε να αφαι­ρέ­σουμε μόνο όση ποσό­τητα πρό­κει­ται να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε, αφή­νο­ντας την υπό­λοιπη στο ψυγείο. Δεν αφή­νουμε ένα πιάτο γαλο­πού­λας ή αλλα­ντι­κών όλη μέρα σε θερ­μο­κρα­σία δωμα­τίου, για παρά­δειγμα σε έναν μπουφέ, επειδή τα βακτή­ρια που προ­κα­λούν τροφική δηλη­τη­ρί­αση μπορούν να ανα­πτυ­χθούν και να πολ­λα­πλα­σια­στούν. Τα βάζουμε πίσω στο ψυγείο το συντο­μό­τερο δυνατό, ιδανικά εντός μίας ώρας.

– Μπο­ρούμε, επίσης, να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε το μαγει­ρε­μένο κρέας που έχουμε κατα­ψύ­ξει για να φτιά­ξουμε νέα γεύματα. Στο δια­δί­κτυο, υπάρ­χουν πολλές ιδέες και συντα­γές για το πώς να εκμε­ταλ­λευ­τούμε τα χρι­στου­γεν­νιά­τικα περισ­σεύ­ματά μας χωρίς να πάει τίποτα χαμένο. Ακόμη, στην ιστο­σε­λίδα της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες πλη­ρο­φο­ρίες για την αποφυγή της σπα­τά­λης τρο­φί­μων.

Τρο­φι­κές αλλερ­γίες

Αν σκο­πεύ­ουμε να μαγει­ρέ­ψουμε κάτι για φίλους ή την οικο­γέ­νειά μας ή να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουμε κάποιο τραπέζι, δεν ξεχνάμε να τους ρωτή­σουμε αν υπο­φέ­ρουν από κάποια τροφική αλλερ­γία, ώστε να προ­σέ­ξουμε τα υλικά που θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε ή να τους προει­δο­ποι­ή­σουμε να μην φάνε κάποια από τα φαγητά.

Αν κάποιος νιώσει αδια­θε­σία ή παρου­σιά­σει αλλερ­γική αντί­δραση μετά από κατα­νά­λωση κάποιου τρό­φι­μου, θα πρέπει να ανα­ζη­τή­σει άμεσα ιατρική βοήθεια. Σε παγκό­σμια κλίμακα, οι κατα­να­λω­τές ανα­φέ­ρουν πιο συχνά αλλερ­γι­κές αντι­δρά­σεις σε τρόφιμα όπως το γάλα, τα αυγά, τα ψάρια και οστρα­κοειδή, τα αράπικα φιστί­κια ή άλλους ξηρούς καρπούς, την σόγια, διά­φο­ρους σπόρους και το σιτάρι.

Η Ευρω­παϊκή Ενωση ανα­γνώ­ρισε με κανο­νι­σμό τις 14 ουσίες ή προ­ϊ­ό­ντα που προ­κα­λούν πιο συχνά τρο­φι­κές αλλερ­γίες ή δυσα­νε­ξίες. Ετσι, οι ουσίες αυτές που ανα­φέ­ρο­νται στο παράρ­τημα ΙΙ του Κανο­νι­σμού 1169/2011 πρέπει να ανα­γρά­φο­νται ευκρι­νώς στα προ­συ­σκευα­σμένα τρόφιμα, είτε χρη­σι­μο­ποιού­νται ως πρώτη ύλη, είτε μπορεί να περιέ­χο­νται ίχνη αυτών από δια­σταυ­ρού­μενη επι­μό­λυνση. Στα μη προ­συ­σκευα­σμένα τρόφιμα και σε χώρους μαζικής εστί­α­σης οι υπεύ­θυ­νοι πρέπει να είναι σε θέση να μας παρέ­χουν τις απα­ραί­τη­τες πλη­ρο­φο­ρίες είτε μέσω του μενού, είτε μέσω πινα­κί­δων, είτε και προ­φο­ρικά εφόσον υπάρχει γραπτή ενη­μέ­ρωση (σε μενού, σε κατα­λό­γους ή σε πινα­κί­δες) για την ύπαρξη αλλερ­γιο­γό­νων στα τρόφιμα.

Πηγή: kathimerini.gr