Ερευνα: Πλήρης οικονομική κατάρρευση της ελληνικής μεσαίας τάξης

Σε πλήρη διάλυση βρί­σκε­ται τα τελευ­ταία χρόνια η μεσαία τάξη στην Ελλάδα, καθώς οι πολι­τι­κές των σκληρών δημο­σιο­νο­μι­κών προ­σαρ­μο­γών από το 2010 και μετά, έπληξαν κατά κύριο λόγο τα μεσαία εισο­δή­ματα.

Τερά­στιες περιου­σίες χάθηκαν σε ακίνητα, μετοχές, ομόλογα, με κατό­χους κατά κύριο λόγο απο­τα­μιευ­τές που επέν­δυ­σαν τα χρήματα της εργα­σίας τους.

Σύμφωνα με την Ημε­ρη­σία, πέρα από την κατα­στροφή που υπέ­στη­σαν χιλιά­δες μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις, την αύξηση της ανερ­γίας -η οποία οδηγεί στην ρευ­στο­ποί­ηση περιου­σια­κών στοι­χείων ή το «ξόδεμα» των κατα­θέ­σεων προ­κει­μέ­νου να πλη­ρω­θούν χρέη- και τη «βουτιά» στην κατα­νά­λωση, σημα­ντι­κές είναι οι πολι­τι­κές απο­φά­σεις που οδή­γη­σαν στην εξα­φά­νιση της μεσαίας τάξης.

Ο πλούτος στην Ελλάδα από το 2000 και μετά αυξή­θηκε με εντυ­πω­σια­κούς ρυθμούς, σε σημείο που η όλη κατά­σταση να μοιάζει με «φούσκα». Απότομα και εξαι­ρε­τικά βίαια αυτή η «φούσκα» έσκασε στα χρόνια των μνη­μο­νίων. Εκφρά­ζο­νται δε φόβοι ότι και τα επόμενα χρόνια οι πολι­τι­κές που θα ακο­λου­θη­θούν θα οδη­γή­σουν στην ενί­σχυση της λεγό­με­νης «κοι­νω­νίας των δύο τρίτων».

Οι φτωχοί φτω­χό­τε­ροι

Οι φτωχοί θα γίνο­νται ακόμη φτω­χό­τε­ροι, η μεσαία τάξη θα εξα­φα­νι­στεί, ενώ ένα μικρό ποσοστό του πλη­θυ­σμού θα βρί­σκε­ται στα ανώτατα επίπεδα της πυρα­μί­δας του πλούτου ανέγ­γι­χτη από την κρίση ή του­λά­χι­στον με ελαφρές απώ­λειες.

Η έρευνα που δημο­σιεύ­τηκε πριν από λίγες ημέρες από την Credit Suisse είναι χαρα­κτη­ρι­στική για το πώς συρ­ρι­κνώ­νε­ται η μεσαία τάξη από τα μέτρα που επι­βάλ­λο­νται. Μόνο μέσα σε 12 μήνες οι Ελληνες έγιναν φτω­χό­τε­ροι κατά 12%. Από τον Ιούνιο πέρυσι μέχρι τον Ιούνιο του 2015 το ύψος του πλούτου των κατοί­κων μειώ­θηκε στα 81.342 δολάρια από 98.097 δολάρια, χάθηκαν δηλαδή περίπου 17 χιλ. δολάρια σε ένα έτος.

Σήμερα ο συνο­λι­κός πλούτος των Ελλήνων υπο­λο­γί­ζε­ται σε 743 δισ. δολάρια, όταν το 2007 είχε ξεπε­ρά­σει το 1,1 τρισ. δολ. Μάλιστα, πριν από οκτώ χρόνια η περιου­σία κάθε Έλληνα υπο­λο­γι­ζό­ταν σε 136.751 δολάρια, ενώ το 2000 ήταν 55.716 δολ. Δηλαδή ξαφνικά προ της περίοδο 2000-2007 ο ατο­μι­κός πλούτος σχεδόν τρι­πλα­σιά­στηκε για να υπο­χω­ρή­σει τα επόμενα οκτώ χρόνια, αλλά να βρί­σκε­ται ακόμη σε υψη­λό­τερα επίπεδα απ’ ό,τι το 2000.

Από αυτή τη δρα­μα­τική πτώση, που είναι της τάξης του 41%, η Credit Suisse εκτιμά ότι επη­ρε­ά­στη­καν πάνω από 1,2 εκα­τομ­μύ­ρια Έλληνες. Μέσα στα χρόνια αυτά χάθηκαν δηλαδή περίπου 500 δισ. δολάρια. Να σημειω­θεί ότι ως πλούτος υπο­λο­γί­ζο­νται τα ακίνητα που δια­θέ­τει κανείς, οι μετοχές στο ελλη­νικό χρη­μα­τι­στή­ριο, ομόλογα, καθώς και οι κατα­θέ­σεις, οι οποίες υπο­λο­γί­ζο­νται με βάση τη συναλ­λαγ­μα­τική ισο­τι­μία ευρώ/δολα­ρίου.

Η εξα­φά­νιση του πλούτου

Είναι λογικό επο­μέ­νως την εποχή της χρη­μα­τι­στη­ρια­κής έκρηξης και εν συνε­χεία της εντυ­πω­σια­κής αύξησης στις τιμές των ακι­νή­των η περιου­σία των Ελλήνων να εκτο­ξευ­τεί. Τα τελευ­ταία χρόνια των μνη­μο­νίων η δρα­μα­τική υπο­χώ­ρηση του Χρη­μα­τι­στη­ρίου, η κατάρ­ρευση της αγοράς ομο­λό­γων και το «κούρεμα» αυτών, καθώς και η βουτιά της τιμής του ευρώ σε σύγκριση με το δολάριο, έφεραν την εξα­φά­νιση του πλούτου στην Ελλάδα.

Από τα στοι­χεία της έρευνας προ­κύ­πτει βεβαίως και η συρ­ρί­κνωση της μεσαίας τάξης. Συγκε­κρι­μένα υπο­λο­γί­ζε­ται ότι από 4,7 εκατ. άνθρω­ποι που βρι­σκό­ταν στην μεσαία τάξη υπο­χώ­ρη­σαν σε 4,6 εκατ. με τη χώρα μας να είναι μεταξύ των πέντε χωρών (με Αργε­ντινή, Ρωσία, Αίγυπτο, Τουρκία) που γνώ­ρι­σαν συρ­ρί­κνωση της μεσαίας τάξης τον 21ο αιώνα.

Όμως, το πιο αρνη­τικό στοι­χείο έρχεται αν υπάρξει σύγκριση με τα προ κρίσης χρόνια. Συγκε­κρι­μένα, φέτος υπο­λο­γί­ζε­ται μεν ότι ο αριθμός των Ελλήνων βρί­σκε­ται στα 4,6 εκατ. από 4,7 εκατ. το 2000, αλλά ήταν 5,8 εκατ. το 2008, δηλαδή χάθηκαν 1,2 εκατ. πολίτες που ανήκαν στη μεσαία τάξη.

Η εξαι­ρε­τικά δυσμε­νής εικόνα μοιάζει να διορ­θώ­νε­ται ελαφρώς εάν εξε­τά­σει κάποιος τη συνο­λική περιου­σία των Ελλήνων και ανα­φο­ρικά με το διά­στημα 2000 – 2015. Το 2000 υπο­λο­γί­ζο­νταν στα 457 δισ. δολάρια, ενώ για φέτος τοπο­θε­τεί­ται στα 678 δισ., σημειώ­νο­ντας άνοδο 221 δισ. δολα­ρίων.

Από πέρυσι τον Ιούνιο υπο­λο­γί­ζε­ται ότι τα ακίνητα των Ελλήνων υπο­χώ­ρη­σαν κατά 5,2%, η συναλ­λαγ­μα­τική ισο­τι­μία ευρώ/δολα­ρίου κατά 18% και η κεφα­λαιο­ποί­ηση του Χρη­μα­τι­στη­ρίου κατά 54,9%. Το απο­τέ­λε­σμα είναι να χαθεί μεγάλο μέρος της περιου­σίας, 17,1% σε ένα χρόνο, ενώ την περίοδο 2000-2015 η απώλεια φτάνει το 40,5%.

Ειδικά για τα ακίνητα τονί­ζε­ται στην έρευνα ότι είναι η δεύτερη μεγα­λύ­τερη παγκο­σμίως (μετά την Πολωνία με -5,5%) ενώ συνο­λικά η μείωση του πλούτου στην Ελλάδα αν υπο­λο­γι­στεί σε ευρώ θα φτάνει σε ένα χρόνο το 21%.

Η πρό­βλεψη των ερευ­νη­τών και συντα­κτών της έκθεσης, είναι πως θα απαι­τη­θούν αρκετά χρόνια προ­κει­μέ­νου το επίπεδο του κατά κεφαλήν πλούτου να επι­στρέ­ψει σε αυτό το 2007.

Να σημειω­θεί πως ανα­φο­ρικά με τις τάσεις στον μέσο πλούτο και τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης ή συρ­ρί­κνωση του πραγ­μα­τι­κού ετήσιου πλούτου, η Ελλάδα συγκα­τα­λέ­γε­ται μεταξύ των δέκα χωρών με τις χει­ρό­τε­ρες επι­δό­σεις στις πεντα­ε­τίες 2000-2015, 2005-2010 και 2010-2015.

Ενδια­φέ­ρον είναι ότι το πλου­σιό­τερο 1% των Ελλήνων κατείχε το 2000 το 54,1% του πλούτου, το 2007 το 48,6% και το 2014 το 56,1%. Μονα­δικό θετικό σημείο ότι το χρέος ανά Έλληνα ενήλικο μειώ­θηκε κατά 28,1% σε σχέση με το 2007 και κατά 19,9% σε σχέση με το 2014.