ΑΠΟΨΕΙΣ

Πώς υπολογίζονται διεθνώς η ανισοκατανομή του εισοδήματος και ο βαθμός φτώχειας

Γιάννης Σαμαρτζής
5 λεπτά ανάγνωση

Η διανομή του εισο­δή­μα­τος που παρά­γε­ται σε οποια­δή­ποτε χώρα, επη­ρε­ά­ζει άμεσα το εύρος της κοι­νω­νι­κής της  συνοχής αλλά και τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες και, κατά συνέ­πεια, επη­ρε­ά­ζει το μέγεθος της ευη­με­ρίας των πολιτών της. Επο­μέ­νως, η διανομή του εισο­δή­μα­τος εκφρά­ζει την ποιο­τική διά­σταση του επι­πέ­δου ζωής και ευη­με­ρίας της κοι­νω­νίας  στο σύνολό της. Έτσι, όσο μεγα­λύ­τερο είναι το μερίδιο που λαμ­βά­νει το τμήμα του πλη­θυ­σμού με υψηλό εισό­δημα, έναντι του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του πλη­θυ­σμού με χαμη­λό­τερο  εισό­δημα, τόσο διευ­ρύ­νο­νται οι εισο­δη­μα­τι­κές ανι­σό­τη­τες.

Η πραγ­μα­τική κατα­νομή του εισο­δή­μα­τος σε οποια­δή­ποτε χώρα, παγκο­σμίως, υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση την Καμπύλη Lorenz (Λόρεντζ), που παρου­σιά­ζε­ται στο σχετικό γράφημα.

Στον κάθετο άξονα του σχε­τι­κού γρα­φή­μα­τος που παρα­θέ­τουμε, απει­κο­νί­ζε­ται το σωρευ­τικό ποσοστό των εισο­δη­μά­των και στον ορι­ζό­ντιο άξονα απει­κο­νί­ζε­ται το σωρευ­τικό ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών. Έτσι, σε μία ιδανική-τέλεια κοι­νω­νία το 30% π.χ. των νοι­κο­κυ­ριών θα είχε το 30% των συνο­λι­κών εισο­δη­μά­των, το 60% των νοι­κο­κυ­ριών θα είχε το 60% των εισο­δη­μά­των, κοκ. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα όμως σε όλες τις χώρες, σε άλλες περισ­σό­τερο και σε άλλες λιγό­τερο, αυτό δεν ισχύει, με απο­τέ­λε­σμα να επι­κρα­τούν εισο­δη­μα­τι­κές ανι­σό­τη­τες. Το πόσο είναι το εύρος της  εισο­δη­μα­τι­κής ανι­σό­τη­τας σε μία χώρα προσ­διο­ρί­ζε­ται από τον συντε­λε­στή Gini.

Ο συντε­λε­στής Gini, που είναι ο δημο­φι­λέ­στε­ρος δείκτης και χρη­σι­μο­ποιεί­ται συνήθως από τις περισ­σό­τε­ρες στα­τι­στι­κές υπη­ρε­σίες, αντα­να­κλά την εισο­δη­μα­τική ανι­σό­τητα και, επο­μέ­νως, χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως μέτρο εισο­δη­μα­τι­κών ανι­σο­τή­των. Ο συντε­λε­στής, δηλαδή, Gini,  εκφρά­ζει την άνιση κατα­νομή εισο­δή­μα­τος και μπορεί να πάρει τιμές από το 0, όπου όλοι οι πολίτες έχουν το ίδιο εισό­δημα και είναι η ιδανική περί­πτωση, έως το 100 που είναι η χειρότερη-ακραία μορφή ανι­σό­τη­τας, όπου λίγα π.χ. άτομα κατέ­χουν όλο το εισό­δημα, ενώ οι υπό­λοι­ποι πολίτες έχουν μηδε­νικό εισό­δημα.

Ο δείκτης της ανι­σο­κα­τα­νο­μής εισο­δή­μα­τος μετριέ­ται με το λόγο του συνο­λι­κού εισο­δή­μα­τος που λαμ­βά­νει το 20% του πλη­θυ­σμού με το υψη­λό­τερο εισό­δημα, προς εκείνο που λαμ­βά­νει το 20% του πλη­θυ­σμού με το χαμη­λό­τερο εισό­δημα. Δηλαδή, ο δείκτης αυτός μας δείχνει το πόσες φορές το μερίδιο εισο­δή­μα­τος του «πλου­σιό­τε­ρου» 20% του πλη­θυ­σμού είναι υψη­λό­τερο του «φτω­χό­τε­ρου» 20%.

Όταν π.χ. ο δείκτης αυτός λαμ­βά­νει μία τιμή π.χ. 5,28 – που ήταν η τιμή του 2023 στη χώρα μας – ,  τότε συμπε­ραί­νουμε ότι το μερίδιο εισο­δή­μα­τος του πλου­σιό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού μας ήταν 5,28 φορές υψη­λό­τερο από το μερίδιο του φτω­χό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού. Αντί­θετα, όσο μικρό­τερη είναι η τιμή του δείκτη, τόσο μικρό­τερη είναι η ψαλίδα μεταξύ του πλου­σιό­τε­ρου 20% προς το φτω­χό­τερο 20% του πλη­θυ­σμού.

Ο δείκτης αυτός απο­τε­λεί διεθνώς ένα από τα βασικά κρι­τή­ρια για τη δια­πί­στωση της κοι­νω­νι­κής συνοχής, αλλά και των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των σε μία χώρα.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι στη χώρα μας, η τιμή του δείκτη ήταν 5,28 και το 2020, χωρίς να παρου­σιά­σει περαι­τέρω βελ­τί­ωση, ωστόσο μειώ­θηκε κατά 2,4 ποσο­στιαίες μονάδες η οικο­νο­μική ανι­σό­τητα στην Ελλάδα από το 2015, σύμφωνα με την έρευνα εισο­δή­μα­τος και συν­θη­κών δια­βί­ω­σης των νοι­κο­κυ­ριών  της ΕΛΣΤΑΤ το 2023, με περίοδο ανα­φο­ράς εισο­δή­μα­τος το 2022.

Είναι αυτο­νό­ητο ότι, οι εισο­δη­μα­τι­κές ανι­σό­τη­τες ορίζουν και το όριο της φτώ­χειας των νοι­κο­κυ­ριών.

Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, ο δείκτης του βαθμού φτώ­χειας ανα­δει­κνύει το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που βρί­σκε­ται κάτω από το «όριο της φτώ­χειας».

Το όριο της φτώ­χειας σε μία χώρα, σύμφωνα με τη μεθο­δο­λο­γία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, ορί­ζε­ται στο 60% του διά­με­σου εισο­δή­μα­τος του συνόλου των νοι­κο­κυ­ριών.  Πρό­κει­ται δηλαδή για το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που ζει με εισό­δημα κάτω του 60% του μέσου εθνικού εισο­δή­μα­τος.

Ο βαθμός φτώ­χειας υπο­λο­γί­ζε­ται με δύο αντι­προ­σω­πευ­τι­κούς δείκτες και συγκε­κρι­μένα, από:

α) τον λόγο ορίου φτώ­χειας πριν από τις κοι­νω­νι­κές δια­νο­μές,  ο οποίος ανα­δει­κνύει τις ανι­σό­τη­τες που προ­κύ­πτουν από την αρχική διανομή του εισο­δή­μα­τος και συγκε­κρι­μένα, το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που κιν­δυ­νεύει να βρεθεί κάτω από το όριο της φτώ­χειας, αν δεν υπάρ­ξουν κοι­νω­νι­κές δαπάνες και,

β) τον λόγο ορίου φτώ­χειας μετά τις κοι­νω­νι­κές δια­νο­μές, που ανα­δει­κνύει σε ποιο βαθμό οι κοι­νω­νι­κές δια­νο­μές περιο­ρί­ζουν  το ποσοστό φτώ­χειας, το οποίο προ­κύ­πτει από την αρχική διανομή του εισο­δή­μα­τος.

Ένα από τα μέτρα,  σε πολλές ανα­πτυγ­μέ­νες χώρες, για τη μείωση της αυξα­νό­με­νης εισο­δη­μα­τι­κής ανι­σό­τη­τας, είναι η επιβολή  φόρων στην περιου­σία. Αυτό συνέβη και στη χώρα μας με την επιβολή του ΕΝΦΙΑ, μόνο που στη χώρα μας η αρχική επιβολή του μέτρου αυτού, ως μνη­μο­νια­κού, έγινε σε όλα τα νοι­κο­κυ­ριά, χωρίς εξαι­ρέ­σεις και, μάλιστα, όχι για τη βελ­τί­ωση της  ανι­σο­κα­τα­νο­μής του εισο­δή­μα­τος, αλλά για την αύξηση των εσόδων του κράτους.

Με την επιβολή των μνη­μο­νίων στη χώρα μας, καθώς και σε ορι­σμένα άλλα κράτη της Νότιας Ευρώπης, διευ­ρύν­θηκε αισθητά η ψαλίδα των  εισο­δη­μα­τι­κών ανι­σο­τή­των και ο βαθμός φτώ­χειας, σε σύγκριση με τα περισ­σό­τερα κράτη της Βόρειας Ευρώπης, όπου η ανι­σο­κα­τα­νομή του εισο­δή­μα­τος την περίοδο αυτή μειώ­θηκε.

Είναι φανερό, πλέον, ότι οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες τα τελευ­ταία χρόνια, σε παγκό­σμιο επίπεδο, ακόμη και στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες, απει­λούν σοβαρά την κοι­νω­νική συνοχή. Η αύξηση της ανερ­γίας, ειδι­κό­τερα στους κόλπους των νέων, η άνιση πρό­σβαση στις υπη­ρε­σίες εκπαί­δευ­σης και υγείας, και η αύξηση του ποσο­στού  φτώ­χειας στον ευρω­παϊκό πλη­θυ­σμό, απο­τε­λούν πραγ­μα­τι­κό­τητα, με αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην κοι­νω­νική ευη­με­ρία.

Το φαι­νό­μενο αυτό, των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των, εγείρει αμεί­λι­κτα ερω­τή­ματα, σχετικά με τη δυνα­τό­τητα που έχουν οι κυβερ­νή­σεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρω­παϊκό επίπεδο, ώστε να μπο­ρέ­σουν να περιο­ρί­σουν τις ανι­σό­τη­τες και να ενι­σχύ­σουν την κοι­νω­νική συνοχή, όπως προ­βλέ­πει το Ευρω­παϊκό Κοι­νω­νικό Μοντέλο.

Καμπύλη Lorenz και Δείκτης GinI

 

Στο γράφημα παρα­τη­ρούμε ότι:

α)  Η  πραγ­μα­τική κατα­νομή του εισο­δή­μα­τος σε μία ιδανική κοι­νω­νία, υπο­λο­γί­ζε­ται σε οποιο­δή­ποτε σημείο πάνω στην καμπύλη Lorenz και κατα­δει­κνύει την τέλεια ισότητα (ευθεία γραμμή Κ). Έτσι, π.χ. το 30% των νοι­κο­κυ­ριών (στον ορι­ζό­ντιο άξονα ) θα έχει το 30% των συνο­λι­κών εισο­δη­μά­των (στον κάθετο άξονα), το 60% θα έχει το 60% των εισο­δη­μά­των, κοκ.

β)  Αντί­θετα, όσο πιο μεγάλος είναι ο χώρος της περιο­χής Α, μεταξύ της ευθείας γραμμής (Κ) και της καμπύ­λης, τόσο μεγα­λύ­τερη είναι η ανι­σό­τητα στη κατα­νομή των εισο­δη­μά­των και, επο­μέ­νως, ο χώρος αυτός κατα­δει­κνύει το χάσμα ανι­σό­τη­τας (Δείκτης Gini)

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου 1 σχόλιο

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

  1. Δημήτρης Κιβωτός

    “Το όριο της φτώχειας σε μία χώρα, σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορίζεται στο 60% του διάμεσου εισοδήματος του συνόλου των νοικοκυριών. Πρόκειται δηλαδή για το ποσοστό του πληθυσμού που ζει με εισόδημα κάτω του 60% του μέσου εθνικού εισοδήματος”.
    Η διάμεσος τιμή είναι η μεσαία τιμή αν διατάξουμε τις παρατηρήσεις κατά αύξουσα ή φθινουσα σειρά και δεν είναι η μέση τιμή όπως λανθασμένα αναγράφεται. Έτσι η διάμεσος τιμή στην προκειμένη περίπτωση δεν επηρεάζεται όσο η μέση τιμή από τις ανισοκατανομη των εισοδημάτων.

    Πηγή:www.dimokratiki.gr