Νέοι κανόνες για την προστασία των δανειοληπτών

Κανόνες για την ορθή και έγκαιρη ενη­μέ­ρωση των κατα­να­λω­τών που προ­τί­θε­νται να λάβουν στε­γα­στικό δάνειο θέτει νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών, με το οποίο ενσω­μα­τώ­νε­ται στο εθνικό δίκαιο η κοι­νο­τική οδηγία 2014/17/ΕΕ για την ενυ­πό­θηκη πίστη. Με το ίδιο νομο­σχέ­διο αυτό επι­χει­ρού­νται να απο­φευ­χθούν εμπλο­κές όπως αυτές που προ­κλή­θη­καν με δανειο­λή­πτες που είχαν συνάψει δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο. Αν μη τι άλλο, το εν λόγω νομο­σχέ­διο έρχεται να απο­τρέ­ψει έναν νέο γύρο «φούσκας» στε­γα­στι­κών δανείων και υπερ­χρέ­ω­σης νοι­κο­κυ­ριών, φαι­νό­μενα που σήμερα ταλα­νί­ζουν την ελλη­νική κοι­νω­νία και το εγχώριο χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα. Χθες η Κομι­σιόν απέ­στειλε στην Ελλάδα και σε οκτώ ακόμη κράτη-μέλη αιτιο­λο­γη­μένη γνώμη (ένα βήμα πριν από την παρα­πο­μπή στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο), καθώς έπρεπε να είχαν ενσω­μα­τώ­σει την οδηγία στο εθνικό δίκαιο έως τις 21 Μαρτίου 2016.

Τα βασικά σημεία του νομο­σχε­δίου είναι τα ακό­λουθα:

• Στις συμ­βά­σεις πίστω­σης σε ξένο νόμισμα ο πιστω­τι­κός φορέας έχει δύο επι­λο­γές: α) να συμπε­ρι­λά­βει στην πίστωση όρο, σύμφωνα με τον οποίο ο κατα­να­λω­τής έχει το δικαί­ωμα να μετα­τρέ­ψει τη σύμβαση πίστω­σης σε εναλ­λα­κτικό νόμισμα, του­λά­χι­στον όταν η δια­κύ­μανση της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας υπερ­βαί­νει το 20% σε σχέση με αυτή που ίσχυε κατά το χρόνο σύναψης της σύμ­βα­σης, β) να δια­σφα­λί­σει ότι η σύμβαση πίστω­σης συνο­δεύ­ε­ται καθ’ όλη τη διάρ­κειά της με χρη­μα­το­πι­στω­τικό μέσο αντι­στάθ­μι­σης του συναλ­λαγ­μα­τι­κού κιν­δύ­νου. Ως εναλ­λα­κτικό νόμισμα νοείται το νόμισμα στο οποίο ο κατα­να­λω­τής λαμ­βά­νει κατά κύριο λόγο το εισό­δημά του ή δια­τη­ρεί τα περιου­σιακά του στοι­χεία από τα οποία πρό­κει­ται να εξο­φλη­θεί η πίστωση. Επίσης, εναλ­λα­κτικό νόμισμα μπορεί να θεω­ρη­θεί το νόμισμα του κράτους-μέλους στο οποίο ο κατα­να­λω­τής είτε κατοι­κούσε τη στιγμή της σύναψης της σύμ­βα­σης είτε κατοι­κεί τη χρονική στιγμή κατά την οποία ζητεί­ται η ενερ­γο­ποί­ηση του σχε­τι­κού συμ­βα­τι­κού όρου. Η μετα­τροπή διε­νερ­γεί­ται με βάση την ισχύ­ουσα κατά το χρόνο μετα­τρο­πής συναλ­λαγ­μα­τική ισο­τι­μία, όπως αυτή προ­κύ­πτει από τις επί­ση­μες δημο­σιεύ­σεις της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας ή της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας, εκτός αν προ­βλέ­πε­ται δια­φο­ρε­τικά στη σύμβαση πίστω­σης.

• Σε περί­πτωση που ένας κατα­να­λω­τής έχει συνάψει δάνειο σε ξένο νόμισμα και το ύψος του οφει­λό­με­νου συνο­λι­κού ποσού ή των οφει­λό­με­νων δόσεων που πρέπει να κατα­βά­λει παρου­σιά­ζει μεγα­λύ­τερη δια­κύ­μανση από 20% σε σχέση με αυτό που θα ήταν αν ίσχυε η συναλ­λαγ­μα­τική ισο­τι­μία μεταξύ του νομί­σμα­τος της σύμ­βα­σης και του εναλ­λα­κτι­κού νομί­σμα­τος κατά τον χρόνο σύναψης της σύμ­βα­σης, ο πιστω­τι­κός φορέας είναι υπο­χρε­ω­μέ­νος να ενη­με­ρώ­σει άμεσα τον κατα­να­λωτή εγγρά­φως ή με άλλο σταθερό μέσο. Αυτό πρέπει να συμβεί προ­κει­μέ­νου ο δανειο­λή­πτης να ενερ­γο­ποι­ή­σει τον όρο που προ­βλέ­πει μετα­τροπή.

• Ακόμη και στην περί­πτωση που στη σύμβαση δεν υπάρχει όρος που περιο­ρί­ζει τον συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο στον οποίο εκτί­θε­ται ο κατα­να­λω­τής σε δια­κύ­μανση της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας μικρό­τε­ρης του 20%, το Ευρω­παϊκό Τυπο­ποι­η­μένο Δελτίο Πλη­ρο­φο­ριών (ESIS), που θεσπί­ζε­ται με το εν λόγω νομο­σχέ­διο, περι­λαμ­βά­νει ενδει­κτικό παρά­δειγμα που αφορά στον αντί­κτυπο δια­κύ­μαν­σης της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας σε ποσοστό 20%.

• Ο κατα­να­λω­τής δικαιού­ται να απο­πλη­ρώ­σει πρόωρα την οφειλή του και να τύχει μείωσης του συνο­λι­κού κόστους της πίστω­σης σε ό,τι αφορά του τόκους και τις επι­βα­ρύν­σεις. Ωστόσο, εάν έχει συμ­φω­νη­θεί σταθερό επι­τό­κιο, ο πιστω­τι­κός φορέας δικαιού­ται απο­ζη­μί­ωση, η οποία υπο­λο­γί­ζε­ται βάσει συγκε­κρι­μέ­νου μαθη­μα­τι­κού τύπου που περι­λαμ­βά­νε­ται στο νομο­σχέ­διο. Η απο­ζη­μί­ωση, πάντως, δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το ποσό των τόκων που θα κατέ­βαλλε ο κατα­να­λω­τής για το χρονικό διά­στημα μεταξύ της πρόωρης εξό­φλη­σης και της συμ­φω­νη­θεί­σας ημε­ρο­μη­νίας λήξης του στα­θε­ρού επι­το­κίου.

• Σε περί­πτωση που μένει ανε­ξό­φλητο χρέος μετά τη ρευ­στο­ποί­ηση των εμπράγ­μα­των εξα­σφα­λί­σεων, η απο­πλη­ρωμή γίνεται λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης του κατα­να­λωτή, αλλά και τυχόν άλλα περιου­σιακά στοι­χεία.

• Στις δια­φη­μί­σεις στε­γα­στι­κών δανείων οι πλη­ρο­φο­ρίες που αφορούν στο επι­τό­κιο, στο συνο­λικό ποσό της πίστω­σης, στο Συνο­λικό Ετήσιο Πραγ­μα­τικό Ποσοστό Επι­βά­ρυν­σης (ΣΕΠΠΕ) πρέπει να γνω­στο­ποιού­νται με αντι­προ­σω­πευ­τικό παρά­δειγμα. Το νομο­σχέ­διο περι­λαμ­βά­νει συγκε­κρι­μένο μαθη­μα­τικό τύπο για τον υπο­λο­γι­σμό του ΣΕΠΠΕ.

• O πιστω­τι­κός φορέας ή ο μεσίτης πιστώ­σεων παρέχει συγκε­κρι­μέ­νες εξα­το­μι­κευ­μέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες για τη σύγκριση των πιστώ­σεων με το λεγό­μενο Ευρω­παϊκό Τυπο­ποι­η­μένο Δελτίο Πλη­ρο­φο­ριών (ΕSIS). Μεταξύ της παροχής δεσμευ­τι­κής προ­σφο­ράς και της σύναψης της σύμ­βα­σης πρέπει να μεσο­λα­βούν δέκα ημέρες προ­κει­μέ­νου ο κατα­να­λω­τής να μελε­τή­σει τις προ­σφο­ρές και δεν επι­τρέ­πε­ται να δεχθεί την προ­σφορά πριν περά­σουν πέντε ημέρες.

• Επι­τρέ­πε­ται η πρό­σβαση των πιστω­τι­κών φορέων που εδρεύ­ουν σε άλλα κράτη-μέλη σε βάσεις δεδο­μέ­νων, όπως ο «Τει­ρε­σίας», προ­κει­μέ­νου να αξιο­λο­γή­σουν την πιστο­λη­πτική ικα­νό­τητα των πελατών τους.