Τι σημαίνει το Ίλιντεν για τα Σκόπια

Με την συζή­τηση για την επίλυση του ζητή­μα­τος του ονό­μα­τος των Σκοπίων να βρί­σκε­ται στα «μισά της δια­δρο­μής» σύμφωνα με τον Αλέξη Τσίπρα, σήμερα ήρθε στην επι­φά­νεια η πλη­ρο­φο­ρία που έκανε λόγο και για 6ο όνομα στο τραπέζι.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες από αλβα­νικά και Σκο­πιανά μέσα το νέο 6ο όνομα είναι το «Ρεπού­μπλικα Ιλι­ντέν­σκα Ματσε­ντόν­για» (Republika Ilindenska Makedonija – Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας του Ίλιντεν)

Τι σημαί­νει όμως το Ίλιντεν;

Η Εξέ­γερση του Ίλιντεν (σ.σ Εξέ­γερση του Προφήτη Ηλία-Μεταμορφώσεως) ήταν επα­νά­σταση σλα­βο­φώ­νων της Μακε­δο­νίας που οργα­νώ­θηκε και υλο­ποι­ή­θηκε στο Μακε­δο­νικό έδαφος από την αυτο­νο­μι­στική οργά­νωση Εσω­τε­ρική Μακεδονο-Αδριανουπολιτική Επα­να­στα­τική Οργά­νωση τον Ιούλιο (σύμφωνα με το Ιου­λιανό Ημε­ρο­λό­γιο) / Αύγου­στο (σύμφωνα με το Γρη­γο­ριανό Ημε­ρο­λό­γιο) του 1903 ενάντια στην Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία.

Σήμερα αυτή η επα­νά­σταση γιορ­τά­ζε­ται στην πρώην Γιου­γκο­σλα­βική Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας ως εθνική επέ­τειος και για πολλούς στη χώρα θεω­ρεί­ται η αρχή της Σλα­βο­μα­κε­δο­νι­κης εθνο­γέ­νε­σης, ενώ την υιο­θε­τεί και η Βουλ­γα­ρία.

Ονο­μά­στηκε έτσι από την ημέρα που ξεκί­νησε, την ημέρα του Προφήτη Ηλία, στις 20 Ιουλίου (Ιου­λιανό Ημε­ρο­λό­γιο) / 2 Αυγού­στου 1903 (γρη­γο­ριανό ημε­ρο­λό­γιο), στο Βιλαέτι του Μονα­στη­ρίου και συγκε­κρι­μένα στους καζάδες Αχρίδας, Πρέσπας, Κιτσό­βου, Μονα­στη­ρίου, Φλώ­ρι­νας, Καστο­ριάς και Καϊ­λα­ρίων, όπου σημειώ­θηκε και η πιο έντονη και εντυ­πω­σιακή σε απο­τε­λέ­σματα δράση, στα βόρεια δια­με­ρί­σματα του Βιλα­ε­τίου της Θεσ­σα­λο­νί­κης, που γει­τό­νευαν με τη βουλ­γα­ρική ηγε­μο­νία και σε ορι­σμέ­νες περιο­χές του Βιλα­ε­τίου της Αδρια­νού­πο­λης, κυρίως στην περιοχή των Σαράντα Εκκλη­σιών.

Προ­ε­τοι­μα­σία της εξέ­γερ­σης

Το 1897 δημιουρ­γή­θηκε η Σλα­βό­φωνη Εσω­τε­ρική Μακεδονο-Αδριανουπολιτική Επα­να­στα­τική Οργά­νωση (ΕΜΑΕΟ) ώστε να οργα­νώ­σει και να προ­κα­λέ­σει μια εξέ­γερση, με την υπό­σχεση αυτο­διά­θε­σης και αυτο­νο­μίας στον τοπικό πλη­θυ­σμό. Αρχική επι­δί­ωξη της ήταν έπειτα από την αυτο­νό­μηση της Μακε­δο­νίας και της Θράκης, να εντα­χθούν οι δυο περιο­χές στο Βουλ­γα­ρικό Βασί­λειο, όπως έγινε στην περί­πτωση της Ανα­το­λι­κής Ρωμη­λίας όταν- με την Συνθήκη του Βερο­λί­νου (1878)- η περιοχή αυτο­νο­μή­θηκε και αργό­τερα, με πρα­ξι­κό­πημα ενάντια στην οθω­μα­νική αρχή, προ­σαρ­τή­θηκε στην Βουλ­γα­ρία. Ωστόσο πριν την εξέ­γερση του Ίλιντεν η οργά­νωση είχε ανοι­χθεί σε μεγα­λύ­τερο μέρος του Μακε­δό­νι­κου πλη­θυ­σμού και η ιδέα της ένωσης με τη Βουλ­γα­ρία είχε εγκα­τα­λει­φθεί.

Η οργά­νωση, που άλλαζε διάφορα ονόματα πριν και μετά την εξέ­γερση, ξεκί­νησε κυρίως ως Βουλ­γα­ρο­μα­κε­δό­νικη υπο­στη­ρί­ζο­ντας την ιδέα της αυτό­νο­μης Μακε­δο­νίας αλλά και των περιο­χών της Αδρια­νού­πο­λης με την Θράκη που ανήκαν στην Οθω­μα­νική αυτο­κρα­το­ρία και την προ­στα­σία της Βουλ­γα­ρι­κής εθνικής ταυ­τό­τη­τας. Η οργά­νωση είχε ως σύνθημα το «Η Μακε­δο­νία για τους Μακε­δό­νες».

Σύντομα στην οργά­νωση αυτή δημιουρ­γή­θη­καν δύο ρεύματα. Το ένα, οι Αυτο­νο­μι­στές, υπο­στή­ριζε την αυτο­νό­μηση της Μακε­δο­νίας ως υπό­σχεση για την δια­φύ­λαξη της υπό­σχε­σης της αυτο­νο­μίας και αυτο­διά­θε­σης της περιο­χής, ενώ η άλλη ομάδα, που δημιουρ­γή­θηκε από μέλη του Ανώ­τα­του Μακε­δο­νι­κου Κομι­τά­του, μιας οργά­νω­σης που ιδρύ­θηκε το 1894 στην Σόφια, υπο­στή­ριζε την άμεση προ­σχώ­ρηση στην Βουλ­γα­ρία. Τα μέλη της ομάδας αυτής ονο­μά­στη­καν Ενω­τι­κοί ή Βερ­χο­βι­στές, σε αντί­θεση με τους Αυτο­νο­μι­στές, επειδή πίστευαν στον υπέρ­τατο στόχο, την άμεση προ­σάρ­τηση της Μακε­δο­νίας στην Βουλ­γα­ρία.

Έτσι η οργά­νωση ΕΜΑΕΟ που δημιούρ­γησε το Ίλιντεν φαί­νε­ται πως είχε ως τελικό στόχο την απε­λευ­θέ­ρωση των υπό­δου­λων Χρι­στια­νών από τον Σουλ­τάνο και τους Οθωμανούς-τη στιγμή που οι ντόπιοι έβλεπαν την Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία να καταρ­ρέει και να δημιουρ­γού­νται τα πρώτα βαλ­κα­νικά κράτη (με εξαί­ρεση την Ελλάδα που είχε ήδη δημιουρ­γή­σει το πρώτο εθνικό κράτος το 1830)-και μία αυτό­νομη ή ανε­ξάρ­τητη Μακε­δο­νία πιθα­νό­τατα μέσα σε μία ομό­σπονδη ένωση Βαλ­κα­νι­κών κρατών.

Η στάση της Ελλάδας

Η στάση του τότε Ελλη­νι­κού κράτους, αν και δεν έχει ξεκα­θα­ρι­στεί απόλυτα ιστο­ρικά, επάνω στην Σλά­βο­μα­κε­δό­νικη επα­νά­σταση του Ίλιντεν δεν φαί­νε­ται να ήταν θετική γιατί προ­φα­νώς μια αυτό­νομη ή ανε­ξάρ­τητη Μακε­δο­νία θα ήταν κόντρα στις εδα­φι­κές βλέψεις της χώρας στην περιοχή. Σύμφωνα με τον Πεζά, τον τότε πρόξενο της Ελλάδας στο τότε Οθω­μα­νικό Μονα­στήρι (Μπίτολα), και τα όσα γράφει σε έκθεση προς τον πρόεδρο της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης το 1902, η επερ­χό­μενη εξέ­γερση (Ίλιντεν) έχει ως στόχο μια αυτό­νομη ή ανε­ξάρ­τητη Μακε­δο­νία, προ­τί­θε­νται να την ακο­λου­θή­σουν και πατριαρ­χι­κοί και εξαρ­χι­κοί πλη­θυ­σμοί και περι­γρά­φο­νται οι άθλιες συν­θή­κες ζωής πολλών Μακε­δό­νων (κυρίως αγροτών).

Ο ίδιος ο Πεζάς ανα­φέ­ρει πως ο ίδιος και το Ελλη­νικό κράτος επι­διώ­κει μια συνερ­γα­σία με τις Οθω­μα­νι­κές αρχές και δίνει μάλιστα σε αυτές όλες τις πλη­ρο­φο­ρίες που έχει μαζέψει σχετικά με τις κινή­σεις των αυτο­νο­μι­στών, καθώς επι­θυ­μεί τη συντριβή του κινή­μα­τος. Ανα­φέ­ρει ακόμα πως η Ελλάδα ενδια­φέ­ρε­ται για την ηρεμία και την ευη­με­ρία της Οθω­μα­νι­κής αυτο­κρα­το­ρίας, καθώς φοβάται πως η ανα­τα­ραχή θα μπο­ρούσε να επε­κτα­θεί και μέσα στην Ελλάδα. Τις παρα­μο­νές της επα­νά­στα­σης ο νέος πρό­ξε­νος της Ελλάδας στο Μονα­στήρι Κ.Κυπραίος ανα­φέ­ρει πως υπάρχει συνερ­γα­σία του με την Οθω­μα­νική αυτο­κρα­το­ρία σε επίπεδο πλη­ρο­φο­ριών για την επερ­χό­μενη επα­νά­σταση και πως ξοδεύ­ο­νται χρήματα για προ­πα­γάνδα που θα απέ­τρεπε τον πατριαρ­χικό πλη­θυ­σμό να μπει στην επα­νά­σταση.

Τέλος ο τότε μητρο­πο­λί­της Καστο­ριάς Γερ­μα­νός Καρα­βαγ­γέ­λης χαρα­κτη­ρί­ζει με ύβρεις τους επα­να­στά­τες, ενώ φαί­νε­ται πως ο συνερ­γά­της του και συνερ­γά­της των Οθω­μα­νών Βαγ­γέ­λης Στρε­μπε­νιώ­της με τους άντρες του είχε συμ­με­τοχή σε μία εκστρα­τεία κατά των επα­να­στα­τών στις 4 Αυγού­στου.

«Το όνομα αυτό, Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας του Ίλιντεν παρα­πέ­μπει ευθέως στην Εξέ­γερση του Ίλιντεν που έλαβε χώρα στις 20 Ιουλίου το 1903 και επρό­κειτο για μια επα­νά­σταση των Σλα­βό­φω­νων της περιο­χής ενα­ντίον της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας και γιορ­τά­ζε­ται στα Σκόπια ως Εθνική επέ­τειος» όπως είπε στον ΣΚΑΙ ο πρέσβης επί τιμή Αλέ­ξαν­δρος Μαλιάς.

«Παρα­πέ­μπει επίσης στην αντί­στοιχη ημε­ρο­μη­νία του 1944 στη συνά­ντηση του Ασνόμ όπου άρχισε να οικο­δο­μεί­ται η σύγ­χρονη Εθνική ταυ­τό­τητα των Σκο­πια­νών» τόνισε επίσης ο κ. Μαλιάς.

Σύμφωνα με τον κ. Μαλιά το Ίλιντεν βρί­σκε­ται πολύ πιο κοντά στην εθνική συνεί­δηση των Σκο­πια­νών παρότι την εξέ­γερση την διεκ­δι­κεί και η Βουλ­γα­ρία.

Πηγή skai.gr