Στουρνάρας: Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί προκλήσεις για την οικονομική πολιτική

Η Επι­τροπή Μελέτης των Επι­πτώ­σεων της Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος παρου­σί­ασε σήμερα, Τρίτη 18 Δεκεμ­βρίου, την τελευ­ταία της έκδοση The Economics of Climate Change στο Κεντρικό Κατά­στημα της Τρά­πε­ζας. Ο Διοι­κη­τής κ. Γιάννης Στουρ­νά­ρας χαι­ρέ­τισε την εκδή­λωση, ενώ τον τόμο παρου­σί­α­σαν ο Ακα­δη­μαϊ­κός κ. Χρήστος Ζερεφός και η συγ­γρα­φική ομάδα, απο­τε­λού­μενη από τους καθη­γη­τές Ανα­στά­σιο Ξεπα­πα­δέα, Γεώργιο Οικο­νο­μίδη, Ανδρέα Παπαν­δρέου και Ευτύχιο Σαρ­τζε­τάκη, σύμφωνα με ανα­κοί­νωση της ΤτΕΕΛΛ -0,39%.

Στόχος του βιβλίου The Economics of Climate Change είναι η παρου­σί­αση των μεθόδων με τις οποίες η οικο­νο­μική επι­στήμη εντάσ­σει την κλι­μα­τική αλλαγή στα σύγ­χρονα μακρο­οι­κο­νο­μικά υπο­δείγ­ματα, σχε­διά­ζει πολι­τι­κές μετρια­σμού και προ­σαρ­μο­γής, εκτιμά τις ζημιές από αυτήν στο ΑΕΠ, προσ­διο­ρί­ζει τη σημασία που δίνουμε στις μελ­λο­ντι­κές γενεές και εξε­τά­ζει διε­θνείς συνερ­γα­σίες για την αντι­με­τώ­πισή της.

Ο Διοι­κη­τής κ. Γ. Στουρ­νά­ρας τόνισε στο χαι­ρε­τι­σμό του τον σημα­ντικό ρόλο που έχει ανα­λά­βει η Τράπεζα της Ελλάδος για τη μελέτη των επι­πτώ­σεων από την κλι­μα­τική αλλαγή: μέσα από την έρευνα και τις δράσεις της ΕΜΕΚΑ στο­χεύει να δημιουρ­γή­σει τις απα­ραί­τη­τες συν­θή­κες για την άσκηση της σχε­τι­κής πολι­τι­κής, κατα­δει­κνύ­ο­ντας τους κιν­δύ­νους και τις ευκαι­ρίες που απορ­ρέ­ουν από την μετα­βολή του κλί­μα­τος. Η Τράπεζα της Ελλάδος, επε­σή­μανε, είναι από τις πρώτες κεντρι­κές τρά­πε­ζες που ασχο­λή­θη­καν με το θέμα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, συστή­νο­ντας την ΕΜΕΚΑ σχεδόν δέκα χρόνια πριν. Έκτοτε, οι μελέτες της ΕΜΕΚΑ έχουν δείξει πως η κλι­μα­τική αλλαγή πρέπει να απο­τε­λεί βασικό και ορι­ζό­ντιο κρι­τή­ριο στη χάραξη της πολι­τι­κής, καθώς επη­ρε­ά­ζει σχεδόν όλους τους τομείς της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Η κλι­μα­τική αλλαγή, όπως ανέφερε ο κ. Στουρ­νά­ρας, δημιουρ­γεί σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις για την άσκηση της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής. Tο βιβλίο της ΕΜΕΚΑ παρέχει μια ολο­κλη­ρω­μένη ανα­σκό­πηση των τελευ­ταίων εξε­λί­ξεων των οικο­νο­μι­κών της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, με εστίαση στο σχε­δια­σμό της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής που απο­σκο­πεί στον έλεγχο της κλι­μα­τι­κής εξω­τε­ρι­κό­τη­τας, δηλαδή των αρνη­τι­κών εξω­τε­ρι­κών επι­πτώ­σεων στην παγκό­σμια ευη­με­ρία από την ανά­πτυξη. Στην περί­πτωση αυτή, πολι­τι­κές μετρια­σμού της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, όπως ο φόρος επί των εκπο­μπών διο­ξει­δίου του άνθρακα και τα συστή­ματα εμπο­ρίας εκπο­μπών, επι­χει­ρούν να διορ­θώ­σουν αυτές τις αστο­χίες και να βοη­θή­σουν τη μετά­βαση σε μία οικο­νο­μία χαμηλών εκπο­μπών.

Η έρευνα της ΕΜΕΚΑ, προ­σέ­θεσε ο κ. Στουρ­νά­ρας, θέτει επίσης τα θεμέλια για τη μελέτη του ρόλου της νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής κάτω από συν­θή­κες υπερ­θέρ­μαν­σης του πλανήτη και για τη διε­ρεύ­νηση της σχέσης μεταξύ νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής και κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Παρόλο που η νομι­σμα­τική πολι­τική δεν είναι το πρω­τεύον μέσο για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής σε σύγκριση με τη δημο­σιο­νο­μική, την περι­βαλ­λο­ντική και την διαρ­θρω­τική πολι­τική, υπάρχει περι­θώ­ριο για τις κεντρι­κές τρά­πε­ζες και τις επο­πτι­κές αρχές να λάβουν υπόψη στις παρεμ­βά­σεις τους τις παρα­μέ­τρους της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Η απο­τί­μηση των κλι­μα­τι­κών κιν­δύ­νων και των κιν­δύ­νων που σχε­τί­ζο­νται με τη μετά­βαση σε μια οικο­νο­μία χαμηλών εκπο­μπών άνθρακα, η δια­χεί­ριση και οι επι­πτώ­σεις σε περιου­σιακά στοι­χεία, τα οποία σε μια οικο­νο­μία χαμηλών εκπο­μπών διο­ξει­δίου του άνθρακα θα παρα­μεί­νουν αδρανή (stranded assets), η ορθή τιμο­λό­γηση της περιου­σίας με τη συνε­κτί­μηση των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, καθώς και η υιο­θέ­τηση και παρα­μέ­τρων κλι­μα­τι­κής αλλαγής στο σχε­δια­σμό της νομι­σμα­τι­κής πολί­τι­κής και της επο­πτείας των εμπο­ρι­κών τρα­πε­ζών, είναι λει­τουρ­γίες που σχε­τί­ζο­νται με το ρόλο των κεντρι­κών τρα­πε­ζών υπό συν­θή­κες κλι­μα­τι­κής αλλαγής – και το βιβλίο αυτό, κατέ­ληξε ο κ. Στουρ­νά­ρας, φιλο­δο­ξεί να απο­τε­λέ­σει τη βάση για τον διάλογο πάνω σε αυτά τα ζητή­ματα.

Ο ακα­δη­μαϊ­κός Χ. Ζερεφός σημεί­ωσε πως η μελέτη της ΕΜΕΚΑ 2011 απο­τε­λεί σημείο ανα­φο­ράς τόσο για την ελλη­νική όσο και για τη διεθνή βιβλιο­γρα­φία στον τομέα των οικο­νο­μι­κών, περι­βαλ­λο­ντι­κών και κοι­νω­νι­κών επι­πτώ­σεων της ανθρω­πο­γε­νούς κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Επίσης, η Τράπεζα της Ελλάδος δια της ΕΜΕΚΑ συνέ­βαλε και στην εκπό­νηση της εθνικής στρα­τη­γι­κής προ­σαρ­μο­γής, υπο­γρά­φο­ντας Μνη­μό­νιο Συνερ­γα­σίας με το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και την Ακα­δη­μία Αθηνών. Ανα­φέρ­θηκε επίσης στο μνη­μό­νιο τριε­τούς συνερ­γα­σίας που υπέ­γραψε πρό­σφατα η Τράπεζα της Ελλάδος με το Μουσείο Γου­λαν­δρή Φυσικής Ιστο­ρίας, με στόχο τη δημιουρ­γία εκπαι­δευ­τι­κών προ­γραμ­μά­των σχε­τι­κών με την ανθρω­πο­γενή κλι­μα­τική αλλαγή και τις επι­πτώ­σεις της στην οικο­νο­μία, την κοι­νω­νία και το περι­βάλ­λον.

Ο καθη­γη­τής Α. Ξεπα­πα­δέας ανέφερε ότι η  οικο­νο­μική πολι­τική για την κλι­μα­τική αλλαγή, η μεγα­λύ­τερη και πιο πολυ­διά­στατη μέχρι σήμερα απο­τυ­χία των αγορών, είναι αντι­κεί­μενο της δημο­σιο­νο­μι­κής πολι­τι­κής. Τόνισε παράλ­ληλα πως η παρέμ­βαση, το 2015, του διοι­κητή της Τρά­πε­ζας της Αγγλίας έφερε στο προ­σκή­νιο τη σχέση μεταξύ κλι­μα­τι­κής αλλαγής και στα­θε­ρό­τη­τας του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος και τους νέους κιν­δύ­νους που η κλι­μα­τική αλλαγή δημιουρ­γεί για αυτό, όπως φυσικοί κίν­δυ­νοι, ή κίν­δυ­νοι μετά­βα­σης σε οικο­νο­μίες χαμηλού άνθρακα. Επι­πλέον, στόχος του βιβλίου είναι, σύμφωνα με τον κ. Ξεπα­πα­δέα, να δώσει κατευ­θύν­σεις για περαι­τέρω έρευνα της σχέσης μεταξύ κλι­μα­τι­κής αλλαγής, νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής και χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας. Επι­πλέον, η μετά­βαση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας σε οικο­νο­μία χαμηλού άνθρακα, σε συν­δυα­σμό με ένα πρό­γραμμα προ­σαρ­μο­γής, μπορούν να επι­τύ­χουν το επο­νο­μα­ζό­μενο «διπλό μέρισμα» (double dividend): προ­στα­σία από την κλι­μα­τική αλλαγή και ενί­σχυση της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης μέσω τεχνο­λο­γι­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού και απο­τε­λε­σμα­τι­κών επεν­δυ­τι­κών προ­γραμ­μά­των.

Ως απο­τέ­λε­σμα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και των πολι­τι­κών να αντι­με­τω­πι­σθεί, οι μακρο­οι­κο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις ενδέ­χε­ται να είναι λιγό­τερο ομαλές και ο ρυθμός οικο­νο­μι­κής μεγέ­θυν­σης να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μεγα­λύ­τε­ρες δια­κυ­μάν­σεις μέσα στο χρόνο, ανέφερε ο ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής Γ. Οικο­νο­μί­δης. Αν και υπάρ­χουν διά­φο­ροι μηχα­νι­σμοί, μέσω των οποίων η κλι­μα­τική αλλαγή θα μπο­ρούσε να επη­ρε­ά­σει την οικο­νο­μία και άρα και την άσκηση της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, ίσως ο καλύ­τε­ρος τρόπος να σκεφθεί κανείς την κλι­μα­τική αλλαγή είναι με την μορφή μίας σειράς αρνη­τι­κών δια­τα­ρα­χών (προ­σω­ρι­νών αλλά και μόνιμων) από την πλευρά της προ­σφο­ράς.

Αυτές οι δια­τα­ρα­χές οδηγούν σε συρ­ρί­κνωση του προ­ϊ­ό­ντος, σε υψη­λό­τε­ρες τιμές και μειού­με­νους ρυθμούς οικο­νο­μι­κής μεγέ­θυν­σης. Πως επη­ρε­ά­ζε­ται η χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα σε αυτό το περι­βάλ­λον και ποιος είναι ο ρόλος της νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής; Όπως τόνισε ο κ. Οικο­νο­μί­δης, οι απα­ντή­σεις σε αυτά τα ερω­τή­ματα καθο­ρί­ζουν το σύγ­χρονο ρόλο μίας κεντρι­κής τρά­πε­ζας υπό το πρίσμα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Ο καθη­γη­τής Α. Παπαν­δρέου τόνισε πως η προ­σαρ­μογή στην κλι­μα­τική αλλαγή έχει καθο­ρι­στικό ρόλο στη μείωση των επι­πτώ­σεών της καθώς και στην αξιο­ποί­ηση ευκαι­ριών που πηγά­ζουν από αυτήν. Όπως ανέφερε, το βιβλίο προ­σφέ­ρει επίσης μια ευρεία επι­σκό­πηση των οικο­νο­μι­κών της προ­σαρ­μο­γής που συμπε­ρι­λαμ­βά­νει το θεω­ρη­τικό υπό­βα­θρο, τις διά­φο­ρες ανα­λυ­τι­κές και εμπει­ρι­κές μεθό­δους, τις εκτι­μή­σεις του κόστους και των ωφε­λειών της προ­σαρ­μο­γής σε παγκό­σμιο και τομεακό επίπεδο, καθώς και τα εργα­λεία άσκησης πολι­τι­κής. Τα οικο­νο­μικά της προ­σαρ­μο­γής είναι κρίσιμα για να κατα­νοη­θεί ο τρόπος που μια οικο­νο­μία θα προ­σαρ­μο­στεί ή θα ακο­λου­θή­σει λάθος τροχιά απέ­να­ντι στην κλι­μα­τική αλλαγή, τα κόστη και τα οφέλη εναλ­λα­κτι­κών πολι­τι­κών και έργων προ­σαρ­μο­γής, τα εργα­λεία πολι­τι­κής και τη συνο­λική προ­σπά­θεια που θα χρεια­στεί σε όλα τα επίπεδα της δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Ο καθη­γη­τής Ε. Σαρ­τζε­τά­κης ανέφερε πως οι εφαρ­μο­γές Συστη­μά­των Εμπο­ρίας Δικαιω­μά­των Εκπο­μπών (ΣΕΔΕ), ιδιαί­τερα στην Ευρω­παϊκή Ένωση (EU-ETS), είναι πολύ απο­τε­λε­σμα­τι­κές από την άποψη της επί­τευ­ξης του περι­βαλ­λο­ντι­κού στόχου με το χαμη­λό­τερο κόστος.. Παρά την επιτυχή εφαρ­μογή των ΣΕΔΕ, υβρι­δικά συστή­ματα, που συν­δυά­ζουν φόρους με άδειες, λει­τουρ­γούν καλύ­τερα όσον αφορά την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα, την εφαρ­μο­σι­μό­τητα και την αποδοχή. Επίσης, ο κ. Σαρ­τζε­τά­κης ανα­φέρ­θηκε στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την κλι­μα­τική αλλαγή, κατα­λή­γο­ντας ότι η δημιουρ­γία πολλών και ευέ­λι­κτων συμ­φω­νιών μεταξύ χωρών, μπορεί να είναι μια πιο απο­τε­λε­σμα­τική οδός για την μείωση των εκπο­μπών των αερίων που ευθύ­νο­νται για το φαι­νό­μενο του θερ­μο­κη­πίου σε σύγκριση με μία μονα­δική συμ­φω­νία, ανα­φέ­ρε­ται στην ανα­κοί­νωση της ΤτΕ

πηγή euro2day.gr